حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا أَجْلَحُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشِئْتَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجَعَلْتَنِي وَاللَّهَ عَدْلًا بَلْ مَا شَاءَ اللَّهُ وَحْدَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺga: «Alloh xohlagan va siz xohlagan (narsa boʻldi)», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Meni Allohga teng qilib qoʻydingmi? Yoʻq, balki yolgʻiz Alloh xohlagan (narsa boʻladi)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺга: «Аллоҳ хоҳлаган ва сиз хоҳлаган (нарса бўлди)», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Мени Аллоҳга тенг қилиб қўйдингми? Йўқ, балки ёлғиз Аллоҳ хоҳлаган (нарса бўлади)», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ خَالِدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍمَسَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسِي وَدَعَا لِي بِالْحِكْمَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ boshimni siladilar va menga hikmat (berilishini) soʻrab duo qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ бошимни силадилар ва менга ҳикмат (берилишини) сўраб дуо қилдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَافَ بِالْبَيْتِ وَهُوَ عَلَى بَعِيرِهِ وَاسْتَلَمَ الْحَجَرَ بِمِحْجَنٍ كَانَ مَعَهُ قَالَ وَأَتَى السِّقَايَةَ فَقَالَ اسْقُونِي فَقَالُوا إِنَّ هَذَا يَخُوضُهُ النَّاسُ وَلَكِنَّا نَأْتِيكَ بِهِ مِنْ الْبَيْتِ فَقَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهِ اسْقُونِي مِمَّا يَشْرَبُ مِنْهُ النَّاسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ tuyalarida boʻlgan holda Baytni tavof qildilar va oʻzlari bilan boʻlgan egri asso bilan Hajarga istilom qildilar. (Rovyi) aytdi: Soʻng u zot siqoyaning oldiga kelib: «Menga ichiringlar», dedilar. Ular: «Bunga odamlarning qoʻli tekkan, biz sizga uydan keltiraylik», dedilar. U zot: «Menga uning hojati yoʻq, menga odamlar ichadigan narsadan ichiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ туяларида бўлган ҳолда Байтни тавоф қилдилар ва ўзлари билан бўлган эгри ассо билан Ҳажарга истилом қилдилар. (Ровйи) айтди: Сўнг у зот сиқоянинг олдига келиб: «Менга ичиринглар», дедилар. Улар: «Бунга одамларнинг қўли теккан, биз сизга уйдан келтирайлик», дедилар. У зот: «Менга унинг ҳожати йўқ, менга одамлар ичадиган нарсадан ичиринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ الْخَبَرُ كَالْمُعَايَنَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Eshitish koʻz bilan koʻrish kabi emas», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эшитиш кўз билан кўриш каби эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ لَيْلَةً عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَقَامَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ لِأُصَلِّيَ بِصَلَاتِهِ قَالَ فَأَخَذَ بِذُؤَابَةٍ كَانَتْ لِي أَوْ بِرَأْسِي حَتَّى جَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bir kechani xolam Maymuna binti Horisning huzurida tunadim, oʻsha kechasi Rasululloh ﷺ ham uning huzurida edilar. U zot kechasi namoz oʻqishga turdilar, men esa u zotning namozlariga ergashib oʻqish uchun chap tomonlarida turdim. (Rovyi) aytdi: Shunda u zot mening kokilimdan — yoki boshimdan — ushlab, meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен бир кечани холам Маймуна бинти Ҳориснинг ҳузурида тунадим, ўша кечаси Расулуллоҳ ﷺ ҳам унинг ҳузурида эдилар. У зот кечаси намоз ўқишга турдилар, мен эса у зотнинг намозларига эргашиб ўқиш учун чап томонларида турдим. (Ровйи) айтди: Шунда у зот менинг кокилимдан — ёки бошимдан — ушлаб, мени ўнг томонларига ўтказдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا خُيِّرَتْ بَرِيرَةُ رَأَيْتُ زَوْجَهَا يَتْبَعُهَا فِي سِكَكِ الْمَدِينَةِ وَدُمُوعُهُ تَسِيلُ عَلَى لِحْيَتِهِ فَكُلِّمَ الْعَبَّاسُ لِيُكَلِّمَ فِيهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِبَرِيرَةَ إِنَّهُ زَوْجُكِ فَقَالَتْ تَأْمُرُنِي بِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّمَا أَنَا شَافِعٌ قَالَ فَخَيَّرَهَا فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا وَكَانَ عَبْدًا لِآلِ الْمُغِيرَةِ يُقَالُ لَهُ مُغِيثٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bariraga ixtiyor berilganida, men uning erini Madina koʻchalarida uning ortidan ergashib yurganini, koʻz yoshlari soqoliga oqib tushayotganini koʻrdim. Shunda Abbosga gapirildi — u Nabiy ﷺga uning haqida soʻz aytsin, deb. Rasululloh ﷺ Bariraga: «Axir u sening eringdir», dedilar. U: «Yo Rasululloh, menga uni buyuryapsizmi?» dedi. U zot: «Men faqat shafoatchiman», dedilar. (Rovyi) aytdi: Soʻng u zot unga ixtiyor berdilar, u esa oʻzini ixtiyor qildi. U (eri) Mugʻira oilasining quli boʻlib, unga Mugʻis deyilardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Барирага ихтиёр берилганида, мен унинг эрини Мадина кўчаларида унинг ортидан эргашиб юрганини, кўз ёшлари соқолига оқиб тушаётганини кўрдим. Шунда Аббосга гапирилди — у Набий ﷺга унинг ҳақида сўз айтсин, деб. Расулуллоҳ ﷺ Барирага: «Ахир у сенинг эрингдир», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менга уни буюряпсизми?» деди. У зот: «Мен фақат шафоатчиман», дедилар. (Ровйи) айтди: Сўнг у зот унга ихтиёр бердилар, у эса ўзини ихтиёр қилди. У (эри) Муғира оиласининг қули бўлиб, унга Муғис дейиларди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ ذَرَارِيِّ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan mushriklarning zurriyotlari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini eng yaxshi biluvchidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан мушрикларнинг зурриётлари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини энг яхши билувчидир», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ خَمْسٍ وَسِتِّينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ oltmish besh yoshlarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ олтмиш беш ёшларида вафот этдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَالطَّعَامُ الَّذِي نَهَى عَنْهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُبَاعَ حَتَّى يُقْبَضَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَحْسَبُ كُلَّ شَيْءٍ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ qaytargan taom — qoʻlga olib bitirilmaguncha sotilishi qaytarilgan taomdir. Ibn Abbos: «Men har bir narsani ham shunga oʻxshash deb oʻylayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ қайтарган таом — қўлга олиб битирилмагунча сотилиши қайтарилган таомдир. Ибн Аббос: «Мен ҳар бир нарсани ҳам шунга ўхшаш деб ўйлайман», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِذَا لَمْ يَجِدْ الْمُحْرِمُ إِزَارًا فَلْيَلْبَسْ السَّرَاوِيلَ وَإِذَا لَمْ يَجِدْ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ xutba qilib: «Muhrim izor topmasa, ishton kiysin; kovush topmasa, makisi kiysin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиб: «Муҳрим изор топмаса, иштон кийсин; ковуш топмаса, макиси кийсин», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ صَائِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ehromda va roʻzador boʻlgan holatlarida hijoma qildirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ эҳромда ва рўзадор бўлган ҳолатларида ҳижома қилдирдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَقَصَتْهُ نَاقَتُهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَمَاتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلَا تَمَسُّوهُ بِطِيبٍ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ bilan birga edi. U ehromda boʻlgani holda tuyasi uni yiqitib boʻynini sindirdi va u vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki kiyimiga kafanlanglar, unga xushboʻylik surtmanglar va boshini yopmanglar. Chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holda tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ билан бирга эди. У эҳромда бўлгани ҳолда туяси уни йиқитиб бўйнини синдирди ва у вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки кийимига кафанланглар, унга хушбўйлик суртманглар ва бошини ёпманглар. Чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолда тирилтирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ عَنْ زِيَادِ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ جَمْعٍ هَلُمَّ الْقُطْ لِي فَلَقَطْتُ لَهُ حَصَيَاتٍ مِنْ حَصَى الْخَذْفِ فَلَمَّا وَضَعَهُنَّ فِي يَدِهِ قَالَ نَعَمْ بِأَمْثَالِ هَؤُلَاءِ وَإِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِالْغُلُوِّ فِي الدِّينِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Jamʼ tongida menga: «Kel, menga (toshcha) terib ber», dedilar. Men u zotga xazf toshchalaridan bir necha toshcha terib berdim. Ularni u zotning qoʻllariga qoʻyganimda: «Ha, mana shular kabisi bilan (otinglar). Dinda gʻuluvdan saqlaninglar, chunki sizlardan oldingilar dinda gʻuluv qilgani sababli halok boʻlganlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Жамъ тонгида менга: «Кел, менга (тошча) териб бер», дедилар. Мен у зотга хазф тошчаларидан бир неча тошча териб бердим. Уларни у зотнинг қўлларига қўйганимда: «Ҳа, мана шулар кабиси билан (отинглар). Динда ғулувдан сақланинглар, чунки сизлардан олдингилар динда ғулув қилгани сабабли ҳалок бўлганлар», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَافَرَ مِنْ الْمَدِينَةِ لَا يَخَافُ إِلَّا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ حَتَّى رَجَعَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Madinadan Aziz va Jalil Allohdan boʻlak hech kimdan qoʻrqmagan holda safarga chiqdilar va qaytib kelgunlariga qadar ikki rakaat, ikki rakaatdan oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Мадинадан Азиз ва Жалил Аллоҳдан бўлак ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда сафарга чиқдилар ва қайтиб келгунларига қадар икки ракаат, икки ракаатдан ўқидилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنِ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِوَادِي الْأَزْرَقِ فَقَالَ أَيُّ وَادٍ هَذَا قَالُوا هَذَا وَادِي الْأَزْرَقِ فَقَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ هَابِطٌ مِنْ الثَّنِيَّةِ وَلَهُ جُؤَارٌ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِالتَّلْبِيَةِ حَتَّى أَتَى عَلَى ثَنِيَّةِ هَرْشَاءَ فَقَالَ أَيُّ ثَنِيَّةٍ هَذِهِ قَالُوا ثَنِيَّةُ هَرْشَاءَ قَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى يُونُسَ بْنِ مَتَّى عَلَى نَاقَةٍ حَمْرَاءَ جَعْدَةٍ عَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ خِطَامُ نَاقَتِهِ خُلْبَةٌ قَالَ هُشَيْمٌ يَعْنِي لِيفٌ وَهُوَ يُلَبِّي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Azraq vodiysidan oʻtayotib: «Bu qaysi vodiy?» dedilar. Ular: «Bu — Azraq vodiysi», dedilar. U zot: «Men goʻyo Muso alayhissalomga qarab turgandekman — u dovondan tushib kelmoqda va talbiya bilan Aziz va Jalil Allohga ovoz chiqarib nido qilmoqda», dedilar. Soʻng u zot Harshoʻ dovoniga yetdilar va: «Bu qaysi dovon?» dedilar. Ular: «Harshoʻ dovoni», dedilar. U zot: «Men goʻyo Yunus ibn Mattoga qarab turgandekman — u qizil, baquvvat bir tuyada, egnida jundan jubba, tuyasining jilovi tola arqondan, talbiya aytib bormoqda», dedilar. Hushaym: «Yaʼni xurmo tolasi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Азрақ водийсидан ўтаётиб: «Бу қайси водий?» дедилар. Улар: «Бу — Азрақ водийси», дедилар. У зот: «Мен гўё Мусо алайҳиссаломга қараб тургандекман — у довондан тушиб келмоқда ва талбия билан Азиз ва Жалил Аллоҳга овоз чиқариб нидо қилмоқда», дедилар. Сўнг у зот Ҳаршў довонига етдилар ва: «Бу қайси довон?» дедилар. Улар: «Ҳаршў довони», дедилар. У зот: «Мен гўё Юнус ибн Маттога қараб тургандекман — у қизил, бақувват бир туяда, эгнида жундан жубба, туясининг жилови тола арқондан, талбия айтиб бормоқда», дедилар. Ҳушайм: «Яъни хурмо толаси», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا أَصْحَابُنَا مِنْهُمْ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَسَّانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْعَرَ بَدَنَتَهُ مِنْ الْجَانِبِ الْأَيْمَنِ ثُمَّ سَلَتَ الدَّمَ عَنْهَا وَقَلَّدَهَا نَعْلَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qurbonlik tuyalarining oʻng tomonini (belgi qilib) qonatdilar, soʻng undan qonni artdilar va uning boʻyniga ikkita choriq taqdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик туяларининг ўнг томонини (белги қилиб) қонатдилар, сўнг ундан қонни артдилар ва унинг бўйнига иккита чориқ тақдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ الصَّعْبَ بْنَ جَثَّامَةَ الْأَسْدِيَّ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجْلَ حِمَارِ وَحْشٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَرَدَّهُ وَقَالَ إِنَّا مُحْرِمُونَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Saʼb ibn Jassoma al-Asadiy Rasululloh ﷺga yovvoyi eshakning bir oyogʻini hadya qildi, u zot esa ehromda edilar. Bas, u zot uni qaytardilar va: «Biz ehromdamiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Саъб ибн Жассома ал-Асадий Расулуллоҳ ﷺга ёввойи эшакнинг бир оёғини ҳадя қилди, у зот эса эҳромда эдилар. Бас, у зот уни қайтардилар ва: «Биз эҳромдамиз», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَمَّنْ حَلَقَ قَبْلَ أَنْ يَذْبَحَ وَنَحْوِ ذَلِكَ فَجَعَلَ يَقُولُ لَا حَرَجَ لَا حَرَجَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan soʻyishdan oldin sochini oldirgan va shunga oʻxshash (ish qilgan) kishi haqida soʻralganda, u zot: «Zarari yoʻq, zarari yoʻq», deb turdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан сўйишдан олдин сочини олдирган ва шунга ўхшаш (иш қилган) киши ҳақида сўралганда, у зот: «Зарари йўқ, зарари йўқ», деб турдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَمَّنْ قَدَّمَ مِنْ نُسُكِهِ شَيْئًا قَبْلَ شَيْءٍ فَجَعَلَ يَقُولُ لَا حَرَجَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan hajning amallaridan birini boshqasidan oldin qilib qoʻygan kishi haqida soʻralganda, u zot: «Zarari yoʻq», deb turdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан ҳажнинг амалларидан бирини бошқасидан олдин қилиб қўйган киши ҳақида сўралганда, у зот: «Зарари йўқ», деб турдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ فَقَالَ رَجُلٌ وَلِلْمُقَصِّرِينَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ فَقَالَ الرَّجُلُ وَلِلْمُقَصِّرِينَ فَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ أَوْ الرَّابِعَةِ وَلِلْمُقَصِّرِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Allohim, sochini oldirganlarni magʻfirat qil», dedilar. Bir kishi: «Sochini qisqartirganlarni ham», dedi. U zot: «Allohim, sochini oldirganlarni magʻfirat qil», dedilar. U kishi yana: «Sochini qisqartirganlarni ham», dedi. Uchinchisida yoki toʻrtinchisida u zot: «Sochini qisqartirganlarni ham», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, сочини олдирганларни мағфират қил», дедилар. Бир киши: «Сочини қисқартирганларни ҳам», деди. У зот: «Аллоҳим, сочини олдирганларни мағфират қил», дедилар. У киши яна: «Сочини қисқартирганларни ҳам», деди. Учинчисида ёки тўртинчисида у зот: «Сочини қисқартирганларни ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَاضَ مِنْ عَرَفَاتٍ وَرِدْفُهُ أُسَامَةُ وَأَفَاضَ مِنْ جَمْعٍ وَرِدْفُهُ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ وَلَبَّى حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Arafotdan qaytdilar, ortlarida Usoma mingashgan edi; Jamʼdan ham qaytdilar, ortlarida Fazl ibn Abbos mingashgan edi. (Rovyi) aytdi: U zot Jamratul-Aqabaga tosh otgunlariga qadar talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Арафотдан қайтдилар, ортларида Усома мингашган эди; Жамъдан ҳам қайтдилар, ортларида Фазл ибн Аббос мингашган эди. (Ровйи) айтди: У зот Жамратул-Ақабага тош отгунларига қадар талбия айтдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً رَكِبَتْ الْبَحْرَ فَنَذَرَتْ إِنْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنْجَاهَا أَنْ تَصُومَ شَهْرًا فَأَنْجَاهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَلَمْ تَصُمْ حَتَّى مَاتَتْ فَجَاءَتْ قَرَابَةٌ لَهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صُومِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol dengiz safariga chiqdi va Alloh taboraka va taolo uni qutqarsa, bir oy roʻza tutishni nazr qildi. Aziz va Jalil Alloh uni qutqardi, biroq u roʻza tutmasdan vafot etdi. Shunda uning bir qarindoshi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Roʻza tut», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл денгиз сафарига чиқди ва Аллоҳ таборака ва таоло уни қутқарса, бир ой рўза тутишни назр қилди. Азиз ва Жалил Аллоҳ уни қутқарди, бироқ у рўза тутмасдан вафот этди. Шунда унинг бир қариндоши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Рўза тут», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ قَالَكُنَّا مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَكَّةَ فَقُلْتُ إِنَّا إِذَا كُنَّا مَعَكُمْ صَلَّيْنَا أَرْبَعًا وَإِذَا رَجَعْنَا إِلَى رِحَالِنَا صَلَّيْنَا رَكْعَتَيْنِ قَالَ تِلْكَ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Muso ibn Salama aytdi: Biz Makkada Ibn Abbos bilan birga edik. Men: «Biz sizlar bilan boʻlganimizda toʻrt rakaat oʻqiymiz, oʻz manzilimizga qaytganimizda esa ikki rakaat oʻqiymiz», dedim. U: «Bu Abul Qosim ﷺning sunnatlaridir», dedi.Мусо ибн Салама айтди: Биз Маккада Ибн Аббос билан бирга эдик. Мен: «Биз сизлар билан бўлганимизда тўрт ракаат ўқиймиз, ўз манзилимизга қайтганимизда эса икки ракаат ўқиймиз», дедим. У: «Бу Абул Қосим ﷺнинг суннатларидир», деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَّخَذَ ذُو الرُّوحِ غَرَضًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ jonli narsani nishon qilib olishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жонли нарсани нишон қилиб олишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ يُوسُفَ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ فَقَرَأَ سُورَةً طَوِيلَةً ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَقَرَأَ وَرَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ va sahobalari (namozga) turdilar. U zot uzun bir sura oʻqidilar, soʻng rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib yana oʻqidilar, soʻng rukuʼ qildilar va ikki sajda qildilar. Soʻng turib oʻqidilar va rukuʼ qildilar, soʻng ikki sajda qildilar — ikki rakaatda toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари (намозга) турдилар. У зот узун бир сура ўқидилар, сўнг рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб яна ўқидилар, сўнг рукуъ қилдилар ва икки сажда қилдилар. Сўнг туриб ўқидилар ва рукуъ қилдилар, сўнг икки сажда қилдилар — икки ракаатда тўрт рукуъ ва тўрт сажда бўлди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا أُخْرِجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجُوا نَبِيَّهُمْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ لَيَهْلِكُنَّ فَنَزَلَتْ {أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ} قَالَ فَعُرِفَ أَنَّهُ سَيَكُونُ قِتَالٌقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هِيَ أَوَّلُ آيَةٍ نَزَلَتْ فِي الْقِتَالِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkadan chiqarilganlarida, Abu Bakr: «Ular oʻz paygʻambarlarini chiqardilar. Inna lillahi va inna ilayhi rojiʼun. Ular albatta halok boʻladilar», dedi. Shunda: {Zulmga uchraganliklari uchun jang qilinayotganlarga izn berildi. Albatta, Alloh ularga yordam berishga qodirdir} degan oyat nozil boʻldi. Shunda jang boʻlishi bilindi. Ibn Abbos: «Bu jang haqida nozil boʻlgan birinchi oyatdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккадан чиқарилганларида, Абу Бакр: «Улар ўз пайғамбарларини чиқардилар. Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиъун. Улар албатта ҳалок бўладилар», деди. Шунда: {Зулмга учраганликлари учун жанг қилинаётганларга изн берилди. Албатта, Аллоҳ уларга ёрдам беришга қодирдир} деган оят нозил бўлди. Шунда жанг бўлиши билинди. Ибн Аббос: «Бу жанг ҳақида нозил бўлган биринчи оятдир», деди.
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَوَّرَ صُورَةً عُذِّبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَنْفُخَ فِيهَا وَلَيْسَ بِنَافِخٍ وَمَنْ تَحَلَّمَ عُذِّبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَعْقِدَ شَعِيرَتَيْنِ وَلَيْسَ عَاقِدًا وَمَنْ اسْتَمَعَ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ يَفِرُّونَ بِهِ مِنْهُ صُبَّ فِي أُذُنَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror surat yasasa, qiyomat kuni unga jon kiritmaguncha azoblanadi, holbuki u jon kirita olmaydi. Kim koʻrmagan tushini koʻrdim desa, qiyomat kuni ikki arpa donasini bir-biriga tugmaguncha azoblanadi, holbuki u ularni tugolmaydi. Kim oʻzidan qochib yashirinayotgan qavmning gapiga quloq solsa, qiyomat kuni uning ikki qulogʻiga azob quyiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор сурат ясаса, қиёмат куни унга жон киритмагунча азобланади, ҳолбуки у жон кирита олмайди. Ким кўрмаган тушини кўрдим деса, қиёмат куни икки арпа донасини бир-бирига тугмагунча азобланади, ҳолбуки у уларни туголмайди. Ким ўзидан қочиб яширинаётган қавмнинг гапига қулоқ солса, қиёмат куни унинг икки қулоғига азоб қуйилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَإِنْ قُدِرَ بَيْنَهُمَا فِي ذَلِكَ وَلَدٌ لَمْ يَضُرَّ ذَلِكَ الْوَلَدَ الشَّيْطَانُ أَبَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Agar biringiz ahliga yaqinlik qilmoqchi boʻlganida: ‹Bismillah. Allohim, meni shaytondan yiroq qil va bizga rizq qilib berganingni ham shaytondan yiroq qil›, desa, agar shundan ikkalasining orasida farzand taqdir qilinsa, shayton u farzandga hech qachon zarar yetkaza olmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирингиз аҳлига яқинлик қилмоқчи бўлганида: ‹Бисмиллаҳ. Аллоҳим, мени шайтондан йироқ қил ва бизга ризқ қилиб берганингни ҳам шайтондан йироқ қил›, деса, агар шундан иккаласининг орасида фарзанд тақдир қилинса, шайтон у фарзандга ҳеч қачон зарар етказа олмайди», дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَالنَّاسُ يُسَلِّفُونَ فِي التَّمْرِ الْعَامَ وَالْعَامَيْنِ أَوْ قَالَ عَامَيْنِ وَالثَّلَاثَةَ فَقَالَ مَنْ سَلَّفَ فِي تَمْرٍ فَلْيُسَلِّفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Madinaga keldilar va odamlar xurmo narxini — bir yoki ikki yil ichida topshiriladigan qilib — oldindan toʻlar edi. (Rovyi — bir-ikki yilmi yoki ikki-uch yilmi, deb — shubhalandi.) Paygʻambar ﷺ: «Kim xurmoga oldindan pul toʻlasa, uni maʼlum oʻlchov va maʼlum ogʻirlik bilan toʻlasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинага келдилар ва одамлар хурмо нархини — бир ёки икки йил ичида топшириладиган қилиб — олдиндан тўлар эди. (Ровйи — бир-икки йилми ёки икки-уч йилми, деб — шубҳаланди.) Пайғамбар ﷺ: «Ким хурмога олдиндан пул тўласа, уни маълум ўлчов ва маълум оғирлик билан тўласин», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِثَمَانِي عَشْرَةَ بَدَنَةً مَعَ رَجُلٍ فَأَمَرَهُ فِيهَا بِأَمْرِهِ فَانْطَلَقَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ أَزْحَفَ عَلَيْنَا مِنْهَا شَيْءٌ فَقَالَ انْحَرْهَا ثُمَّ اصْبُغْ نَعْلَهَا فِي دَمِهَا ثُمَّ اجْعَلْهَا عَلَى صَفْحَتِهَا وَلَا تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ رُفْقَتِكَوَلَمْ يَسْمَعْ إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ مِنْ أَبِي التَّيَّاحِ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishi bilan oʻn sakkizta qurbonlik tuyasini yubordilar va unga ular haqida buyruqlarini berdilar. U yoʻlga tushdi, soʻng u zotning huzurlariga qaytib kelib: «Agar ulardan biri holdan toysa, nima deysiz?» dedi. U zot: «Uni soʻy, soʻng boʻyniga taqilgan choriqni uning qoniga botir, soʻng uni uning yon tomoniga qoʻy. Undan na oʻzing, na hamrohlaringdan biri yesin», dedilar. Ismoil ibn Ulayya Abut-Tayyohdan faqat mana shu hadisni eshitgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир киши билан ўн саккизта қурбонлик туясини юбордилар ва унга улар ҳақида буйруқларини бердилар. У йўлга тушди, сўнг у зотнинг ҳузурларига қайтиб келиб: «Агар улардан бири ҳолдан тойса, нима дейсиз?» деди. У зот: «Уни сўй, сўнг бўйнига тақилган чориқни унинг қонига ботир, сўнг уни унинг ён томонига қўй. Ундан на ўзинг, на ҳамроҳларингдан бири есин», дедилар. Исмоил ибн Улайя Абут-Тайёҳдан фақат мана шу ҳадисни эшитган.
قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ قَالَ لَا أَدْرِي أَسَمِعْتُهُ مِنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ أَمْ نُبِّئْتُهُ عَنْهُ قَالَأَتَيْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ بِعَرَفَةَ وَهُوَ يَأْكُلُ رُمَّانًا فَقَالَ أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ وَبَعَثَتْ إِلَيْهِ أُمُّ الْفَضْلِ بِلَبَنٍ فَشَرِبَهُ
Ayyub aytdi: Bilmadim, buni Said ibn Jubayrdan eshitdimmi yoki menga undan xabar berildimi. U aytdi: Men Arafada Ibn Abbosning huzuriga keldim, u anor yeb oʻtirgan edi. U: «Rasululloh ﷺ Arafada roʻza tutmadilar. Ummul-Fazl u zotga sut yuborgan edi, u zot uni ichdilar», dedi.Айюб айтди: Билмадим, буни Саид ибн Жубайрдан эшитдимми ёки менга ундан хабар берилдими. У айтди: Мен Арафада Ибн Аббоснинг ҳузурига келдим, у анор еб ўтирган эди. У: «Расулуллоҳ ﷺ Арафада рўза тутмадилар. Уммул-Фазл у зотга сут юборган эди, у зот уни ичдилар», деди.
و قَالَلَعَنَ اللَّهُ فُلَانًا عَمَدُوا إِلَى أَعْظَمِ أَيَّامِ الْحَجِّ فَمَحَوْا زِينَتَهُ وَإِنَّمَا زِينَةُ الْحَجِّ التَّلْبِيَةُ
Va u aytdi: «Alloh falonchini laʼnatlasin! Ular hajning eng ulugʻ kunlarini qasd qilib, uning ziynatini oʻchirdilar. Holbuki, hajning ziynati talbiyadir».Ва у айтди: «Аллоҳ фалончини лаънатласин! Улар ҳажнинг энг улуғ кунларини қасд қилиб, унинг зийнатини ўчирдилар. Ҳолбуки, ҳажнинг зийнати талбиядир».
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السُّوءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi xuddi qusugʻiga qaytuvchi itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи худди қусуғига қайтувчи итга ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُعِيَتْ إِلَيَّ نَفْسِي بِأَنَّهُ مَقْبُوضٌ فِي تِلْكَ السَّنَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: {Allohning nusrati va fath kelganida} nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Menga oʻz ajalim xabar qilindi», dedilar — u zot oʻsha yili vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганида} нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ўз ажалим хабар қилинди», дедилар — у зот ўша йили вафот этдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي السَّفَرِ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ وَالظُّهْرِ وَالْعَصْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ safarda ikki namozni — shom bilan xuftonni, peshin bilan asrni jamlab oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда икки намозни — шом билан хуфтонни, пешин билан асрни жамлаб ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَلْعُونٌ مَنْ سَبَّ أَبَاهُ مَلْعُونٌ مَنْ سَبَّ أُمَّهُ مَلْعُونٌ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ مَلْعُونٌ مَنْ غَيَّرَ تُخُومَ الْأَرْضِ مَلْعُونٌ مَنْ كَمَهَ أَعْمَى عَنْ طَرِيقٍ مَلْعُونٌ مَنْ وَقَعَ عَلَى بَهِيمَةٍ مَلْعُونٌ مَنْ عَمِلَ بِعَمَلِ قَوْمِ لُوطٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ: «Otasini soʻkkan kishi laʼnatlangandir. Onasini soʻkkan kishi laʼnatlangandir. Allohdan oʻzgaga atab soʻygan kishi laʼnatlangandir. Yerning chegara belgilarini oʻzgartirgan kishi laʼnatlangandir. Koʻrni yoʻldan adashtirgan kishi laʼnatlangandir. Hayvonga yaqinlik qilgan kishi laʼnatlangandir. Lut qavmining amalini qilgan kishi laʼnatlangandir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ: «Отасини сўккан киши лаънатлангандир. Онасини сўккан киши лаънатлангандир. Аллоҳдан ўзгага атаб сўйган киши лаънатлангандир. Ернинг чегара белгиларини ўзгартирган киши лаънатлангандир. Кўрни йўлдан адаштирган киши лаънатлангандир. Ҳайвонга яқинлик қилган киши лаънатлангандир. Лут қавмининг амалини қилган киши лаънатлангандир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْنَبَ ابْنَتَهُ عَلَى زَوْجِهَا أَبِي الْعَاصِ بْنِ الرَّبِيعِ بِالنِّكَاحِ الْأَوَّلِ وَلَمْ يُحْدِثْ شَيْئًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ qizlari Zaynabni eri Abul-Os ibn Rabiʼga avvalgi nikoh bilan qaytardilar va yangidan hech narsa qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қизлари Зайнабни эри Абул-Ос ибн Рабиъга аввалги никоҳ билан қайтардилар ва янгидан ҳеч нарса қилмадилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ طَافَ مَعَ مُعَاوِيَةَ بِالْبَيْتِ فَجَعَلَ مُعَاوِيَةُ يَسْتَلِمُ الْأَرْكَانَ كُلَّهَا فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ لِمَ تَسْتَلِمُ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُمَا فَقَالَ مُعَاوِيَةُ لَيْسَ شَيْءٌ مِنْ الْبَيْتِ مَهْجُورًا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} فَقَالَ مُعَاوِيَةُ صَدَقْتَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Muoviya bilan birga Baytni tavof qildi. Muoviya barcha ruknlarga istilom qila boshladi. Shunda Ibn Abbos unga: «Nega bu ikki ruknga istilom qilyapsan, holbuki Rasululloh ﷺ ularga istilom qilmas edilar?» dedi. Muoviya: «Baytning hech bir joyi tashlab qoʻyiladigan emas», dedi. Ibn Abbos: {Albatta, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}, dedi. Muoviya: «Rost aytding», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Муовия билан бирга Байтни тавоф қилди. Муовия барча рукнларга истилом қила бошлади. Шунда Ибн Аббос унга: «Нега бу икки рукнга истилом қиляпсан, ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ уларга истилом қилмас эдилар?» деди. Муовия: «Байтнинг ҳеч бир жойи ташлаб қўйиладиган эмас», деди. Ибн Аббос: {Албатта, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}, деди. Муовия: «Рост айтдинг», деди.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُجْمَعَ بَيْنَ الْعَمَّةِ وَالْخَالَةِ وَبَيْنَ الْعَمَّتَيْنِ وَالْخَالَتَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ amma bilan xolani, shuningdek ikki ammani va ikki xolani bir nikohda jamlashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ амма билан холани, шунингдек икки аммани ва икки холани бир никоҳда жамлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ الْمُصْمَتِ مِنْ قَزٍّقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا السَّدَى وَالْعَلَمُ فَلَا نَرَى بِهِ بَأْسًا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ الرَّقِّيَّ قَالَ قَالَ خُصَيْفٌ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّمَا نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمُصْمَتِ مِنْهُ فَأَمَّا الْعَلَمُ فَلَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ faqat butunlay ipakdan toʻqilgan kiyimdan qaytardilar. Ibn Abbos: «Ammo (kiyimning) arqogʻi va hoshiyasiga kelsak, biz unda zarar koʻrmaymiz», dedi. Xusayf aytdi: Menga bir necha kishi Ibn Abbosdan soʻzlab berdi. U: «Nabiy ﷺ faqat uning butunlay ipakdan boʻlganidan qaytardilar, hoshiyasiga kelsak — yoʻq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ фақат бутунлай ипакдан тўқилган кийимдан қайтардилар. Ибн Аббос: «Аммо (кийимнинг) арқоғи ва ҳошиясига келсак, биз унда зарар кўрмаймиз», деди. Хусайф айтди: Менга бир неча киши Ибн Аббосдан сўзлаб берди. У: «Набий ﷺ фақат унинг бутунлай ипакдан бўлганидан қайтардилар, ҳошиясига келсак — йўқ», деди.