نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَابِقٍ , نَا يَحْيَى بْنُ يَمَانٍ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . ح نَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ آدَمَ , نَا جَعْفَرٌ الأَحْوَلُ , وَنا أَحْمَدُ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا عَفَّانُ , نَا أَبُو كُدَيْنَةَ , جَمِيعًا عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَيْسَ عَلَى مُسْلِمٍ جِزْيَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonning zimmasida jizya yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмоннинг зиммасида жизя йўқ», дедилар.
نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ , نَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ ، لادَّعَى نَاسٌ دِمَاءَ رِجَالٍ ، وَأَمْوَالَهُمْ ، وَلَكِنِ الْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ "
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlarga (faqat) daʼvolari boʻyicha berilganida edi, baʼzi kishilar (boshqa) erkaklarning qonlari va mollarini daʼvo qilib olishardi. Lekin qasam daʼvo qilinayotgan kishining zimmasidadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамларга (фақат) даъволари бўйича берилганида эди, баъзи кишилар (бошқа) эркакларнинг қонлари ва молларини даъво қилиб олишарди. Лекин қасам даъво қилинаётган кишининг зиммасидадир», дедилар.
نَا حَمْزَةُ بْنُ الْقَاسِمِ الإِمَامُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ . ح وَنا الْحَسَنُ بْنُ الْخَضِرِ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يُونُسَ , نَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ , نَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ بُكَيْرٍ . ح وَنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نَا حُمَيْدُ بْنُ زَنْجُوَيْهِ النَّسَائِيُّ , نَا ابْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ ثَوْرِ بْنِ خَالِدٍ الدِّيلِيِّ , أَوْ عَنْ خَالِهِ مُوسَى بْنِ مَيْسَرَةَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لِلَّهِ يُطِيقُهُ فَلْيَفِ بِهِ " ، وَاللَّفْظُ لِلْمَحَامِلِيِّ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim nomini aytmasdan bir nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim Alloh uchun oʻzi uddasidan chiqadigan narsani nazr qilsa, uni bajo keltirsin», dedilar. Lafz al-Mahomiliyniki.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким номини айтмасдан бир назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким Аллоҳга маъсият бўлган нарсада назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким Аллоҳ учун ўзи уддасидан чиқадиган нарсани назр қилса, уни бажо келтирсин», дедилар. Лафз ал-Маҳомилийники.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ , نَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا نَذْرَ إِلا فِيمَا أُطِيعُ اللَّهُ , وَلا يَمِينٌ فِي غَصْبٍ , وَلا طَلاقَ ، وَلا عَتَاقَ فِيمَا لا يَمْلِكُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Allohga itoat qilinadigan narsadagina nazr boʻladi; gʻasbda qasam yoʻq; oʻzi ega boʻlmagan narsada taloq ham, ozod qilish ham yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга итоат қилинадиган нарсадагина назр бўлади; ғасбда қасам йўқ; ўзи эга бўлмаган нарсада талоқ ҳам, озод қилиш ҳам йўқ», дедилар.
نَا حَمْزَةُ بْنُ الْقَاسِمِ الإِمَامُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ الْبَيَاضِيُّ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ كُرَيْبٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فَأَطَاقَهُ فَلْيَفِ بِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim nomini aytmasdan bir nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim bir nazr qilib, uning uddasidan chiqsa, uni bajo keltirsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким номини айтмасдан бир назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким бир назр қилиб, унинг уддасидан чиқса, уни бажо келтирсин», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْحَرَّانِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ قُتَيْبَةَ , نَا أَبِي , نَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي إِسْرَائِيلَ ، وَهُوَ قَائِمٌ فِي الشَّمْسِ , فَقَالَ : مَا بَالُ هَذَا ؟ ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، نَذَرَ أَنْ لا يَتَكَلَّمَ ، وَلا يَسْتَظِلَّ ، وَلا يَقْعُدَ وَأَنْ يَصُومَ , فَقَالَ : مُرُوهُ فَلْيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَقْعُدْ ، وَلْيَصُمْ " , وَلَمْ يَأْمُرْهُ بِالْكَفَّارَةِ . وَعَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مِدْرَارٍ , حَدَّثَنِي عَمِّي طَاهِرُ بْنُ مِدْرَارٍ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَ الزُّهْرِي عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي إِسْرَائِيلَ ، ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً , وَلَمْ يَذْكُرْ حَدِيثَ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ quyoshda tik turgan Abu Isroilning yonidan oʻtdilar va: «Bunga nima boʻlgan?», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u gapirmaslikni, soyaga kirmaslikni, oʻtirmaslikni va roʻza tutishni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar — gapirsin, soyaga kirsin, oʻtirsin va roʻzasini tutsin», dedilar. Va unga kafforatni buyurmadilar. Al-Hasan ibn Umoradan, u az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shuning misli (rivoyat qilinadi). Ahmad ibn Muhammad ibn Said bizga aytdi: al-Hasan ibn Jaʼfar ibn Midror bizga aytdi: Amakim Tohir ibn Midror menga aytdi: al-Hasan ibn Umora bizga Habib ibn Abu Sobitdan, u Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan; hamda az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbosdan (rivoyat qildi): U dedi: Nabiy ﷺ Abu Isroilning yonidan oʻtdilar — soʻng aynan shuning mislini zikr qildi va Amr ibn Dinorning hadisini zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ қуёшда тик турган Абу Исроилнинг ёнидан ўтдилар ва: «Бунга нима бўлган?», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у гапирмасликни, сояга кирмасликни, ўтирмасликни ва рўза тутишни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар — гапирсин, сояга кирсин, ўтирсин ва рўзасини тутсин», дедилар. Ва унга каффоратни буюрмадилар. Ал-Ҳасан ибн Уморадан, у аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунинг мисли (ривоят қилинади). Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Саид бизга айтди: ал-Ҳасан ибн Жаъфар ибн Мидрор бизга айтди: Амаким Тоҳир ибн Мидрор менга айтди: ал-Ҳасан ибн Умора бизга Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан; ҳамда аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди): У деди: Набий ﷺ Абу Исроилнинг ёнидан ўтдилар — сўнг айнан шунинг мислини зикр қилди ва Амр ибн Динорнинг ҳадисини зикр қилмади.
نَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى الْخَوَّاصُ , نَا سُفْيَانُ بْنُ زِيَادِ بْنِ آدَمَ , نَا حَبَّانُ بْنُ هِلالٍ , نَا وُهَيْبٌ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " بَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِذْ رَأَى رَجُلا قَائِمًا فِي الشَّمْسِ فَسَأَلَ عَنْهُ , فَقَالُوا : هَذَا أَبُو إِسْرَائِيلَ نَذَرَ أَنْ يَقُومَ وَلا يَقْعُدَ ، وَلا يَسْتَظِلَّ وَيَصُومَ وَلا يَتَكَلَّمَ , فَقَالَ : مُرُوهُ فَلْيَقْعُدْ ، وَلْيَسْتَظِلَّ ، وَلْيَتَكَلَّمْ ، وَلْيَصُمْ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ xutba qilib turganlarida, quyoshda tik turgan bir kishini koʻrib qoldilar va u haqda soʻradilar. Ular: «Bu Abu Isroil boʻlib, u tik turishni, oʻtirmaslikni, soyaga kirmaslikni, roʻza tutishni va gapirmaslikni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar — oʻtirsin, soyaga kirsin, gapirsin va roʻzasini tutsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ хутба қилиб турганларида, қуёшда тик турган бир кишини кўриб қолдилар ва у ҳақда сўрадилар. Улар: «Бу Абу Исроил бўлиб, у тик туришни, ўтирмасликни, сояга кирмасликни, рўза тутишни ва гапирмасликни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар — ўтирсин, сояга кирсин, гапирсин ва рўзасини тутсин», дедилар.
نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَبَّارُ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ , عَنِ الْقَاسِمِ , قَالَ : " جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ نَذَرَتْ نَحْرَ ابْنِهَا , فَأَمَرَهَا بِالْكَفَّارَةِ , فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ : سُبْحَانَ اللَّهِ كَفَّارَةٌ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَعَالَى , فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَعَمْ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ الظِّهَارَ ، وَأَمَرَ بِالْكَفَّارَةِ "
al-Qosim aytadi: Bir ayol oʻgʻlini soʻyishni nazr qilgan holda Ibn Abbosning huzuriga keldi. U ayolga kafforat berishni buyurdi. Shunda qavmdan bir kishi: «Subhanalloh! Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada kafforatmi?» dedi. Ibn Abbos: «Ha, Alloh taolo zihorni zikr qilib, unda kafforatga buyurgan», dedi.ал-Қосим айтади: Бир аёл ўғлини сўйишни назр қилган ҳолда Ибн Аббоснинг ҳузурига келди. У аёлга каффорат беришни буюрди. Шунда қавмдан бир киши: «Субҳаналлоҳ! Аллоҳга маъсият бўлган нарсада каффоратми?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа, Аллоҳ таоло зиҳорни зикр қилиб, унда каффоратга буюрган», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا ابْنُ إِدْرِيسَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ رَيْعُهُ إِدَامُهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy; uning ortigʻi esa uning nonxoʻrishidir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой; унинг ортиғи эса унинг нонхўришидир».
نَا أَبُو شَيْبَةَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ جَعْفَرٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ اللُّؤْلُئِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ فِيهِ إِدَامُهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy; unda uning nonxoʻrishi ham bor».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой; унда унинг нонхўриши ҳам бор».
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْجَهْمِ , نَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , نَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , نَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِذَا عَجَزَ الشَّيْخُ الْكَبِيرُ عَنِ الصِّيَامِ ، أَطْعَمَ عَنْ كُلِّ يَوْمٍ مُدًّا وَاحِدًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Keksa chol roʻza tutishdan ojiz qolsa, har bir kun uchun bir mudd taom bersin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Кекса чол рўза тутишдан ожиз қолса, ҳар бир кун учун бир мудд таом берсин».
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيُّ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ , وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ وَكَانَا يَخْتَلِفَانِ إِلَى مَكَّةَ بِالتِّجَارَةِ ، فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ فَتُوُفِّيَ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ , فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا فَدَفَعَا تَرِكَتَهُ إِلَى أَهْلِهِ وَحَبَسَا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ , فَاسْتَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كَتَمْتُمَا وَلا اطَّلَعْتُمَا, ثُمَّ عُرِفَ الْجَامُ بِمَكَّةَ ، فَقَالُوا : اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ وَتَمِيمٍ , فَقَدِمَ رَجُلانِ مِنْ أَوْلِيَاءِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا بِاللَّهِ أَنَّ هَذَا الْجَامَ لِلسَّهْمِيِّ وَلَشَهَادَتُهُمَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ , فَأَخَذُوا الْجَامَ وَفِيهِمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Tamim ad-Doriy va Adiy ibn Baddo savdo uchun Makkaga borib turishardi. Banu Sahmdan bir kishi chiqib, musulmon yoʻq bir yurtda vafot etdi va ikkoviga vasiyat qildi. Ular uning merosini ahliga topshirdilar, ammo oltin bilan naqshlangan kumush jomni olib qoldilar. Rasululloh ﷺ ikkoviga: «Yashirmadingizmi, (uni) olmadingizmi?» deb qasam ichirdilar. Soʻngra oʻsha jom Makkada tanildi va (uni olganlar): «Biz uni Adiy ibn Baddo bilan Tamimdan sotib olganmiz», dedilar. Shunda sahmiyning yaqinlaridan ikki kishi kelib: «Vallohi, bu jom sahmiyniki; bizning guvohligimiz ularning guvohligidan haqroqdir va biz haddan oshmadik; aks holda, biz zolimlardan boʻlamiz», deb qasam ichdilar va jomni olishdi. Mana shular haqida bu oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Тамим ад-Дорий ва Адий ибн Баддо савдо учун Маккага бориб туришарди. Бану Саҳмдан бир киши чиқиб, мусулмон йўқ бир юртда вафот этди ва икковига васият қилди. Улар унинг меросини аҳлига топширдилар, аммо олтин билан нақшланган кумуш жомни олиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ икковига: «Яширмадингизми, (уни) олмадингизми?» деб қасам ичирдилар. Сўнгра ўша жом Маккада танилди ва (уни олганлар): «Биз уни Адий ибн Баддо билан Тамимдан сотиб олганмиз», дедилар. Шунда саҳмийнинг яқинларидан икки киши келиб: «Валлоҳи, бу жом саҳмийники; бизнинг гувоҳлигимиз уларнинг гувоҳлигидан ҳақроқдир ва биз ҳаддан ошмадик; акс ҳолда, биз золимлардан бўламиз», деб қасам ичдилар ва жомни олишди. Мана шулар ҳақида бу оят нозил бўлди.
نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَكَمِ بْنِ مُسْلِمٍ الْوَشَّاءُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيُّ , نَا أَبُو كُدَيْنَةَ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ , وَعَدِيُّ يَخْتَلِفَانِ إِلَى مَكَّةَ ، فَخَرَجَ مَعَهُمَا فَتًى مِنْ بَنِي سَهْمٍ فَتُوُفِّيَ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ , فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا فَدَفَعَا تَرِكَتَهُ إِلَى أَهْلِهِ وَحَبَسَا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ , فَاسْتَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّهِ مَا كَتَمْتُمَا وَلا اطَّلَعْتُمَا ، ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ , قَالُوا : اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيٍّ وَتَمِيمٍ , فَجَاءَ رَجُلانِ مِنْ وَرَثَةِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا أَنَّ هَذَا الْجَامَ لِلسَّهْمِيِّ وَلَشَهَادَتُهُمَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لِمَنِ الظَّالِمِينَ , فَأَخَذُوا الْجَامَ وَفِيهِمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Tamim ad-Doriy va Adiy Makkaga borib turishardi. Ular bilan birga Banu Sahmdan bir yigit chiqib, musulmon yoʻq bir yurtda vafot etdi va ikkoviga vasiyat qildi. Ular uning merosini ahliga topshirdilar, ammo oltin bilan naqshlangan kumush jomni olib qoldilar. Rasululloh ﷺ ikkoviga Alloh nomi bilan: «Yashirmadingizmi, (uni) olmadingizmi?» deb qasam ichirdilar. Soʻngra jom Makkada topildi va: «Biz uni Adiy bilan Tamimdan sotib olganmiz», dedilar. Shunda sahmiyning vorislaridan ikki kishi kelib: «Bu jom sahmiyniki; bizning guvohligimiz ularning guvohligidan haqroqdir va biz haddan oshmadik; aks holda, biz zolimlardan boʻlamiz», deb qasam ichdilar va jomni olishdi. Mana shular haqida bu oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Тамим ад-Дорий ва Адий Маккага бориб туришарди. Улар билан бирга Бану Саҳмдан бир йигит чиқиб, мусулмон йўқ бир юртда вафот этди ва икковига васият қилди. Улар унинг меросини аҳлига топширдилар, аммо олтин билан нақшланган кумуш жомни олиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ икковига Аллоҳ номи билан: «Яширмадингизми, (уни) олмадингизми?» деб қасам ичирдилар. Сўнгра жом Маккада топилди ва: «Биз уни Адий билан Тамимдан сотиб олганмиз», дедилар. Шунда саҳмийнинг ворисларидан икки киши келиб: «Бу жом саҳмийники; бизнинг гувоҳлигимиз уларнинг гувоҳлигидан ҳақроқдир ва биз ҳаддан ошмадик; акс ҳолда, биз золимлардан бўламиз», деб қасам ичдилар ва жомни олишди. Мана шулар ҳақида бу оят нозил бўлди.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، وَأَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَمُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبٍ الزَّرَّادُ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ الْمِصْرِيُّ ، قَالُوا : نَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ , نَا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُجَاوِزُ لأُمَّتِي عَنِ الْخَطَأِ ، وَالنِّسْيَانِ ، وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla ummatimdan xato, unutish va majbur qilingan narsani kechib yuboradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла умматимдан хато, унутиш ва мажбур қилинган нарсани кечиб юборади», дедилар.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ يُونُسَ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ يَقُولُ : " لا رَضَاعَ بَعْدَ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Toʻliq ikki yildan keyin emizish (hukmi) yoʻq», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Тўлиқ икки йилдан кейин эмизиш (ҳукми) йўқ», дер эди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دُبَيْسِ بْنِ أَحْمَدَ ، وَغَيْرُهُمَا ، قَالُوا : نَا أَبُو الْوَلِيدِ بْنُ بُرْدٍ الأَنْطَاكِيُّ , نَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ , نَا سُفْيَانُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَال َرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا رَضَاعَ إِلا مَا كَانَ فِي الْحَوْلَيْنِ " ، لَمْ يُسْنِدْهُ عَنِ ابْنِ عُنَيْنَةَ ، غَيْرُ الْهَيْثَمِ بْنِ جَمِيلٍ ، وَهُوَ ثِقَةٌ حَافِظٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki yil ichida boʻlganidan boshqa emizish (hukmi) yoʻq», dedilar. Buni Ibn Uyaynadan Haysam ibn Jamildan boshqa hech kim musnad qilib rivoyat qilmagan, u esa ishonchli, hofiz (rovi)dir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки йил ичида бўлганидан бошқа эмизиш (ҳукми) йўқ», дедилар. Буни Ибн Уяйнадан Ҳайсам ибн Жамилдан бошқа ҳеч ким муснад қилиб ривоят қилмаган, у эса ишончли, ҳофиз (рови)дир.
نَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْحَنَّاطُ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يُونُسَ السَّرَّاجُ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , وَمَالِكٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ , قَالَ : سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ " عَنْ رَجُلٍ لَهُ امْرَأَةٌ وَسَرِيَّةٌ , فَوَلَدَتْ إِحْدَاهُمَا غُلامًا وَأَرْضَعَتِ الأُخْرَى جَارِيَةً , هَلْ يَصِحُّ لِلْغُلامِ أَنْ يَنْكِحَ الْجَارِيَةَ , فَقَالَ : لا اللِّقَاحُ وَاحِدٌ "
Amr ibn ash-Sharid aytadi: Ibn Abbosdan xotini va choʻrisi boʻlgan bir kishi haqida soʻraldi: ulardan biri oʻgʻil tugʻdi, ikkinchisi esa bir qizni emizdi; oʻgʻil oʻsha qizga uylanishi durustmi? U: «Yoʻq, urugʻ bitta», dedi.Амр ибн аш-Шарид айтади: Ибн Аббосдан хотини ва чўриси бўлган бир киши ҳақида сўралди: улардан бири ўғил туғди, иккинчиси эса бир қизни эмизди; ўғил ўша қизга уйланиши дурустми? У: «Йўқ, уруғ битта», деди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يُونُسَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ رَبِيعَةَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ " ، خَالَفَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، وَلَمْ يَذْكُرْ طَاوُسًا , وَكَذَلِكَ قَالَ سَيْفٌ , عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bitta guvoh bilan birga qasam asosida hukm qildilar. Unga Abdurrazzoq muxolafat qilib, Tovusni zikr qilmagan. Sayf ham Qays ibn Saʼddan, u Amr ibn Dinordan, u Ibn Abbosdan shunday degan.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ битта гувоҳ билан бирга қасам асосида ҳукм қилдилар. Унга Абдурраззоқ мухолафат қилиб, Товусни зикр қилмаган. Сайф ҳам Қайс ибн Саъддан, у Амр ибн Динордан, у Ибн Аббосдан шундай деган.
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ ابْنِ ابْنَةِ مَنِيعٍ ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ , نَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سَمِينَةَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ رَجُلٌ لَهُ امْرَأَةٌ وَلَدَتْ مِنْهُ وَلَدَيْنِ , قَالَ : " فَكَانَتْ تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي وَيَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , قَالَ : فَذَكَرَتْهُ ذَاتَ يَوْمٍ فَقَامَ إِلَيْهَا بِمِعْوَلٍ فَوَضَعَهُ فِي بَطْنِهَا ، ثُمَّ اتَّكَأَ عَلَيْهَا حَتَّى أَنْفَذَهُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَلا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " ، نَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّرْبِيُّ , نَا ابْنُ كَرَامَةَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Bir kishining xotini bor edi, u undan ikki farzand tuqqan edi. U ayol Rasululloh ﷺ ga ozor berar edi; u zot uni qaytarardilar, u qaytmas edi, koyirdilar, u tiyilmas edi. U aytdi: Bir kuni u yana u zotni (yomonlab) tilga oldi. Shunda u kishi ketmon bilan uning oldiga borib, uni ayolning qorniga qoʻydi, soʻng uning ustiga bosdi, hatto uni teshib oʻtdi. Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, guvoh boʻlinglarki, uning qoni hadardir», dedilar. Yana shu sanad bilan shuning misli rivoyat qilingan.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Бир кишининг хотини бор эди, у ундан икки фарзанд туққан эди. У аёл Расулуллоҳ ﷺ га озор берар эди; у зот уни қайтарардилар, у қайтмас эди, койирдилар, у тийилмас эди. У айтди: Бир куни у яна у зотни (ёмонлаб) тилга олди. Шунда у киши кетмон билан унинг олдига бориб, уни аёлнинг қорнига қўйди, сўнг унинг устига босди, ҳатто уни тешиб ўтди. Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, гувоҳ бўлингларки, унинг қони ҳадардир», дедилар. Яна шу санад билан шунинг мисли ривоят қилинган.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، نَا أَبُو دَاوُدَ ، نَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ , نَا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِهَذَا وَقَالَ : " فَلَمَّا كَانَ الْبَارِحَةَ جَعَلَتْ تَشْتُمُكَ ، وَتَقَعُ فِيكَ فَقَتَلْتُهَا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَلا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " ، قَالَ الشَّيْخُ الدَّارَقُطْنِيُّ : فِيهِ سُنَّةٌ فِي الأَصْلِ فِي إِشْهَادِ الْحَاكِمِ عَلَى نَفْسِهِ بِإِنْفَاذِ الْقَضَاءِ
Ibn Abbosdan shu (hadis) rivoyat qilinib, unda u aytdi: «Kecha u seni soʻka boshladi va senga til tegizdi, shuning uchun men uni oʻldirdim». Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, guvoh boʻlinglarki, uning qoni hadardir», dedilar. Shayx ad-Doraqutniy aytdi: Bunda hokimning hukmni ijro etishda oʻz zimmasiga guvoh keltirishi haqida asl sunnat bordir.Ибн Аббосдан шу (ҳадис) ривоят қилиниб, унда у айтди: «Кеча у сени сўка бошлади ва сенга тил тегизди, шунинг учун мен уни ўлдирдим». Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, гувоҳ бўлингларки, унинг қони ҳадардир», дедилар. Шайх ад-Дорақутний айтди: Бунда ҳокимнинг ҳукмни ижро этишда ўз зиммасига гувоҳ келтириши ҳақида асл суннат бордир.
نَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ , أنا أَبُو الأَحْوَصِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " وُجِدَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ قَتِيلا فِي دَالِيَةِ نَاسٍ مِنَ الْيَهُودِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , " فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأَخَذَ مِنْهُمْ خَمْسِينَ رَجُلا مِنْ خِيَارِهِمْ فَاسْتَحْلَفَ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ بِاللَّهِ مَا قَتَلْتُ وَلا عَلِمْتُ قَاتِلا ، ثُمَّ جَعَلَ الدِّيَةَ عَلَيْهِمْ , قَالُوا : لَقَدْ قَضَى بِمَا فِي نَامُوسِ مُوسَى الْكَلْبِيُّ " مَتْرُوكٌ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi yahudiylardan boʻlgan bir qavmning suv chigʻirigʻi yonida oʻldirilgan holda topildi. Buni Nabiy ﷺ ga aytdilar. U zot ularga (odam) yubordilar va ulardan ellik kishini, ularning yaxshilaridan olib, har biriga: men oʻldirmadim va qotilni ham bilmayman, deb Alloh nomi bilan qasam ichirdilar. Soʻng diyatni ularning zimmasiga yukladilar. Ular: «U Musoning nomusidagi (shariatidagi) narsa bilan hukm qildi», dedilar. Al-Kalbiy matrukdir.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши яҳудийлардан бўлган бир қавмнинг сув чиғириғи ёнида ўлдирилган ҳолда топилди. Буни Набий ﷺ га айтдилар. У зот уларга (одам) юбордилар ва улардан эллик кишини, уларнинг яхшиларидан олиб, ҳар бирига: мен ўлдирмадим ва қотилни ҳам билмайман, деб Аллоҳ номи билан қасам ичирдилар. Сўнг диятни уларнинг зиммасига юкладилар. Улар: «У Мусонинг номусидаги (шариатидаги) нарса билан ҳукм қилди», дедилар. Ал-Калбий матрукдир.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ , نَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , عَنْ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الشَّرِيكُ شَفِيعٌ ، وَالشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍ " ، خَالَفَهُ شُعْبَةُ , وَإِسْرَائِيلُ , وَعَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ , وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ فَرَوَوْهُ , عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , مُرْسَلا وَهُوَ الصَّوَابُ , وَوَهِمَ أَبُو حَمْزَةَ فِي إِسْنَادِهِ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sherik — shufʼador, shufʼa esa har bir narsada boʻladi», dedilar. Unga Shuʼba, Isroil, Amr ibn Abu Qays va Abu Bakr ibn Ayyosh muxolafat qilib, uni Abdulaziz ibn Rufaydan, u Ibn Abu Mulaykadan mursal holda rivoyat qildilar; toʻgʻrisi shudir. Abu Hamza esa uning sanadida vahm qilgan.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шерик — шуфъадор, шуфъа эса ҳар бир нарсада бўлади», дедилар. Унга Шуъба, Исроил, Амр ибн Абу Қайс ва Абу Бакр ибн Айёш мухолафат қилиб, уни Абдулазиз ибн Руфайдан, у Ибн Абу Мулайкадан мурсал ҳолда ривоят қилдилар; тўғриси шудир. Абу Ҳамза эса унинг санадида ваҳм қилган.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لِلْجَارِ أَنْ يَضَعَ خَشَبَتَهُ عَلَى جِدَارِ جَارِهِ وَإِنْ كَرِهَ , وَالطَّرِيقُ الْمِيتَاءُ سَبْعُ أَذْرُعٍ , وَلا ضَرَرَ وَلا إِضْرَارَ "
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Qoʻshni oʻz yogʻochini qoʻshnisining devoriga qoʻyishi mumkin, garchi u yoqtirmasa ham. Yurib turiladigan yoʻl yetti ziroʻdir. Zarar (koʻrish) ham yoʻq, zarar yetkazish ham yoʻq».Ибн Аббосдан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Қўшни ўз ёғочини қўшнисининг деворига қўйиши мумкин, гарчи у ёқтирмаса ҳам. Юриб туриладиган йўл етти зирўдир. Зарар (кўриш) ҳам йўқ, зарар етказиш ҳам йўқ».
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ ، نَا ابْنُ فُضَيْلٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَذِهِ حَرَمُ اللَّهِ حَرَّمَهَا يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَوَضَعَ هَذَيْنِ الْجَبَلَيْنِ , لَمْ يَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي وَلا يَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ، أَنْ لا يُحْصَدُ شَوْكُهَا ، وَلا يُنَفَّرَ صَيْدُهَا ، وَلا يُخْتَلَى خَلاءُهَا , وَلا تُرْفَعُ لُقَطَتُهَا إِلا لِمُنْشِدٍ , فَقَالَ الْعَبَّاسُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّ أَهْلَ مَكَّةَ لا صَبْرَ لَهُمْ عَنِ الإِذْخِرِ لِقَيْنِهِمْ وَأَبْيَاتِهِمْ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِلا الإِذْخِرَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bu — Allohning haramidir; Alloh uni osmonlar va yerni yaratgan kuni harom qilgan va bu ikki togʻni qoʻygan. U mendan oldin hech kimga halol boʻlmagan, mendan keyin ham hech kimga halol boʻlmaydi; menga esa kunning bir soatidagina halol boʻldi. Uning tikani oʻrilmaydi, ovi hurkitilmaydi, oʻti yulinmaydi va topilgan narsasi faqat (egasini) eʼlon qiluvchi uchungina olinadi». Shunda Abbos: «Yo Rasululloh, Makka ahli temirchilari va uylari uchun izxirsiz turolmaydilar», dedi. Rasululloh ﷺ: «Izxirdan boshqa», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бу — Аллоҳнинг ҳарамидир; Аллоҳ уни осмонлар ва ерни яратган куни ҳаром қилган ва бу икки тоғни қўйган. У мендан олдин ҳеч кимга ҳалол бўлмаган, мендан кейин ҳам ҳеч кимга ҳалол бўлмайди; менга эса куннинг бир соатидагина ҳалол бўлди. Унинг тикани ўрилмайди, ови ҳуркитилмайди, ўти юлинмайди ва топилган нарсаси фақат (эгасини) эълон қилувчи учунгина олинади». Шунда Аббос: «Ё Расулуллоҳ, Макка аҳли темирчилари ва уйлари учун изхирсиз туролмайдилар», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Изхирдан бошқа», дедилар.
حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، نَا بَكْرُ بْنُ سَهْلٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ , نَا ابْنُ لَهِيعَةَ , نَا أَبُو صَخْرٍ ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ أَبِي أُمَيَّةَ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " الْخَمْرُ أُمُّ الْفَوَاحِشِ ، وَأَكْبَرُ الْكَبَائِرِ , مَنْ شَرِبَهَا وَقَعَ عَلَى أُمِّهِ ، وَعَمَّتِهِ ، وَخَالَتِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Xamr — fahshlarning onasi va kabira gunohlarning eng kattasidir. Kim uni ichsa, onasi bilan ham, ammasi bilan ham, xolasi bilan ham (harom ishga) tushib qoladi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Хамр — фаҳшларнинг онаси ва кабира гуноҳларнинг энг каттасидир. Ким уни ичса, онаси билан ҳам, аммаси билан ҳам, холаси билан ҳам (ҳаром ишга) тушиб қолади».
حَدَّثَنِي دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، نَا مُوسَى بْنُ هَارُونَ , نَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , نَا شُعْبَةُ , عَنْ مِسْعَرٍ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِنَّمَا حُرِّمَتِ الْخَمْرُ وَالْمُسْكِرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ " ، قَالَ مُوسَى : وَنا بَعْضُ أَصْحَابِنَا , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بِنْتِ السُّدِّيِّ , عَنْ شَرِيكٍ , عَنْ عَيَّاشٍ الْعَامِرِيِّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ سَوَاءً : " وَالْمُسْكِرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ " . قَالَ مُوسَى : وَهَذَا هُوَ الصَّوَابُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، لأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " , وَرَوَى عَنْهُ طَاوُسٌ , وَعَطَاءٌ , وَمُجَاهِدٌ : " مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ " , وَرَوَاهُ عَنْهُ قَيْسُ بْنُ جُبَيْرٍ , وَكَذَلِكَ فُتْيَا ابْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمُسْكِرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Xamr va har bir ichimlikdagi mast qiluvchi (narsa) harom qilingan, xolos». Musa dedi: Bizga baʼzi sheriklarimiz ham Ismoil ibn bint as-Suddiydan, u Sharikdan, u Ayyosh al-Omiriydan, u Abdulloh ibn Shaddoddan, u Ibn Abbosdan xuddi shuning aynan misli: «va har bir ichimlikdagi mast qiluvchi (narsa)», deb rivoyat qildilar. Musa dedi: Ibn Abbosdan (kelgan) toʻgʻrisi shudir; chunki Nabiy ﷺdan: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», deb rivoyat qilingan. Undan Tovus, Atoʼ va Mujohid: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir», deb rivoyat qilganlar; uni undan Qays ibn Jubayr ham rivoyat qilgan. Ibn Abbosning mast qiluvchi (narsa) haqidagi fatvosi ham shunday edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Хамр ва ҳар бир ичимликдаги маст қилувчи (нарса) ҳаром қилинган, холос». Муса деди: Бизга баъзи шерикларимиз ҳам Исмоил ибн бинт ас-Суддийдан, у Шарикдан, у Айёш ал-Омирийдан, у Абдуллоҳ ибн Шаддоддан, у Ибн Аббосдан худди шунинг айнан мисли: «ва ҳар бир ичимликдаги маст қилувчи (нарса)», деб ривоят қилдилар. Муса деди: Ибн Аббосдан (келган) тўғриси шудир; чунки Набий ﷺдан: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деб ривоят қилинган. Ундан Товус, Атў ва Мужоҳид: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир», деб ривоят қилганлар; уни ундан Қайс ибн Жубайр ҳам ривоят қилган. Ибн Аббоснинг маст қилувчи (нарса) ҳақидаги фатвоси ҳам шундай эди.
حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، نَا مُوسَى , نَا أَبِي , نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ , نَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ لَيْثٍ , عَنْ عَطَاءٍ , وَطَاوُسٍ , وَمُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَلِيلُ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ حَرَامٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ أَبِي عَوَانَةَ ، عَنْ لَيْثٍ , عَنْ عَطَاءٍ , وَطَاوُسٍ , وَمُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَلِيلُ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ حَرَامٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , نَا خَلَفُ بْنُ خَلِيفَةَ , عَنْ حُصَيْنٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ : أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ , أَلا إِنَّ صَيْدَهُ مَا صِيدَ , وَطَعَامُهُ مَا لَفَظَ الْبَحْرُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Alloh azza va jallaning: «Sizlarga dengiz ovi va uning taomi halol qilindi», degan soʻzi haqida: «Ogoh boʻlinglar, uning ovi — ovlangan narsa, uning taomi esa dengiz uloqtirib tashlagan narsadir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳ азза ва жалланинг: «Сизларга денгиз ови ва унинг таоми ҳалол қилинди», деган сўзи ҳақида: «Огоҳ бўлинглар, унинг ови — овланган нарса, унинг таоми эса денгиз улоқтириб ташлаган нарсадир», деди.
وَعَنْ أَبِي إِسْحَاقَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " ذَكَاةُ الْجَنِينِ ذَكَاةُ أُمِّهِ "
Yana Abu Ishoqdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan (rivoyat qildi). U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Janinning zabhi — onasining zabhidir», dedilar.Яна Абу Ишоқдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди). У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаниннинг забҳи — онасининг забҳидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ ، نَا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحَرَّانِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أُمِرْتُ بِالنَّحْرِ وَلَيْسَ بِوَاجِبٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga qurbonlik soʻyish buyurildi, u vojib emas», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга қурбонлик сўйиш буюрилди, у вожиб эмас», дедилар.
نَا أَبُو الْعَبَّاسِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَسْكَرِيُّ , نَا الْحُنَيْنِيُّ ، نَا أَبُو غَسَّانَ ، نَا قَيْسٌ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " كُتِبَ عَلَيَّ النَّحْرُ ، وَلَمْ يُكْتَبْ عَلَيْكُمْ , وَأُمِرْتُ بِصَلاةِ الأَضْحَى ، وَلَمْ تُؤْمَرُوا بِهَا " ، قَالَ : وَحَدَّثَنَا الْحُنَيْنِيُّ ، نَا أَبُو نُعَيْمٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ ، عَنْ جَابِرٍ مِثْلَهُ : كُتِبَ عَلَيَّ الأَضْحَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga qurbonlik soʻyish farz qilindi, sizlarga farz qilinmadi. Menga Aduho namozini oʻqish buyurildi, sizlarga buyurilmadi», dedilar. U aytdi: Bizga al-Hunayniy rivoyat qildi, unga Abu Nuaym, unga al-Hasan ibn Solih Jobirdan shuning mislini: «Menga qurbonlik farz qilindi», deb (rivoyat qildi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга қурбонлик сўйиш фарз қилинди, сизларга фарз қилинмади. Менга Адуҳо намозини ўқиш буюрилди, сизларга буюрилмади», дедилар. У айтди: Бизга ал-Ҳунайний ривоят қилди, унга Абу Нуайм, унга ал-Ҳасан ибн Солиҳ Жобирдан шунинг мислини: «Менга қурбонлик фарз қилинди», деб (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَزِيدَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا أُنْفِقَتِ الْوَرِقُ فِي شَيْءٍ أَفْضَلَ مِنْ نَحِيرَةٍ فِي يَوْمِ عِيدٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kumush hayit kunidagi qurbonlikdan afzalroq narsaga sarflanmagan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кумуш ҳайит кунидаги қурбонликдан афзалроқ нарсага сарфланмаган», дедилар.
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ نُصَيْرٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ , نَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ , عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ , عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ , وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلُحُومِ الْخَيْلِ أَنْ يُؤْكَلَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ eshak goʻshtlaridan qaytardilar va Rasululloh ﷺ ot goʻshtlari yeyilishiga buyurdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эшак гўштларидан қайтардилар ва Расулуллоҳ ﷺ от гўштлари ейилишига буюрдилар», деди.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرِ بْنِ خَالِدٍ , نَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ ، عَنْ عَيْنٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِذَا ذَبَحَ الْمُسْلِمُ فَلَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ فَلْيَأْكُلْ فَإِنَّ الْمُسْلِمَ فِيهِ اسْمًا مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Musulmon (hayvonni) soʻyib, Allohning nomini zikr qilmasa, yeyaversin; zero musulmonda Allohning ismlaridan bir ism bordir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мусулмон (ҳайвонни) сўйиб, Аллоҳнинг номини зикр қилмаса, еяверсин; зеро мусулмонда Аллоҳнинг исмларидан бир исм бордир», деди.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَبُو حَاتِمٍ الرَّازِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ , نَا مَعْقِلٌ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " الْمُسْلِمُ يَكْفِيهِ اسْمُهُ فَإِنْ نَسِيَ أَنْ يُسَمِّيَ حِينَ يَذْبَحُ ، فَلْيُسَمِّ وَلْيَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ ، ثُمَّ لْيَأْكُلْ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Musulmonga oʻzining nomi kifoya qiladi. Agar soʻyayotganida (Allohning nomini) aytishni unutsa, tasmiya aytsin va Allohning nomini zikr qilsin, soʻngra yesin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мусулмонга ўзининг номи кифоя қилади. Агар сўяётганида (Аллоҳнинг номини) айтишни унутса, тасмия айтсин ва Аллоҳнинг номини зикр қилсин, сўнгра есин», дедилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْدَفَ أُسَامَةَ مِنْ عَرَفَاتٍ إِلَى جَمْعٍ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ مِنْ جَمْعٍ إِلَى مِنًى فَأَخْبَرَهُ بِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Arafotdan Jamʼga qadar Usomani ortlariga mingashtirdilar, Jamʼdan Minoga qadar esa Fazlni mingashtirdilar. (Fazl) unga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ Jamratul-Aqabaga tosh otgunlariga qadar talbiya aytishda davom etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Арафотдан Жамъга қадар Усомани ортларига мингаштирдилар, Жамъдан Минога қадар эса Фазлни мингаштирдилар. (Фазл) унга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ Жамратул-Ақабага тош отгунларига қадар талбия айтишда давом этдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَوْ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَوْ أَحَدِهِمَا عَنْ صَاحِبِهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَحُجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ فَإِنَّهُ قَدْ تَضِلُّ الضَّالَّةُ وَيَمْرَضُ الْمَرِيضُ وَتَكُونُ الْحَاجَةُ
Nabiy ﷺ: «Kim haj qilishni iroda qilsa, shoshilsin. Chunki baʼzan yoʻqoladigan narsa yoʻqoladi, bemor kasal boʻlib qoladi va biror hojat yuz beradi», dedilar.Набий ﷺ: «Ким ҳаж қилишни ирода қилса, шошилсин. Чунки баъзан йўқоладиган нарса йўқолади, бемор касал бўлиб қолади ва бирор ҳожат юз беради», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ الْعَبْسِيُّ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ أَوْ أَحَدِهِمَا عَنِ الْآخَرِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ فَإِنَّهُ قَدْ يَمْرَضُ الْمَرِيضُ وَتَضِلُّ الضَّالَّةُ وَتَعْرِضُ الْحَاجَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, uni tezlashtirsin. Chunki baʼzan bemor kasal boʻlib qoladi, ulov yoʻqolib qoladi va biror hojat yuz beradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, уни тезлаштирсин. Чунки баъзан бемор касал бўлиб қолади, улов йўқолиб қолади ва бирор ҳожат юз беради», дедилар.
أَنْبَأَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُذْهِبِ الْوَاعِظُ قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ حِمْدَانَ بْنِ مَالِكٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد بْن مُحَمَّد بْن حَنْبَلٍ حَدَّثَنِي أَبِي مِنْ كِتَابِهِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ وَمُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ مِنْ زَمْزَمَ وَهُوَ قَائِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Zamzam suvidan tik turgan holda ichdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Замзам сувидан тик турган ҳолда ичдилар.