حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ الْعَامِرِيُّ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيَسْتَاكُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ kechasi ikki rakaat namoz oʻqir, soʻng namozdan chiqib, misvok qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси икки ракаат намоз ўқир, сўнг намоздан чиқиб, мисвок қилар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ مِنْ الْأَنْصَارِ فَرُمِيَ بِنَجْمٍ عَظِيمٍ فَاسْتَنَارَ قَالَ مَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ إِذَا كَانَ مِثْلُ هَذَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ كُنَّا نَقُولُ يُولَدُ عَظِيمٌ أَوْ يَمُوتُ عَظِيمٌ قُلْتُ لِلزُّهْرِيِّ أَكَانَ يُرْمَى بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ نَعَمْ وَلَكِنْ غُلِّظَتْ حِينَ بُعِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّهُ لَا يُرْمَى بِهَا لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ رَبَّنَا تَبَارَكَ اسْمُهُ إِذَا قَضَى أَمْرًا سَبَّحَ حَمَلَةُ الْعَرْشِ ثُمَّ سَبَّحَ أَهْلُ السَّمَاءِ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ التَّسْبِيحُ هَذِهِ السَّمَاءَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَسْتَخْبِرُ أَهْلُ السَّمَاءِ الَّذِينَ يَلُونَ حَمَلَةَ الْعَرْشِ فَيَقُولُ الَّذِينَ يَلُونَ حَمَلَةَ الْعَرْشِ لِحَمَلَةِ الْعَرْشِ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ فَيُخْبِرُونَهُمْ وَيُخْبِرُ أَهْلُ كُلِّ سَمَاءٍ سَمَاءً حَتَّى يَنْتَهِيَ الْخَبَرُ إِلَى هَذِهِ السَّمَاءِ وَيَخْطِفُ الْجِنُّ السَّمْعَ فَيُرْمَوْنَ فَمَا جَاءُوا بِهِ عَلَى وَجْهِهِ فَهُوَ حَقٌّ وَلَكِنَّهُمْ يَقْذِفُونَ وَيَزِيدُونَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَيَخْطِفُ الْجِنُّ وَيُرْمَوْنَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مِنَ الْأَنْصَارِ مِنْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ sahobalaridan bir necha kishi bilan oʻtirgan edilar — Abdurrazzoq: «ansorlardan», dedi — shunda katta bir yulduz otildi va atrof yorishdi. U zot: «Johiliyatda bunday narsa boʻlganda nima der edingizlar?» dedilar. U: «Biz: ‹Ulugʻ bir kishi tugʻiladi yoki ulugʻ bir kishi vafot etadi›, der edik», dedi. Men Zuhriyga: «Johiliyatda ham (yulduz) otilarmidi?» dedim. U: «Ha, lekin Nabiy ﷺ paygʻambar qilib yuborilganlarida u kuchaytirildi», dedi. (Rovyi) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, u birovning oʻlimi yoki hayoti uchun otilmaydi. Balki Robbimiz — Uning ismi barakotlidir — bir ishga hukm qilsa, Arsh koʻtaruvchilari tasbeh aytadilar, soʻng ulardan keyingi osmon ahli tasbeh aytadi — toki tasbeh mana shu dunyo osmoniga yetguncha. Soʻng Arsh koʻtaruvchilariga yaqin osmon ahli xabar soʻraydi va ular Arsh koʻtaruvchilariga: ‹Robbingiz nima dedi?› deydilar, ular esa ularga xabar beradilar. Har bir osmon ahli boshqa osmonga xabar beradi — toki xabar mana shu osmonga yetib kelguncha. Jinlar eshitilgan (xabar)ni oʻgʻrilaydilar va otiladilar. Ular oʻz holicha keltirgan narsa haqdir, lekin ular unga qoʻshib, koʻpaytirib yuboradilar», dedilar. Abdurrazzoq: «Jinlar oʻgʻrilaydilar va otiladilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларидан бир неча киши билан ўтирган эдилар — Абдурраззоқ: «ансорлардан», деди — шунда катта бир юлдуз отилди ва атроф ёришди. У зот: «Жоҳилиятда бундай нарса бўлганда нима дер эдингизлар?» дедилар. У: «Биз: ‹Улуғ бир киши туғилади ёки улуғ бир киши вафот этади›, дер эдик», деди. Мен Зуҳрийга: «Жоҳилиятда ҳам (юлдуз) отилармиди?» дедим. У: «Ҳа, лекин Набий ﷺ пайғамбар қилиб юборилганларида у кучайтирилди», деди. (Ровйи) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, у бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун отилмайди. Балки Роббимиз — Унинг исми баракотлидир — бир ишга ҳукм қилса, Арш кўтарувчилари тасбеҳ айтадилар, сўнг улардан кейинги осмон аҳли тасбеҳ айтади — токи тасбеҳ мана шу дунё осмонига етгунча. Сўнг Арш кўтарувчиларига яқин осмон аҳли хабар сўрайди ва улар Арш кўтарувчиларига: ‹Роббингиз нима деди?› дейдилар, улар эса уларга хабар берадилар. Ҳар бир осмон аҳли бошқа осмонга хабар беради — токи хабар мана шу осмонга етиб келгунча. Жинлар эшитилган (хабар)ни ўғрилайдилар ва отиладилар. Улар ўз ҳолича келтирган нарса ҳақдир, лекин улар унга қўшиб, кўпайтириб юборадилар», дедилар. Абдурраззоқ: «Жинлар ўғрилайдилар ва отиладилар», деди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ أَبِي الْحَكَمِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَمَّ الشَّهْرُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Jibril alayhissalom Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Oy yigirma toʻqqiz kun bilan toʻldi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Жибрил алайҳиссалом Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ой йигирма тўққиз кун билан тўлди», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَعْنَى وَقَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَوَاتٍ وَسَكَتَ فَنَقْرَأُ فِيمَا قَرَأَ فِيهِنَّ نَبِيُّ اللَّهِ وَنَسْكُتُ فِيمَا سَكَتَ فَقِيلَ لَهُ فَلَعَلَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي نَفْسِهِ فَغَضِبَ مِنْهَا وَقَالَ أَيُتَّهَمُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَقَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ أَتَتَّهِمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ baʼzi namozlarda qiroat qildilar va baʼzilarida jim turdilar. Biz ham Allohning nabiysi qiroat qilgan namozlarda qiroat qilamiz, u zot jim turgan namozlarda esa jim turamiz. Unga: «Ehtimol u zot ichlarida oʻqigandirlar», deyildi. Shunda u bundan gʻazablandi va: «Rasululloh ﷺ tuhmat qilinadimi?» dedi. Ibn Jaʼfar va Abdurrazzoq esa: «Rasululloh ﷺga tuhmat qilyapsanmi?» deb keltirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ баъзи намозларда қироат қилдилар ва баъзиларида жим турдилар. Биз ҳам Аллоҳнинг набийси қироат қилган намозларда қироат қиламиз, у зот жим турган намозларда эса жим турамиз. Унга: «Эҳтимол у зот ичларида ўқигандирлар», дейилди. Шунда у бундан ғазабланди ва: «Расулуллоҳ ﷺ туҳмат қилинадими?» деди. Ибн Жаъфар ва Абдурраззоқ эса: «Расулуллоҳ ﷺга туҳмат қиляпсанми?» деб келтирдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eri yoʻq ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa oʻzi haqida maslahat soʻraladi va uning izni — jim turishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эри йўқ аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса ўзи ҳақида маслаҳат сўралади ва унинг изни — жим туришидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي الْمُطَّلِبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍأَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَانَ يَتَوَضَّأُ مَرَّةً مَرَّةً وَيُسْنِدُ ذَاكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aʼzolarini bir martadan yuvib tahorat qilar va buni Rasululloh ﷺga nisbat berar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) аъзоларини бир мартадан ювиб таҳорат қилар ва буни Расулуллоҳ ﷺга нисбат берар эди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ جَمْعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رِدْفُهُ فَقَالَتْ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَمْسِكَ عَلَى الرَّحْلِ فَهَلْ تَرَى أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼam qabilasidan bir ayol Jamʼ tongida Rasululloh ﷺdan soʻradi, Fazl ibn Abbos esa u zotning ortlarida mingashib oʻtirgan edi. U: «Allohning bandalari zimmasidagi haj farzi otamga u ulovda oʻzini tuta olmaydigan keksa chol boʻlgan paytida yetdi. Uning nomidan haj qilishimni maʼqul koʻrasizmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъам қабиласидан бир аёл Жамъ тонгида Расулуллоҳ ﷺдан сўради, Фазл ибн Аббос эса у зотнинг ортларида мингашиб ўтирган эди. У: «Аллоҳнинг бандалари зиммасидаги ҳаж фарзи отамга у уловда ўзини тута олмайдиган кекса чол бўлган пайтида етди. Унинг номидан ҳаж қилишимни маъқул кўрасизми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍجِئْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ وَنَحْنُ عَلَى أَتَانٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ بِعَرَفَةَ فَمَرَرْنَا عَلَى بَعْضِ الصَّفِّ فَنَزَلْنَا عَنْهَا وَتَرَكْنَاهَا تَرْتَعُ وَدَخَلْنَا فِي الصَّفِّ فَلَمْ يَقُلْ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men va Fazl bir modaeshak ustida keldik, Rasululloh ﷺ esa Arafotda odamlarga namoz oʻqib berayotgan edilar. Biz safning baʼzi qismi yonidan oʻtdik, soʻng undan tushdik va uni oʻtlagani qoʻyib yuborib, safga kirdik. Rasululloh ﷺ menga hech narsa demadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен ва Фазл бир модаэшак устида келдик, Расулуллоҳ ﷺ эса Арафотда одамларга намоз ўқиб бераётган эдилар. Биз сафнинг баъзи қисми ёнидан ўтдик, сўнг ундан тушдик ва уни ўтлагани қўйиб юбориб, сафга кирдик. Расулуллоҳ ﷺ менга ҳеч нарса демадилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْكَدِيدِ أَفْطَرَوَإِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالْآخِرِ مِنْ فِعْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِسُفْيَانَ قَوْلُهُ إِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالْآخِرِ مِنْ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ أَوْ قَوْلِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَذَا فِي الْحَدِيثِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath kuni chiqdilar va roʻza tutdilar. Kadid degan joyga yetganlarida roʻzani ochdilar. Rasululloh ﷺning ishlaridan esa oxirgisi olinadi. Sufyondan: «Oxirgisi olinadi, degani Zuhriyning soʻzimi yoki Ibn Abbosningmi?» deb soʻralganda, u: «Hadisda shundaydir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ куни чиқдилар ва рўза тутдилар. Кадид деган жойга етганларида рўзани очдилар. Расулуллоҳ ﷺнинг ишларидан эса охиргиси олинади. Суфёндан: «Охиргиси олинади, дегани Зуҳрийнинг сўзими ёки Ибн Аббоснингми?» деб сўралганда, у: «Ҳадисда шундайдир», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ اقْضِهِ عَنْهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Nabiy ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda u zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Набий ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда у зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ أَبَا بَكْرٍ أَقْسَمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْسِمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺga qasam ichdi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Qasam ichma», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺга қасам ичди. Шунда Набий ﷺ унга: «Қасам ичма», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi teri oshlansa, bas, u pok boʻldi», deganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси тери ошланса, бас, у пок бўлди», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زِيَادٍ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ارْفَعُوا عَنْ بَطْنِ مُحَسِّرٍ وَعَلَيْكُمْ بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Muhassir vodiysidan yuqoriroqda boʻlinglar va otiladigan mayda toshlar kabi tosh olinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Муҳассир водийсидан юқорироқда бўлинглар ва отиладиган майда тошлар каби тош олинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الثَّيِّبُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ يَسْتَأْمِرُهَا أَبُوهَا فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا
Nofeʼ ibn Jubayr Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan zikr qilishicha, Nabiy ﷺ: «Tul ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa otasi oʻzi haqida maslahat soʻraydi va uning izni — jim turishidir», dedilar.Нофеъ ибн Жубайр Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан зикр қилишича, Набий ﷺ: «Тул аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса отаси ўзи ҳақида маслаҳат сўрайди ва унинг изни — жим туришидир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالرَّوْحَاءِ فَلَقِيَ رَكْبًا فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا الْمُسْلِمُونَ قَالَ فَمَنْ أَنْتُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَزِعَتْ امْرَأَةٌ فَأَخَذَتْ بِعَضُدِ صَبِيٍّ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ مِحَفَّتِهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لِهَذَا حَجٌّ قَالَ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ مَعْنَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ravho degan joyda edilar. Yoʻlda bir guruh otliqlarga duch keldilar va ularga salom berib: «Bu qaysi qavm?» dedilar. Ular: «Musulmonlarmiz», dedilar. Soʻng otliqlar: «Sizlar kimsizlar?» deyishdi. Sahobalar: «Bu — Rasululloh ﷺ», deyishdi. Shunda bir ayol shoshib qoldi-da, bir bolaning bilagidan ushlab, uni kajavasidan koʻtarib chiqarib: «Yo Rasululloh, bu bola uchun ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, sen uchun ham ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Равҳо деган жойда эдилар. Йўлда бир гуруҳ отлиқларга дуч келдилар ва уларга салом бериб: «Бу қайси қавм?» дедилар. Улар: «Мусулмонлармиз», дедилар. Сўнг отлиқлар: «Сизлар кимсизлар?» дейишди. Саҳобалар: «Бу — Расулуллоҳ ﷺ», дейишди. Шунда бир аёл шошиб қолди-да, бир боланинг билагидан ушлаб, уни кажавасидан кўтариб чиқариб: «Ё Расулуллоҳ, бу бола учун ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сен учун ҳам ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُحَيْمٍ قَالَ سُفْيَانُ لَمْ أَحْفَظْ عَنْهُ غَيْرَهُ قَالَ سَمِعْتُهُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ السِّتَارَةِ وَالنَّاسُ صُفُوفٌ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلَّا الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ ثُمَّ قَالَ أَلَا إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ وَأَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning orqasida saf tortib turganlarida, Rasululloh ﷺ pardani koʻtardilar va: «Ey odamlar! Paygʻambarlik xushxabarlaridan musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdan boshqa hech narsa qolmadi», dedilar. Soʻng: «Ogoh boʻlingki, men rukuʼda yoki sajdada turib Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda Robbingizni ulugʻlangiz; sajdaga kelsak, unda duoni koʻp qilishga tirishingiz, chunki u ijobat boʻlishga loyiqroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг орқасида саф тортиб турганларида, Расулуллоҳ ﷺ пардани кўтардилар ва: «Эй одамлар! Пайғамбарлик хушхабарларидан мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдан бошқа ҳеч нарса қолмади», дедилар. Сўнг: «Огоҳ бўлингки, мен рукуъда ёки саждада туриб Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда Роббингизни улуғлангиз; саждага келсак, унда дуони кўп қилишга тиришингиз, чунки у ижобат бўлишга лойиқроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jallaning azobi bilan azoblamanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалланинг азоби билан азобламанглар», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ فِي الْعِيدِ ثُمَّ خَطَبَ فَرَأَى أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ النِّسَاءَ فَأَتَاهُنَّ فَذَكَّرَهُنَّ وَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْخُرْصَ وَالْخَاتَمَ وَالشَّيْءَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hayitda xutbadan oldin namoz oʻqiganlariga guvohlik beraman. Soʻng u zot xutba qildilar va ayollarga eshittira olmaganlarini koʻrdilar, shunda ularning oldilariga borib, ularga eslatma va vaʼz-nasihat qildilar hamda ularni sadaqa berishga buyurdilar. Shunda ayollar isirgʻalarini, uzuklarini va boshqa narsalarni tashlay boshladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳайитда хутбадан олдин намоз ўқиганларига гувоҳлик бераман. Сўнг у зот хутба қилдилар ва аёлларга эшиттира олмаганларини кўрдилар, шунда уларнинг олдиларига бориб, уларга эслатма ва ваъз-насиҳат қилдилар ҳамда уларни садақа беришга буюрдилар. Шунда аёллар исирғаларини, узукларини ва бошқа нарсаларни ташлай бошладилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ مِنْ دَلْوٍ مِنْ زَمْزَمَ قَائِمًاقَالَ سَفْيَانُ كَذَا أَحْسَبُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zamzamdan olingan bir chelakdan tik turgan holda ichdilar. Sufyon: «Men shunday deb oʻylayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Замзамдан олинган бир челакдан тик турган ҳолда ичдилар. Суфён: «Мен шундай деб ўйлайман», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ حَرْمَلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍشَرِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ يَمِينِهِ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ شِمَالِهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّرْبَةُ لَكَ وَإِنْ شِئْتَ آثَرْتَ بِهَا خَالِدًا قَالَ مَا أُوثِرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ichdilar, Ibn Abbos u zotning oʻng tomonlarida, Xolid ibn Valid esa chap tomonlarida edi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Ichimlik senikidir, agar xohlasang, uni Xolidga berib, uni oʻzingdan ustun qoʻyasan», dedilar. U: «Men Rasululloh ﷺdan qolgan narsada hech kimni oʻzimdan ustun qoʻymayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ичдилар, Ибн Аббос у зотнинг ўнг томонларида, Холид ибн Валид эса чап томонларида эди. Шунда Набий ﷺ унга: «Ичимлик сеникидир, агар хоҳласанг, уни Холидга бериб, уни ўзингдан устун қўясан», дедилар. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан қолган нарсада ҳеч кимни ўзимдан устун қўймайман», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ يَعْنِياسْتَأْذَنَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى عَائِشَةَ فَلَمْ يَزَلْ بِهَا بَنُو أَخِيهَا قَالَتْ أَخَافُ أَنْ يُزَكِّيَنِي فَلَمَّا أَذِنَتْ لَهُ قَالَ مَا بَيْنَكِ وَبَيْنَ أَنْ تَلْقَيْ الْأَحِبَّةَ إِلَّا أَنْ يُفَارِقَ الرُّوحُ الْجَسَدَ كُنْتِ أَحَبَّ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ يُحِبُّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا طَيِّبًا وَسَقَطَتْ قِلَادَتُكِ لَيْلَةَ الْأَبْوَاءِ فَنَزَلَتْ فِيكِ آيَاتٌ مِنْ الْقُرْآنِ فَلَيْسَ مَسْجِدٌ مِنْ مَسَاجِدِ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا يُتْلَى فِيهِ عُذْرُكِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ فَقَالَتْ دَعْنِي مِنْ تَزْكِيَتِكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirishga izn soʻradi. Uning jiyanlari izn berishini soʻrab, unga qayta-qayta aytaverdilar. U: «Meni maqtab yuborishidan qoʻrqaman», dedi. Unga izn berganida, Ibn Abbos: «Sen bilan sevimlilarga yoʻliqishing orasida faqat ruhning tandan ajralishigina qoldi. Sen Rasululloh ﷺga u zotning ayollari orasida eng suyukligi eding, Rasululloh ﷺ esa faqat pok narsanigina sevar edilar. Abvo kechasi marjoning tushib qolgan va sen haqingda Qurʼondan oyatlar nozil boʻlgan; endi musulmonlarning masjidlaridan biror masjid yoʻqki, unda kechayu kunduz sening uzring tilovat qilinmasa», dedi. Shunda u: «Ey Ibn Abbos, meni maqtashingdan qoʻy. Allohga qasamki, men albatta istardim...», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига киришга изн сўради. Унинг жиянлари изн беришини сўраб, унга қайта-қайта айтавердилар. У: «Мени мақтаб юборишидан қўрқаман», деди. Унга изн берганида, Ибн Аббос: «Сен билан севимлиларга йўлиқишинг орасида фақат руҳнинг тандан ажралишигина қолди. Сен Расулуллоҳ ﷺга у зотнинг аёллари орасида энг суюклиги эдинг, Расулуллоҳ ﷺ эса фақат пок нарсанигина севар эдилар. Абво кечаси маржонинг тушиб қолган ва сен ҳақингда Қуръондан оятлар нозил бўлган; энди мусулмонларнинг масжидларидан бирор масжид йўқки, унда кечаю кундуз сенинг узринг тиловат қилинмаса», деди. Шунда у: «Эй Ибн Аббос, мени мақташингдан қўй. Аллоҳга қасамки, мен албатта истардим...», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ رَجُلٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ قَالَ لَهَا إِنَّمَا سُمِّيتِ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ لِتَسْعَدِي وَإِنَّهُ لَاسْمُكِ قَبْلَ أَنْ تُولَدِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) unga: «Sen saodatga erishishing uchungina Ummul moʻminin deb nomlanding va bu — sen tugʻilishingdan avval ham sening isming edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) унга: «Сен саодатга эришишинг учунгина Уммул мўминин деб номландинг ва бу — сен туғилишингдан аввал ҳам сенинг исминг эди», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِنْ شَاءَ اللَّهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الْإِنَاءِ أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ idishga nafas olishdan yoki unga puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ идишга нафас олишдан ёки унга пуфлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَقُضِيَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ مَا ضَرَّهُ الشَّيْطَانُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺga yetkazib rivoyat qildi: «Agar biringiz ahliga yaqinlik qilmoqchi boʻlganida: ‹Bismillah. Allohim, meni shaytondan yiroq qil va bizga rizq qilganingni ham shaytondan yiroq qil›, — desa-yu, ikkalasi orasida farzand taqdir qilinsa, unga shayton zarar yetkaza olmaydi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺга етказиб ривоят қилди: «Агар бирингиз аҳлига яқинлик қилмоқчи бўлганида: ‹Бисмиллаҳ. Аллоҳим, мени шайтондан йироқ қил ва бизга ризқ қилганингни ҳам шайтондан йироқ қил›, — деса-ю, иккаласи орасида фарзанд тақдир қилинса, унга шайтон зарар етказа олмайди».
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَشَدَّادُ بْنُ مَعْقِلٍ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مَا بَيْنَ هَذَيْنِ اللَّوْحَيْنِوَدَخَلْنَا عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ وَكَانَ الْمُخْتَارُ يَقُولُ الْوَحْيُ
Abdulaziz ibn Rufayʼ aytdi: Men va Shaddod ibn Maʼqil Ibn Abbosning huzuriga kirdik. Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ mana shu ikki muqova orasidagidan boshqa hech narsa qoldirmaganlar», dedi. Soʻng biz Muhammad ibn Alining huzuriga kirdik, u ham xuddi shunday dedi. Abdulaziz aytdi: Muxtor esa vahiy kelmoqda, der edi.Абдулазиз ибн Руфайъ айтди: Мен ва Шаддод ибн Маъқил Ибн Аббоснинг ҳузурига кирдик. Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ мана шу икки муқова орасидагидан бошқа ҳеч нарса қолдирмаганлар», деди. Сўнг биз Муҳаммад ибн Алининг ҳузурига кирдик, у ҳам худди шундай деди. Абдулазиз айтди: Мухтор эса ваҳий келмоқда, дер эди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ وَقَالَ مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يَقُولُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍكَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُرْآنٌ يُرِيدُ أَنْ يَحْفَظَهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺga Qurʼon nozil boʻlganida, u zot uni yodlab olishni istardilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Uni tez oʻqib olish uchun tilingni qimirlatma. Albatta, uni jamlash va oʻqitish Bizning zimmamizdadir. Bas, Biz uni oʻqiganimizda, oʻqishiga ergash} dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺга Қуръон нозил бўлганида, у зот уни ёдлаб олишни истардилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Уни тез ўқиб олиш учун тилингни қимирлатма. Албатта, уни жамлаш ва ўқитиш Бизнинг зиммамиздадир. Бас, Биз уни ўқиганимизда, ўқишига эргаш} деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَلَمَّا صَلَّى رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ فَكُنَّا نَقُولُ لِعَمْرٍو إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَنَامُ عَيْنَايَ وَلَا يَنَامُ قَلْبِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: U zot bomdodning ikki rakʼatini oʻqiganlaridan soʻng nafas ovozlari eshitilguncha yonboshlab yotdilar. Biz Amrga: «Rasululloh ﷺ: ‹Koʻzlarim uxlaydi, qalbim esa uxlamaydi›, deganlar», der edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: У зот бомдоднинг икки ракъатини ўқиганларидан сўнг нафас овозлари эшитилгунча ёнбошлаб ётдилар. Биз Амрга: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кўзларим ухлайди, қалбим эса ухламайди›, деганлар», дер эдик.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍبِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا فَقَامَ فَصَنَعَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَمَا صَنَعَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ فَصَلَّى فَحَوَّلَهُ فَجَعَلَهُ عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ فَأَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men xolam Maymunaning huzurida tunadim. Nabiy ﷺ kechasi turdilar va yengil tahorat olib, namozga turdilar. Ibn Abbos ham u zot qilganday qildi, soʻng kelib namozga turdi. U zot uni burib, oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Soʻng u Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidi. Keyin u zot nafas ovozlari eshitilguncha yonboshlab yotdilar. Soʻng muazzin keldi va u zot tahorat olmasdan namozga turdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен холам Маймунанинг ҳузурида тунадим. Набий ﷺ кечаси турдилар ва енгил таҳорат олиб, намозга турдилар. Ибн Аббос ҳам у зот қилгандай қилди, сўнг келиб намозга турди. У зот уни буриб, ўнг томонларига ўтказдилар. Сўнг у Набий ﷺ билан намоз ўқиди. Кейин у зот нафас овозлари эшитилгунча ёнбошлаб ётдилар. Сўнг муаззин келди ва у зот таҳорат олмасдан намозга турдилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ إِنَّكُمْ مُلَاقُو اللَّهِ حُفَاةً عُرَاةً مُشَاةً غُرْلًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni xutba qilayotganlarida shunday deganlarini eshitdim: «Sizlar Allohga piyoda, yalangoyoq, yalangʻoch, sunnatsiz holda yoʻliqasizlar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни хутба қилаётганларида шундай деганларини эшитдим: «Сизлар Аллоҳга пиёда, ялангоёқ, яланғоч, суннатсиз ҳолда йўлиқасизлар».
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ يَقُولُكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَّ رَجُلٌ عَنْ بَعِيرِهِ فَوُقِصَ فَمَاتَ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَسِّلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَادْفِنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُهِلًّا وَقَالَ مَرَّةً يُهِلُّحَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي حُرَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَا تُقَرِّبُوهُ طِيبًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bir kishi tuyasidan yiqilib, boʻyni sinib vafot etdi, u ehromda edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki kiyimiga kafanlanglar va boshini yopmanglar. Chunki Alloh azza va jalla uni qiyomat kuni talbiya aytgan holda tiriltiradi», dedilar. Boshqa rivoyatda: «Unga xushboʻylik yaqinlashtirmanglar», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Бир киши туясидан йиқилиб, бўйни синиб вафот этди, у эҳромда эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки кийимига кафанланглар ва бошини ёпманглар. Чунки Аллоҳ азза ва жалла уни қиёмат куни талбия айтган ҳолда тирилтиради», дедилар. Бошқа ривоятда: «Унга хушбўйлик яқинлаштирманглар», дейилган.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ} قَالَ هِيَ رُؤْيَا عَيْنٍ رَآهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Alloh azza va jallaning: {Va Biz senga koʻrsatgan koʻrinishni faqat odamlarga sinov qildik} degan qavli haqida: «U — Nabiy ﷺga meʼrojga olib chiqilgan kechasi koʻz bilan koʻrilgan koʻrinishdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳ азза ва жалланинг: {Ва Биз сенга кўрсатган кўринишни фақат одамларга синов қилдик} деган қавли ҳақида: «У — Набий ﷺга меърожга олиб чиқилган кечаси кўз билан кўрилган кўринишдир», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَرَّةً سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَقُولُ مَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ إِزَارًا فَلْيَلْبَسْ سَرَاوِيلَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning xutba qilib turib: «Kim ikki oyoq kiyim topa olmasa, ikki maxsi kiysin; kim izor topa olmasa, ishton kiysin», deganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг хутба қилиб туриб: «Ким икки оёқ кийим топа олмаса, икки махси кийсин; ким изор топа олмаса, иштон кийсин», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًاقَالَ قُلْتُ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ أَظُنُّهُ أَخَّرَ الظُّهْرَ وَعَجَّلَ الْعَصْرَ وَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ وَعَجَّلَ الْعِشَاءَ قَالَ وَأَنَا أَظُنَّ ذَلِكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan sakkiztasini birga va yettitasini birga oʻqidim». Roviy dedi: «Men unga: ‹Ey Abush-Shaʼso! Menimcha, u zot peshinni keyinga surib, asrni oldinga olib, shomni keyinga surib, xuftonni oldinga olib oʻqigan boʻlsalar kerak›, — dedim. U: ‹Men ham shunday deb oʻylayman›, — dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан саккизтасини бирга ва еттитасини бирга ўқидим». Ровий деди: «Мен унга: ‹Эй Абуш-Шаъсо! Менимча, у зот пешинни кейинга суриб, асрни олдинга олиб, шомни кейинга суриб, хуфтонни олдинга олиб ўқиган бўлсалар керак›, — дедим. У: ‹Мен ҳам шундай деб ўйлайман›, — деди».
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَبُو الشَّعْثَاءِ مَنْ هِيَ قَالَ قُلْتُ يَقُولُونَ مَيْمُونَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَكَحَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ehromda boʻlgan holatlarida Maymuna (roziyallohu anho)ga uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ эҳромда бўлган ҳолатларида Маймуна (розияллоҳу анҳо)га уйландилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَا مِمَّنْ قَدَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ فِي ضَعَفَةِ أَهْلِهِ وَقَالَ مَرَّةً إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ Muzdalifa kechasi ahlining zaiflari qatorida oldinga yuborgan kishilardan edim. Boshqa safar u: «Nabiy ﷺ ahlining zaiflarini oldinga yubordilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ Муздалифа кечаси аҳлининг заифлари қаторида олдинга юборган кишилардан эдим. Бошқа сафар у: «Набий ﷺ аҳлининг заифларини олдинга юбордилар», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍإِنَّمَا رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَوْلَ الْكَعْبَةِ لِيُرِيَ الْمُشْرِكِينَ قُوَّتَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Kaʼba atrofida mushriklarga oʻz quvvatlarini koʻrsatish uchungina raml qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Каъба атрофида мушрикларга ўз қувватларини кўрсатиш учунгина рамл қилдилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو أَوَّلًا فَحَفِظْنَا عَنْ طَاوُسٍ وَقَالَ مَرَّةً أَخْبَرَنِي طَاوُسٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌقَالَ أَبِي وَقَدْ حَدَّثَنَاهُ سُفْيَانُ وَقَالَ عَمْرٌو عَنْ عَطَاءٍ وَطَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehrom holatida ekanlarida qon oldirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳром ҳолатида эканларида қон олдирдилар.
قَالَ أَبِي و قَالَ سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلَا يَمْسَحْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا أَوْ يُلْعِقَهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Birortangiz yeganida, qoʻlini — to uni yalamaguncha yoki yalatmaguncha — artmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирортангиз еганида, қўлини — то уни яламагунча ёки ялатмагунча — артмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَيْسَ الْمُحَصَّبُ بِشَيْءٍ إِنَّمَا هُوَ مَنْزِلٌ نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Muhassab hech narsa emas. U faqat Rasululloh ﷺ tushgan bir manzildir, xolos».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Муҳассаб ҳеч нарса эмас. У фақат Расулуллоҳ ﷺ тушган бир манзилдир, холос».
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ وَابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَّرَهَا حَتَّى ذَهَبَ مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَامَ النِّسَاءُ وَالْوِلْدَانُ فَخَرَجَ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا هَذِهِ السَّاعَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uni kechadan Alloh xohlagancha oʻtguncha kechiktirdilar. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Yo Rasululloh, ayollar va bolalar uxlab qolishdi», dedi. U zot chiqib: «Agar ummatimga mashaqqat boʻlmaganida, ularga uni mana shu vaqtda oʻqishlarini buyurgan boʻlardim», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уни кечадан Аллоҳ хоҳлаганча ўтгунча кечиктирдилар. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Ё Расулуллоҳ, аёллар ва болалар ухлаб қолишди», деди. У зот чиқиб: «Агар умматимга машаққат бўлмаганида, уларга уни мана шу вақтда ўқишларини буюрган бўлардим», дедилар.