Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا أَضَاءَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bomdod (fajr) yorishganda ikki rakaat oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бомдод (фажр) ёришганда икки ракаат ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْغَدَاةِ كَأَنَّ الأَذَانَ بِأُذُنَيْهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldin ikki rakaatni goʻyo azon qulogʻida turgandek (qisqa) oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдин икки ракаатни гўё азон қулоғида тургандек (қисқа) ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ الْوَاسِطِيَّانِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ رَمَقْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ شَهْرًا فَكَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ ‏﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ﴾[Al-Kofirun 1]‏ وَ ‏﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾[Al-Ixlos 1]‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni bir oy kuzatdim, u zot bomdoddan oldingi ikki rakaatda {Qul yo ayyuhal-kofirun} va {Qul huvallohu ahad}ni oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни бир ой кузатдим, у зот бомдоддан олдинги икки ракаатда {Қул ё айюҳал-кофирун} ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى. وَيُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi ikki rakatdan namoz oʻqir va bir rakat vitr oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси икки ракатдан намоз ўқир ва бир ракат витр ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْوِتْرُ رَكْعَةٌ ‏"‏ قُلْتُ أَرَأَيْتَ إِنْ غَلَبَتْنِي عَيْنِي أَرَأَيْتَ إِنْ نِمْتُ قَالَ اجْعَلْ أَرَأَيْتَ عِنْدَ ذَلِكَ النَّجْمِ ‏.‏ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا السِّمَاكُ ثُمَّ أَعَادَ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى. وَالْوِتْرُ رَكْعَةٌ قَبْلَ الصُّبْحِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kecha namozi ikki rakatdan oʻqiladi, vitr esa bir rakatdir», dedilar. Men: «Agar koʻzim uygʻunlik bosib, uxlab qolsam nima deysiz?» dedim. U zot: «‹Nima deysiz›ni ana u yulduzning oldiga qoʻygin», dedilar. Men boshimni koʻtarsam, Simok yulduzi ekan. Soʻng u zot yana takrorlab: «Rasululloh ﷺ: ‹Kecha namozi ikki rakatdan oʻqiladi, vitr esa tongdan oldin bir rakatdir›, dedilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кеча намози икки ракатдан ўқилади, витр эса бир ракатдир», дедилар. Мен: «Агар кўзим уйғунлик босиб, ухлаб қолсам нима дейсиз?» дедим. У зот: «‹Нима дейсиз›ни ана у юлдузнинг олдига қўйгин», дедилар. Мен бошимни кўтарсам, Симок юлдузи экан. Сўнг у зот яна такрорлаб: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кеча намози икки ракатдан ўқилади, витр эса тонгдан олдин бир ракатдир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي فِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ. لاَ يَزِيدُ عَلَيْهِمَا. وَكَانَ يَتَهَجَّدُ مِنَ اللَّيْلِ ‏.‏ قُلْتُ وَكَانَ يُوتِرُ؟ قَالَ: نَعَمْ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ safarda ikki rakat oʻqir, undan ziyoda qilmas edilar. Kechasi esa tahajjud oʻqir edilar», dedi. Men: «U zot vitr ham oʻqirmidilar?» deb soʻradim. U: «Ha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сафарда икки ракат ўқир, ундан зиёда қилмас эдилар. Кечаси эса таҳажжуд ўқир эдилар», деди. Мен: «У зот витр ҳам ўқирмидилар?» деб сўрадим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ فَتَخَلَّفْتُ فَأَوْتَرْتُ فَقَالَ مَا خَلَفَكَ قُلْتُ أَوْتَرْتُ ‏.‏ فَقَالَ أَمَا لَكَ فِي رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُوتِرُ عَلَى بَعِيرِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼid ibn Yasor aytadi: Men Ibn Umar bilan birga edim, orqada qolib vitr oʻqidim. U: «Seni nima orqada qoldirdi?» dedi. Men: «Vitr oʻqidim», dedim. U: «Rasululloh ﷺda sen uchun goʻzal namuna yoʻqmi?» dedi. Men: «Bor, albatta», dedim. U: «Darhaqiqat, Rasululloh ﷺ tuyalari ustida vitr oʻqir edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъид ибн Ясор айтади: Мен Ибн Умар билан бирга эдим, орқада қолиб витр ўқидим. У: «Сени нима орқада қолдирди?» деди. Мен: «Витр ўқидим», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺда сен учун гўзал намуна йўқми?» деди. Мен: «Бор, албатта», дедим. У: «Дарҳақиқат, Расулуллоҳ ﷺ туялари устида витр ўқир эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سَهَا فَسَلَّمَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ ذُو الْيَدَيْنِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقَصُرَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ؟ قَالَ ‏"‏ مَا قَصُرَتْ وَمَا نَسِيتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّكَ صَلَّيْتَ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَكَمَا يَقُولُ ذُو الْيَدَيْنِ؟ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَتَقَدَّمَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ. ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sahv qilib, ikki rakatdan soʻng salom berdilar. Shunda ularga Zul-Yadayn deb ataladigan bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, namoz qisqartirildimi yoki unutdingizmi?» dedi. U zot: «Na qisqartirildi va na unutdim», dedilar. U: «Siz ikki rakat oʻqidingiz», dedi. U zot: «Zul-Yadayn aytgandek boʻldimi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. Shunda oldinga oʻtib, ikki rakat oʻqidilar, soʻng salom berdilar, keyin sahv sajdasini qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ саҳв қилиб, икки ракатдан сўнг салом бердилар. Шунда уларга Зул-Ядайн деб аталадиган бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, намоз қисқартирилдими ёки унутдингизми?» деди. У зот: «На қисқартирилди ва на унутдим», дедилар. У: «Сиз икки ракат ўқидингиз», деди. У зот: «Зул-Ядайн айтгандек бўлдими?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. Шунда олдинга ўтиб, икки ракат ўқидилар, сўнг салом бердилар, кейин саҳв саждасини қилдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي صَلاَةِ الْخَوْفِ ‏"‏ أَنْ يَكُونَ الإِمَامُ يُصَلِّي بِطَائِفَةٍ مَعَهُ فَيَسْجُدُونَ سَجْدَةً وَاحِدَةً وَتَكُونُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْعَدُوِّ ثُمَّ يَنْصَرِفُ الَّذِينَ سَجَدُوا السَّجْدَةَ مَعَ أَمِيرِهِمْ ثُمَّ يَكُونُونَ مَكَانَ الَّذِينَ لَمْ يُصَلُّوا وَيَتَقَدَّمُ الَّذِينَ لَمْ يُصَلُّوا فَيُصَلُّوا مَعَ أَمِيرِهِمْ سَجْدَةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَنْصَرِفُ أَمِيرُهُمْ وَقَدْ صَلَّى صَلاَتَهُ وَيُصَلِّي كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ بِصَلاَتِهِ سَجْدَةً لِنَفْسِهِ فَإِنْ كَانَ خَوْفٌ أَشَدَّ مِنْ ذَلِكَ فَرِجَالاً أَوْ رُكْبَانًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَعْنِي بِالسَّجْدَةِ الرَّكْعَةَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xavf namozi haqida: «Imom oʻzi bilan birga bir toifaga namoz oʻqitadi, ular bir sajda qiladilar, ulardan bir toifa esa oʻzlari bilan dushman orasida (posbonlik qilib) turadi. Soʻng oʻz amirlari bilan sajda qilganlar chekinib, namoz oʻqimaganlarning oʻrniga oʻtadilar, namoz oʻqimaganlar esa oldinga chiqib, oʻz amirlari bilan bir sajda oʻqiydilar. Soʻng amirlari oʻz namozini oʻqib boʻlgan holda chekinadi, ikki toifaning har biri esa oʻzi uchun bir sajdani oʻqiydi. Agar bundan-da qattiqroq xavf boʻlsa, u holda piyoda yoki minib (oʻqiylar)», dedilar. Roviy: «Bu yerda sajda deganda rakaatni nazarda tutgan», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хавф намози ҳақида: «Имом ўзи билан бирга бир тоифага намоз ўқитади, улар бир сажда қиладилар, улардан бир тоифа эса ўзлари билан душман орасида (посбонлик қилиб) туради. Сўнг ўз амирлари билан сажда қилганлар чекиниб, намоз ўқимаганларнинг ўрнига ўтадилар, намоз ўқимаганлар эса олдинга чиқиб, ўз амирлари билан бир сажда ўқийдилар. Сўнг амирлари ўз намозини ўқиб бўлган ҳолда чекинади, икки тоифанинг ҳар бири эса ўзи учун бир саждани ўқийди. Агар бундан-да қаттиқроқ хавф бўлса, у ҳолда пиёда ёки миниб (ўқийлар)», дедилар. Ровий: «Бу ерда сажда деганда ракаатни назарда тутган», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا سَالِمٌ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رُبَّمَا ذَكَرْتُ قَوْلَ الشَّاعِرِ وَأَنَا أَنْظُرُ، إِلَى وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى الْمِنْبَرِ فَمَا نَزَلَ حَتَّى جَيَّشَ كُلُّ مِيزَابٍ بِالْمَدِينَةِ فَأَذْكُرُ قَوْلَ الشَّاعِرِ وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ ثِمَالُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلأَرَامِلِ وَهُوَ قَوْلُ أَبِي طَالِبٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzan men Rasululloh ﷺning minbardagi yuzlariga qarab turib, shoirning soʻzini eslar edim. U zot minbardan tushmasdanoq Madinadagi har bir suv oqizgich toʻlib toshar edi. Men shoirning quyidagi soʻzini eslar edim: «Yuzi oq zotki, uning yuzi vositasida bulutdan yomgʻir soʻraladi, u yetimlarning suyanchigʻi, bevalarning himoyachisidir». Bu Abu Tolibning soʻzidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзан мен Расулуллоҳ ﷺнинг минбардаги юзларига қараб туриб, шоирнинг сўзини эслар эдим. У зот минбардан тушмасданоқ Мадинадаги ҳар бир сув оқизгич тўлиб тошар эди. Мен шоирнинг қуйидаги сўзини эслар эдим: «Юзи оқ зотки, унинг юзи воситасида булутдан ёмғир сўралади, у етимларнинг суянчиғи, беваларнинг ҳимоячисидир». Бу Абу Толибнинг сўзидир.

حَدَّثَنَا حَوْثَرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثُمَّ أَبُو بَكْرٍ ثُمَّ عُمَرُ يُصَلُّونَ الْعِيدَ قَبْلَ الْخُطْبَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ, soʻng Abu Bakr, soʻng Umar Iyd namozini xutbadan oldin oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ, сўнг Абу Бакр, сўнг Умар Ийд намозини хутбадан олдин ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَخْرُجُ إِلَى الْعِيدِ مَاشِيًا وَيَرْجِعُ مَاشِيًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ iyd namoziga piyoda chiqar va piyoda qaytar edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ийд намозига пиёда чиқар ва пиёда қайтар эдилар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَخْرُجُ إِلَى الْعِيدِ فِي طَرِيقٍ وَيَرْجِعُ فِي أُخْرَى وَيَزْعُمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u iyd namoziga bir yoʻldan chiqar va boshqa yoʻldan qaytar hamda Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar, der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у ийд намозига бир йўлдан чиқар ва бошқа йўлдан қайтар ҳамда Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар, дер эди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَغْدُو إِلَى الْمُصَلَّى فِي يَوْمِ الْعِيدِ وَالْعَنَزَةُ تُحْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَإِذَا بَلَغَ الْمُصَلَّى نُصِبَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُصَلِّي إِلَيْهَا وَذَلِكَ أَنَّ الْمُصَلَّى كَانَ فَضَاءً لَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ يُسْتَتَرُ بِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iyd kuni ertalab namozgohga borar, oldilarida nayza koʻtarib olib borilar, namozgohga yetganlarida u oldilariga tikib qoʻyilar, ular unga qarab namoz oʻqir edilar. Bu shuning uchun ediki, namozgoh ochiq maydon boʻlib, unda toʻsiq qilib olsa boʻladigan hech narsa yoʻq edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ийд куни эрталаб намозгоҳга борар, олдиларида найза кўтариб олиб борилар, намозгоҳга етганларида у олдиларига тикиб қўйилар, улар унга қараб намоз ўқир эдилар. Бу шунинг учун эдики, намозгоҳ очиқ майдон бўлиб, унда тўсиқ қилиб олса бўладиган ҳеч нарса йўқ эди.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا صَلَّى يَوْمَ عِيدٍ أَوْ غَيْرَهُ نُصِبَتِ الْحَرْبَةُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُصَلِّي إِلَيْهَا وَالنَّاسُ مِنْ خَلْفِهِ ‏.‏ قَالَ نَافِعٌ فَمِنْ ثَمَّ اتَّخَذَهَا الأُمَرَاءُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ iyd kuni yoki boshqa kuni namoz oʻqiganlarida, oldilariga nayza tikib qoʻyilar, ular unga qarab namoz oʻqirdilar, odamlar esa orqalarida boʻlardi». Nofeʼ: «Amirlar buni ana shu yerdan olishgan», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ийд куни ёки бошқа куни намоз ўқиганларида, олдиларига найза тикиб қўйилар, улар унга қараб намоз ўқирдилар, одамлар эса орқаларида бўларди». Нофеъ: «Амирлар буни ана шу ердан олишган», деди.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا مِنْدَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ اجْتَمَعَ عِيدَانِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَصَلَّى بِالنَّاسِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ شَاءَ أَنْ يَأْتِيَ الْجُمُعَةَ فَلْيَأْتِهَا وَمَنْ شَاءَ أَنْ يَتَخَلَّفَ فَلْيَتَخَلَّفْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida ikki iyd birlashdi. U zot odamlarga (iyd) namozini oʻqib berdilar, soʻng: «Kim jumaga kelishni istasa, kelsin; kim (jumada) qolishni istasa, qolsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида икки ийд бирлашди. У зот одамларга (ийд) намозини ўқиб бердилар, сўнг: «Ким жумага келишни истаса, келсин; ким (жумада) қолишни истаса, қолсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi ikki rakatdan ikki rakatdan (namoz) oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси икки ракатдан икки ракатдан (намоз) ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kecha namozi ikki rakatdan ikki rakatdan (oʻqiladi)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кеча намози икки ракатдан икки ракатдан (ўқилади)», дедилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَعَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَعَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ فَقَالَ ‏"‏ يُصَلِّي مَثْنَى مَثْنَى. فَإِذَا خَافَ الصُّبْحَ أَوْتَرَ بِرَكْعَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan kecha namozi haqida soʻralganda, u zot: «Ikki rakatdan ikki rakatdan oʻqiladi. Bomdodning kirib qolishidan qoʻrqsa, bir rakat vitr oʻqiydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан кеча намози ҳақида сўралганда, у зот: «Икки ракатдан икки ракатдан ўқилади. Бомдоднинг кириб қолишидан қўрқса, бир ракат витр ўқийди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا الأَزْدِيَّ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مَثْنَى مَثْنَى ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tun va kunduz namozi ikki rakaat, ikki rakaatdan (oʻqiladi)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тун ва кундуз намози икки ракаат, икки ракаатдан (ўқилади)», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تَتَّخِذُوا بُيُوتَكُمْ قُبُورًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uylaringizni qabristonga aylantirmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйларингизни қабристонга айлантирманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الْمَسَاجِدِ إِلاَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mening ushbu masjidimda oʻqilgan bir namoz Masjidul-Haromdan boshqa masjidlarda oʻqilgan ming namozdan afzaldir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Менинг ушбу масжидимда ўқилган бир намоз Масжидул-Ҳаромдан бошқа масжидларда ўқилган минг намоздан афзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ مُبَشِّرِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لِيُغَسِّلْ مَوْتَاكُمُ الْمَأْمُونُونَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻliklaringizni ishonchli kishilar yuvsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўликларингизни ишончли кишилар ювсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْعَسْقَلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ هَذَا مَا سَمِعْتُ مِنْ أَبِي مُعَيْدٍ، حَفْصِ بْنِ غَيْلاَنَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ كُفِّنَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي ثَلاَثِ رِيَاطٍ بِيضٍ سَحُولِيَّةٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ uchta oq, nozik Sahuliy matoda kafanlandilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ учта оқ, нозик Саҳулий матода кафанландилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَسَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجِنَازَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni, Abu Bakr va Umarni janozaning oldida yurib borayotganlarini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни, Абу Бакр ва Умарни жанозанинг олдида юриб бораётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ جَاءَ ابْنُهُ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِنِي قَمِيصَكَ أُكَفِّنْهُ فِيهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ آذِنُونِي بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَرَادَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْهِ قَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَا ذَاكَ لَكَ ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَنَا بَيْنَ خِيرَتَيْنِ ‏﴿اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاَ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ﴾[At-Tawba 80]‏ ‏"‏ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ ‏﴿وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ﴾[At-Tawba 84]‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Ubayy vafot etganda, uning oʻgʻli Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, koʻylagingizni bering, uni oʻsha koʻylakka kafanlayin», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uni menga xabar qilinglar», dedilar. Nabiy ﷺ uning janoza namozini oʻqimoqchi boʻlganlarida, Umar ibn al-Xattob u zotga: «Bu sizga (mos) emas», dedi. Nabiy ﷺ esa uning janoza namozini oʻqidilar. Soʻng Nabiy ﷺ unga: «Men ikki narsadan birini tanlash ixtiyorida edim: {Ular uchun magʻfirat soʻrasang ham, magʻfirat soʻramasang ham (barobar)}», dedilar. Shundan soʻng Alloh subhonahu: {Ulardan biror kim oʻlsa, unga hech qachon janoza namozi oʻqima va qabri ustida turma} oyatini nozil qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Убайй вафот этганда, унинг ўғли Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, кўйлагингизни беринг, уни ўша кўйлакка кафанлайин», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни менга хабар қилинглар», дедилар. Набий ﷺ унинг жаноза намозини ўқимоқчи бўлганларида, Умар ибн ал-Хаттоб у зотга: «Бу сизга (мос) эмас», деди. Набий ﷺ эса унинг жаноза намозини ўқидилар. Сўнг Набий ﷺ унга: «Мен икки нарсадан бирини танлаш ихтиёрида эдим: {Улар учун мағфират сўрасанг ҳам, мағфират сўрамасанг ҳам (баробар)}», дедилар. Шундан сўнг Аллоҳ субҳонаҳу: {Улардан бирор ким ўлса, унга ҳеч қачон жаноза намози ўқима ва қабри устида турма} оятини нозил қилди.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَبُو السَّكَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلَّى عَلَى النَّجَاشِيِّ فَكَبَّرَ أَرْبَعًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Najoshiyga janoza namozini oʻqidilar va toʻrt marta takbir aytdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Нажошийга жаноза намозини ўқидилар ва тўрт марта такбир айтдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا أُدْخِلَ الْمَيِّتُ الْقَبْرَ قَالَ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو خَالِدٍ مَرَّةً إِذَا وُضِعَ الْمَيِّتُ فِي لَحْدِهِ قَالَ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ وَعَلَى سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ هِشَامٌ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mayyit qabrga qoʻyilganda: «Bismillah va alo millati Rasulillah (Alloh nomi bilan va Rasulullohning dini uzra)», der edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ маййит қабрга қўйилганда: «Бисмиллаҳ ва ало миллати Расулиллаҳ (Аллоҳ номи билан ва Расулуллоҳнинг дини узра)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ الْبَخْتَرِيِّ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي كَانَ يَصِلُ الرَّحِمَ وَكَانَ وَكَانَ. فَأَيْنَ هُوَ قَالَ ‏"‏ فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَكَأَنَّهُ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَيْنَ أَبُوكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ حَيْثُمَا مَرَرْتَ بِقَبْرِ كَافِرٍ فَبَشِّرْهُ بِالنَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَسْلَمَ الأَعْرَابِيُّ بَعْدُ وَقَالَ لَقَدْ كَلَّفَنِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَعَبًا مَا مَرَرْتُ بِقَبْرِ كَافِرٍ إِلاَّ بَشَّرْتُهُ بِالنَّارِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, otam qarindoshlik rishtalarini ular, shunday-shunday qilar edi. U qayerda?» dedi. U zot: «Doʻzaxda», dedilar. Aʼrobiy buni ogʻir qabul qilganday boʻldi va: «Ey Allohning Rasuli, sizning otangiz qayerda?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Qaysi kofirning qabri yonidan oʻtsang, unga doʻzax xushxabarini ber», dedilar. Roviy aytadi: Keyinchalik aʼrobiy islomni qabul qildi va: «Rasululloh ﷺ menga ogʻir vazifa yukladilar; men qaysi kofirning qabri yonidan oʻtsam, albatta unga doʻzax xabarini berardim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам қариндошлик ришталарини улар, шундай-шундай қилар эди. У қаерда?» деди. У зот: «Дўзахда», дедилар. Аъробий буни оғир қабул қилгандай бўлди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизнинг отангиз қаерда?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси кофирнинг қабри ёнидан ўтсанг, унга дўзах хушхабарини бер», дедилар. Ровий айтади: Кейинчалик аъробий исломни қабул қилди ва: «Расулуллоҳ ﷺ менга оғир вазифа юкладилар; мен қайси кофирнинг қабри ёнидан ўтсам, албатта унга дўзах хабарини берардим», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ تُتْبَعَ جِنَازَةٌ مَعَهَا رَانَّةٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nola qiluvchi ayol hamroh boʻlgan janoza ortidan borishni qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нола қилувчи аёл ҳамроҳ бўлган жаноза ортидан боришни қайтардилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ بِنِسَاءِ عَبْدِ الأَشْهَلِ يَبْكِينَ هَلْكَاهُنَّ يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَكِنَّ حَمْزَةَ لاَ بَوَاكِيَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَ نِسَاءُ الأَنْصَارِ يَبْكِينَ حَمْزَةَ فَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ وَيْحَهُنَّ مَا انْقَلَبْنَ بَعْدُ؟ مُرُوهُنَّ فَلْيَنْقَلِبْنَ وَلاَ يَبْكِينَ عَلَى هَالِكٍ بَعْدَ الْيَوْمِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abdulashhal ayollarining yonidan oʻtdilar, ular Uhud kunida halok boʻlganlariga yigʻlashayotgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Lekin Hamzaga yigʻlaydigan hech kim yoʻq», dedilar. Shundan soʻng ansor ayollari kelib, Hamzaga yigʻlashdi. Rasululloh ﷺ uygʻonib: «Ularga voy boʻlsin, ular hali qaytishmadimi? Ularga buyuringlar, qaytishsin va bugundan keyin oʻlgan hech kimga yigʻlamasinlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абдулашҳал аёлларининг ёнидан ўтдилар, улар Уҳуд кунида ҳалок бўлганларига йиғлашаётган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Лекин Ҳамзага йиғлайдиган ҳеч ким йўқ», дедилар. Шундан сўнг ансор аёллари келиб, Ҳамзага йиғлашди. Расулуллоҳ ﷺ уйғониб: «Уларга вой бўлсин, улар ҳали қайтишмадими? Уларга буюринглар, қайтишсин ва бугундан кейин ўлган ҳеч кимга йиғламасинлар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا نَتَّقِي الْكَلاَمَ وَالاِنْبِسَاطَ إِلَى نِسَائِنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَخَافَةَ أَنْ يُنْزَلَ فِينَا الْقُرْآنُ فَلَمَّا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَكَلَّمْنَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ davrida ayollarimizga gapirish va ular bilan erkin muomala qilishdan, biz haqimizda Qurʼon nozil boʻlib qolishidan qoʻrqib, ehtiyot boʻlar edik. Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan soʻng erkin gaplasha boshladik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида аёлларимизга гапириш ва улар билан эркин муомала қилишдан, биз ҳақимизда Қуръон нозил бўлиб қолишидан қўрқиб, эҳтиёт бўлар эдик. Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан сўнг эркин гаплаша бошладик.

حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا ‏.‏ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَصُومُ قَبْلَ الْهِلاَلِ بِيَوْمٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Hilolni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz roʻzani oching. Agar bulut toʻsib qolsa, uni hisoblab qoʻying», dedilar. Ibn Umar hiloldan bir kun oldin roʻza tutar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ҳилолни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз рўзани очинг. Агар булут тўсиб қолса, уни ҳисоблаб қўйинг», дедилар. Ибн Умар ҳилолдан бир кун олдин рўза тутар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Safarda roʻza tutish yaxshilikdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сафарда рўза тутиш яхшиликдан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَوْمُ عَاشُورَاءَ فَقَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ كَانَ يَوْمًا يَصُومُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ. فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَصُومَهُ فَلْيَصُمْهُ، وَمَنْ كَرِهَهُ فَلْيَدَعْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlarida Oshuro kuni haqida gap ochilganda, u zot ﷺ: «U johiliyat ahli roza tutadigan kun edi. Bas, sizlardan kim uni roza tutishni istasa, roza tutsin; kim uni yoqtirmasa, tark qilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида Ошуро куни ҳақида гап очилганда, у зот ﷺ: «У жоҳилият аҳли роза тутадиган кун эди. Бас, сизлардан ким уни роза тутишни истаса, роза тутсин; ким уни ёқтирмаса, тарк қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا مِنْدَلُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ صُهْبَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لاَ يَغْدُو يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يُغَدِّيَ أَصْحَابَهُ مِنْ صَدَقَةِ الْفِطْرِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Fitr kuni sahobalariga fitr sadaqasidan yedirmaguncha chiqmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Фитр куни саҳобаларига фитр садақасидан едирмагунча чиқмас эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامُ شَهْرٍ فَلْيُطْعَمْ عَنْهُ مَكَانَ كُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim zimmasida bir oy roʻzasi bor holida vafot etsa, uning nomidan har bir kun uchun bir miskin taomlantirilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким зиммасида бир ой рўзаси бор ҳолида вафот этса, унинг номидан ҳар бир кун учун бир мискин таомлантирилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا يُونُسُ، أَنَّ نَافِعًا، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ ‏.‏ قَالَ نَافِعٌ وَقَدْ أَرَانِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْمَكَانَ الَّذِي كَانَ يَعْتَكِفُ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunida eʼtikofda oʻtirar edilar. Nofeʼ aytdi: «Abdulloh ibn Umar menga Rasululloh ﷺ eʼtikofda oʻtiradigan joyni koʻrsatdi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунида эътикофда ўтирар эдилар. Нофеъ айтди: «Абдуллоҳ ибн Умар менга Расулуллоҳ ﷺ эътикофда ўтирадиган жойни кўрсатди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عِيسَى بْنِ عُمَرَ بْنِ مُوسَى، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ كَانَ إِذَا اعْتَكَفَ طُرِحَ لَهُ فِرَاشُهُ - أَوْ يُوضَعُ لَهُ سَرِيرُهُ وَرَاءَ أُصْطُوَانَةِ التَّوْبَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot eʼtikofga oʻtirsalar, oʻzlariga toʻshaklari toʻshalar yoki karavotlari tavba ustuni ortiga qoʻyilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот эътикофга ўтирсалар, ўзларига тўшаклари тўшалар ёки каравотлари тавба устуни ортига қўйилар эди.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ أَسْلَمَ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَلَحِقَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ لَهُ قَوْلُ اللَّهِ ‏﴿وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ﴾[At-Tawba 34]‏ قَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ مَنْ كَنَزَهَا فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا فَوَيْلٌ لَهُ إِنَّمَا كَانَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تُنْزَلَ الزَّكَاةُ فَلَمَّا أُنْزِلَتْ جَعَلَهَا اللَّهُ طَهُورًا لِلأَمْوَالِ ‏.‏ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا أُبَالِي لَوْ كَانَ لِي أُحُدٌ ذَهَبًا أَعْلَمُ عَدَدَهُ وَأُزَكِّيهِ وَأَعْمَلُ فِيهِ بِطَاعَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy unga yetib olib: {Oltin va kumushni xazina qilib yigʻib, uni Alloh yoʻlida sarflamaydiganlar} (Tavba 34) oyatini oʻqidi. Ibn Umar unga: «Kim uni xazina qilib, zakotini bermasa, unga voy boʻlsin. Bu zakot nozil boʻlishidan oldin edi. Zakot nozil boʻlgach, Alloh uni mollar uchun poklovchi qildi», dedi. Soʻng oʻgirilib: «Agar menda Uhud togʻicha oltin boʻlib, uning sonini bilib, zakotini bersam va uni Alloh azza va jallaga itoat qilib ishlatsam, buning menga hech zarari yoʻq», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий унга етиб олиб: {Олтин ва кумушни хазина қилиб йиғиб, уни Аллоҳ йўлида сарфламайдиганлар} (Тавба 34) оятини ўқиди. Ибн Умар унга: «Ким уни хазина қилиб, закотини бермаса, унга вой бўлсин. Бу закот нозил бўлишидан олдин эди. Закот нозил бўлгач, Аллоҳ уни моллар учун покловчи қилди», деди. Сўнг ўгирилиб: «Агар менда Уҳуд тоғича олтин бўлиб, унинг сонини билиб, закотини берсам ва уни Аллоҳ азза ва жаллага итоат қилиб ишлатсам, бунинг менга ҳеч зарари йўқ», деди.