حَدَّثَنَا هَارُونُ، حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ عُمَرَ، تَصَدَّقَ بِمَالٍ لَهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ يُقَالُ لَهُ ثَمْغٌ، وَكَانَ نَخْلاً، فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي اسْتَفَدْتُ مَالاً وَهُوَ عِنْدِي نَفِيسٌ فَأَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَصَدَّقْ بِأَصْلِهِ، لاَ يُبَاعُ وَلاَ يُوهَبُ وَلاَ يُورَثُ، وَلَكِنْ يُنْفَقُ ثَمَرُهُ ". فَتَصَدَّقَ بِهِ عُمَرُ، فَصَدَقَتُهُ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَفِي الرِّقَابِ وَالْمَسَاكِينِ وَالضَّيْفِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَلِذِي الْقُرْبَى، وَلاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهُ أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ بِالْمَعْرُوفِ، أَوْ يُوكِلَ صَدِيقَهُ غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ بِهِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ hayot paytida Umar oʻz molidan — Samgʻ degan bir xurmozorni — sadaqa qildi. Umar: «Yo Rasululloh! Menda — men juda qadrlaydigan — bir mol bor va men uni sadaqa qilmoqchiman», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni — yeri va daraxtlari bilan — sotilmaslik, hadya qilinmaslik va meros qilinmaslik sharti bilan — sadaqa (vaqf) qil, lekin mevalari sadaqaga sarflansin», — dedi. Bas, Umar uni sadaqa qildi va u — Alloh yoʻliga, qul ozod qilishga, kambagʻallarga, mehmonlarga, yoʻlovchilarga va qarindoshlarga (sarflandi). Uning nozimi (boshqaruvchisi) sifatida (ish koʻradigan) kishi undan oʻrtacha (munosib) yeyishi va — u orqali boylik orttirishni niyat qilmagan holda — oʻz doʻstiga (ham) yedirishi mumkin edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаёт пайтида Умар ўз молидан — Самғ деган бир хурмозорни — садақа қилди. Умар: «Ё Расулуллоҳ! Менда — мен жуда қадрлайдиган — бир мол бор ва мен уни садақа қилмоқчиман», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни — ери ва дарахтлари билан — сотилмаслик, ҳадя қилинмаслик ва мерос қилинмаслик шарти билан — садақа (вақф) қил, лекин мевалари садақага сарфлансин», — деди. Бас, Умар уни садақа қилди ва у — Аллоҳ йўлига, қул озод қилишга, камбағалларга, меҳмонларга, йўловчиларга ва қариндошларга (сарфланди). Унинг нозими (бошқарувчиси) сифатида (иш кўрадиган) киши ундан ўртача (муносиб) ейиши ва — у орқали бойлик орттиришни ният қилмаган ҳолда — ўз дўстига (ҳам) едириши мумкин эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَصَابَ عُمَرُ بِخَيْبَرَ أَرْضًا فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَصَبْتُ أَرْضًا لَمْ أُصِبْ مَالاً قَطُّ أَنْفَسَ مِنْهُ، فَكَيْفَ تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ " إِنْ شِئْتَ حَبَّسْتَ أَصْلَهَا، وَتَصَدَّقْتَ بِهَا ". فَتَصَدَّقَ عُمَرُ أَنَّهُ لاَ يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلاَ يُوهَبُ وَلاَ يُورَثُ، فِي الْفُقَرَاءِ وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالضَّيْفِ وَابْنِ السَّبِيلِ، وَلاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ، أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Xaybarda bir parcha yer olganda, u Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Men bir parcha yer oldim — undan koʻra yaxshiroq (mol)ni hech qachon olmaganman. Bas, siz menga u haqda nima maslahat berasiz?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar xohlasang, uni — xayriya maqsadlarida ishlatiladigan — vaqf qilib saqla», — dedi. Bas, Umar yerni — sotilmaslik, hadya qilinmaslik va meros qilinmaslik sharti bilan — sadaqa (vaqf) qildi; (uning hosili) kambagʻallarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, jihodga, mehmonlarga va yoʻlovchilarga (sarflanardi); uning nozimi (boshqaruvchisi) undan oʻrtacha, adolatli tarzda yeyishi va — u orqali boylik orttirishni niyat qilmagan holda — oʻz doʻstlariga (ham) yedirishi mumkin edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Хайбарда бир парча ер олганда, у Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Мен бир парча ер олдим — ундан кўра яхшироқ (мол)ни ҳеч қачон олмаганман. Бас, сиз менга у ҳақда нима маслаҳат берасиз?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар хоҳласанг, уни — хайрия мақсадларида ишлатиладиган — вақф қилиб сақла», — деди. Бас, Умар ерни — сотилмаслик, ҳадя қилинмаслик ва мерос қилинмаслик шарти билан — садақа (вақф) қилди; (унинг ҳосили) камбағалларга, қариндошларга, қул озод қилишга, жиҳодга, меҳмонларга ва йўловчиларга (сарфланарди); унинг нозими (бошқарувчиси) ундан ўртача, адолатли тарзда ейиши ва — у орқали бойлик орттиришни ният қилмаган ҳолда — ўз дўстларига (ҳам) едириши мумкин эди.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، رضى الله عنه وَجَدَ مَالاً بِخَيْبَرَ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ، قَالَ " إِنْ شِئْتَ تَصَدَّقْتَ بِهَا ". فَتَصَدَّقَ بِهَا فِي الْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَذِي الْقُرْبَى وَالضَّيْفِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Xaybarda biroz mol (yer) oldi va Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, unga bu haqda xabar berdi. Paygʻambar ﷺ unga: «Agar xohlasang, uni sadaqa qil», — dedi. Bas, Umar uni — hosili kambagʻallar, muhtojlar, qarindoshlar va mehmonlar manfaatiga ishlatiladigan — sadaqa (vaqf) qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Хайбарда бироз мол (ер) олди ва Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, унга бу ҳақда хабар берди. Пайғамбар ﷺ унга: «Агар хоҳласанг, уни садақа қил», — деди. Бас, Умар уни — ҳосили камбағаллар, муҳтожлар, қариндошлар ва меҳмонлар манфаатига ишлатиладиган — садақа (вақф) қилди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ عُمَرَ، حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَعْطَاهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَحْمِلَ عَلَيْهَا رَجُلاً، فَأُخْبِرَ عُمَرُ أَنَّهُ قَدْ وَقَفَهَا يَبِيعُهَا، فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَبْتَاعَهَا فَقَالَ " لاَ تَبْتَعْهَا، وَلاَ تَرْجِعَنَّ فِي صَدَقَتِكَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Umar — Alloh yoʻlidagi jangda ishlatish uchun — bir otni sadaqa qildi. U (ot) unga Allohning Rasuli ﷺ tomonidan berilgan edi. Umar uni minish uchun boshqa bir kishiga berdi. Soʻng Umarga — oʻsha kishi otni sotuvga qoʻygani — xabar qilindi; bas, u Allohning Rasuli ﷺ dan — uni sotib olsa boʻladimi, deb — soʻradi. Allohning Rasuli ﷺ: «Uni sotib olma — chunki sen sadaqa qilgan narsangni qaytarib olmasliging (kerak)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Умар — Аллоҳ йўлидаги жангда ишлатиш учун — бир отни садақа қилди. У (от) унга Аллоҳнинг Расули ﷺ томонидан берилган эди. Умар уни миниш учун бошқа бир кишига берди. Сўнг Умарга — ўша киши отни сотувга қўйгани — хабар қилинди; бас, у Аллоҳнинг Расули ﷺ дан — уни сотиб олса бўладими, деб — сўради. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Уни сотиб олма — чунки сен садақа қилган нарсангни қайтариб олмаслигинг (керак)», — деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ عُمَرَ، اشْتَرَطَ فِي وَقْفِهِ أَنْ يَأْكُلَ مَنْ وَلِيَهُ وَيُوكِلَ صَدِيقَهُ غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ مَالاً.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar vaqf tuzganda, u — uning nozimi (boshqaruvchisi) undan yeyishi va oʻz doʻstiga (ham) yedirishi mumkinligini, lekin u undan oʻzi uchun hech narsa toʻplab (saqlab) qoʻymasligi sharti bilan — shart qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар вақф тузганда, у — унинг нозими (бошқарувчиси) ундан ейиши ва ўз дўстига (ҳам) едириши мумкинлигини, лекин у ундан ўзи учун ҳеч нарса тўплаб (сақлаб) қўймаслиги шарти билан — шарт қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Yaxshilik — otlarning peshonalarida — to Qiyomat kunigacha — (doimiy sifat sifatida boqiy) qoladi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Яхшилик — отларнинг пешоналарида — то Қиёмат кунигача — (доимий сифат сифатида боқий) қолади», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّمَا الشُّؤْمُ فِي ثَلاَثَةٍ فِي الْفَرَسِ وَالْمَرْأَةِ وَالدَّارِ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Shumlik (yomon falol) — uch narsada(dir): otda, ayolda va uyda».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Шумлик (ёмон фалол) — уч нарсада(дир): отда, аёлда ва уйда».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَعَلَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِصَاحِبِهِ سَهْمًا. وَقَالَ مَالِكٌ يُسْهَمُ لِلْخَيْلِ وَالْبَرَاذِينِ مِنْهَا لِقَوْلِهِ [quran sura="16" aya_start="8" aya_end="8"]{وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا} وَلاَ يُسْهَمُ لأَكْثَرَ مِنْ فَرَسٍ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ (oʻljadan) ot uchun ikki ulush va uning egasi (suvoriy) uchun bir ulush belgiladi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ (ўлжадан) от учун икки улуш ва унинг эгаси (суворий) учун бир улуш белгилади.
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَجْرَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَا ضُمِّرَ مِنَ الْخَيْلِ مِنَ الْحَفْيَاءِ إِلَى ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ، وَأَجْرَى مَا لَمْ يُضَمَّرْ مِنَ الثَّنِيَّةِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ. قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَكُنْتُ فِيمَنْ أَجْرَى. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ. قَالَ سُفْيَانُ بَيْنَ الْحَفْيَاءِ إِلَى ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ خَمْسَةُ أَمْيَالٍ أَوْ سِتَّةٌ، وَبَيْنَ ثَنِيَّةِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ مِيلٌ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — oriqlantirilgan otlar orasida — Hafyo va Saniyatul vadoʼ (degan ikki joy) orasida ot poygasi uyushtirdi; oriqlantirilmagan otlar (poygasi) esa — Saniyadan Bani Zurayq masjidigacha (boʻldi). Men ham oʻsha poygada qatnashganlardan edim. Sufyon — rivoyatchi: «Hafyo bilan Saniyatul vadoʼ orasidagi masofa — besh yoki olti mil; Saniya bilan Bani Zurayq masjidi orasidagi (masofa) — bir mil», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — ориқлантирилган отлар орасида — Ҳафё ва Саниятул вадў (деган икки жой) орасида от пойгаси уюштирди; ориқлантирилмаган отлар (пойгаси) эса — Саниядан Бани Зурайқ масжидигача (бўлди). Мен ҳам ўша пойгада қатнашганлардан эдим. Суфён — ривоятчи: «Ҳафё билан Саниятул вадў орасидаги масофа — беш ёки олти мил; Сания билан Бани Зурайқ масжиди орасидаги (масофа) — бир мил», — деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تُقَاتِلُونَ الْيَهُودَ حَتَّى يَخْتَبِيَ أَحَدُهُمْ وَرَاءَ الْحَجَرِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا يَهُودِيٌّ وَرَائِي فَاقْتُلْهُ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlar (yaʼni musulmonlar) yahudiylar bilan jang qilasizlar — shu darajadaki, ulardan baʼzilari toshlar orqasiga yashirinadi. Toshlar (ularni oshkor qilib): ‹Ey Abdulloh (yaʼni Allohning bandasi)! Mening orqamda bir yahudiy yashiringan; kel, uni oʻldir!› — deydi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизлар (яъни мусулмонлар) яҳудийлар билан жанг қиласизлар — шу даражадаки, улардан баъзилари тошлар орқасига яширинади. Тошлар (уларни ошкор қилиб): ‹Эй Абдуллоҳ (яъни Аллоҳнинг бандаси)! Менинг орқамда бир яҳудий яширинган; кел, уни ўлдир!› — дейди», — деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ حَقٌّ، مَا لَمْ يُؤْمَرْ بِالْمَعْصِيَةِ، فَإِذَا أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَةَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kishi — (rahbarning buyrugʻi Allohga) osiylik (boʻladigan ish)ni oʻz ichiga olmasa — (rahbarning buyruqlarini) tinglashi va (ularga) itoat qilishi vojibdir; lekin agar (Allohga) osiylik (boʻladigan ish) buyurilsa, u uni tinglamasligi va (unga) itoat qilmasligi (kerak)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Киши — (раҳбарнинг буйруғи Аллоҳга) осийлик (бўладиган иш)ни ўз ичига олмаса — (раҳбарнинг буйруқларини) тинглаши ва (уларга) итоат қилиши вожибдир; лекин агар (Аллоҳга) осийлик (бўладиган иш) буюрилса, у уни тингламаслиги ва (унга) итоат қилмаслиги (керак)», — деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ رَجَعْنَا مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَمَا اجْتَمَعَ مِنَّا اثْنَانِ عَلَى الشَّجَرَةِ الَّتِي بَايَعْنَا تَحْتَهَا، كَانَتْ رَحْمَةً مِنَ اللَّهِ. فَسَأَلْتُ نَافِعًا عَلَى أَىِّ شَىْءٍ بَايَعَهُمْ عَلَى الْمَوْتِ قَالَ لاَ، بَايَعَهُمْ عَلَى الصَّبْرِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz (Hudaybiya sulhidan) keyingi yili (Hudaybiyaga) yetib kelganimizda, oramizdan hatto ikki kishi (ham) — biz qaysi daraxt ostida bayʼat berganimiz haqida — bir xil (fikrga) kelmadi; bu — Allohning rahmati (sababidan) edi. (Rivoyatchi Nofiʼdan: «Paygʻambar ﷺ ulardan nimaga bayʼat oldi — oʻlimgami?» — deb soʻradi. Nofiʼ: «Yoʻq, balki u zot ulardan sabrga bayʼat oldi», — deb javob berdi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз (Ҳудайбия сулҳидан) кейинги йили (Ҳудайбияга) етиб келганимизда, орамиздан ҳатто икки киши (ҳам) — биз қайси дарахт остида байъат берганимиз ҳақида — бир хил (фикрга) келмади; бу — Аллоҳнинг раҳмати (сабабидан) эди. (Ривоятчи Нофиъдан: «Пайғамбар ﷺ улардан нимага байъат олди — ўлимгами?» — деб сўради. Нофиъ: «Йўқ, балки у зот улардан сабрга байъат олди», — деб жавоб берди).
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَوَجَدَهُ يُبَاعُ، فَأَرَادَ أَنْ يَبْتَاعَهُ، فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ تَبْتَعْهُ، وَلاَ تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Alloh yoʻlida ishlatilishi uchun bir ot berdi (sadaqa qildi), lekin keyinchalik uning sotilayotganini topdi. Bas, u uni sotib olmoqchi boʻlib, Allohning Rasuli ﷺ dan soʻradi; u zot: «Uni sotib olma va sadaqangni qaytarib olma», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Аллоҳ йўлида ишлатилиши учун бир от берди (садақа қилди), лекин кейинчалик унинг сотилаётганини топди. Бас, у уни сотиб олмоқчи бўлиб, Аллоҳнинг Расули ﷺ дан сўради; у зот: «Уни сотиб олма ва садақангни қайтариб олма», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى أَرْضِ الْعَدُوِّ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ odamlarni — Qurʼon (nusxalari)ni olib dushman yurtiga safar qilishdan — qaytardi (man qildi).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ одамларни — Қуръон (нусхалари)ни олиб душман юртига сафар қилишдан — қайтарди (ман қилди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَفَلَ مِنَ الْحَجِّ أَوِ الْعُمْرَةِ ـ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ قَالَ الْغَزْوِ ـ يَقُولُ كُلَّمَا أَوْفَى عَلَى ثَنِيَّةٍ أَوْ فَدْفَدٍ كَبَّرَ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ سَاجِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ، صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ ". قَالَ صَالِحٌ فَقُلْتُ لَهُ أَلَمْ يَقُلْ عَبْدُ اللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَالَ لاَ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ haj, umra yoki gʻazotdan qaytganida, u zot uch marta takbir aytardi. U zot biror togʻ yoʻliga yoki sahroga yetganda: «Allohdan boshqa (haq) maʼbud yoʻq; U — yagona, Uning sherigi yoʻq. Butun mulk Unga (xos)dir va barcha hamdu sanolar Unga (xos)dir; U — har narsaga Qodir(dir). Biz — tavba qilib, ibodat qilib, sajda qilib va Robbimizga hamd aytib — qaytmoqdamiz. Alloh oʻz vaʼdasini bajardi, oʻz bandasiga gʻalaba berdi va U yolgʻiz oʻzi barcha jamoalarni (kofir guruhlarni) magʻlub qildi», — der edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаж, умра ёки ғазотдан қайтганида, у зот уч марта такбир айтарди. У зот бирор тоғ йўлига ёки саҳрога етганда: «Аллоҳдан бошқа (ҳақ) маъбуд йўқ; У — ягона, Унинг шериги йўқ. Бутун мулк Унга (хос)дир ва барча ҳамду санолар Унга (хос)дир; У — ҳар нарсага Қодир(дир). Биз — тавба қилиб, ибодат қилиб, сажда қилиб ва Роббимизга ҳамд айтиб — қайтмоқдамиз. Аллоҳ ўз ваъдасини бажарди, ўз бандасига ғалаба берди ва У ёлғиз ўзи барча жамоаларни (кофир гуруҳларни) мағлуб қилди», — дер эди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْوَحْدَةِ مَا أَعْلَمُ مَا سَارَ رَاكِبٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar odamlar yolgʻiz safar qilish haqida men bilgan (narsa)ni bilganida, hech kim kechasi yolgʻiz safar qilmas edi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар одамлар ёлғиз сафар қилиш ҳақида мен билган (нарса)ни билганида, ҳеч ким кечаси ёлғиз сафар қилмас эди», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَوَجَدَهُ يُبَاعُ، فَأَرَادَ أَنْ يَبْتَاعَهُ، فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ تَبْتَعْهُ، وَلاَ تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob Alloh yoʻlida minilishi uchun bir ot berdi, soʻng uning sotilayotganini topdi. U uni sotib olmoqchi boʻldi. Bas, u Allohning Rasuli ﷺ bilan maslahatlashdi; u zot: «Uni sotib olma va sadaqangni qaytarib olma», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб Аллоҳ йўлида минилиши учун бир от берди, сўнг унинг сотилаётганини топди. У уни сотиб олмоқчи бўлди. Бас, у Аллоҳнинг Расули ﷺ билан маслаҳатлашди; у зот: «Уни сотиб олма ва садақангни қайтариб олма», — деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَكُمْ عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ وُجِدَتِ امْرَأَةٌ مَقْتُولَةً فِي بَعْضِ مَغَازِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَتْلِ النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ ning baʼzi gʻazotlarida bir ayol oʻldirilgan holda topildi; bas, Allohning Rasuli ﷺ ayollar va bolalarni oʻldirishni man qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг баъзи ғазотларида бир аёл ўлдирилган ҳолда топилди; бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ аёллар ва болаларни ўлдиришни ман қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ حَرَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Bani Nazirning xurmo daraxtlarini yondirdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Бани Назирнинг хурмо дарахтларини ёндирди.
قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، فَحُدِّثَ بِهِ فِي نَخْلٍ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّخْلَ، طَفِقَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، وَابْنُ صَيَّادٍ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْرَمَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا صَافِ، هَذَا مُحَمَّدٌ، فَوَثَبَ ابْنُ صَيَّادٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Allohning Rasuli ﷺ — Ubay ibn Kaʼb hamrohligida — Ibn Sayyodning oldiga yoʻl oldi. U zotga — Ibn Sayyod bir xurmozorda (boqqa) ekani — xabar qilingan edi. Allohning Rasuli ﷺ xurmozorga kirganda, u zot xurmo daraxtlarining tanasi ortida (oʻzini) yashira boshladi — Ibn Sayyod esa baxmal yopinchiq bilan oʻralgan, ostidan (tushunarsiz) gʻoʻldiragan ovozlar chiqib turardi. Ibn Sayyodning onasi Allohning Rasuli ﷺ ni koʻrib: «Ey Sof! Bu — Muhammad», — dedi. Bas, Ibn Sayyod (oʻrnidan) turdi. Allohning Rasuli ﷺ: «Agar u (onasi) uni (oʻz holiga) qoldirganida, haqiqat oydin boʻlardi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Аллоҳнинг Расули ﷺ — Убай ибн Каъб ҳамроҳлигида — Ибн Сайёднинг олдига йўл олди. У зотга — Ибн Сайёд бир хурмозорда (боққа) экани — хабар қилинган эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ хурмозорга кирганда, у зот хурмо дарахтларининг танаси ортида (ўзини) яшира бошлади — Ибн Сайёд эса бахмал ёпинчиқ билан ўралган, остидан (тушунарсиз) ғўлдираган овозлар чиқиб турарди. Ибн Сайёднинг онаси Аллоҳнинг Расули ﷺ ни кўриб: «Эй Соф! Бу — Муҳаммад», — деди. Бас, Ибн Сайёд (ўрнидан) турди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар у (онаси) уни (ўз ҳолига) қолдирганида, ҳақиқат ойдин бўларди», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ وَجَدَ عُمَرُ حُلَّةَ إِسْتَبْرَقٍ تُبَاعُ فِي السُّوقِ فَأَتَى بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْتَعْ هَذِهِ الْحُلَّةَ فَتَجَمَّلْ بِهَا لِلْعِيدِ وَلِلْوُفُودِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا هَذِهِ لِبَاسُ مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ، أَوْ إِنَّمَا يَلْبَسُ هَذِهِ مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ ". فَلَبِثَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِجُبَّةِ دِيبَاجٍ، فَأَقْبَلَ بِهَا عُمَرُ حَتَّى أَتَى بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قُلْتَ " إِنَّمَا هَذِهِ لِبَاسُ مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ أَوْ إِنَّمَا يَلْبَسُ هَذِهِ مَنْ لا خَلاَقَ لَهُ ". ثُمَّ أَرْسَلْتَ إِلَىَّ بِهَذِهِ فَقَالَ " تَبِيعُهَا، أَوْ تُصِيبُ بِهَا بَعْضَ حَاجَتِكَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar bozorda sotilayotgan ipak choponni koʻrib, uni Allohning Rasuli ﷺ ga keltirdi va: «Yo Rasululloh! Bu choponni sotib oling va uni — Iyd (bayram)larida hamda vakillarni (elchilarni) qabul qilganda — kiyib, oʻzingizni bezang», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Bu — oxiratda (hech) nasibasi boʻlmaydigan kishining kiyimi(dir) (yoki: buni oxiratda nasibasi boʻlmaydigan kishi kiyadi)», — deb javob berdi. Bir muncha vaqt oʻtgach, Allohning Rasuli ﷺ Umarga (bir) ipak chopon yubordi. Umar uni olib, Allohning Rasuli ﷺ ga keltirdi va: «Yo Rasululloh! Siz buni — oxiratda nasibasi boʻlmaydigan kishining kiyimi (deb) aytgan edingiz, lekin menga buni yubordingiz!» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men uni — sen uni sotishing yoki u bilan baʼzi ehtiyojlaringni qondirishing uchun — (yubordim)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар бозорда сотилаётган ипак чопонни кўриб, уни Аллоҳнинг Расули ﷺ га келтирди ва: «Ё Расулуллоҳ! Бу чопонни сотиб олинг ва уни — Ийд (байрам)ларида ҳамда вакилларни (элчиларни) қабул қилганда — кийиб, ўзингизни безанг», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бу — охиратда (ҳеч) насибаси бўлмайдиган кишининг кийими(дир) (ёки: буни охиратда насибаси бўлмайдиган киши кияди)», — деб жавоб берди. Бир мунча вақт ўтгач, Аллоҳнинг Расули ﷺ Умарга (бир) ипак чопон юборди. Умар уни олиб, Аллоҳнинг Расули ﷺ га келтирди ва: «Ё Расулуллоҳ! Сиз буни — охиратда насибаси бўлмайдиган кишининг кийими (деб) айтган эдингиз, лекин менга буни юбордингиз!» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен уни — сен уни сотишинг ёки у билан баъзи эҳтиёжларингни қондиришинг учун — (юбордим)», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ فِي رَهْطٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ يَوْمَئِذٍ ابْنُ صَيَّادٍ يَحْتَلِمُ، فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ". فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ. فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ. قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ " قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَاذَا تَرَى ". قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُلِطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ". قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اخْسَأْ فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ". قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ائْذَنْ لِي فِيهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar va Paygʻambar ﷺ ning bir guruh sahobalari u zot bilan birga Ibn Sayyodning oldiga yoʻl oldi. U zot uni — Bani Magʻola tepaliklari yonida baʼzi bolalar bilan oʻynayotgan holatda — topdi. Ibn Sayyod oʻshanda balogʻat yoshiga yaqinlashgan edi. U — to Paygʻambar ﷺ qoʻli bilan uning orqasiga urguncha — (u zotning kelganini) sezmadi. U zot: «Ibn Sayyod! Sen mening — Allohning Rasuli ekanimga — guvohlik berasanmi?» — dedi. Ibn Sayyod unga qarab: «Men sening — ummiylarning (savodsizlarning) Rasuli ekaningga — guvohlik beraman», — dedi. Soʻng Ibn Sayyod Paygʻambar ﷺ dan: «Sen mening — Allohning rasuli ekanimga — guvohlik berasanmi?» — deb soʻradi. Paygʻambar ﷺ unga: «Men Allohga va Uning rasullariga iymon keltirdim», — dedi. Soʻng Paygʻambar ﷺ (Ibn Sayyodga): «Sen nima koʻryapsan?» — dedi. Ibn Sayyod: «Mening oldimga rost (kishilar) va yolgʻon(chi)lar keladi», — deb javob berdi. Paygʻambar ﷺ: «Bu ishda sening aqling chalkashib qolgan», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men sen uchun (koʻnglimda) bir narsa (yashirib) saqladim», — deb qoʻshdi. Ibn Sayyod: «U — ad-Duxa (tutun)», — dedi. Paygʻambar ﷺ (unga): «Yoʻqol! Sen oʻz (hadding) chegarangdan oʻta olmaysan», — dedi. Shunda Umar: «Yo Rasululloh! Menga ruxsat bering, uning boshini uzib tashlay», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar u oʻsha (Dajjol) boʻlsa, sen uning ustidan gʻolib kela olmaysan; agar u (Dajjol) boʻlmasa, uni oʻldirishdan senga foyda yoʻq», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ва Пайғамбар ﷺ нинг бир гуруҳ саҳобалари у зот билан бирга Ибн Сайёднинг олдига йўл олди. У зот уни — Бани Мағола тепаликлари ёнида баъзи болалар билан ўйнаётган ҳолатда — топди. Ибн Сайёд ўшанда балоғат ёшига яқинлашган эди. У — то Пайғамбар ﷺ қўли билан унинг орқасига ургунча — (у зотнинг келганини) сезмади. У зот: «Ибн Сайёд! Сен менинг — Аллоҳнинг Расули эканимга — гувоҳлик берасанми?» — деди. Ибн Сайёд унга қараб: «Мен сенинг — уммийларнинг (саводсизларнинг) Расули эканингга — гувоҳлик бераман», — деди. Сўнг Ибн Сайёд Пайғамбар ﷺ дан: «Сен менинг — Аллоҳнинг расули эканимга — гувоҳлик берасанми?» — деб сўради. Пайғамбар ﷺ унга: «Мен Аллоҳга ва Унинг расулларига иймон келтирдим», — деди. Сўнг Пайғамбар ﷺ (Ибн Сайёдга): «Сен нима кўряпсан?» — деди. Ибн Сайёд: «Менинг олдимга рост (кишилар) ва ёлғон(чи)лар келади», — деб жавоб берди. Пайғамбар ﷺ: «Бу ишда сенинг ақлинг чалкашиб қолган», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен сен учун (кўнглимда) бир нарса (яшириб) сақладим», — деб қўшди. Ибн Сайёд: «У — ад-Духа (тутун)», — деди. Пайғамбар ﷺ (унга): «Йўқол! Сен ўз (ҳаддинг) чегарангдан ўта олмайсан», — деди. Шунда Умар: «Ё Расулуллоҳ! Менга рухсат беринг, унинг бошини узиб ташлай», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар у ўша (Дажжол) бўлса, сен унинг устидан ғолиб кела олмайсан; агар у (Дажжол) бўлмаса, уни ўлдиришдан сенга фойда йўқ», — деди.
قَالَ ابْنُ عُمَرَ انْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ يَأْتِيَانِ النَّخْلَ الَّذِي فِيهِ ابْنُ صَيَّادٍ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ النَّخْلَ طَفِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ وَهْوَ يَخْتِلُ ابْنَ صَيَّادٍ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ، وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ أَىْ صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُهُ ـ فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ". وَقَالَ سَالِمٌ قَالَ ابْنُ عُمَرَ ثُمَّ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ ذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ " إِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ، وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ قَدْ أَنْذَرَهُ قَوْمَهُ، لَقَدْ أَنْذَرَهُ نُوحٌ قَوْمَهُ، وَلَكِنْ سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلاً لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ، تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَعْوَرَ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Keyinroq) Allohning Rasuli ﷺ (yana bir bor) Ubay ibn Kaʼb bilan birga — Ibn Sayyod turgan — xurmozorga bordi. Paygʻambar ﷺ boqqa kirganda, u zot — Ibn Sayyod uni koʻrishidan oldin undan biror narsa eshitmoqchi boʻlib — xurmo daraxtlarining tanasi ortida (oʻzini) yashira boshladi. Ibn Sayyod oʻz toʻshagida yotgan, baxmal yopinchiq bilan oʻralgan, undan (tushunarsiz) gʻoʻldiragan ovozlari eshitilardi. Ibn Sayyodning onasi Paygʻambar ﷺ ni — xurmo daraxtlari tanasi ortida yashirinayotganini — koʻrdi. U Ibn Sayyodga: «Ey Sof!» (Bu — uning ismi edi), — deb murojaat qildi. Ibn Sayyod (oʻrnidan) turdi. Paygʻambar ﷺ: «Agar bu ayol uni oʻz holiga qoldirganida, u oʻz ishining haqiqatini oshkor qilgan boʻlardi», — dedi. Soʻng Paygʻambar ﷺ odamlar orasida (oʻrnidan) turib, Allohga loyiq (hamd bilan) Uni ulugʻlab, Dajjolni zikr qildi va: «Men sizlarni undan (Dajjoldan) ogohlantiraman; hech bir paygʻambar yoʻqki, oʻz qavmini undan ogohlantirmagan boʻlsa — Nuh (alayhissalom ham) oʻz qavmini undan ogohlantirgan; lekin men sizlarga — hech bir paygʻambar oʻz qavmiga aytmagan bir gapni — aytaman: bilinglarki, u — bir koʻzli (kishi) va Alloh bir koʻzli emas», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Кейинроқ) Аллоҳнинг Расули ﷺ (яна бир бор) Убай ибн Каъб билан бирга — Ибн Сайёд турган — хурмозорга борди. Пайғамбар ﷺ боққа кирганда, у зот — Ибн Сайёд уни кўришидан олдин ундан бирор нарса эшитмоқчи бўлиб — хурмо дарахтларининг танаси ортида (ўзини) яшира бошлади. Ибн Сайёд ўз тўшагида ётган, бахмал ёпинчиқ билан ўралган, ундан (тушунарсиз) ғўлдираган овозлари эшитиларди. Ибн Сайёднинг онаси Пайғамбар ﷺ ни — хурмо дарахтлари танаси ортида яширинаётганини — кўрди. У Ибн Сайёдга: «Эй Соф!» (Бу — унинг исми эди), — деб мурожаат қилди. Ибн Сайёд (ўрнидан) турди. Пайғамбар ﷺ: «Агар бу аёл уни ўз ҳолига қолдирганида, у ўз ишининг ҳақиқатини ошкор қилган бўларди», — деди. Сўнг Пайғамбар ﷺ одамлар орасида (ўрнидан) туриб, Аллоҳга лойиқ (ҳамд билан) Уни улуғлаб, Дажжолни зикр қилди ва: «Мен сизларни ундан (Дажжолдан) огоҳлантираман; ҳеч бир пайғамбар йўқки, ўз қавмини ундан огоҳлантирмаган бўлса — Нуҳ (алайҳиссалом ҳам) ўз қавмини ундан огоҳлантирган; лекин мен сизларга — ҳеч бир пайғамбар ўз қавмига айтмаган бир гапни — айтаман: билингларки, у — бир кўзли (киши) ва Аллоҳ бир кўзли эмас», — деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّهُ كَانَ عَلَى فَرَسٍ يَوْمَ لَقِيَ الْمُسْلِمُونَ، وَأَمِيرُ الْمُسْلِمِينَ يَوْمَئِذٍ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ، بَعَثَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَأَخَذَهُ الْعَدُوُّ، فَلَمَّا هُزِمَ الْعَدُوُّ رَدَّ خَالِدٌ فَرَسَهُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U — musulmonlar (vizantiyaliklarga qarshi) jang qilgan kuni — bir otga mingan edi va musulmon qoʻshinining sarkardasi — Abu Bakr (tomonidan) tayinlangan Xolid ibn Valid edi. Dushman otni olib ketdi va dushman magʻlub etilganda, Xolid otni unga qaytardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У — мусулмонлар (византияликларга қарши) жанг қилган куни — бир отга минган эди ва мусулмон қўшинининг саркардаси — Абу Бакр (томонидан) тайинланган Холид ибн Валид эди. Душман отни олиб кетди ва душман мағлуб этилганда, Холид отни унга қайтарди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ ارْتَقَيْتُ فَوْقَ بَيْتِ حَفْصَةَ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْضِي حَاجَتَهُ، مُسْتَدْبِرَ الْقِبْلَةِ، مُسْتَقْبِلَ الشَّأْمِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta men Hafsaning uyida tepaga (ustki qavatga) chiqdim va Paygʻambar ﷺ ni — qiblaga orqa, Shomga yuz oʻgirgan holda — hojatini bajarayotganini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта мен Ҳафсанинг уйида тепага (устки қаватга) чиқдим ва Пайғамбар ﷺ ни — қиблага орқа, Шомга юз ўгирган ҳолда — ҳожатини бажараётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مَوْهَبٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّمَا تَغَيَّبَ عُثْمَانُ عَنْ بَدْرٍ، فَإِنَّهُ كَانَتْ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً. فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Usmon Badr jangiga qoʻshilmadi — chunki u Allohning Rasuli ﷺ ning qizlaridan biriga uylangan edi va u (qiz) kasal edi. Bas, Paygʻambar ﷺ unga: «Sen — Badr jangida qatnashgan kishining savobi va ulushiga oʻxshash — savob va (oʻljadan) ulush olasan», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Усмон Бадр жангига қўшилмади — чунки у Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг қизларидан бирига уйланган эди ва у (қиз) касал эди. Бас, Пайғамбар ﷺ унга: «Сен — Бадр жангида қатнашган кишининг савоби ва улушига ўхшаш — савоб ва (ўлжадан) улуш оласан», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنَفِّلُ بَعْضَ مَنْ يَبْعَثُ مِنَ السَّرَايَا لأَنْفُسِهِمْ خَاصَّةً سِوَى قِسْمِ عَامَّةِ الْجَيْشِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — oʻzi yuboradigan sariyyaning baʼzi aʼzolariga — qoʻshin bilan umumiy boʻlishgan ulushlaridan tashqari — qoʻshimcha ulush berar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — ўзи юборадиган сарийянинг баъзи аъзоларига — қўшин билан умумий бўлишган улушларидан ташқари — қўшимча улуш берар эди.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا ظَهَرَ عَلَى أَهْلِ خَيْبَرَ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ الْيَهُودَ مِنْهَا، وَكَانَتِ الأَرْضُ لَمَّا ظَهَرَ عَلَيْهَا لِلْيَهُودِ وَلِلرَّسُولِ وَلِلْمُسْلِمِينَ، فَسَأَلَ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتْرُكَهُمْ عَلَى أَنْ يَكْفُوا الْعَمَلَ، وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نُقِرُّكُمْ عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا ". فَأُقِرُّوا حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ فِي إِمَارَتِهِ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَا.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob barcha yahudiy va nasroniylarni Hijoz yeridan chiqarib yubordi. Allohning Rasuli ﷺ Xaybarni fath qilganidan keyin — u zot fath qilganidan soʻng Allohga, Allohning Rasuli ﷺ ga va musulmonlarga tegishli boʻlgan — yerdan yahudiylarni chiqarishni (oʻylab) niyat qildi. Lekin yahudiylar Allohning Rasuli ﷺ dan — ular (yerda) ishlab, (yer beradigan) mevaning yarmini olish sharti bilan — ularni oʻsha (yerda) qoldirishini soʻradi. Allohning Rasuli ﷺ: «Biz xohlaganimizcha sizlarni shu shartlar bilan (yerda) qoldiramiz», — dedi. Shunday qilib, ular — to Umarning xalifaligi davrigacha — qoldi; (oʻshanda) u (Umar) ularni Taymo va Arihoga (Yerixoga) chiqarib yubordi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб барча яҳудий ва насронийларни Ҳижоз еридан чиқариб юборди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Хайбарни фатҳ қилганидан кейин — у зот фатҳ қилганидан сўнг Аллоҳга, Аллоҳнинг Расули ﷺ га ва мусулмонларга тегишли бўлган — ердан яҳудийларни чиқаришни (ўйлаб) ният қилди. Лекин яҳудийлар Аллоҳнинг Расули ﷺ дан — улар (ерда) ишлаб, (ер берадиган) меванинг ярмини олиш шарти билан — уларни ўша (ерда) қолдиришини сўради. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Биз хоҳлаганимизча сизларни шу шартлар билан (ерда) қолдирамиз», — деди. Шундай қилиб, улар — то Умарнинг халифалиги давригача — қолди; (ўшанда) у (Умар) уларни Таймо ва Ариҳога (Ерихога) чиқариб юборди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا نُصِيبُ فِي مَغَازِينَا الْعَسَلَ وَالْعِنَبَ فَنَأْكُلُهُ وَلاَ نَرْفَعُهُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning muqaddas janglarimizda biz — asal va uzumni — oʻlja sifatida olar edik; biz uni yer, lekin (zaxira qilib) saqlamas edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг муқаддас жангларимизда биз — асал ва узумни — ўлжа сифатида олар эдик; биз уни ер, лекин (захира қилиб) сақламас эдик.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يُنْصَبُ لِغَدْرَتِهِ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Har bir xoin uchun bir bayroq boʻladi — u Qiyomat kuni (yerga) qadab qoʻyiladi va bu bayroqning balandligi — uning qilgan xiyonatini koʻrsatish uchun (oshiriladi)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир хоин учун бир байроқ бўлади — у Қиёмат куни (ерга) қадаб қўйилади ва бу байроқнинг баландлиги — унинг қилган хиёнатини кўрсатиш учун (оширилади)», — деди.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَخَذَ شَيْئًا مِنَ الأَرْضِ بِغَيْرِ حَقِّهِ خُسِفَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَى سَبْعِ أَرَضِينَ ".
Salimning otasi (Abdulloh ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim bir parcha yerni nohaq egallasa, u Qiyomat kuni yetti yer (qatlami)gacha botib (choʻkib) ketadi», — dedi.Салимнинг отаси (Абдуллоҳ ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким бир парча ерни ноҳақ эгалласа, у Қиёмат куни етти ер (қатлами)гача ботиб (чўкиб) кетади», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ كَانَ يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy — biror kishining oʻlimi yoki hayoti (yaʼni tugʻilishi) sababli tutilmaydi; balki ular — Allohning oyatlaridan (alomatlaridan) ikkitasidir. Bas, agar sizlar ularni (yaʼni tutilishni) koʻrsangiz, (kusuf) namozini oʻqinglar», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой — бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти (яъни туғилиши) сабабли тутилмайди; балки улар — Аллоҳнинг оятларидан (аломатларидан) иккитасидир. Бас, агар сизлар уларни (яъни тутилишни) кўрсангиз, (кусуф) намозини ўқинглар», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَعَدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جِبْرِيلُ فَقَالَ إِنَّا لاَ نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ وَلاَ كَلْبٌ.
Salimning otasi (Abdulloh ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Jabroil Paygʻambar ﷺ ga (uni ziyorat qilishni) vaʼda qildi (lekin Jabroil kelmadi); keyinroq u: «Biz — farishtalar — ichida rasm yoki it boʻlgan uyga kirmaymiz», — dedi.Салимнинг отаси (Абдуллоҳ ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Жаброил Пайғамбар ﷺ га (уни зиёрат қилишни) ваъда қилди (лекин Жаброил келмади); кейинроқ у: «Биз — фаришталар — ичида расм ёки ит бўлган уйга кирмаймиз», — деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ فَإِنَّهُ يُعْرَضُ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ، فَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlardan biringiz vafot etganda, unga — ham ertalab, ham kechqurun — oʻzining (oxiratdagi) joyi koʻrsatiladi: agar u jannat ahlidan boʻlsa, unga jannatdagi joyi koʻrsatiladi; agar u doʻzax ahlidan boʻlsa, unga doʻzaxdagi joyi koʻrsatiladi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизлардан бирингиз вафот этганда, унга — ҳам эрталаб, ҳам кечқурун — ўзининг (охиратдаги) жойи кўрсатилади: агар у жаннат аҳлидан бўлса, унга жаннатдаги жойи кўрсатилади; агар у дўзах аҳлидан бўлса, унга дўзахдаги жойи кўрсатилади», — деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ".
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Isitma — doʻzax (olovi)ning issiqligidandir; bas, isitmani suv bilan sovitinglar (bostiringlar)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Иситма — дўзах (олови)нинг иссиқлигидандир; бас, иситмани сув билан совитинглар (бостиринглар)», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَدَعُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَبْرُزَ، وَإِذَا غَابَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَدَعُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَغِيبَ ". " وَلاَ تَحَيَّنُوا بِصَلاَتِكُمْ طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا، فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ ". أَوِ الشَّيْطَانِ. لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَ هِشَامٌ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Quyoshning (yuqori) chekkasi (ertalab) paydo boʻlganda, — to quyosh toʻliq chiqquncha — namoz oʻqimanglar; va quyoshning pastki chekkasi botganda, — to u toʻliq botguncha — namoz oʻqimanglar. Quyosh chiqishi yoki botishi (payti)da namoz oʻqishga intilmanglar — chunki quyosh shaytonning boshining ikki tomoni orasidan chiqadi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қуёшнинг (юқори) чеккаси (эрталаб) пайдо бўлганда, — то қуёш тўлиқ чиққунча — намоз ўқиманглар; ва қуёшнинг пастки чеккаси ботганда, — то у тўлиқ ботгунча — намоз ўқиманглар. Қуёш чиқиши ёки ботиши (пайти)да намоз ўқишга интилманглар — чунки қуёш шайтоннинг бошининг икки томони орасидан чиқади», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُشِيرُ إِلَى الْمَشْرِقِ فَقَالَ " هَا إِنَّ الْفِتْنَةَ هَا هُنَا إِنَّ الْفِتْنَةَ هَا هُنَا مِنْ حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ni — sharq tomonga ishora qilib: «Ogoh boʻlinglar! Fitnalar, albatta, mana shu yerdan paydo boʻladi; fitnalar, albatta, mana shu yerdan — shaytonning boshining tomoni chiqadigan joydan — paydo boʻladi», — deganini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ни — шарқ томонга ишора қилиб: «Огоҳ бўлинглар! Фитналар, албатта, мана шу ердан пайдо бўлади; фитналар, албатта, мана шу ердан — шайтоннинг бошининг томони чиқадиган жойдан — пайдо бўлади», — деганини кўрдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ " اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ، وَاقْتُلُوا ذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالأَبْتَرَ، فَإِنَّهُمَا يَطْمِسَانِ الْبَصَرَ، وَيَسْتَسْقِطَانِ الْحَبَلَ ". قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَبَيْنَا أَنَا أُطَارِدُ، حَيَّةً لأَقْتُلَهَا فَنَادَانِي أَبُو لُبَابَةَ لاَ تَقْتُلْهَا. فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَمَرَ بِقَتْلِ الْحَيَّاتِ. قَالَ إِنَّهُ نَهَى بَعْدَ ذَلِكَ عَنْ ذَوَاتِ الْبُيُوتِ، وَهْىَ الْعَوَامِرُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning minbarda xutba qilib, shunday deganini eshitdi: «Ilonlarni oʻldiringlar; Zut-tufyatayn (yaʼni orqasida ikkita oq chiziq boʻlgan ilon)ni va Abtar (yaʼni dumi kalta yoki kesik ilon)ni oʻldiringlar — chunki ular kishining koʻzini koʻr qiladi va bola tushishiga sabab boʻladi». (Abdulloh ibn Umar yana qoʻshdi:) «Bir marta men bir ilonni oʻldirish uchun quvib yurganimda, Abu Lubaba meni chaqirib: ‹Uni oʻldirma›, — dedi. Men: ‹Allohning Rasuli ﷺ bizga ilonlarni oʻldirishni buyurgan›, — dedim. U: ‹Lekin keyinroq u zot — uylarda yashaydigan ilonlarni oʻldirishni — man qildi›, — dedi» (Zuhriy: «Bunday ilonlar — avomir deb ataladi», — dedi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг минбарда хутба қилиб, шундай деганини эшитди: «Илонларни ўлдиринглар; Зут-туфятайн (яъни орқасида иккита оқ чизиқ бўлган илон)ни ва Абтар (яъни думи калта ёки кесик илон)ни ўлдиринглар — чунки улар кишининг кўзини кўр қилади ва бола тушишига сабаб бўлади». (Абдуллоҳ ибн Умар яна қўшди:) «Бир марта мен бир илонни ўлдириш учун қувиб юрганимда, Абу Лубаба мени чақириб: ‹Уни ўлдирма›, — деди. Мен: ‹Аллоҳнинг Расули ﷺ бизга илонларни ўлдиришни буюрган›, — дедим. У: ‹Лекин кейинроқ у зот — уйларда яшайдиган илонларни ўлдиришни — ман қилди›, — деди» (Зуҳрий: «Бундай илонлар — авомир деб аталади», — деди).
وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ، فَرَآنِي أَبُو لُبَابَةَ أَوْ زَيْدُ بْنُ الْخَطَّابِ. وَتَابَعَهُ يُونُسُ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَإِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَالزُّبَيْدِيُّ. وَقَالَ صَالِحٌ وَابْنُ أَبِي حَفْصَةَ وَابْنُ مُجَمِّعٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رَآنِي أَبُو لُبَابَةَ وَزَيْدُ بْنُ الْخَطَّابِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Lubaba va Zayd ibn Xattob meni koʻrdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Лубаба ва Зайд ибн Хаттоб мени кўрди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ مَنْ قَتَلَهُنَّ وَهْوَ مُحْرِمٌ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ الْعَقْرَبُ، وَالْفَأْرَةُ، وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ، وَالْغُرَابُ، وَالْحِدَأَةُ ".
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ehrom holatidagi kishiga — mana shu besh hayvondan birortasini oʻldirish — gunoh emas: chayon, kalamush, quturgan it, qargʻa va kalxat», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эҳром ҳолатидаги кишига — мана шу беш ҳайвондан бирортасини ўлдириш — гуноҳ эмас: чаён, каламуш, қутурган ит, қарға ва калхат», — деди.