حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا جُبَيْرُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَدَعُ هَؤُلاَءِ الدَّعَوَاتِ حِينَ يُمْسِي وَحِينَ يُصْبِحُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فِي دِينِي وَدُنْيَاىَ وَأَهْلِي وَمَالِي اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَاتِي وَآمِنْ رَوْعَاتِي وَاحْفَظْنِي مِنْ بَيْنِ يَدَىَّ وَمِنْ خَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي وَمِنْ فَوْقِي وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تَحْتِي " . قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي الْخَسْفَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechqurun va ertalab bu duolarni tark etmas edilar: «Allohumma inniy asʼalukal-afva val-afiyata fid-dunya val-oxiroh. Allohumma inniy asʼalukal-afva val-afiyata fiy diyniy va dunyaya va ahliy va moliy. Allohummastur avrotiy va omin ravʼotiy vahfazniy min bayni yadayya va min xalfiy va an yamiyniy va an shimoliy va min favqiy, va aʼuzu bika an ugʻtola min tahtiy (Ey Alloh, men Sendan dunyo va oxiratda avf va ofiyat soʻrayman. Ey Alloh, men Sendan dinim, dunyoyim, ahlim va molimda avf va ofiyat soʻrayman. Ey Alloh, ayblarimni yop, qoʻrquvlarimni tinchit, meni oldimdan, orqamdan, oʻng tomonimdan, chap tomonimdan va ustimdan asra hamda ostimdan gʻaflatda halok etilishimdan Senga panoh soʻrayman)». Vakiʼ aytadi: Bu yer yorilib yutilishni bildiradi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечқурун ва эрталаб бу дуоларни тарк этмас эдилар: «Аллоҳумма инний асъалукал-афва вал-афията фид-дуня вал-охироҳ. Аллоҳумма инний асъалукал-афва вал-афията фий дийний ва дуняя ва аҳлий ва молий. Аллоҳуммастур авротий ва омин равъотий ваҳфазний мин байни ядайя ва мин халфий ва ан ямийний ва ан шимолий ва мин фавқий, ва аъузу бика ан уғтола мин таҳтий (Эй Аллоҳ, мен Сендан дунё ва охиратда авф ва офият сўрайман. Эй Аллоҳ, мен Сендан диним, дунёйим, аҳлим ва молимда авф ва офият сўрайман. Эй Аллоҳ, айбларимни ёп, қўрқувларимни тинчит, мени олдимдан, орқамдан, ўнг томонимдан, чап томонимдан ва устимдан асра ҳамда остимдан ғафлатда ҳалок этилишимдан Сенга паноҳ сўрайман)». Вакиъ айтади: Бу ер ёрилиб ютилишни билдиради.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ مُصْعَبٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ - وَلَيْسَ بِصَاحِبِ ابْنِ عُيَيْنَةَ - مَوْلَى آلِ الزُّبَيْرِ عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ فَجِئَهُ صَاحِبُ بَلاَءٍ فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَافَانِي مِمَّا ابْتَلاَكَ بِهِ وَفَضَّلَنِي عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقَ تَفْضِيلاً - عُوفِيَ مِنْ ذَلِكَ الْبَلاَءِ كَائِنًا مَا كَانَ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim balo-ofatga giriftor boʻlgan kishini kutilmaganda koʻrib qolib: ‹Alhamdu lillaahillaziy aafaaniy mimmabtalaaka bihi, va faddoloniy alaa kasiirin mimman xolaqo tafdiylaa (Meni sen giriftor boʻlgan narsadan omon saqlagan va yaratgan koʻp kishilaridan ustun qilgan Allohga hamd boʻlsin)›, desa, u qanday boʻlishidan qatʼi nazar, oʻsha balodan omon saqlanadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бало-офатга гирифтор бўлган кишини кутилмаганда кўриб қолиб: ‹Алҳамду лиллааҳиллазий аафааний миммабталаака биҳи, ва фаддолоний алаа касиирин мимман холақо тафдийлаа (Мени сен гирифтор бўлган нарсадан омон сақлаган ва яратган кўп кишиларидан устун қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин)›, деса, у қандай бўлишидан қатъи назар, ўша балодан омон сақланади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Solih tush paygʻambarlikning yetmishdan bir qismidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Солиҳ туш пайғамбарликнинг етмишдан бир қисмидир», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الصَّنْعَانِيُّ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنْتُ غُلاَمًا شَابًّا عَزَبًا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَكُنْتُ أَبِيتُ فِي الْمَسْجِدِ فَكَانَ مَنْ رَأَى مِنَّا رُؤْيَا يَقُصُّهَا عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقُلْتُ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ لِي عِنْدَكَ خَيْرٌ فَأَرِنِي رُؤْيَا يُعَبِّرُهَا لِي النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . فَنِمْتُ فَرَأَيْتُ مَلَكَيْنِ أَتَيَانِي فَانْطَلَقَا بِي فَلَقِيَهُمَا مَلَكٌ آخَرُ فَقَالَ لَمْ تُرَعْ . فَانْطَلَقَا بِي إِلَى النَّارِ فَإِذَا هِيَ مَطْوِيَّةٌ كَطَىِّ الْبِئْرِ وَإِذَا فِيهَا نَاسٌ قَدْ عَرَفْتُ بَعْضَهُمْ فَأَخَذُوا بِي ذَاتَ الْيَمِينِ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِحَفْصَةَ فَزَعَمَتْ حَفْصَةُ أَنَّهَا قَصَّتْهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ رَجُلٌ صَالِحٌ لَوْ كَانَ يُكْثِرُ الصَّلاَةَ مِنَ اللَّيْلِ " . قَالَ فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يُكْثِرُ الصَّلاَةَ مِنَ اللَّيْلِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ zamonida yosh, uylanmagan yigit edim, masjidda tunab qolardim. Bizdan kim tush koʻrsa, uni Nabiy ﷺga aytib berardi. Men: «Ey Alloh, agar sening huzuringda men uchun yaxshilik boʻlsa, menga Nabiy ﷺ taʼbir qiladigan bir tush koʻrsatgin», dedim. Soʻng uxlab, ikki farishtani koʻrdim, ular oldimga kelib, meni olib ketishdi. Ularni yana bir farishta uchratib: «Qoʻrqma», dedi. Ular meni doʻzax tomon olib borishdi, u quduq gʻishtiday oʻralgan edi, ichida esa baʼzilarini men tanigan odamlar bor edi. Soʻng ular meni oʻng tomonga olib ketishdi. Ertalab bu narsani Hafsaga aytdim, Hafsa buni Rasululloh ﷺga aytib beribdi. U zot: «Abdulloh solih kishidir, agar u kechasi koʻproq namoz oʻqiganida edi», dedilar. Roviy aytadi: Shundan keyin Abdulloh kechasi koʻp namoz oʻqiydigan boʻldi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ замонида ёш, уйланмаган йигит эдим, масжидда тунаб қолардим. Биздан ким туш кўрса, уни Набий ﷺга айтиб берарди. Мен: «Эй Аллоҳ, агар сенинг ҳузурингда мен учун яхшилик бўлса, менга Набий ﷺ таъбир қиладиган бир туш кўрсатгин», дедим. Сўнг ухлаб, икки фариштани кўрдим, улар олдимга келиб, мени олиб кетишди. Уларни яна бир фаришта учратиб: «Қўрқма», деди. Улар мени дўзах томон олиб боришди, у қудуқ ғиштидай ўралган эди, ичида эса баъзиларини мен таниган одамлар бор эди. Сўнг улар мени ўнг томонга олиб кетишди. Эрталаб бу нарсани Ҳафсага айтдим, Ҳафса буни Расулуллоҳ ﷺга айтиб берибди. У зот: «Абдуллоҳ солиҳ кишидир, агар у кечаси кўпроқ намоз ўқиганида эди», дедилар. Ровий айтади: Шундан кейин Абдуллоҳ кечаси кўп намоз ўқийдиган бўлди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رُؤْيَا النَّبِيِّ، ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " رَأَيْتُ امْرَأَةً سَوْدَاءَ ثَائِرَةَ الرَّأْسِ خَرَجَتْ مِنَ الْمَدِينَةِ حَتَّى قَامَتْ بِالْمَهْيَعَةِ وَهِيَ الْجُحْفَةُ . فَأَوَّلْتُهَا وَبَاءً بِالْمَدِينَةِ فَنُقِلَ إِلَى الْجُحْفَةِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Paygʻambar ﷺ ning tushi haqida rivoyat qilinadi: U zot ﷺ shunday dedilar: «Men sochlari toʻzigan bir qora ayolni koʻrdim, u Madinadan chiqib, al-Mahyaʼa — yaʼni Juhfaga borib qoldi. Men buni Madinadagi vaboga taʼbir qildim, u Juhfaga koʻchdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Пайғамбар ﷺ нинг туши ҳақида ривоят қилинади: У зот ﷺ шундай дедилар: «Мен сочлари тўзиган бир қора аёлни кўрдим, у Мадинадан чиқиб, ал-Маҳяъа — яъни Жуҳфага бориб қолди. Мен буни Мадинадаги вабога таъбир қилдим, у Жуҳфага кўчди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ بْنُ أَبِي ضَمْرَةَ، نَصْرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَيْسٍ النَّصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ وَيَقُولُ " مَا أَطْيَبَكِ وَأَطْيَبَ رِيحَكِ مَا أَعْظَمَكِ وَأَعْظَمَ حُرْمَتَكِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَحُرْمَةُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ حُرْمَةً مِنْكِ مَالِهِ وَدَمِهِ وَأَنْ نَظُنَّ بِهِ إِلاَّ خَيْرًا " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni Kaʼbani tavof qilib, shunday deb turganlarini koʻrdim: «Sen naqadar pokiza, isying naqadar xush! Sen naqadar ulugʻ, hurmating naqadar buyuk! Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, moʻminning hurmati — moli, qoni va unga faqat yaxshi gumon qilish — Alloh nazdida sening hurmatingdan koʻra buyukroqdir!»Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни Каъбани тавоф қилиб, шундай деб турганларини кўрдим: «Сен нақадар покиза, исйинг нақадар хуш! Сен нақадар улуғ, ҳурматинг нақадар буюк! Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, мўминнинг ҳурмати — моли, қони ва унга фақат яхши гумон қилиш — Аллоҳ наздида сенинг ҳурматингдан кўра буюкроқдир!»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " وَيْحَكُمْ - أَوْ وَيْلَكُمْ - لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Voy holingizga! Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizga qilich urib, kofirlarga aylanib qaytmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Вой ҳолингизга! Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизга қилич уриб, кофирларга айланиб қайтманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْبَيْلَمَانِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِيَّاكُمْ وَالْفِتَنَ فَإِنَّ اللِّسَانَ فِيهَا مِثْلُ وَقْعِ السَّيْفِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fitnalardan saqlaning, chunki oʻshanda til qilich zarbasi kabidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фитналардан сақланинг, чунки ўшанда тил қилич зарбаси кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا خَالِي، يَعْلَى عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، قَالَ قِيلَ لاِبْنِ عُمَرَ إِنَّا نَدْخُلُ عَلَى أُمَرَائِنَا فَنَقُولُ الْقَوْلَ فَإِذَا خَرَجْنَا قُلْنَا غَيْرَهُ . قَالَ كُنَّا نَعُدُّ ذَلِكَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ النِّفَاقَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Unga: ‹Biz amirlarimiz oldiga kiramiz-da, bir soʻzni aytamiz, chiqib ketganimizdan keyin esa boshqa soʻzni aytamiz›, deyildi. U: ‹Biz buni Rasululloh ﷺ davrida munofiqlik deb hisoblardik›, dedi.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Унга: ‹Биз амирларимиз олдига кирамиз-да, бир сўзни айтамиз, чиқиб кетганимиздан кейин эса бошқа сўзни айтамиз›, дейилди. У: ‹Биз буни Расулуллоҳ ﷺ даврида мунофиқлик деб ҳисоблардик›, деди.»
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا زَمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bir teshikdan ikki marta chaqilmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин бир тешикдан икки марта чақилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " النَّاسُ كَإِبِلِ مِائَةٍ لاَ تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar yuzta tuyaga oʻxshaydi, ular ichidan minishga yaraydiganini deyarli topolmaysan», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар юзта туяга ўхшайди, улар ичидан минишга ярайдиганини деярли тополмайсан», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ " يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ وَأَكْثِرْنَ مِنَ الاِسْتِغْفَارِ فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ " . فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ جَزْلَةٌ وَمَا لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ قَالَ " تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ مَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَغْلَبَ لِذِي لُبٍّ مِنْكُنَّ " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَالدِّينِ قَالَ " أَمَّا نُقْصَانُ الْعَقْلِ فَشَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ تَعْدِلُ شَهَادَةَ رَجُلٍ فَهَذَا مِنْ نُقْصَانِ الْعَقْلِ وَتَمْكُثُ اللَّيَالِيَ مَا تُصَلِّي وَتُفْطِرُ فِي رَمَضَانَ فَهَذَا مِنْ نُقْصَانِ الدِّينِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey ayollar jamoasi, sadaqa qilinglar va koʻp istigʻfor aytinglar. Zero, men sizlarni doʻzax ahlining koʻpchiligi ekanini koʻrdim», dedilar. Shunda ulardan aqlli bir ayol: «Nega biz doʻzax ahlining koʻpchiligi boʻlamiz, ey Allohning Rasuli?», dedi. U zot: «Sizlar koʻp laʼnat aytasizlar va erlaringizga noshukrlik qilasizlar. Aqli va dini noqis boʻla turib, aqlli kishini sizlardan koʻra koʻproq yenga oladiganini koʻrmadim», dedilar. U ayol: «Ey Allohning Rasuli, aqli va dinining noqisligi nima?», dedi. U zot: «Aqlning noqisligiga kelsak, ikki ayolning guvohligi bir erkakning guvohligiga teng boʻladi, mana shu aqlning noqisligidandir. U bir necha kechalar namoz oʻqimay turadi va Ramazonda ogʻzini ochadi, mana shu dinning noqisligidandir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй аёллар жамоаси, садақа қилинглар ва кўп истиғфор айтинглар. Зеро, мен сизларни дўзах аҳлининг кўпчилиги эканини кўрдим», дедилар. Шунда улардан ақлли бир аёл: «Нега биз дўзах аҳлининг кўпчилиги бўламиз, эй Аллоҳнинг Расули?», деди. У зот: «Сизлар кўп лаънат айтасизлар ва эрларингизга ношукрлик қиласизлар. Ақли ва дини ноқис бўла туриб, ақлли кишини сизлардан кўра кўпроқ енга оладиганини кўрмадим», дедилар. У аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, ақли ва динининг ноқислиги нима?», деди. У зот: «Ақлнинг ноқислигига келсак, икки аёлнинг гувоҳлиги бир эркакнинг гувоҳлигига тенг бўлади, мана шу ақлнинг ноқислигидандир. У бир неча кечалар намоз ўқимай туради ва Рамазонда оғзини очади, мана шу диннинг ноқислигидандир», дедилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ خَمْسٌ إِذَا ابْتُلِيتُمْ بِهِنَّ وَأَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ تُدْرِكُوهُنَّ لَمْ تَظْهَرِ الْفَاحِشَةُ فِي قَوْمٍ قَطُّ حَتَّى يُعْلِنُوا بِهَا إِلاَّ فَشَا فِيهِمُ الطَّاعُونُ وَالأَوْجَاعُ الَّتِي لَمْ تَكُنْ مَضَتْ فِي أَسْلاَفِهِمُ الَّذِينَ مَضَوْا . وَلَمْ يَنْقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ إِلاَّ أُخِذُوا بِالسِّنِينَ وَشِدَّةِ الْمَؤُنَةِ وَجَوْرِ السُّلْطَانِ عَلَيْهِمْ . وَلَمْ يَمْنَعُوا زَكَاةَ أَمْوَالِهِمْ إِلاَّ مُنِعُوا الْقَطْرَ مِنَ السَّمَاءِ وَلَوْلاَ الْبَهَائِمُ لَمْ يُمْطَرُوا وَلَمْ يَنْقُضُوا عَهْدَ اللَّهِ وَعَهْدَ رَسُولِهِ إِلاَّ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ فَأَخَذُوا بَعْضَ مَا فِي أَيْدِيهِمْ . وَمَا لَمْ تَحْكُمْ أَئِمَّتُهُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ وَيَتَخَيَّرُوا مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلاَّ جَعَلَ اللَّهُ بَأْسَهُمْ بَيْنَهُمْ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga yuzlanib: «Ey muhojirlar jamoasi, besh narsa bilan sinalsangiz, ularga yetishishingizdan Allohdan panoh soʻrayman: qachon bir qavmda fahsh oshkora qilinadigan darajada zohir boʻlsa, ularning ichida oʻtganlarda hech boʻlmagan vabo va kasalliklar tarqaladi. Oʻlchov va tarozidan kam bermasalar, qahatchilik, ogʻir maishat va hukmdorning jabri bilan ushlanmaydilar. Mollarining zakotini bermasalar, osmondan yomgʻirdan man qilinadilar. Agar hayvonlar boʻlmaganida, ularga yomgʻir yogʻmas edi. Alloh va Uning Rasulining ahdini buzmasalar, Alloh ular ustiga oʻzgalardan boʻlgan dushmanni musallat qilib, ular qoʻlidagi narsalarning bir qismini olmaydi. Imomlari Allohning Kitobi bilan hukm qilib, Alloh nozil qilgan narsadan tanlamasalar, Alloh ularning zoʻravonligini oʻzaro qilib qoʻyadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга юзланиб: «Эй муҳожирлар жамоаси, беш нарса билан синалсангиз, уларга етишишингиздан Аллоҳдан паноҳ сўрайман: қачон бир қавмда фаҳш ошкора қилинадиган даражада зоҳир бўлса, уларнинг ичида ўтганларда ҳеч бўлмаган вабо ва касалликлар тарқалади. Ўлчов ва тарозидан кам бермасалар, қаҳатчилик, оғир маишат ва ҳукмдорнинг жабри билан ушланмайдилар. Молларининг закотини бермасалар, осмондан ёмғирдан ман қилинадилар. Агар ҳайвонлар бўлмаганида, уларга ёмғир ёғмас эди. Аллоҳ ва Унинг Расулининг аҳдини бузмасалар, Аллоҳ улар устига ўзгалардан бўлган душманни мусаллат қилиб, улар қўлидаги нарсаларнинг бир қисмини олмайди. Имомлари Аллоҳнинг Китоби билан ҳукм қилиб, Аллоҳ нозил қилган нарсадан танламасалар, Аллоҳ уларнинг зўравонлигини ўзаро қилиб қўяди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْمُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Odamlar bilan aralashib, ularning ozoriga sabr qiladigan moʻmin, odamlar bilan aralashmaydigan va ularning ozoriga sabr qilmaydigan moʻmindan koʻra ajri ulugʻroqdir.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Одамлар билан аралашиб, уларнинг озорига сабр қиладиган мўмин, одамлар билан аралашмайдиган ва уларнинг озорига сабр қилмайдиган мўминдан кўра ажри улуғроқдир.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَبِي الزَّاهِرِيَّةِ، عَنْ أَبِي شَجَرَةَ، كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ عَبْدًا نَزَعَ مِنْهُ الْحَيَاءَ فَإِذَا نَزَعَ مِنْهُ الْحَيَاءَ لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ مَقِيتًا مُمَقَّتًا فَإِذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ مَقِيتًا مُمَقَّتًا نُزِعَتْ مِنْهُ الأَمَانَةُ فَإِذَا نُزِعَتْ مِنْهُ الأَمَانَةُ لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ خَائِنًا مُخَوَّنًا فَإِذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ خَائِنًا مُخَوَّنًا نُزِعَتْ مِنْهُ الرَّحْمَةُ فَإِذَا نُزِعَتْ مِنْهُ الرَّحْمَةُ لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ رَجِيمًا مُلَعَّنًا فَإِذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ رَجِيمًا مُلَعَّنًا نُزِعَتْ مِنْهُ رِبْقَةُ الإِسْلاَمِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Alloh azza va jalla bir bandani halok qilmoqchi boʻlsa, undan hayoni tortib oladi. Undan hayoni tortib olsa, uni faqat manfur, nafratlangan holda koʻrasan. Uni faqat manfur, nafratlangan holda koʻradigan boʻlsang, undan omonat tortib olinadi. Undan omonat tortib olinsa, uni faqat xoin, xiyonatkor sanaluvchi holda koʻrasan. Uni faqat xoin, xiyonatkor sanaluvchi holda koʻradigan boʻlsang, undan rahm-shafqat tortib olinadi. Undan rahm-shafqat tortib olinsa, uni faqat quvilgan, laʼnatlangan holda koʻrasan. Uni faqat quvilgan, laʼnatlangan holda koʻradigan boʻlsang, undan islom rishtasi tortib olinadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла бир бандани ҳалок қилмоқчи бўлса, ундан ҳаёни тортиб олади. Ундан ҳаёни тортиб олса, уни фақат манфур, нафратланган ҳолда кўрасан. Уни фақат манфур, нафратланган ҳолда кўрадиган бўлсанг, ундан омонат тортиб олинади. Ундан омонат тортиб олинса, уни фақат хоин, хиёнаткор саналувчи ҳолда кўрасан. Уни фақат хоин, хиёнаткор саналувчи ҳолда кўрадиган бўлсанг, ундан раҳм-шафқат тортиб олинади. Ундан раҳм-шафқат тортиб олинса, уни фақат қувилган, лаънатланган ҳолда кўрасан. Уни фақат қувилган, лаънатланган ҳолда кўрадиган бўлсанг, ундан ислом риштаси тортиб олинади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، حَدَّثَنَا أَبُو صَخْرٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ إِنَّ فُلاَنًا يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلاَمَ قَالَ إِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّهُ قَدْ أَحْدَثَ فَإِنْ كَانَ قَدْ أَحْدَثَ فَلاَ تُقْرِئْهُ مِنِّي السَّلاَمَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " يَكُونُ فِي أُمَّتِي - أَوْ فِي هَذِهِ الأُمَّةِ - مَسْخٌ وَخَسْفٌ وَقَذْفٌ " . وَذَلِكَ فِي أَهْلِ الْقَدَرِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi uning oldiga kelib: «Falon kishi sizga salom yoʻlladi», dedi. U: «Menga uning bidʼat chiqargani xabari yetdi. Agar u haqiqatan bidʼat chiqargan boʻlsa, mendan unga salom yetkazmagin. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Ummatimda — yoki bu ummatda — qiyofani oʻzgartirish, yerga botish va tosh yogʻdirish boʻladi› deb aytganlarini eshitganman», dedi. Bu qadariylar haqida edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши унинг олдига келиб: «Фалон киши сизга салом йўллади», деди. У: «Менга унинг бидъат чиқаргани хабари етди. Агар у ҳақиқатан бидъат чиқарган бўлса, мендан унга салом етказмагин. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Умматимда — ёки бу умматда — қиёфани ўзгартириш, ерга ботиш ва тош ёғдириш бўлади› деб айтганларини эшитганман», деди. Бу қадарийлар ҳақида эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِبَعْضِ جَسَدِي فَقَالَ " يَا عَبْدَ اللَّهِ كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ أَوْ كَأَنَّكَ عَابِرُ سَبِيلٍ وَعُدَّ نَفْسَكَ مِنْ أَهْلِ الْقُبُورِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ badanimning bir joyidan ushlab: «Ey Abdulloh, dunyoda goʻyo bir gʻariboʻdek yoxud yoʻlovchi bir musofirdek boʻlgin va oʻzingni qabr ahlidan deb bilgin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ баданимнинг бир жойидан ушлаб: «Эй Абдуллоҳ, дунёда гўё бир ғарибўдек ёхуд йўловчи бир мусофирдек бўлгин ва ўзингни қабр аҳлидан деб билгин», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا أَبُو غَسَّانَ، بُهْلُولٌ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ اشْتَكَى فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ عَلَيْهِمْ أَغْنِيَاءَهُمْ فَقَالَ " يَا مَعْشَرَ الْفُقَرَاءِ أَلاَ أُبَشِّرُكُمْ أَنَّ فُقَرَاءَ الْمُؤْمِنِينَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَبْلَ أَغْنِيَائِهِمْ بِنِصْفِ يَوْمٍ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ " .
ثُمَّ تَلاَ مُوسَى هَذِهِ الآيَةَ ﴿وَإِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ﴾[Al-Haj 47]
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kambagʻal muhojirlar Rasululloh ﷺ ga Alloh boylarni oʻzlaridan ustun qilib bergan narsadan shikoyat qildilar. Shunda u zot: «Ey kambagʻallar jamoasi, sizlarni suyunchilamaymi? Kambagʻal moʻminlar boylaridan yarim kun — besh yuz yil oldin jannatga kiradilar», dedilar. Soʻng Muso quyidagi oyatni tilovat qildi: {Albatta, Robbing huzuridagi bir kun sizlar sanaydigan ming yildekdir} (Haj 47).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Камбағал муҳожирлар Расулуллоҳ ﷺ га Аллоҳ бойларни ўзларидан устун қилиб берган нарсадан шикоят қилдилар. Шунда у зот: «Эй камбағаллар жамоаси, сизларни суюнчиламайми? Камбағал мўминлар бойларидан ярим кун — беш юз йил олдин жаннатга кирадилар», дедилар. Сўнг Мусо қуйидаги оятни тиловат қилди: {Албатта, Роббинг ҳузуридаги бир кун сизлар санайдиган минг йилдекдир} (Ҳаж 47).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ، عَنْ أَبِيهِ، سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُنِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَنَيْتُ بَيْتًا يُكِنُّنِي مِنَ الْمَطَرِ وَيُكِنُّنِي مِنَ الشَّمْسِ مَا أَعَانَنِي عَلَيْهِ خَلْقُ اللَّهِ تَعَالَى .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida men oʻzimni meni yomgʻirdan va quyoshdan panohlaydigan bir uy qurgan holda koʻrdim. Uni qurishda menga Allohning biror mahluqi yordam bergan emas».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида мен ўзимни мени ёмғирдан ва қуёшдан паноҳлайдиган бир уй қурган ҳолда кўрдим. Уни қуришда менга Аллоҳнинг бирор маҳлуқи ёрдам берган эмас».
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَا مِنْ جُرْعَةٍ أَعْظَمُ أَجْرًا عِنْدَ اللَّهِ مِنْ جُرْعَةِ غَيْظٍ كَظَمَهَا عَبْدٌ ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandaning Allohning yuzini istab yutgan bir yutum gʻazabidan koʻra Alloh nazdida ajri buyukroq boʻlgan yutum yoʻqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банданинг Аллоҳнинг юзини истаб ютган бир ютум ғазабидан кўра Аллоҳ наздида ажри буюкроқ бўлган ютум йўқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَهُوَ يُنْفِقُهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad joizdir: Alloh Qurʼon bergan, u shu bilan kechasi va kunduzi turadigan kishiga hamda Alloh mol bergan, u shu molni kechasi va kunduzi infoq qiladigan kishiga», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад жоиздир: Аллоҳ Қуръон берган, у шу билан кечаси ва кундузи турадиган кишига ҳамда Аллоҳ мол берган, у шу молни кечаси ва кундузи инфоқ қиладиган кишига», дедилар.
حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ فَرْوَةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ : كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَجَاءَهُ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثُمَّ قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الْمُؤْمِنِينَ أَفْضَلُ قَالَ : " أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا " . قَالَ فَأَىُّ الْمُؤْمِنِينَ أَكْيَسُ قَالَ : " أَكْثَرُهُمْ لِلْمَوْتِ ذِكْرًا وَأَحْسَنُهُمْ لِمَا بَعْدَهُ اسْتِعْدَادًا أُولَئِكَ الأَكْيَاسُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga edim. Shunda ansorlardan bir kishi kelib, Paygʻambar ﷺga salom berdi, soʻng: «Ey Allohning Rasuli, muminlarning qaysi biri afzalroq?» dedi. U zot: «Xulqi eng goʻzali», dedilar. U: «Muminlarning qaysi biri eng aqllisi?» dedi. U zot: «Oʻlimni eng koʻp eslaydigani va undan keyingi narsaga eng yaxshi tayyorgarlik koʻradigani. Ana oʻshalar eng aqllilardir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим. Шунда ансорлардан бир киши келиб, Пайғамбар ﷺга салом берди, сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, муминларнинг қайси бири афзалроқ?» деди. У зот: «Хулқи энг гўзали», дедилар. У: «Муминларнинг қайси бири энг ақллиси?» деди. У зот: «Ўлимни энг кўп эслайдигани ва ундан кейинги нарсага энг яхши тайёргарлик кўрадигани. Ана ўшалар энг ақллилардир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ : " إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ عُرِضَ عَلَى مَقْعَدِهِ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ يُقَالُ هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى تُبْعَثَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Biringiz oʻlsa, unga oʻz oʻrni ertalab va kechqurun koʻrsatiladi. Agar u jannat ahlidan boʻlsa, jannat ahlining oʻrni, agar doʻzax ahlidan boʻlsa, doʻzax ahlining oʻrni koʻrsatiladi. Va: ‹Qiyomat kunida tiriltirilguningcha bu sening oʻrningdir›, deyiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз ўлса, унга ўз ўрни эрталаб ва кечқурун кўрсатилади. Агар у жаннат аҳлидан бўлса, жаннат аҳлининг ўрни, агар дўзах аҳлидан бўлса, дўзах аҳлининг ўрни кўрсатилади. Ва: ‹Қиёмат кунида тирилтирилгунингча бу сенинг ўрнингдир›, дейилади», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ " يَأْخُذُ الْجَبَّارُ سَمَوَاتِهِ وَأَرَضِيهِ بِيَدِهِ - وَقَبَضَ يَدَهُ فَجَعَلَ يَقْبِضُهَا وَيَبْسُطُهَا - ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْجَبَّارُ أَنَا الْمَلِكُ أَيْنَ الْجَبَّارُونَ أَيْنَ الْمُتَكَبِّرُونَ " . قَالَ وَيَتَمَايَلُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ حَتَّى نَظَرْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ يَتَحَرَّكُ مِنْ أَسْفَلِ شَىْءٍ مِنْهُ حَتَّى إِنِّي لأَقُولُ أَسَاقِطٌ هُوَ بِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohni ﷺ minbar ustida turib shunday deyayotganini eshitdim: «Al-Jabbor osmonlarini va yerlarini oʻz qoʻli bilan ushlaydi, — u zot qoʻllarini yumib, soʻng ochib-yumib koʻrsatdilar, — soʻng: ‹Men al-Jabborman, men al-Malikman. Qayerda jabborlar? Qayerda mutakabbirlar?› deydi». Rasululloh ﷺ oʻng va chap tomonga shu qadar tebrandilarki, hatto men minbarning tag qismidan qimirlayotganini koʻrdim, hatto oʻzimga: ‹U Rasululloh ﷺ bilan qulab tushmaydimikan?› dedim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳни ﷺ минбар устида туриб шундай деяётганини эшитдим: «Ал-Жаббор осмонларини ва ерларини ўз қўли билан ушлайди, — у зот қўлларини юмиб, сўнг очиб-юмиб кўрсатдилар, — сўнг: ‹Мен ал-Жабборман, мен ал-Маликман. Қаерда жабборлар? Қаерда мутакаббирлар?› дейди». Расулуллоҳ ﷺ ўнг ва чап томонга шу қадар тебрандиларки, ҳатто мен минбарнинг таг қисмидан қимирлаётганини кўрдим, ҳатто ўзимга: ‹У Расулуллоҳ ﷺ билан қулаб тушмайдимикан?› дедим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، وَأَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ﴿يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ﴾[Al-Mutaffifin 6] قَالَ " يَقُومُ أَحَدُهُمْ فِي رَشْحِهِ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ {Odamlar olamlar Robbi uchun turadigan kun} degan oyat haqida shunday dedilar: «Ulardan biri oʻz teri suvida quloqlarining oʻrtasiga qadar turadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ {Одамлар оламлар Робби учун турадиган кун} деган оят ҳақида шундай дедилар: «Улардан бири ўз тери сувида қулоқларининг ўртасига қадар туради», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ حَفْصٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي بَعْضِ غَزَوَاتِهِ فَمَرَّ بِقَوْمٍ فَقَالَ مَنِ الْقَوْمُ فَقَالُوا نَحْنُ الْمُسْلِمُونَ . وَامْرَأَةٌ تَحْصِبُ تَنُّورَهَا وَمَعَهَا ابْنٌ لَهَا فَإِذَا ارْتَفَعَ وَهَجُ التَّنُّورِ تَنَحَّتْ بِهِ فَأَتَتِ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَتْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَتْ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَرْحَمِ الرَّاحِمِينَ قَالَ " بَلَى " . قَالَتْ أَوَلَيْسَ اللَّهُ بِأَرْحَمَ بِعِبَادِهِ مِنَ الأُمِّ بِوَلَدِهَا قَالَ " بَلَى " . قَالَتْ فَإِنَّ الأُمَّ لاَ تُلْقِي وَلَدَهَا فِي النَّارِ . فَأَكَبَّ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَبْكِي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَيْهَا فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ لاَ يُعَذِّبُ مِنْ عِبَادِهِ إِلاَّ الْمَارِدَ الْمُتَمَرِّدَ الَّذِي يَتَمَرَّدُ عَلَى اللَّهِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan gʻazotlaridan birida edik. U zot bir qavmning yonidan oʻtdilar va: «Bular qanaqa odamlar?» dedilar. Ular: «Biz musulmonlarmiz», dedilar. Bir ayol tandirini yoqar, yonida oʻgʻli ham bor edi. Tandirning oloviu balandlagach, ayol oʻgʻlini nari surdi. Soʻng u Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Siz Allohning Rasulimisiz?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Ayol: «Otam va onam sizga fido boʻlsin, Alloh rahm qiluvchilarning eng rahmlisi emasmi?» dedi. U zot: «Ha, shundaydir», dedilar. Ayol: «Alloh oʻz bandalariga onaning bolasiga boʻlgan rahmidan koʻra rahmliroq emasmi?» dedi. U zot: «Ha, shundaydir», dedilar. Ayol: «Ona esa oʻz farzandini olovga tashlamaydi-ku», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ boshlarini egib yigʻladilar, soʻng boshlarini unga qarab koʻtardilar va: «Alloh oʻz bandalaridan faqat Allohga qarshi bosh koʻtargan, ‹La ilaha illalloh› deyishdan bosh tortgan itoatsiz, isyonkorni azoblaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ғазотларидан бирида эдик. У зот бир қавмнинг ёнидан ўтдилар ва: «Булар қанақа одамлар?» дедилар. Улар: «Биз мусулмонлармиз», дедилар. Бир аёл тандирини ёқар, ёнида ўғли ҳам бор эди. Тандирнинг оловиу баландлагач, аёл ўғлини нари сурди. Сўнг у Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Сиз Аллоҳнинг Расулимисиз?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Аёл: «Отам ва онам сизга фидо бўлсин, Аллоҳ раҳм қилувчиларнинг энг раҳмлиси эмасми?» деди. У зот: «Ҳа, шундайдир», дедилар. Аёл: «Аллоҳ ўз бандаларига онанинг боласига бўлган раҳмидан кўра раҳмлироқ эмасми?» деди. У зот: «Ҳа, шундайдир», дедилар. Аёл: «Она эса ўз фарзандини оловга ташламайди-ку», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бошларини эгиб йиғладилар, сўнг бошларини унга қараб кўтардилар ва: «Аллоҳ ўз бандаларидан фақат Аллоҳга қарши бош кўтарган, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› дейишдан бош тортган итоатсиз, исёнкорни азоблайди», дедилар.
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْكَوْثَرُ نَهَرٌ فِي الْجَنَّةِ حَافَتَاهُ مِنْ ذَهَبٍ مَجْرَاهُ عَلَى الْيَاقُوتِ وَالدُّرِّ تُرْبَتُهُ أَطْيَبُ مِنَ الْمِسْكِ وَمَاؤُهُ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ وَأَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ الثَّلْجِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kavsar jannatdagi bir daryodir. Uning ikki qirgʻogʻi oltindan, oqar oʻzani yoqut va durdandir. Tuprogʻi mushkdan xushboʻyroq, suvi asaldan shirinroq va qordan oqroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кавсар жаннатдаги бир дарёдир. Унинг икки қирғоғи олтиндан, оқар ўзани ёқут ва дурдандир. Тупроғи мушкдан хушбўйроқ, суви асалдан ширинроқ ва қордан оқроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ أَنْ يُصَلِّينَ فِي الْمَسْجِدِ " . فَقَالَ ابْنٌ لَهُ إِنَّا لَنَمْنَعُهُنَّ . فَقَالَ فَغَضِبَ غَضَبًا شَدِيدًا وَقَالَ إِنِّي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَإِنَّكَ تَقُولُ إِنَّا لَنَمْنَعُهُنَّ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning choʻrilarini masjidda namoz oʻqishdan man qilmanglar», dedilar. Shunda uning bir oʻgʻli: «Biz ularni albatta man qilamiz», dedi. Ibn Umar qattiq gʻazablanib: «Men senga Rasululloh ﷺdan hadis aytyapman-u, sen esa ‹biz ularni albatta man qilamiz› deysanmi?!» dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чўриларини масжидда намоз ўқишдан ман қилманглар», дедилар. Шунда унинг бир ўғли: «Биз уларни албатта ман қиламиз», деди. Ибн Умар қаттиқ ғазабланиб: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис айтяпман-у, сен эса ‹биз уларни албатта ман қиламиз› дейсанми?!» деди.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلاً يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ " إِنَّ الْحَيَاءَ شُعْبَةٌ مِنَ الإِيمَانِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining oʻz birodariga hayo haqida nasihat qilayotganini eshitib qoldilar-da: «Albatta, hayo iymondan bir boʻlakdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг ўз биродарига ҳаё ҳақида насиҳат қилаётганини эшитиб қолдилар-да: «Албатта, ҳаё иймондан бир бўлакдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي حَيَّةَ أَبُو جَنَابٍ الْكَلْبِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَلاَ هَامَةَ " . فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْبَعِيرَ يَكُونُ بِهِ الْجَرَبُ فَيُجْرِبُ الإِبِلَ كُلَّهَا قَالَ " ذَلِكُمُ الْقَدَرُ فَمَنْ أَجْرَبَ الأَوَّلَ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yuqumlilik yoʻq, badgumonlik yoʻq va boyqush shumligi yoʻq», dedilar. Shunda bir aʼrobiy oʻrnidan turib: «Ey Rasululloh, qutur boʻlgan tuya butun tuyalar orasiga qutur yuqtirishi haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Bu qadardir. Birinchisiga kim qutur yuqtirgan?» dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Юқумлилик йўқ, бадгумонлик йўқ ва бойқуш шумлиги йўқ», дедилар. Шунда бир аъробий ўрнидан туриб: «Эй Расулуллоҳ, қутур бўлган туя бутун туялар орасига қутур юқтириши ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Бу қадардир. Биринчисига ким қутур юқтирган?» дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَيْنَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَقَالَ " هَكَذَا نُبْعَثُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Bakr bilan Umarning oʻrtasida chiqdilar va: «Biz ana shunday tirilamiz», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакр билан Умарнинг ўртасида чиқдилар ва: «Биз ана шундай тириламиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَبُوهُمَا خَيْرٌ مِنْهُمَا " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hasan va Husayn jannat ahli yigitlarining sayyidlaridir, otalari esa ulardan afzalroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳасан ва Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг саййидларидир, оталари эса улардан афзалроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَمْزَةَ، عَنْ سَالِمٍ، أَنَّ شَاعِرًا، مَدَحَ بِلاَلَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ بِلاَلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ خَيْرُ بِلاَلٍ . فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ كَذَبْتَ لاَ بَلْ بِلاَلُ رَسُولِ اللَّهِ خَيْرُ بِلاَلٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir shoir Bilol ibn Abdullohni maqtab: «Bilol ibn Abdulloh Bilollarning eng yaxshisidir», dedi. Shunda Ibn Umar: «Yolgʻon gapirding, aksincha Rasululloh ﷺning Biloli Bilollarning eng yaxshisidir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир шоир Билол ибн Абдуллоҳни мақтаб: «Билол ибн Абдуллоҳ Билолларнинг энг яхшисидир», деди. Шунда Ибн Умар: «Ёлғон гапирдинг, аксинча Расулуллоҳ ﷺнинг Билоли Билолларнинг энг яхшисидир», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ نُسَيْرِ بْنِ ذُعْلُوقٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لاَ تَسُبُّوا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمَقَامُ أَحَدِهِمْ سَاعَةً خَيْرٌ مِنْ عَمَلِ أَحَدِكُمْ عُمْرَهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Muhammad ﷺning sahobalarini soʻkmanglar! Ularning birortasining bir soatlik turishi biringizning butun umr boʻyi qilgan amalidan yaxshiroqdir», derdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларини сўкманглар! Уларнинг бирортасининг бир соатлик туриши бирингизнинг бутун умр бўйи қилган амалидан яхшироқдир», дердилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " يَنْشَأُ نَشْءٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ كُلَّمَا خَرَجَ قَرْنٌ قُطِعَ " . قَالَ ابْنُ عُمَرَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " كُلَّمَا خَرَجَ قَرْنٌ قُطِعَ " . أَكْثَرَ مِنْ عِشْرِينَ مَرَّةً " حَتَّى يَخْرُجَ فِي عِرَاضِهِمُ الدَّجَّالُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shunday bir toifa paydo boʻladiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u boʻgʻizlaridan pastga oʻtmaydi. Har qachon ulardan bir guruh chiqsa, u qirqib tashlansin», dedilar. Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ: ‹Har qachon ulardan bir guruh chiqsa, u qirqib tashlansin› deganlarini yigirma martadan koʻproq eshitganman», dedi. U zot yana: «Toki ularning ichidan Dajjol chiqquncha», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шундай бир тоифа пайдо бўладики, улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у бўғизларидан пастга ўтмайди. Ҳар қачон улардан бир гуруҳ чиқса, у қирқиб ташлансин», дедилар. Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳар қачон улардан бир гуруҳ чиқса, у қирқиб ташлансин› деганларини йигирма мартадан кўпроқ эшитганман», деди. У зот яна: «Токи уларнинг ичидан Дажжол чиққунча», дедилар.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ الْمَازِنِيِّ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ إِذْ عَرَضَ لَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا ابْنَ عُمَرَ كَيْفَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَذْكُرُ فِي النَّجْوَى قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " يُدْنَى الْمُؤْمِنُ مِنْ رَبِّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَضَعَ عَلَيْهِ كَنَفَهُ ثُمَّ يُقَرِّرُهُ بِذُنُوبِهِ فَيَقُولُ هَلْ تَعْرِفُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَعْرِفُ . حَتَّى إِذَا بَلَغَ مِنْهُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَبْلُغَ قَالَ إِنِّي سَتَرْتُهَا عَلَيْكَ فِي الدُّنْيَا وَأَنَا أَغْفِرُهَا لَكَ الْيَوْمَ . قَالَ ثُمَّ يُعْطَى صَحِيفَةَ حَسَنَاتِهِ أَوْ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ . قَالَ وَأَمَّا الْكَافِرُ أَوِ الْمُنَافِقُ فَيُنَادَى عَلَى رُءُوسِ الأَشْهَادِ " . قَالَ خَالِدٌ فِي " الأَشْهَادِ " . شَىْءٌ مِنِ انْقِطَاعٍ . ﴿هَؤُلاَءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى رَبِّهِمْ أَلاَ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ﴾[Hud 18] .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi u kishidan: «Ey Ibn Umar, sen Rasululloh ﷺdan najvo (sirli maxfiy suhbat) haqida nima deganlarini eshitgan eding?» deb soʻradi. U: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Qiyomat kuni moʻmin Rabbiga yaqinlashtiriladi, hatto Rabbi uni oʻz pardasi bilan oʻrab oladi. Soʻng uni gunohlarini eʼtirof ettiradi va: ‹Bilasanmi?› deydi. U: ‹Ha, ey Rabbim, bilaman› deydi. Nihoyat, Alloh xohlagan darajaga yetganda, ‹Men buni sen uchun dunyoda yashirgan edim, bugun esa uni senga kechiraman› deydi. Soʻng unga yaxshiliklari yozilgan sahifasi yoki kitobi oʻng qoʻliga beriladi. Kofir yoki munofiq esa guvohlar oldida: {mana shular Rabbilariga yolgʻon toʻqiganlardir. Ogoh boʻling, Allohning laʼnati zolimlar ustidadir} (Hud 18), deb nido qilinadi›, deganlarini eshitdim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши у кишидан: «Эй Ибн Умар, сен Расулуллоҳ ﷺдан нажво (сирли махфий суҳбат) ҳақида нима деганларини эшитган эдинг?» деб сўради. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қиёмат куни мўмин Раббига яқинлаштирилади, ҳатто Рабби уни ўз пардаси билан ўраб олади. Сўнг уни гуноҳларини эътироф эттиради ва: ‹Биласанми?› дейди. У: ‹Ҳа, эй Раббим, биламан› дейди. Ниҳоят, Аллоҳ хоҳлаган даражага етганда, ‹Мен буни сен учун дунёда яширган эдим, бугун эса уни сенга кечираман› дейди. Сўнг унга яхшиликлари ёзилган саҳифаси ёки китоби ўнг қўлига берилади. Кофир ёки мунофиқ эса гувоҳлар олдида: {мана шулар Раббиларига ёлғон тўқиганлардир. Огоҳ бўлинг, Аллоҳнинг лаънати золимлар устидадир} (Ҳуд 18), деб нидо қилинади›, деганларини эшитдим», деди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ " يَأْخُذُ الْجَبَّارُ سَمَوَاتِهِ وَأَرْضَهُ بِيَدِهِ - وَقَبَضَ بِيَدِهِ فَجَعَلَ يَقْبِضُهَا وَيَبْسُطُهَا - ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْجَبَّارُ أَيْنَ الْجَبَّارُونَ أَيْنَ الْمُتَكَبِّرُونَ " . قَالَ وَيَتَمَيَّلُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ حَتَّى نَظَرْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ يَتَحَرَّكُ مِنْ أَسْفَلِ شَىْءٍ مِنْهُ حَتَّى إِنِّي أَقُولُ أَسَاقِطٌ هُوَ بِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni minbar ustida turib: «Al-Jabbor (Alloh) osmonlarini va yerini qoʻliga oladi», deb aytayotganini eshitdim. Shunda u zot qoʻlini yumdilar va uni ochib-yumib koʻrsatdilar. Soʻng: «Men Al-Jabborman! Zolimlar qayerda? Kibrlanuvchilar qayerda?» dedilar. Rasululloh ﷺ oʻng va soʻl tomonlariga tebrandilar, hatto men minbar tagidan qandaydir narsa qimirlayotganini koʻrib, ‹u Rasululloh ﷺ bilan birga qulab tushmasmikan?› deb oʻyladim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни минбар устида туриб: «Ал-Жаббор (Аллоҳ) осмонларини ва ерини қўлига олади», деб айтаётганини эшитдим. Шунда у зот қўлини юмдилар ва уни очиб-юмиб кўрсатдилар. Сўнг: «Мен Ал-Жабборман! Золимлар қаерда? Кибрланувчилар қаерда?» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ўнг ва сўл томонларига тебрандилар, ҳатто мен минбар тагидан қандайдир нарса қимирлаётганини кўриб, ‹у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қулаб тушмасмикан?› деб ўйладим.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ، حَدَّثَنِي قُدَامَةُ بْنُ مُوسَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُصَيْنِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ يَسَارٍ، مَوْلَى ابْنِ عُمَرَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لِيُبَلِّغْ شَاهِدُكُمْ غَائِبَكُمْ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan hozir boʻlganingiz hozir boʻlmaganingizga yetkazsin!», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳозир бўлганингиз ҳозир бўлмаганингизга етказсин!», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا أَبُو كَرِبٍ الأَزْدِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنْ طَلَبَ الْعِلْمَ لِيُمَارِيَ بِهِ السُّفَهَاءَ أَوْ لِيُبَاهِيَ بِهِ الْعُلَمَاءَ أَوْ لِيَصْرِفَ وُجُوهَ النَّاسِ إِلَيْهِ فَهُوَ فِي النَّارِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim ilmni johillar bilan tortishish yoki olimlarga faxrlanish yoxud odamlarning yuzini oʻziga qaratish uchun oʻrgansa, u doʻzaxdadir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким илмни жоҳиллар билан тортишиш ёки олимларга фахрланиш ёхуд одамларнинг юзини ўзига қаратиш учун ўрганса, у дўзахдадир», дедилар.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، وَأَبُو بَدْرٍ عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ الْهُنَائِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ الْهُنَائِيُّ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ خَالِدِ بْنِ دُرَيْكٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنْ طَلَبَ الْعِلْمَ لِغَيْرِ اللَّهِ أَوْ أَرَادَ بِهِ غَيْرَ اللَّهِ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim ilmni Allohdan boshqa uchun talab qilsa yoki u bilan Allohdan boshqasini iroda qilsa, doʻzaxdan oʻz oʻrnini egallasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким илмни Аллоҳдан бошқа учун талаб қилса ёки у билан Аллоҳдан бошқасини ирода қилса, дўзахдан ўз ўрнини эгалласин», дедилар.