حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَنُهِيَ عَنْ الِاخْتِصَارِ فِي الصَّلَاةِ قَالَ قُلْنَا لِهِشَامٍ مَا الِاخْتِصَارُ قَالَ يَضَعُ يَدَهُ عَلَى خَصْرِهِ وَهُوَ يُصَلِّي قَالَ يَزِيدُ قُلْنَا لِهِشَامٍ ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بِرَأْسِهِ أَيْ نَعَمْ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozda ixtisor qilishdan qaytarildi. Biz Hishomdan: «Ixtisor nima?» deb soʻradik. U: «Namoz oʻqiyotib qoʻlini beliga qoʻyishidir», dedi. Yazid aytdi: Biz Hishomga: «Buni Paygʻambar ﷺdan zikr qildingmi?» dedik. U boshi bilan: «Ha», (deb ishora qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозда ихтисор қилишдан қайтарилди. Биз Ҳишомдан: «Ихтисор нима?» деб сўрадик. У: «Намоз ўқиётиб қўлини белига қўйишидир», деди. Язид айтди: Биз Ҳишомга: «Буни Пайғамбар ﷺдан зикр қилдингми?» дедик. У боши билан: «Ҳа», (деб ишора қилди).
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ إِذَا أَمْسَى ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ لَمْ تَضُرَّهُ حُمَةٌ تِلْكَ اللَّيْلَةَقَالَ فَكَانَ أَهْلُنَا قَدْ تَعَلَّمُوهَا فَكَانُوا يَقُولُونَهَا فَلُدِغَتْ جَارِيَةٌ مِنْهُمْ فَلَمْ تَجِدْ لَهَا وَجَعًا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim kechqurun uch marta: ‹Aʼuzu bikalimatillahit-tommati min sharri ma xalaq› desa, oʻsha kechada unga zaharli (jonzot) chaqishi zarar yetkazmaydi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bizning oilamiz buni oʻrganib olgan edi va uni aytib yurar edilar. Ulardan bir choʻrini (zaharli jonzot) chaqib oldi, biroq u hech qanday ogʻriq sezmadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким кечқурун уч марта: ‹Аъузу бикалиматиллаҳит-томмати мин шарри ма халақ› деса, ўша кечада унга заҳарли (жонзот) чақиши зарар етказмайди», дедилар. (Ровий) айтди: Бизнинг оиламиз буни ўрганиб олган эди ва уни айтиб юрар эдилар. Улардан бир чўрини (заҳарли жонзот) чақиб олди, бироқ у ҳеч қандай оғриқ сезмади.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا شَهِدَ جَنَازَةً سَأَلَ هَلْ عَلَى صَاحِبِكُمْ دَيْنٌ فَإِنْ قَالُوا نَعَمْ قَالَ هَلْ لَهُ وَفَاءٌ فَإِنْ قَالُوا نَعَمْ صَلَّى عَلَيْهِ وَإِنْ قَالُوا لَا قَالَ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ الْفُتُوحَ قَالَ أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا فَعَلَيَّ وَمَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir janozada hozir boʻlsalar: «Sherigingizning zimmasida qarz bormi?» deb soʻrar edilar. Agar: «Ha», desalar: «Uni uzadigan (mol) bormi?» der edilar. Agar: «Ha», desalar, unga (janoza) namozi oʻqir edilar; agar: «Yoʻq», desalar: «Sherigingizga oʻzlaringiz namoz oʻqinglar», der edilar. Alloh azza va jalla u zotga fathlarni ato etgach, u zot: «Men moʻminlarga oʻz jonlaridan koʻra haqliroqman. Bas, kim qarz qoldirsa, uni uzish mening zimmamda; kim mol qoldirsa, u vorislariga tegishlidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир жанозада ҳозир бўлсалар: «Шеригингизнинг зиммасида қарз борми?» деб сўрар эдилар. Агар: «Ҳа», десалар: «Уни узадиган (мол) борми?» дер эдилар. Агар: «Ҳа», десалар, унга (жаноза) намози ўқир эдилар; агар: «Йўқ», десалар: «Шеригингизга ўзларингиз намоз ўқинглар», дер эдилар. Аллоҳ азза ва жалла у зотга фатҳларни ато этгач, у зот: «Мен мўминларга ўз жонларидан кўра ҳақлироқман. Бас, ким қарз қолдирса, уни узиш менинг зиммамда; ким мол қолдирса, у ворисларига тегишлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ عَنِ ابْنِ مِكْرَزٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يُرِيدُ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَهُوَ يَبْتَغِي عَرَضَ الدُّنْيَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَجْرَ لَهُ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ وَقَالُوا لِلرَّجُلِ عُدْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّهُ لَمْ يَفْهَمْ فَعَادَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يُرِيدُ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَهُوَ يَبْتَغِي عَرَضَ الدُّنْيَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَجْرَ لَهُ ثُمَّ عَادَ الثَّالِثَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَجْرَ لَهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, bir kishi Alloh yoʻlida jihod qilmoqchi, ammo u dunyo matosini koʻzlamoqda», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga ajr yoʻq», dedilar. Bu odamlarga ogʻir botdi va ular u kishiga: «Rasululloh ﷺning huzurlariga qayt, ehtimol u zot (savolingni) tushunmagandirlar», dedilar. U qaytib borib: «Ey Allohning Rasuli, bir kishi Alloh yoʻlida jihod qilmoqchi, ammo u dunyo matosini koʻzlamoqda», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga ajr yoʻq», dedilar. Soʻng u uchinchi marta qaytdi, Rasululloh ﷺ (yana): «Unga ajr yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бир киши Аллоҳ йўлида жиҳод қилмоқчи, аммо у дунё матосини кўзламоқда», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга ажр йўқ», дедилар. Бу одамларга оғир ботди ва улар у кишига: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қайт, эҳтимол у зот (саволингни) тушунмагандирлар», дедилар. У қайтиб бориб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бир киши Аллоҳ йўлида жиҳод қилмоқчи, аммо у дунё матосини кўзламоқда», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга ажр йўқ», дедилар. Сўнг у учинчи марта қайтди, Расулуллоҳ ﷺ (яна): «Унга ажр йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ صَلَاةٍ لَا يُقْرَأُ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ ثُمَّ هِيَ خِدَاجٌ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummul Qurʼon oʻqilmagan har bir namoz noqisdir, u noqisdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уммул Қуръон ўқилмаган ҳар бир намоз ноқисдир, у ноқисдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ فَيَقْتُلُ الْخِنْزِيرَ وَيَمْحُو الصَّلِيبَ وَتُجْمَعُ لَهُ الصَّلَاةُ وَيُعْطَى الْمَالُ حَتَّى لَا يُقْبَلَ وَيَضَعُ الْخَرَاجَ وَيَنْزِلُ الرَّوْحَاءَ فَيَحُجُّ مِنْهَا أَوْ يَعْتَمِرُ أَوْ يَجْمَعُهُمَاقَالَ وَتَلَا أَبُو هُرَيْرَةَ {وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا} فَزَعَمَ حَنْظَلَةُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ يُؤْمِنُ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ عِيسَى فَلَا أَدْرِي هَذَا كُلُّهُ حَدِيثُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ شَيْءٌ قَالَهُ أَبُو هُرَيْرَةَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Iso ibn Maryam tushadi, choʻchqani oʻldiradi, salibni yoʻq qiladi, unga namoz jamlanadi, mol shu qadar beriladiki, hatto qabul qilinmay qoladi, xirojni bekor qiladi va Ravhoga tushib, oʻsha yerdan haj yoki umra qiladi yoki ikkovini (birga) qiladi», dedilar. Soʻng Abu Hurayra: «Ahli kitobdan har biri, albatta, uning oʻlimidan oldin unga iymon keltiradi; Qiyomat kuni esa u ularga guvoh boʻladi» (oyatini) tilovat qildi. Hanzala Abu Hurayra: «Uning — Isoning — oʻlimidan oldin unga iymon keltiradi», deganini aytdi. Bularning barchasi Paygʻambar ﷺning hadisimi yoki Abu Hurayra aytgan bir narsami — bilmayman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Исо ибн Марям тушади, чўчқани ўлдиради, салибни йўқ қилади, унга намоз жамланади, мол шу қадар бериладики, ҳатто қабул қилинмай қолади, хирожни бекор қилади ва Равҳога тушиб, ўша ердан ҳаж ёки умра қилади ёки икковини (бирга) қилади», дедилар. Сўнг Абу Ҳурайра: «Аҳли китобдан ҳар бири, албатта, унинг ўлимидан олдин унга иймон келтиради; Қиёмат куни эса у уларга гувоҳ бўлади» (оятини) тиловат қилди. Ҳанзала Абу Ҳурайра: «Унинг — Исонинг — ўлимидан олдин унга иймон келтиради», деганини айтди. Буларнинг барчаси Пайғамбар ﷺнинг ҳадисими ёки Абу Ҳурайра айтган бир нарсами — билмайман.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُرَيْشٌ وَالْأَنْصَارُ وَجُهَيْنَةُ وَمُزَيْنَةُ وَأَسْلَمُ وَغِفَارٌ وَأَشْجَعُ مَوَالِيَّ لَيْسَ لَهُمْ مَوْلًى دُونَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quraysh, ansorlar, Juhayna, Muzayna, Aslam, Gʻifor va Ashjaʼ (qabilalari) — mening yordamchilarimdir va ularning — Allohdan va Uning Rasulidan boʻlak — himoyachisi (xoʻjasi) yoʻq», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қурайш, ансорлар, Жуҳайна, Музайна, Аслам, Ғифор ва Ашжаъ (қабилалари) — менинг ёрдамчиларимдир ва уларнинг — Аллоҳдан ва Унинг Расулидан бўлак — ҳимоячиси (хўжаси) йўқ», — деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ وَأَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ الْمَعْنَى عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجْتُ إِلَيْكُمْ وَقَدْ بُيِّنَتْ لِي لَيْلَةُ الْقَدْرِ ومَسِيحُ الضَّلَالَةِ فَكَانَ تَلَاحٍ بَيْنَ رَجُلَيْنِ بِسُدَّةِ الْمَسْجِدِ فَأَتَيْتُهُمَا لِأَحْجِزَ بَيْنَهُمَا فَأُنْسِيتُهُمَا وَسَأَشْدُو لَكُمْ مِنْهُمَا شَدْوًا أَمَّا لَيْلَةُ الْقَدْرِ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا وَأَمَّا مَسِيحُ الضَّلَالَةِ فَإِنَّهُ أَعْوَرُ الْعَيْنِ أَجْلَى الْجَبْهَةِ عَرِيضُ النَّحْرِ فِيهِ دَفَأٌ كَأَنَّهُ قَطَنُ بْنُ عَبْدِ الْعُزَّى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ يَضُرُّنِي شَبَهُهُ قَالَ لَا أَنْتَ امْرُؤٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ امْرُؤٌ كَافِرٌ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarning oldingizga chiqdim, holbuki menga Qadr kechasi va zalolat masihi bayon qilingan edi. Masjid eshigi oldida ikki kishi janjallashib qoldi, men ularning orasini ajratish uchun ularning oldiga bordim va (Qadr kechasi) menga unutdirildi. Endi sizlarga ular haqida qisqacha aytib beraman: Qadr kechasini oxirgi oʻn kunlikning toq (kechalari)da izlanglar. Zalolat masihiga kelsak, u bir koʻzi koʻr, peshonasi ochiq, koʻkragi keng, egilib yuradigan, xuddi Qatan ibn Abdul Uzzoga oʻxshaydi», dedilar. (Bir kishi:) «Ey Allohning Rasuli, unga oʻxshashligim menga zarar qiladimi?» dedi. U zot: «Yoʻq, sen musulmon kishisan, u esa kofir kishidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларнинг олдингизга чиқдим, ҳолбуки менга Қадр кечаси ва залолат масиҳи баён қилинган эди. Масжид эшиги олдида икки киши жанжаллашиб қолди, мен уларнинг орасини ажратиш учун уларнинг олдига бордим ва (Қадр кечаси) менга унутдирилди. Энди сизларга улар ҳақида қисқача айтиб бераман: Қадр кечасини охирги ўн кунликнинг тоқ (кечалари)да изланглар. Залолат масиҳига келсак, у бир кўзи кўр, пешонаси очиқ, кўкраги кенг, эгилиб юрадиган, худди Қатан ибн Абдул Уззога ўхшайди», дедилар. (Бир киши:) «Эй Аллоҳнинг Расули, унга ўхшашлигим менга зарар қиладими?» деди. У зот: «Йўқ, сен мусулмон кишисан, у эса кофир кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ عَوْنٍ عَنْ أَخِيهِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِجَارِيَةٍ سَوْدَاءَ أَعْجَمِيَّةٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَلَيَّ عِتْقَ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ اللَّهُ فَأَشَارَتْ إِلَى السَّمَاءِ بِإِصْبَعِهَا السَّبَّابَةِ فَقَالَ لَهَا مَنْ أَنَا فَأَشَارَتْ بِإِصْبَعِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِلَى السَّمَاءِ أَيْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ أَعْتِقْهَا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga qora tanli, arab boʻlmagan bir choʻrini olib keldi va: «Ey Allohning Rasuli, zimmamda bir moʻmina qulni ozod qilish (vojib) boʻldi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Alloh qayerda?» dedilar. U koʻrsatkich barmogʻi bilan osmonga ishora qildi. Soʻng u zot unga: «Men kimman?» dedilar. U barmogʻi bilan Rasululloh ﷺga va osmonga ishora qildi, yaʼni: «Sen Allohning Rasulisan», (dedi). Shunda u zot: «Uni ozod qil», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига қора танли, араб бўлмаган бир чўрини олиб келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, зиммамда бир мўмина қулни озод қилиш (вожиб) бўлди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Аллоҳ қаерда?» дедилар. У кўрсаткич бармоғи билан осмонга ишора қилди. Сўнг у зот унга: «Мен кимман?» дедилар. У бармоғи билан Расулуллоҳ ﷺга ва осмонга ишора қилди, яъни: «Сен Аллоҳнинг Расулисан», (деди). Шунда у зот: «Уни озод қил», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنِ الْمَسْعُودِيِّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَكْثَرِ مَا يَلِجُ النَّاسُ بِهِ النَّارَ فَقَالَ الْأَجْوَفَانِ الْفَمُ وَالْفَرْجُ وَسُئِلَ عَنْ أَكْثَرِ مَا يَلِجُ بِهِ الْجَنَّةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُسْنُ الْخُلُقِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan odamlarni doʻzaxga eng koʻp kirituvchi narsa haqida soʻraldi. U zot: «Ikki boʻshliq — ogʻiz va farj», dedilar. Yana jannatga eng koʻp kirituvchi narsa haqida soʻraldi. Rasululloh ﷺ: «Goʻzal axloq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан одамларни дўзахга энг кўп киритувчи нарса ҳақида сўралди. У зот: «Икки бўшлиқ — оғиз ва фарж», дедилар. Яна жаннатга энг кўп киритувчи нарса ҳақида сўралди. Расулуллоҳ ﷺ: «Гўзал ахлоқ», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ لَنْ يَدَعَهُنَّ النَّاسُ التَّعْيِيرُ فِي الْأَحْسَابِ وَالنِّيَاحَةُ عَلَى الْمَيِّتِ وَالْأَنْوَاءُ وَأَجْرَبَ بَعِيرٌ فَأَجْرَبَ مِائَةً مَنْ أَجْرَبَ الْبَعِيرَ الْأَوَّلَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Johiliyat ishlaridan toʻrttasini odamlar hech tark etmaydilar: nasab-nasllar bilan taʼna qilish, mayyit ustida nola qilish, yulduzlarga (yomgʻirni) nisbat berish va ‹bir tuya qoʻtir boʻldi-yu, yuztasini qoʻtir qildi› (deyish) — birinchi tuyani kim qoʻtir qildi?», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоҳилият ишларидан тўрттасини одамлар ҳеч тарк этмайдилар: насаб-насллар билан таъна қилиш, маййит устида нола қилиш, юлдузларга (ёмғирни) нисбат бериш ва ‹бир туя қўтир бўлди-ю, юзтасини қўтир қилди› (дейиш) — биринчи туяни ким қўтир қилди?», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ عَنْ صَالِحِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُولُوا لِحَائِطِ الْعِنَبِ الْكَرْمَ فَإِنَّمَا الْكَرْمُ الرَّجُلُ الْمُؤْمِنُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uzumzorga ‹karm› demanglar; karm — musulmon kishidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Узумзорга ‹карм› деманглар; карм — мусулмон кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَمْعَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُخْبِرُ أَبَا قَتَادَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُبَايَعُ لِرَجُلٍ مَا بَيْنَ الرُّكْنِ وَالْمَقَامِ وَلَنْ يَسْتَحِلَّ الْبَيْتَ إِلَّا أَهْلُهُ فَإِذَا اسْتَحَلُّوهُ فَلَا يُسْأَلُ عَنْ هَلَكَةِ الْعَرَبِ ثُمَّ تَأْتِي الْحَبَشَةُ فَيُخَرِّبُونَهُ خَرَابًا لَا يَعْمُرُ بَعْدَهُ أَبَدًا وَهُمْ الَّذِينَ يَسْتَخْرِجُونَ كَنْزَهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Abu Qatodaga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ: «Rukn bilan Maqom orasida bir kishiga bayʼat qilinadi. Baytning hurmatini uning ahlidan boʻlak hech kim buzmaydi. Ular uning hurmatini buzganlarida esa, arablarning halokati haqida soʻrama. Soʻng habashlar kelib, uni shunday vayron qiladilarki, undan keyin u hech qachon obod boʻlmaydi. Uning xazinasini chiqaradiganlar ham oʻshalardir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Абу Қатодага хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ: «Рукн билан Мақом орасида бир кишига байъат қилинади. Байтнинг ҳурматини унинг аҳлидан бўлак ҳеч ким бузмайди. Улар унинг ҳурматини бузганларида эса, арабларнинг ҳалокати ҳақида сўрама. Сўнг ҳабашлар келиб, уни шундай вайрон қиладиларки, ундан кейин у ҳеч қачон обод бўлмайди. Унинг хазинасини чиқарадиганлар ҳам ўшалардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فِي الرَّابِعَةِ فَاضْرِبُوا عُنُقَهُقَالَ الزُّهْرِيُّ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَجُلٍ سَكْرَانَ فِي الرَّابِعَةِ فَخَلَّى سَبِيلَهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar (kishi) mast boʻlsa, uni kaltaklanglar; soʻng yana mast boʻlsa, uni kaltaklanglar; agar toʻrtinchisida qaytarsa, uning boʻynini uringlar», dedilar. Zuhriy aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga toʻrtinchi marta mast boʻlgan bir kishi keltirildi, u zot esa uni qoʻyib yubordilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар (киши) маст бўлса, уни калтакланглар; сўнг яна маст бўлса, уни калтакланглар; агар тўртинчисида қайтарса, унинг бўйнини уринглар», дедилар. Зуҳрий айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига тўртинчи марта маст бўлган бир киши келтирилди, у зот эса уни қўйиб юбордилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ قُدَامَةَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرِ بْنِ أَبِي الْفُرَاتِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا سَتَأْتِي عَلَى النَّاسِ سِنُونَ خَدَّاعَةٌ يُصَدَّقُ فِيهَا الْكَاذِبُ وَيُكَذَّبُ فِيهَا الصَّادِقُ وَيُؤْتَمَنُ فِيهَا الْخَائِنُ وَيُخَوَّنُ فِيهَا الْأَمِينُ وَيَنْطِقُ فِيهَا الرُّوَيْبِضَةُ قِيلَ وَمَا الرُّوَيْبِضَةُ قَالَ السَّفِيهُ يَتَكَلَّمُ فِي أَمْرِ الْعَامَّةِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar ustiga aldamchi yillar keladi: unda yolgʻonchi tasdiqlanadi, rostgoʻy esa yolgʻonchiga chiqariladi; xoin ishonchli sanaladi, ishonchli kishi esa xoin sanaladi; unda ruvaybiza soʻzlaydi», dedilar. «Ruvaybiza nima?» deyildi. U zot: «Umum ishlarida soʻzlaydigan pastkash kishi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар устига алдамчи йиллар келади: унда ёлғончи тасдиқланади, ростгўй эса ёлғончига чиқарилади; хоин ишончли саналади, ишончли киши эса хоин саналади; унда рувайбиза сўзлайди», дедилар. «Рувайбиза нима?» дейилди. У зот: «Умум ишларида сўзлайдиган пасткаш киши», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ وَإِسْرَافِي وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday der edilar: «Allohim, avval qilgan va keyin qilgan, yashirgan va oshkor qilgan (gunohlarimni), isrofimni va Sen men bilganimdan koʻra yaxshiroq biladigan (gunohlarimni) magʻfirat qilgin. Sen muqaddim va Sen muaxxirsan. Sendan oʻzga iloh yoʻq».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳим, аввал қилган ва кейин қилган, яширган ва ошкор қилган (гуноҳларимни), исрофимни ва Сен мен билганимдан кўра яхшироқ биладиган (гуноҳларимни) мағфират қилгин. Сен муқаддим ва Сен муаххирсан. Сендан ўзга илоҳ йўқ».
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مِهْرَانَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَحِينَ حَضَرَهُ الْمَوْتُ لَا تَضْرِبُوا عَلَيَّ فُسْطَاطًا وَلَا تَتْبَعُونِي بِمِجْمَرٍ وَأَسْرِعُوا بِي فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا وُضِعَ الرَّجُلُ الصَّالِحُ عَلَى سَرِيرِهِ قَالَ قَدِّمُونِي قَدِّمُونِي وَإِذَا وُضِعَ الرَّجُلُ السُّوءُ عَلَى سَرِيرِهِ قَالَ يَا وَيْلَهُ أَيْنَ تَذْهَبُونَ بِي
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) oʻlimi yaqinlashganida dedi: Menga chodir tikmanglar, ortimdan xushboʻy tutatqi bilan yurmanglar va meni (koʻmishga) shoshilinglar. Chunki men Rasululloh ﷺning: «Solih kishi oʻz tobutiga qoʻyilganida: ‹Meni tezroq eltinglar, meni tezroq eltinglar›, deydi. Yomon kishi esa oʻz tobutiga qoʻyilganida: ‹Voy sharmandaligim-ey! Meni qayerga olib ketyapsizlar?›, deydi», deganlarini eshitganman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ўлими яқинлашганида деди: Менга чодир тикманглар, ортимдан хушбўй тутатқи билан юрманглар ва мени (кўмишга) шошилинглар. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Солиҳ киши ўз тобутига қўйилганида: ‹Мени тезроқ элтинглар, мени тезроқ элтинглар›, дейди. Ёмон киши эса ўз тобутига қўйилганида: ‹Вой шармандалигим-эй! Мени қаерга олиб кетяпсизлар?›, дейди», деганларини эшитганман.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ عَجْلَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ مِنْ بَنِي آدَمَ يَمَسُّهُ الشَّيْطَانُ بِإِصْبَعِهِ إِلَّا مَرْيَمَ وَابْنَهَا عَلَيْهِمَا السَّلَام
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam bolalaridan tugʻilgan har bir chaqaloqqa shayton barmogʻi bilan tegadi, faqat Maryam va uning oʻgʻli (alayhimassalom) bundan mustasno», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам болаларидан туғилган ҳар бир чақалоққа шайтон бармоғи билан тегади, фақат Марям ва унинг ўғли (алайҳимассалом) бундан мустасно», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ عَجْلَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيَنْتَهِيَنَّ رِجَالٌ مِمَّنْ حَوْلَ الْمَسْجِدِ لَا يَشْهَدُونَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فِي الْجَمِيعِ أَوْ لَأُحَرِّقَنَّ حَوْلَ بُيُوتِهِمْ بِحُزَمِ الْحَطَبِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Masjid atrofidagi, xufton namozini jamoat bilan oʻqimaydigan kishilar albatta (bundan) qaytsinlar, aks holda men ularning uylari atrofini oʻtin bogʻlamlari bilan yoqib yuboraman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Масжид атрофидаги, хуфтон намозини жамоат билан ўқимайдиган кишилар албатта (бундан) қайтсинлар, акс ҳолда мен уларнинг уйлари атрофини ўтин боғламлари билан ёқиб юбораман», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيَتْ أُمَّتِي خَمْسَ خِصَالٍ فِي رَمَضَانَ لَمْ تُعْطَهَا أُمَّةٌ قَبْلَهُمْ خُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ وَتَسْتَغْفِرُ لَهُمْ الْمَلَائِكَةُ حَتَّى يُفْطِرُوا وَيُزَيِّنُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كُلَّ يَوْمٍ جَنَّتَهُ ثُمَّ يَقُولُ يُوشِكُ عِبَادِي الصَّالِحُونَ أَنْ يُلْقُوا عَنْهُمْ الْمَئُونَةَ وَالْأَذَى وَيَصِيرُوا إِلَيْكِ وَيُصَفَّدُ فِيهِ مَرَدَةُ الشَّيَاطِينِ فَلَا يَخْلُصُوا إِلَى مَا كَانُوا يَخْلُصُونَ إِلَيْهِ فِي غَيْرِهِ وَيُغْفَرُ لَهُمْ فِي آخِرِ لَيْلَةٍ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهِيَ لَيْلَةُ الْقَدْرِ قَالَ لَا وَلَكِنَّ الْعَامِلَ إِنَّمَا يُوَفَّى أَجْرَهُ إِذَا قَضَى عَمَلَهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimga Ramazonda beshta xislat berildiki, ulardan oldingi hech bir ummatga berilmagan: roʻzadorning ogʻzi hidi Alloh huzurida mushk hididan yoqimliroqdir; farishtalar ular iftor qilgunlariga qadar ular uchun magʻfirat soʻraydilar; Alloh azza va jalla har kuni Oʻz jannatini bezatadi, soʻng: ‹Solih bandalarim oʻzlaridan mashaqqat va aziyatni tashlab, senga kelishlari yaqinlashdi›, deydi; unda gumroh shaytonlar kishanlanadi va ular boshqa (paytlarda) yetadigan narsalariga yeta olmaydilar; oxirgi kechada ularga magʻfirat qilinadi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, u Laylat ul-qadrmi?» deyildi. U zot: «Yoʻq, lekin ishchiga oʻz ishini tugatgach, ajri toʻliq beriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимга Рамазонда бешта хислат берилдики, улардан олдинги ҳеч бир умматга берилмаган: рўзадорнинг оғзи ҳиди Аллоҳ ҳузурида мушк ҳидидан ёқимлироқдир; фаришталар улар ифтор қилгунларига қадар улар учун мағфират сўрайдилар; Аллоҳ азза ва жалла ҳар куни Ўз жаннатини безатади, сўнг: ‹Солиҳ бандаларим ўзларидан машаққат ва азиятни ташлаб, сенга келишлари яқинлашди›, дейди; унда гумроҳ шайтонлар кишанланади ва улар бошқа (пайтларда) етадиган нарсаларига ета олмайдилар; охирги кечада уларга мағфират қилинади», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, у Лайлат ул-қадрми?» дейилди. У зот: «Йўқ, лекин ишчига ўз ишини тугатгач, ажри тўлиқ берилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ أَعْرَابِيًّا أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَكْرَةً فَعَوَّضَهُ سِتَّ بَكَرَاتٍ فَتَسَخَّطَهُ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ فُلَانًا أَهْدَى إِلَيَّ نَاقَةً وَهِيَ نَاقَتِي أَعْرِفُهَا كَمَا أَعْرِفُ بَعْضَ أَهْلِي ذَهَبَتْ مِنِّي يَوْمَ زَغَابَاتٍ فَعَوَّضْتُهُ سِتَّ بَكَرَاتٍ فَظَلَّ سَاخِطًا لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لَا أَقْبَلَ هَدِيَّةً إِلَّا مِنْ قُرَشِيٍّ أَوْ أَنْصَارِيٍّ أَوْ ثَقَفِيٍّ أَوْ دَوْسِيٍّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga bir yosh tuya hadya qildi, u zot uning evaziga oltita yosh tuya berdilar. Lekin u (kishi) bundan norozi boʻldi. Bu xabar Nabiy ﷺga yetganda, u zot Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng: «Falon kishi menga bir tuya hadya qildi — u mening tuyam edi, uni ahlimdan birini tanigandek tanir edim, u mendan Zagʻobot kuni yoʻqolgan edi — men uning evaziga oltita yosh tuya berdim, shunda u norozi boʻlib qoldi. Men Qurayshiy yoki ansoriy yoki saqafiy yoki davsiydan boshqa hech kimdan hadya qabul qilmaslikni dilimga tugdim», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга бир ёш туя ҳадя қилди, у зот унинг эвазига олтита ёш туя бердилар. Лекин у (киши) бундан норози бўлди. Бу хабар Набий ﷺга етганда, у зот Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Фалон киши менга бир туя ҳадя қилди — у менинг туям эди, уни аҳлимдан бирини танигандек танир эдим, у мендан Зағобот куни йўқолган эди — мен унинг эвазига олтита ёш туя бердим, шунда у норози бўлиб қолди. Мен Қурайший ёки ансорий ёки сақафий ёки давсийдан бошқа ҳеч кимдан ҳадя қабул қилмасликни дилимга тугдим», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ يَزُورُ أَخًا لَهُ فِي اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي قَرْيَةٍ أُخْرَى فَأَرْصَدَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِمَدْرَجَتِهِ مَلَكًا فَلَمَّا مَرَّ بِهِ قَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ أُرِيدُ فُلَانًا قَالَ لِقَرَابَةٍ قَالَ لَا قَالَ فَلِنِعْمَةٍ لَهُ عِنْدَكَ تَرُبُّهَا قَالَ لَا قَالَ فَلِمَ تَأْتِيهِ قَالَ إِنِّي أُحِبُّهُ فِي اللَّهِ قَالَ فَإِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكَ أَنَّهُ يُحِبُّكَ بِحُبِّكَ إِيَّاهُ فِيهِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Bir kishi boshqa qishloqdagi Alloh azza va jalla yoʻlidagi birodarini ziyorat qilgani chiqdi. Alloh azza va jalla uning yoʻlida bir farishtani poylatib qoʻydi. U (farishtaning) yonidan oʻtganida, (farishta): ‹Qayerni qasd qilding?› dedi. U: ‹Falonchining oldiga bormoqchiman›, dedi. (Farishta:) ‹Qarindoshliging borligi uchunmi?› dedi. U: ‹Yoʻq›, dedi. (Farishta:) ‹Uning senga qilgan biror neʼmatini oʻstirib turganing uchunmi?› dedi. U: ‹Yoʻq›, dedi. (Farishta:) ‹Unday boʻlsa, nega uning oldiga borasan?› dedi. U: ‹Men uni Alloh (yoʻlida) sevaman›, dedi. (Farishta:) ‹Men senga Allohning elchisiman: sen uni Alloh (yoʻlida) sevganing uchun U ham seni sevadi›, dedi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Бир киши бошқа қишлоқдаги Аллоҳ азза ва жалла йўлидаги биродарини зиёрат қилгани чиқди. Аллоҳ азза ва жалла унинг йўлида бир фариштани пойлатиб қўйди. У (фариштанинг) ёнидан ўтганида, (фаришта): ‹Қаерни қасд қилдинг?› деди. У: ‹Фалончининг олдига бормоқчиман›, деди. (Фаришта:) ‹Қариндошлигинг борлиги учунми?› деди. У: ‹Йўқ›, деди. (Фаришта:) ‹Унинг сенга қилган бирор неъматини ўстириб турганинг учунми?› деди. У: ‹Йўқ›, деди. (Фаришта:) ‹Ундай бўлса, нега унинг олдига борасан?› деди. У: ‹Мен уни Аллоҳ (йўлида) севаман›, деди. (Фаришта:) ‹Мен сенга Аллоҳнинг элчисиман: сен уни Аллоҳ (йўлида) севганинг учун У ҳам сени севади›, деди».
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَكْذَبُ النَّاسِ أَوْ مِنْ أَكْذَبِ النَّاسِ الصَّوَّاغُونَ وَالصَّبَّاغُونَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Odamlarning eng yolgʻonchisi — yoki: odamlarning eng yolgʻonchilaridan — zargarlar va boʻyoqchilardir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Одамларнинг энг ёлғончиси — ёки: одамларнинг энг ёлғончиларидан — заргарлар ва бўёқчилардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ آتَاهُ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْمَالِ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَسْأَلَهُ فَلْيَقْبَلْهُ فَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ سَاقَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kimga Alloh bu moldan, u soʻramagan holda, biror narsa bersa, uni qabul qilsin. Chunki bu — Alloh azza va jalla unga haydab keltirgan rizqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кимга Аллоҳ бу молдан, у сўрамаган ҳолда, бирор нарса берса, уни қабул қилсин. Чунки бу — Аллоҳ азза ва жалла унга ҳайдаб келтирган ризқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ مَنْ أَغْلَقَ بَابَهُ فَهُوَ آمِنٌ وَمَنْ دَخَلَ دَارَ أَبِي سُفْيَانَ فَهُوَ آمِنٌ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makka fathi kuni: «Kim eshigini yopsa, u omondadir; kim Abu Sufyonning uyiga kirsa, u ham omondadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Макка фатҳи куни: «Ким эшигини ёпса, у омондадир; ким Абу Суфённинг уйига кирса, у ҳам омондадир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجَنَّةُ مِائَةُ دَرَجَةٍ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ مِائَةُ عَامٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Jannat yuzta darajadir, har ikki daraja orasi yuz yil(lik masofa)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Жаннат юзта даражадир, ҳар икки даража ораси юз йил(лик масофа)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَطَاعَ الْعَبْدُ رَبَّهُ وَسَيِّدَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Banda Rabbisiga ham, xoʻjayiniga ham itoat qilsa, unga ikki ajr bordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда Раббисига ҳам, хўжайинига ҳам итоат қилса, унга икки ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْثِرُوا ذِكْرَ هَاذِمِ اللَّذَّاتِقَالَ أَبِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ أَبُو بَنِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو بِتِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ حَدِيثًا ثُمَّ أَتَمَّهَا بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمَامَ مِائَةِ حَدِيثٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Lazzatlarni kesuvchi (oʻlim)ni koʻp eslanglar», dedilar. Otam aytdi: Muhammad ibn Ibrohim — u Bani Shaybaning otasidir. Yazid bizga Muhammad ibn Amrdan toʻqson toʻqqizta hadis rivoyat qildi, soʻng ularni bu hadis bilan — Muhammad ibn Ibrohimdan, u Muhammad ibn Amrdan, u Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan (rivoyat qilib) — yuzta hadisga toʻldirdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Лаззатларни кесувчи (ўлим)ни кўп эсланглар», дедилар. Отам айтди: Муҳаммад ибн Иброҳим — у Бани Шайбанинг отасидир. Язид бизга Муҳаммад ибн Амрдан тўқсон тўққизта ҳадис ривоят қилди, сўнг уларни бу ҳадис билан — Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан (ривоят қилиб) — юзта ҳадисга тўлдирди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ قُدَامَةَ الْجُمَحِيُّ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ بَكْرِ بْنِ أَبِي الْفُرَاتِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِلْمُنَافِقِينَ عَلَامَاتٍ يُعْرَفُونَ بِهَا تَحِيَّتُهُمْ لَعْنَةٌ وَطَعَامُهُمْ نُهْبَةٌ وَغَنِيمَتُهُمْ غُلُولٌ وَلَا يَقْرَبُونَ الْمَسَاجِدَ إِلَّا هَجْرًا وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا دَبْرًا مُسْتَكْبِرِينَ لَا يَأْلَفُونَ وَلَا يُؤْلَفُونَ خُشُبٌ بِاللَّيْلِ صُخُبٌ بِالنَّهَارِ وَقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً سُخُبٌ بِالنَّهَارِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta munofiqlarning alomatlari bordir, ular shu (alomatlar) bilan tanilinadi: salomlashishlari laʼnat, taomlari talon-taroj, gʻanimatlari xiyonatdir; masjidlarga faqat uzoqlashgan holda yaqinlashadilar, namozga faqat kibrlanib, eng oxirida keladilar; (odamlarga) inoq boʻlmaydilar va (odamlar ham) ular bilan inoq boʻlmaydi; kechasi yogʻochdek (qotib qoladilar), kunduzi shovqin-suron (qiladilar)», dedilar. Yazid bir marta: «suxubun bin-nahor», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта мунофиқларнинг аломатлари бордир, улар шу (аломатлар) билан танилинади: саломлашишлари лаънат, таомлари талон-тарож, ғаниматлари хиёнатдир; масжидларга фақат узоқлашган ҳолда яқинлашадилар, намозга фақат кибрланиб, энг охирида келадилар; (одамларга) иноқ бўлмайдилар ва (одамлар ҳам) улар билан иноқ бўлмайди; кечаси ёғочдек (қотиб қоладилар), кундузи шовқин-сурон (қиладилар)», дедилар. Язид бир марта: «сухубун бин-наҳор», деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبِي وَأَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ الْمَعْنَىنَّ النَّاسَ قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتْبَعُ مَنْ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتْبَعُ مَنْ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتْبَعُ مَنْ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا أَوْ مُنَافِقُوهَا قَالَ أَبُو كَامِلٍ شَكَّ إِبْرَاهِيمُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يَجُوزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Rasululloh ﷺga: «Yo Rasululloh, qiyomat kuni biz Rabbimiz azza va jallani koʻramizmi?» dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Toʻlin oy kechasi oyni koʻrishda (bir-biringizga) xalal beradimi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Ustida bulut boʻlmagan quyoshni koʻrishda-chi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Bas, sizlar Uni xuddi shunday koʻrasizlar. Alloh qiyomat kuni odamlarni toʻplaydi-da: ‹Kim nimagaki ibodat qilgan boʻlsa, unga ergashsin› deyiladi. Shunda quyoshga ibodat qilgan quyoshga ergashadi, oyga ibodat qilgan oyga ergashadi, togʻutlarga ibodat qilgan togʻutlarga ergashadi. Va mana bu ummat — ichida shafoat qiluvchilari, yoxud munofiqlari (boʻlgan holda) — qoladi». Abu Komil dedi: Ibrohim shubha qildi. «Soʻng Alloh azza va jalla ularga, ular taniydigan suratdan boshqa bir suratda kelib: ‹Men Rabbingizman› deydi. Ular: ‹Sendan Allohga panoh tilaymiz! Mana shu — bizning joyimiz; toki Rabbimiz oldimizga kelguncha. Rabbimiz kelsa, biz Uni taniymiz› deydilar. Shunda Alloh azza va jalla ularga, ular taniydigan suratida kelib: ‹Men Rabbingizman› deydi. Ular: ‹Sen Rabbimizsan› deydilar va Unga ergashadilar. Jahannamning ustidan Sirot (koʻprigi) tortiladi; men va ummatim (undan) birinchi boʻlib oʻtuvchi boʻlamiz. Oʻsha kuni paygʻambarlardan boshqa hech kim gapirmaydi va (ularning) duosi…»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар Расулуллоҳ ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, қиёмат куни биз Раббимиз азза ва жаллани кўрамизми?» дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Тўлин ой кечаси ойни кўришда (бир-бирингизга) халал берадими?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Устида булут бўлмаган қуёшни кўришда-чи?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Бас, сизлар Уни худди шундай кўрасизлар. Аллоҳ қиёмат куни одамларни тўплайди-да: ‹Ким нимагаки ибодат қилган бўлса, унга эргашсин› дейилади. Шунда қуёшга ибодат қилган қуёшга эргашади, ойга ибодат қилган ойга эргашади, тоғутларга ибодат қилган тоғутларга эргашади. Ва мана бу уммат — ичида шафоат қилувчилари, ёхуд мунофиқлари (бўлган ҳолда) — қолади». Абу Комил деди: Иброҳим шубҳа қилди. «Сўнг Аллоҳ азза ва жалла уларга, улар танийдиган суратдан бошқа бир суратда келиб: ‹Мен Раббингизман› дейди. Улар: ‹Сендан Аллоҳга паноҳ тилаймиз! Мана шу — бизнинг жойимиз; токи Раббимиз олдимизга келгунча. Раббимиз келса, биз Уни таниймиз› дейдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла уларга, улар танийдиган суратида келиб: ‹Мен Раббингизман› дейди. Улар: ‹Сен Раббимизсан› дейдилар ва Унга эргашадилар. Жаҳаннамнинг устидан Сирот (кўприги) тортилади; мен ва умматим (ундан) биринчи бўлиб ўтувчи бўламиз. Ўша куни пайғамбарлардан бошқа ҳеч ким гапирмайди ва (уларнинг) дуоси…»
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَيَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَبِي وَهَذَا حَدِيثُ سُلَيْمَانَ الْهَاشِمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيِّ حَلِيفِ بَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ رَهْطٍ عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتِ بْنِ أَبِي الْأَقْلَحِ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَّةِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ قَالُوا نَوَى تَمْرِ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا أُخْبِرَ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ فَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ الْقَوْمِ أَمَّا أَنَا وَاللَّهِ لَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الْأَنْصَارِيُّ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا تَمَكَّنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻnta kishini josus (kuzatuvchi) qilib yubordilar va ularga Osim ibn Sobit ibn Abul Aqlahni — Osim ibn Umar ibn Xattobning bobosini — amir qildilar. Ular yoʻlga chiqdilar; Usfon bilan Makka orasidagi Hadda (degan joy)ga yetganlarida, ular Huzayldan boʻlgan, Bani Lihyon deb ataladigan bir qabilaga zikr qilindi. (Ular) yuzga yaqin oʻq otuvchi kishi bilan ularga qarshi otlanib chiqishdi va izlaridan bordilar; toki ular tushgan bir manzilda ularning yegani — xurmoni topib: «Yasrib xurmosining danagi!» deyishdi va izlaridan ergashdilar. Osim va sheriklariga (ularning kelgani) xabar qilinganida, ular bir tepalikka panoh oldilar. Qavm ularni oʻrab olib: «Tushinglar va qoʻllaringizni (taslim qilib) beringlar; sizlarga ahd va paymonki, sizlardan hech kimni oʻldirmaymiz», deyishdi. Qavmning amiri Osim ibn Sobit: «Men esa, Allohga qasamki, kofirning zimmasiga tushmayman. Allohim, biz haqimizda paygʻambaringga ﷺ xabar ber», dedi. Ular ularni oʻq bilan otib, Osimni yetti kishi bilan birga oʻldirishdi. Ahd va paymon ustiga ulardan uch kishi tushdi — ular orasida Xubayb al-Ansoriy, Zayd ibn Dasina va yana bir kishi (bor edi). Ular ulardan (toʻla) qoʻlga olganlarida, kamonlarining ipini yechib, ular bilan ularni bogʻlashdi. Shunda uchinchi kishi: «Bu — birinchi…» dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўнта кишини жосус (кузатувчи) қилиб юбордилар ва уларга Осим ибн Собит ибн Абул Ақлаҳни — Осим ибн Умар ибн Хаттобнинг бобосини — амир қилдилар. Улар йўлга чиқдилар; Усфон билан Макка орасидаги Ҳадда (деган жой)га етганларида, улар Ҳузайлдан бўлган, Бани Лиҳён деб аталадиган бир қабилага зикр қилинди. (Улар) юзга яқин ўқ отувчи киши билан уларга қарши отланиб чиқишди ва изларидан бордилар; токи улар тушган бир манзилда уларнинг егани — хурмони топиб: «Ясриб хурмосининг данаги!» дейишди ва изларидан эргашдилар. Осим ва шерикларига (уларнинг келгани) хабар қилинганида, улар бир тепаликка паноҳ олдилар. Қавм уларни ўраб олиб: «Тушинглар ва қўлларингизни (таслим қилиб) беринглар; сизларга аҳд ва паймонки, сизлардан ҳеч кимни ўлдирмаймиз», дейишди. Қавмнинг амири Осим ибн Собит: «Мен эса, Аллоҳга қасамки, кофирнинг зиммасига тушмайман. Аллоҳим, биз ҳақимизда пайғамбарингга ﷺ хабар бер», деди. Улар уларни ўқ билан отиб, Осимни етти киши билан бирга ўлдиришди. Аҳд ва паймон устига улардан уч киши тушди — улар орасида Хубайб ал-Ансорий, Зайд ибн Дасина ва яна бир киши (бор эди). Улар улардан (тўла) қўлга олганларида, камонларининг ипини ечиб, улар билан уларни боғлашди. Шунда учинчи киши: «Бу — биринчи…» деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُبَيْدٍ أَبِي مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنَازَةٍ فَأَمْشِي فَإِذَا مَشَيْتُ سَبَقَنِي فَأُهَرْوِلُ فَأَسْبِقُهُ فَالْتَفَتَ رَجُلٌ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ تُطْوَى لَهُ الْأَرْضُ وَخَلِيلِ إِبْرَاهِيمَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan bir janozada edim; yurardim, yursam u zot mendan oʻzib ketardilar, shunda yugurgandek yurib, u zotdan oʻzib olardim. Yonimdagi bir kishi (menga) qarab: «Ibrohimning Xaliliga qasamki, u zot uchun yer yigʻiladi (yaqinlashtiriladi)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир жанозада эдим; юрардим, юрсам у зот мендан ўзиб кетардилар, шунда югургандек юриб, у зотдан ўзиб олардим. Ёнимдаги бир киши (менга) қараб: «Иброҳимнинг Халилига қасамки, у зот учун ер йиғилади (яқинлаштирилади)», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَنُهِيَ عَنْ الِاخْتِصَارِ فِي الصَّلَاةِ فَقُلْنَا لِهِشَامٍ ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِرَأْسِهِ أَيْ نَعَمْ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Namozda ixtisor (belga qoʻl qoʻyish)dan qaytarildi. Biz Hishomga: «Buni u Nabiy ﷺdan zikr qildimi?» dedik. U boshi bilan: «Ha», deb (ishora qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Намозда ихтисор (белга қўл қўйиш)дан қайтарилди. Биз Ҳишомга: «Буни у Набий ﷺдан зикр қилдими?» дедик. У боши билан: «Ҳа», деб (ишора қилди).
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الرَّحِمُ شِجْنَةٌ مِنْ الرَّحْمَنِ عَزَّ وَجَلَّ تَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَقُولُ يَا رَبِّ قُطِعْتُ يَا رَبِّ ظُلِمْتُ يَا رَبِّ أُسِيءَ إِلَيَّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Rahm (qarindoshlik) — Rahmon azza va jalladan (olingan) bir shoxdir. U qiyomat kuni kelib: ‹Ey Rabbim, men uzildim! Ey Rabbim, menga zulm qilindi! Ey Rabbim, menga yomonlik qilindi!› deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Раҳм (қариндошлик) — Раҳмон азза ва жалладан (олинган) бир шохдир. У қиёмат куни келиб: ‹Эй Раббим, мен узилдим! Эй Раббим, менга зулм қилинди! Эй Раббим, менга ёмонлик қилинди!› дейди», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي إِذَا رَأَيْتُكَ طَابَتْ نَفْسِي وَقَرَّتْ عَيْنِي فَأَنْبِئْنِي عَنْ كُلِّ شَيْءٍ فَقَالَ كُلُّ شَيْءٍ خُلِقَ مِنْ مَاءٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْبِئْنِي عَنْ أَمْرٍ إِذَا أَخَذْتُ بِهِ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ أَفْشِ السَّلَامَ وَأَطْعِمْ الطَّعَامَ وَصِلْ الْأَرْحَامَ وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ ثُمَّ ادْخُلْ الْجَنَّةَ بِسَلَامٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, men Sizni koʻrsam, koʻnglim yayraydi va koʻzim quvnaydi; menga har bir narsa haqida xabar bering», dedim. U zot: «Har bir narsa suvdan yaratilgan», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, menga shunday bir ishni ayting-ki, uni tutsam, jannatga kiray», dedim. U zot: «Salomni yoy, taom yedir, qarindoshlik rishtalarini ula va odamlar uxlab yotganda kechasi (namozga) tur, soʻng jannatga salomatlik bilan kir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен Сизни кўрсам, кўнглим яйрайди ва кўзим қувнайди; менга ҳар бир нарса ҳақида хабар беринг», дедим. У зот: «Ҳар бир нарса сувдан яратилган», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга шундай бир ишни айтинг-ки, уни тутсам, жаннатга кирай», дедим. У зот: «Саломни ёй, таом едир, қариндошлик ришталарини ула ва одамлар ухлаб ётганда кечаси (намозга) тур, сўнг жаннатга саломатлик билан кир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ جُرْدًا مُرْدًا بِيضًا جِعَادًا مُكَحَّلِينَ أَبْنَاءَ ثَلَاثٍ وَثَلَاثِينَ عَلَى خَلْقِ آدَمَ سِتُّونَ ذِرَاعًا فِي عَرْضِ سَبْعِ أَذْرُعٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Jannat ahli jannatga tuksiz, soqolsiz, oq (yuzli), jingalak sochli, koʻzlariga surma tortilgan, oʻttiz uch yoshda, Odam (alayhissalom) xilqatida — boʻyi oltmish gaz, kengligi yetti gaz (holda) kiradilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Жаннат аҳли жаннатга туксиз, соқолсиз, оқ (юзли), жингалак сочли, кўзларига сурма тортилган, ўттиз уч ёшда, Одам (алайҳиссалом) хилқатида — бўйи олтмиш газ, кенглиги етти газ (ҳолда) кирадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ وَأَبُو كَامِلٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عِسْلِ بْنِ سُفْيَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ السَّدْلِ فِي الصَّلَاةِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot namozda sadldan (kiyimni osiltirib qoʻyishdan) qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот намозда садлдан (кийимни осилтириб қўйишдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَرْوَاحُ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ فَمَا تَعَارَفَ مِنْهَا ائْتَلَفَ وَمَا تَنَاكَرَ مِنْهَا اخْتَلَفَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ruhlar toʻplangan qoʻshinlardir. Ulardan bir-birini taniganlari ittifoq boʻladi, bir-birini tanimaganlari esa ixtilof qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Руҳлар тўпланган қўшинлардир. Улардан бир-бирини таниганлари иттифоқ бўлади, бир-бирини танимаганлари эса ихтилоф қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ يَمِيلُ لِإِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَجُرُّ أَحَدَ شِقَّيْهِ سَاقِطًا أَوْ مَائِلًا شَكَّ يَزِيدُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kimning ikki xotini boʻlib, biriga nisbatan ikkinchisiga moyillik qilsa, qiyomat kuni bir tomonini — tushgan yoki qiyshaygan holda — sudrab keladi», dedilar. Yazid shubha qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Кимнинг икки хотини бўлиб, бирига нисбатан иккинчисига мойиллик қилса, қиёмат куни бир томонини — тушган ёки қийшайган ҳолда — судраб келади», дедилар. Язид шубҳа қилди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَعَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَوْسِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَخْرُجُ الدَّابَّةُ وَمَعَهَا عَصَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام وَخَاتَمُ سُلَيْمَانَ عَلَيْهِ السَّلَام فَتَخْطِمُ الْكَافِرَ قَالَ عَفَّانُ أَنْفَ الْكَافِرِ بِالْخَاتَمِ وَتَجْلُو وَجْهَ الْمُؤْمِنِ بِالْعَصَا حَتَّى إِنَّ أَهْلَ الْخِوَانِ لَيَجْتَمِعُونَ عَلَى خِوَانِهِمْ فَيَقُولُ هَذَا يَا مُؤْمِنُ وَيَقُولُ هَذَا يَا كَافِرُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Dobba (yer jonivori) chiqadi, uning bilan birga Muso (alayhissalom)ning hassasi va Sulaymon (alayhissalom)ning uzugi boʻladi. U kofirni — Affon (rivoyatida): kofirning burnini — uzuk bilan togʻlaydi, moʻminning yuzini esa hassa bilan yoritadi. Hatto dasturxon ahli oʻz dasturxonlariga toʻplanib, biri: ‹Ey moʻmin!›, biri: ‹Ey kofir!› deydigan boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Добба (ер жонивори) чиқади, унинг билан бирга Мусо (алайҳиссалом)нинг ҳассаси ва Сулаймон (алайҳиссалом)нинг узуги бўлади. У кофирни — Аффон (ривоятида): кофирнинг бурнини — узук билан тоғлайди, мўминнинг юзини эса ҳасса билан ёритади. Ҳатто дастурхон аҳли ўз дастурхонларига тўпланиб, бири: ‹Эй мўмин!›, бири: ‹Эй кофир!› дейдиган бўлади», дедилар.