حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحَّى بِكَبْشَيْنِ أَقْرَنَيْنِ أَمْلَحَيْنِ ذَبَحَهُمَا بِيَدِهِ وَسَمَّى وَكَبَّرَ وَوَضَعَ رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shoxli, oq-qora rangli ikkita qoʻchqorni qurbonlik qildilar. Ularni oʻz qoʻllari bilan boʻgʻizladilar, (Allohning) nomini zikr qildilar, takbir aytdilar va oyoqlarini ularning yon tomonlariga qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шохли, оқ-қора рангли иккита қўчқорни қурбонлик қилдилар. Уларни ўз қўллари билан бўғизладилар, (Аллоҳнинг) номини зикр қилдилар, такбир айтдилар ва оёқларини уларнинг ён томонларига қўйдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ حَيَّةٌ ثُمَّ يَذْهَبُ الذَّاهِبُ إِلَى العَوَالِى فَيَأْتِيهَا وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ asr namozini quyosh oq va tirik (baland) turgan holida oʻqir edilar. Soʻng boruvchi Avoliyga borar va quyosh hali baland turgan holda unga yetib borar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аср намозини қуёш оқ ва тирик (баланд) турган ҳолида ўқир эдилар. Сўнг борувчи Аволийга борар ва қуёш ҳали баланд турган ҳолда унга етиб борар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى نَاسٍ وَهُمْ يُصَلُّونَ قُعُودًا مِنْ مَرَضٍ فَقَالَ إِنَّ صَلَاةَ الْقَاعِدِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ صَلَاةِ الْقَائِمِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ kasallik sababli oʻtirgan holda namoz oʻqiyotgan odamlarning oldilariga chiqdilar va: «Albatta, oʻtirgan kishining namozi tik turgan kishining namozining yarmichadir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ касаллик сабабли ўтирган ҳолда намоз ўқиётган одамларнинг олдиларига чиқдилар ва: «Албатта, ўтирган кишининг намози тик турган кишининг намозининг ярмичадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ تَرَكْتُمْ بِالْمَدِينَةِ رِجَالًا مَا سِرْتُمْ مِنْ مَسِيرٍ وَلَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ وَلَا قَطَعْتُمْ مِنْ وَادٍ إِلَّا وَهُمْ مَعَكُمْ فِيهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَكُونُونَ مَعَنَا وَهُمْ بِالْمَدِينَةِ قَالَ حَبَسَهُمْ الْعُذْرُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlar Madinada shunday kishilarni qoldirib keldingizki, qaysi yoʻlni bosib oʻtsangiz, qancha nafaqa sarflasangiz va qaysi vodiyni kesib oʻtsangiz, ular shubhasiz shu (savobda) sizlar bilan birga boʻladilar». Sahobalar: «Ey Allohning Rasuli, ular Madinada turgan boʻlsalar, qanday qilib biz bilan birga boʻladilar?» dedilar. U zot: «Ularni uzr ushlab qoldi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлар Мадинада шундай кишиларни қолдириб келдингизки, қайси йўлни босиб ўтсангиз, қанча нафақа сарфласангиз ва қайси водийни кесиб ўтсангиз, улар шубҳасиз шу (савобда) сизлар билан бирга бўладилар». Саҳобалар: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар Мадинада турган бўлсалар, қандай қилиб биз билан бирга бўладилар?» дедилар. У зот: «Уларни узр ушлаб қолди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ أَنَّ أَنَسًاسُئِلَ عَنْ شَعَرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا رَأَيْتُ شَعَرًا أَشَبَهَ بِشَعْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قَتَادَةَ فَفَرِحَ يَوْمَئِذٍ قَتَادَةُ
Humayd (rivoyat qilishicha,) Anas (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺning sochlari haqida soʻraldi. U: «Men Qatodaning sochidan koʻra Nabiy ﷺning sochlariga oʻxshashroq sochni koʻrmadim», dedi. Bas, oʻsha kuni Qatoda xursand boʻldi.Ҳумайд (ривоят қилишича,) Анас (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺнинг сочлари ҳақида сўралди. У: «Мен Қатоданинг сочидан кўра Набий ﷺнинг сочларига ўхшашроқ сочни кўрмадим», деди. Бас, ўша куни Қатода хурсанд бўлди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ يَهُودِيًّا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مَعَ أَصْحَابِهِ فَقَالَ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَرَدَّ عَلَيْهِ الْقَوْمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَا قَالَ قَالُوا نَعَمْ قَالَ السَّامُ عَلَيْكُمْ قَالَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَرَدُّوهُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتَ كَذَا وَكَذَا قَالَ نَعَمْ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقُولُوا عَلَيْكَ أَيْ عَلَيْكَ مَا قُلْتَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir yahudiy Nabiy ﷺ sahobalari bilan birga boʻlganlarida u zotning oldilariga kelib: «Assomu alaykum», dedi. Jamoa unga javob qaytardi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «U nima deganini bilasizlarmi?», dedilar. Ular: «Ha, u: ‹Assomu alaykum›, dedi», deyishdi. U zot: «U kishini menga qaytaringlar», dedilar. Bas, uni qaytarib olib kelishdi. Allohning Nabiysi ﷺ: «Sen mana shunday-mana shunday dedingmi?», dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Ahli kitobdan biri sizlarga salom bersa, sizlar: ‹Alayka›, denglar — yaʼni: senga oʻzing aytgan narsa boʻlsin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир яҳудий Набий ﷺ саҳобалари билан бирга бўлганларида у зотнинг олдиларига келиб: «Ассому алайкум», деди. Жамоа унга жавоб қайтарди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «У нима деганини биласизларми?», дедилар. Улар: «Ҳа, у: ‹Ассому алайкум›, деди», дейишди. У зот: «У кишини менга қайтаринглар», дедилар. Бас, уни қайтариб олиб келишди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Сен мана шундай-мана шундай дедингми?», дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Аҳли китобдан бири сизларга салом берса, сизлар: ‹Алайка›, денглар — яъни: сенга ўзинг айтган нарса бўлсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ السَّهْمِيُّ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي طَرِيقٍ مَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَلَقِيَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً فَقَالَ يَا أُمَّ فُلَانٍ اجْلِسِي فِي أَيِّ نَوَاحِي السِّكَكِ شِئْتِ أَجْلِسْ إِلَيْكِ فَفَعَلَتْ فَجَلَسَ إِلَيْهَا حَتَّى قَضَتْ حَاجَتَهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ yoʻlda edilar, u zot bilan birga sahobalaridan bir necha kishi bor edi. Bir ayol u zotni uchratib: «Ey Allohning Rasuli, sizdan bir hojatim bor», dedi. U zot: «Ey falonchining onasi, koʻchalarning qaysi chekkasiga xohlasang oʻtir, men ham sening yoningda oʻtiraman», dedilar. Bas, u shunday qildi va u zot uning hojatini bitirgunicha uning yonida oʻtirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ йўлда эдилар, у зот билан бирга саҳобаларидан бир неча киши бор эди. Бир аёл у зотни учратиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиздан бир ҳожатим бор», деди. У зот: «Эй фалончининг онаси, кўчаларнинг қайси чеккасига хоҳласанг ўтир, мен ҳам сенинг ёнингда ўтираман», дедилар. Бас, у шундай қилди ва у зот унинг ҳожатини битиргунича унинг ёнида ўтирдилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حَلَقَ بَدَأَ بِشِقِّ رَأْسِهِ الْأَيْمَنِ فَحَلَقَهُ ثُمَّ نَاوَلَهُ أَبَا طَلْحَةَ قَالَ ثُمَّ حَلَقَ شِقَّ رَأْسِهِ الْأَيْسَرَ فَقَسَمَهُ بَيْنَ النَّاسِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (sochlarini) oldirganlarida, boshlarining oʻng tomonidan boshladilar va uni oldirdilar, soʻng uni Abu Talhaga berdilar. (Roʻviy) dedi: Soʻng boshlarining chap tomonini oldirdilar va uni odamlar orasida taqsimladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (сочларини) олдирганларида, бошларининг ўнг томонидан бошладилар ва уни олдирдилар, сўнг уни Абу Талҳага бердилар. (Рўвий) деди: Сўнг бошларининг чап томонини олдирдилар ва уни одамлар орасида тақсимладилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلَا يَتْفُلْ أَمَامَهُ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ فَإِنَّهُ يُنَاجِي رَبَّهُ وَلْيَتْفُلْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biringiz namozida boʻlsa, oldiga ham, oʻng tomoniga ham tupurmasin, chunki u Robbisiga munojot qilmoqda. Chap tomoniga yoki oyogʻi ostiga tupursin».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз намозида бўлса, олдига ҳам, ўнг томонига ҳам тупурмасин, чунки у Роббисига муножот қилмоқда. Чап томонига ёки оёғи остига тупурсин».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ قَدْرَ مَا يَغْمُرُ أَصَابِعَهُ أَوْ لَا يَغْمُرُ أَصَابِعَهُ شَكَّ سَعِيدٌ فَجَعَلُوا يَتَوَضَّئُونَ وَالْمَاءُ يَنْبُعُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ قَالَ قُلْنَا لِأَنَسٍ كَمْ كُنْتُمْ قَالَ ثَلَاثَ مِائَةٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga ichida barmoqlarini bosadigan — yoki bosmaydigan (Said shubha qildi) — miqdorda suvi bor bir idish keltirildi. Odamlar tahorat ola boshladilar, suv esa u zotning barmoqlari orasidan qaynab chiqar edi. (Qatoda) dedi: Biz Anasdan: «Necha kishi edingiz?» deb soʻradik. U: «Uch yuz», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га ичида бармоқларини босадиган — ёки босмайдиган (Саид шубҳа қилди) — миқдорда суви бор бир идиш келтирилди. Одамлар таҳорат ола бошладилар, сув эса у зотнинг бармоқлари орасидан қайнаб чиқар эди. (Қатода) деди: Биз Анасдан: «Неча киши эдингиз?» деб сўрадик. У: «Уч юз», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ} مَرْجِعَهُ مِنْ الْحُدَيْبِيَةِ وَهُمْ مُخَالِطُهُمْ الْحُزْنُ وَالْكَآبَةُ وَقَدْ نَحَرَ الْهَدْيَ بِالْحُدَيْبِيَةِ فَقَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ آيَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا جَمِيعًا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا مَا يُفْعَلُ بِكَ فَمَا يُفْعَلُ بِنَا فَأُنْزِلَتْ {لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَكَانَ ذَلِكَ عِنْدَ اللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًا} قَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ فِي حَدِيثِهِ وَأَصْحَابُهُ مُخَالِطُو الْحُزْنِ وَالْكَآبَةِ وَقَالَ فِيهِ فَقَالَ قَائِلٌ هَنِيئًا مَرِيئًا لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَيَّنَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَاذَا يَفْعَلُ بِكَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga Hudaybiyadan qaytishlarida {Albatta, Biz senga ochiq fath berdik. Alloh sening avvalgi va keyingi gunohlaringni magʻfirat qilishi uchun} degan oyat nozil boʻldi. Ularni gʻam va qaygʻu qoplagan, u zot esa Hudaybiyada hadyni soʻygan edilar. Shunda u zot: «Menga shunday bir oyat nozil qilindiki, u men uchun butun dunyodan koʻra suyukliroqdir», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh! Sizga nima qilinishini bildik, bizga nima qilinadi?» dedilar. Shunda {moʻmin erkaklar va moʻmina ayollarni ostidan anhorlar oqib turadigan, unda abadiy qoladigan jannatlarga kiritishi va ularning yomonliklarini oʻchirishi uchun. Bu Alloh huzurida ulugʻ yutuqdir} (oyati) nozil boʻldi. Abdulvahhob oʻz hadisida: «Ashoblarini gʻam va qaygʻu qoplagan edi», dedi. Yana unda: «Bir kishi: ‹Sizga muborak va totli boʻlsin, yo Rasululloh! Alloh azza va jalla Sizga nima qilishini bayon qildi›, dedi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га Ҳудайбиядан қайтишларида {Албатта, Биз сенга очиқ фатҳ бердик. Аллоҳ сенинг аввалги ва кейинги гуноҳларингни мағфират қилиши учун} деган оят нозил бўлди. Уларни ғам ва қайғу қоплаган, у зот эса Ҳудайбияда ҳадйни сўйган эдилар. Шунда у зот: «Менга шундай бир оят нозил қилиндики, у мен учун бутун дунёдан кўра суюклироқдир», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Сизга нима қилинишини билдик, бизга нима қилинади?» дедилар. Шунда {мўмин эркаклар ва мўмина аёлларни остидан анҳорлар оқиб турадиган, унда абадий қоладиган жаннатларга киритиши ва уларнинг ёмонликларини ўчириши учун. Бу Аллоҳ ҳузурида улуғ ютуқдир} (ояти) нозил бўлди. Абдулваҳҳоб ўз ҳадисида: «Ашобларини ғам ва қайғу қоплаган эди», деди. Яна унда: «Бир киши: ‹Сизга муборак ва тотли бўлсин, ё Расулуллоҳ! Аллоҳ азза ва жалла Сизга нима қилишини баён қилди›, деди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتِمُّوا الصَّفَّ الْأَوَّلَ وَالَّذِي يَلِيهِ فَإِنْ كَانَ نَقْصٌ فَلْيَكُنْ فِي الصَّفِّ الْآخِرِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Avvalgi safni va uning ketidagisini toʻldiringlar. Agar biror kamchilik boʻladigan boʻlsa, u eng orqadagi safda boʻlsin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аввалги сафни ва унинг кетидагисини тўлдиринглар. Агар бирор камчилик бўладиган бўлса, у энг орқадаги сафда бўлсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْخَصَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ فِي قُمُصٍ مِنْ حَرِيرٍ فِي سَفَرٍ مِنْ حِكَّةٍ كَانَتْ بِهِمَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) ularga rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ Abdurrahmon ibn Avf va Zubayr ibn Avvomga oʻzlaridagi qichima kasali sababli safarda ipak koʻylak kiyishga ruxsat berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) уларга ривоят қилдики, Набий ﷺ Абдурраҳмон ибн Авф ва Зубайр ибн Аввомга ўзларидаги қичима касали сабабли сафарда ипак кўйлак кийишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ أَخِي يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَهَا {وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنُ بِالْعَيْنِ} نَصَبَ النَّفْسَ وَرَفَعَ الْعَيْنَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ {Va ularga unda jonga jon, koʻzga koʻz (deb) yozib qoʻydik} oyatini «an-nafsa»ni nasb, «al-aynu»ni rafʼ bilan oʻqidilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ {Ва уларга унда жонга жон, кўзга кўз (деб) ёзиб қўйдик} оятини «ан-нафса»ни насб, «ал-айну»ни рафъ билан ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَانْطَلَقَ حَارِثَةُ بْنُ سُرَاقَةَ نَظَّارًا مَا انْطَلَقَ لِلْقِتَالِ فَأَصَابَهُ سَهْمٌ فَقَتَلَهُ فَجَاءَتْ أُمُّهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنِي حَارِثَةُ إِنْ يَكُ فِي الْجَنَّةِ أَصْبِرْ وَأَحْتَسِبْ فَقَالَ يَا أُمَّ حَارِثَةَ إِنَّهَا جِنَانٌ كَثِيرَةٌ وَإِنَّ حَارِثَةَ فِي الْفِرْدَوْسِ الْأَعْلَى
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Horisa ibn Suroqa jangga emas, tomoshabin boʻlib chiqqan edi, unga bir oʻq tegib, uni oʻldirdi. Shunda onasi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh! Oʻgʻlim Horisa — agar u jannatda boʻlsa, sabr qilaman va ajrini Allohdan kutaman», dedi. U zot: «Ey Ummu Horisa! Albatta, u koʻp jannatlardir, Horisa esa Firdavsi aʼlodadir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳориса ибн Суроқа жангга эмас, томошабин бўлиб чиққан эди, унга бир ўқ тегиб, уни ўлдирди. Шунда онаси Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Ўғлим Ҳориса — агар у жаннатда бўлса, сабр қиламан ва ажрини Аллоҳдан кутаман», деди. У зот: «Эй Умму Ҳориса! Албатта, у кўп жаннатлардир, Ҳориса эса Фирдавси аълодадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ شُرَحْبِيلَ عَنْ أَعْيَنَ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا فَعَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَعَلَى رَسُولِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim mol qoldirsa, u ahliga; kim qarz qoldirsa, u Alloh azza va jalla hamda Uning Rasuli zimmasidadir».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким мол қолдирса, у аҳлига; ким қарз қолдирса, у Аллоҳ азза ва жалла ҳамда Унинг Расули зиммасидадир».
حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَرَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ وَلِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فِي لُبْسِ الْحَرِيرِ فِي السَّفَرِ مِنْ حِكَّةٍ كَانَتْ بِهِمَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zubayr ibn Avvom va Abdurrahmon ibn Avfga oʻzlaridagi qichima kasali sababli safarda ipak kiyishga ruxsat berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зубайр ибн Аввом ва Абдурраҳмон ибн Авфга ўзларидаги қичима касали сабабли сафарда ипак кийишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْتَجِمُ وَلَا يَظْلِمُ أَحَدًا أَجْرَهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qon oldirar edilar va hech kimning haqini kamsitmas edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қон олдирар эдилар ва ҳеч кимнинг ҳақини камситмас эдилар.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مَالِكٌ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَسَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاصِيَتَهُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْدُلَهَا ثُمَّ فَرَّقَ بَعْدُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Alloh xohlagan muddat peshona sochlarini tushirib qoʻydilar, soʻng keyinroq uni (ikkiga) ajratib taradilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ хоҳлаган муддат пешона сочларини тушириб қўйдилар, сўнг кейинроқ уни (иккига) ажратиб тарадилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا عَلَى الَّذِينَ قَتَلُوا أَهْلَ بِئْرِ مَعُونَةَ ثَلَاثِينَ صَبَاحًا عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَلِحْيَانَ وَبَنِي عُصَيَّةَ عَصَتْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَنَزَلَ فِي ذَلِكَ قُرْآنٌ فَقَرَأْنَاهُ بَلِّغُوا عَنَّا قَوْمَنَا أَنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Biʼri Maʼuna ahlini oʻldirganlarga qarshi oʻttiz tong duo qildilar — Riʼl, Zakvon, Lihyon va Allohga hamda Rasuliga itoatsizlik qilgan Banu Usayyaga qarshi. Bu haqda Qurʼon (oyati) nozil boʻldi, biz uni oʻqir edik: {Qavmimizga yetkazinglarki, biz Robbimizga roʻbaroʻ boʻldik, U bizdan rozi boʻldi va bizni rozi qildi}.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Биъри Маъуна аҳлини ўлдирганларга қарши ўттиз тонг дуо қилдилар — Риъл, Заквон, Лиҳён ва Аллоҳга ҳамда Расулига итоатсизлик қилган Бану Усайяга қарши. Бу ҳақда Қуръон (ояти) нозил бўлди, биз уни ўқир эдик: {Қавмимизга етказингларки, биз Роббимизга рўбарў бўлдик, У биздан рози бўлди ва бизни рози қилди}.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنْ كَانَتْ الْخَادِمُ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَهِيَ أَمَةٌ تَأْخُذُ بِيَدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا يَنْزِعُ يَدَهُ مِنْهَا حَتَّى تَذْهَبَ بِهِ حَيْثُ شَاءَتْ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madina ahlidan boʻlgan bir xizmatkor — u choʻri edi — Rasululloh ﷺ ning qoʻllaridan tutib olar, u zot esa choʻri oʻzi istagan joyga olib borguncha qoʻllarini uning qoʻlidan tortib olmas edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадина аҳлидан бўлган бир хизматкор — у чўри эди — Расулуллоҳ ﷺ нинг қўлларидан тутиб олар, у зот эса чўри ўзи истаган жойга олиб боргунча қўлларини унинг қўлидан тортиб олмас эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي الدُّعَاءِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبِطَيْهِفَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ فَقَالَ إِنَّمَا ذَلِكَ فِي الِاسْتِسْقَاءِ قَالَ قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَهُ مِنْ أَنَسٍ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duoda qoʻllarini qoʻltiqlarining oqligi koʻrinadigan darajada koʻtarar edilar. (Shuʼba) dedi: Men buni Ali ibn Zaydga aytdim, u: «Bu faqat istisqoda boʻlgan», dedi. Men: «Buni sen Anasdan eshitganmisan?» dedim. U: «Subhanalloh!» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуода қўлларини қўлтиқларининг оқлиги кўринадиган даражада кўтарар эдилар. (Шуъба) деди: Мен буни Али ибн Зайдга айтдим, у: «Бу фақат истисқода бўлган», деди. Мен: «Буни сен Анасдан эшитганмисан?» дедим. У: «Субҳаналлоҳ!» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ فِي رَحْلٍ لَهُ لَبَّيْكَ لَا عَيْشَ إِلَّا عَيْشَ الْآخِرَهْفَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْتَوَاضُعًا فِي رَحْلِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ oʻz kajavalarida turib: «Labbayk! Oxirat hayotidan boshqa hayot yoʻq. Bas, ansor va muhojirlarni magʻfirat qilgin», dedilar — kajavalarida tavozeʼ qilgan holda.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ўз кажаваларида туриб: «Лаббайк! Охират ҳаётидан бошқа ҳаёт йўқ. Бас, ансор ва муҳожирларни мағфират қилгин», дедилар — кажаваларида тавозеъ қилган ҳолда.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي نَعَامَةَ الْحَنَفِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ لَا يَقْرَءُونَ يَعْنِي لَا يَجْهَرُونَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar oʻqimas edilar, yaʼni jahriy oʻqimas edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар ўқимас эдилар, яъни жаҳрий ўқимас эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ آخِرُ صَلَاةٍ صَلَّاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بُرْدٌ مُتَوَشِّحًا بِهِ وَهُوَ قَاعِدٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻqigan oxirgi namozlari — ustlarida bir burd (chopon) boʻlib, uni yopinib olgan va oʻtirgan holda oʻqilgan namoz edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўқиган охирги намозлари — устларида бир бурд (чопон) бўлиб, уни ёпиниб олган ва ўтирган ҳолда ўқилган намоз эди.
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ الْقَاسِمِ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ مَا بَيْنَ نَاحِيَتَيْ حَوْضِي مَثَلُ مَا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَالْمَدِينَةِ أَوْ مَثَلُ مَا بَيْنَ الْمَدِينَةِ وَعَمَّانَ قَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ شَكَّ هِشَامٌ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Havzimning ikki cheti orasi Sanʼo bilan Madina orasidagidek yoki Madina bilan Ammon orasidagidekdir», dedilar. Abdulvahhob: «Hishom shubha qildi», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳавзимнинг икки чети ораси Санъо билан Мадина орасидагидек ёки Мадина билан Аммон орасидагидекдир», дедилар. Абдулваҳҳоб: «Ҳишом шубҳа қилди», деди.
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرَّجُلِ يَرْقُدُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَغْفُلُ عَنْهَا قَالَ لِيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ dan namozdan uxlab qoladigan yoki uni gʻofil boʻlib qoldiradigan kishi haqida soʻradi. U zot: «Uni eslagan vaqtida oʻqisin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ дан намоздан ухлаб қоладиган ёки уни ғофил бўлиб қолдирадиган киши ҳақида сўради. У зот: «Уни эслаган вақтида ўқисин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَخْضِبْ قَطُّ إِنَّمَا كَانَ الْبَيَاضُ فِي مُقَدَّمِ لِحْيَتِهِ وَفِي الْعَنْفَقَةِ وَفِي الرَّأْسِ وَفِي الصُّدْغَيْنِ شَيْئًا لَا يَكَادُ يُرَىوَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hech qachon (sochlarini) boʻyamaganlar; oqlik faqat soqollarining old qismida, iyaklarida, boshlarida va chakkalarida — koʻzga deyarli koʻrinmaydigan darajada — bor edi. Abu Bakr esa xina bilan boʻyar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон (сочларини) бўямаганлар; оқлик фақат соқолларининг олд қисмида, иякларида, бошларида ва чаккаларида — кўзга деярли кўринмайдиган даражада — бор эди. Абу Бакр эса хина билан бўяр эди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مَعْبَدٍ ابْنُ أَخِي حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْحِمْيَرِيِّ قَالَ ذَهَبْتُ مَعَ حُمَيْدٍ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَايَعَهُ النَّاسُ أَوْ كُنَّا إِذَا بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَقِّنُنَا أَنْ يَقُولَ لَنَا فِيمَا اسْتَطَعْتَقَالَ أَبِي لَيْسَ هُوَ حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ
Jaʼfar ibn Maʼbad dedi: Men Humayd bilan Anas ibn Molikning oldiga bordim. U shunday dedi: Odamlar Rasululloh ﷺ ga bayʼat qilganlarida — yoki: biz Rasululloh ﷺ ga bayʼat qilganimizda — u zot bizga «kuching yetganicha» deb aytishimizni talqin qilar edilar. Otam: «U Humayd at-Tavil emas», dedi.Жаъфар ибн Маъбад деди: Мен Ҳумайд билан Анас ибн Моликнинг олдига бордим. У шундай деди: Одамлар Расулуллоҳ ﷺ га байъат қилганларида — ёки: биз Расулуллоҳ ﷺ га байъат қилганимизда — у зот бизга «кучинг етганича» деб айтишимизни талқин қилар эдилар. Отам: «У Ҳумайд ат-Тавил эмас», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لِحْيَانَ وَعُصَيَّةَ عَصَوْا اللَّهَ وَرَسُولَهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir oy davomida qunut oʻqib, Riʼl, Zakvon, Banu Lihyon va Allohga hamda Rasuliga itoatsizlik qilgan Usayyaga qarshi duo qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ой давомида қунут ўқиб, Риъл, Заквон, Бану Лиҳён ва Аллоҳга ҳамда Расулига итоатсизлик қилган Усайяга қарши дуо қилдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَزْمٌ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ ذَاتَ يَوْمٍ لِبَعْضِ مَخَارِجِهِ وَمَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَانْطَلَقُوا يَسِيرُونَ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَلَمْ يَجِدْ الْقَوْمُ مَاءً يَتَوَضَّئُونَ بِهِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا نَجِدُ مَا نَتَوَضَّأُ بِهِ وَرَأَى فِي وُجُوهِ أَصْحَابِهِ كَرَاهِيَةَ ذَلِكَ فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ فَجَاءَ بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ يَسِيرٍ فَأَخَذَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ مَدَّ أَصَابِعَهُ الْأَرْبَعَةَ عَلَى الْقَدَحِ ثُمَّ قَالَ هَلُمُّوا فَتَوَضَّئُوا فَتَوَضَّأَ الْقَوْمُ حَتَّى أَبْلَغُوا فِيمَا يُرِيدُونَ قَالَ سُئِلَ كَمْ بَلَغُوا قَالَ سَبْعِينَ أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ bir kuni ashoblaridan bir necha kishi bilan chiqishlaridan biriga chiqdilar. Ular yurib ketdilar, namoz vaqti keldi, ammo qavm tahorat qiladigan suv topmadi. Ular: «Yo Rasululloh! Allohga qasamki, tahorat qiladigan narsa topmayapmiz», dedilar. U zot ashoblarining yuzlarida buning ogʻirligini koʻrdilar. Shunda qavmdan bir kishi borib, bir kosada ozgina suv keltirdi. Allohning Nabiysi ﷺ uni olib, undan tahorat qildilar, soʻng toʻrt barmoqlarini kosa ustiga choʻzdilar va: «Kelinglar, tahorat qilinglar», dedilar. Qavm istaganicha toʻla tahorat qildi. (Rovoiy) dedi: «Necha kishi edilar?» deb soʻralganda, u: «Yetmish yoki shunga yaqin», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ бир куни ашобларидан бир неча киши билан чиқишларидан бирига чиқдилар. Улар юриб кетдилар, намоз вақти келди, аммо қавм таҳорат қиладиган сув топмади. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳга қасамки, таҳорат қиладиган нарса топмаяпмиз», дедилар. У зот ашобларининг юзларида бунинг оғирлигини кўрдилар. Шунда қавмдан бир киши бориб, бир косада озгина сув келтирди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ уни олиб, ундан таҳорат қилдилар, сўнг тўрт бармоқларини коса устига чўздилар ва: «Келинглар, таҳорат қилинглар», дедилар. Қавм истаганича тўла таҳорат қилди. (Ровоий) деди: «Неча киши эдилар?» деб сўралганда, у: «Етмиш ёки шунга яқин», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّي قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُقَلَّ لَيْلَةٌ تَأْتِي عَلَيَّ إِلَّا وَأَنَا أَرَى فِيهَا خَلِيلِي عَلَيْهِ السَّلَام وَأَنَسٌ يَقُولُ ذَلِكَ وَتَدْمَعُ عَيْنَاهُ
Anas (roziyallohu anhu) shunday der edi: Menga keladigan kechalardan kami boʻladiki, unda men doʻstim (alayhis-salom)ni koʻrmagan boʻlsam. Anas buni aytar va koʻzlaridan yosh oqar edi.Анас (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди: Менга келадиган кечалардан ками бўладики, унда мен дўстим (алайҳис-салом)ни кўрмаган бўлсам. Анас буни айтар ва кўзларидан ёш оқар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا شَدَّادٌ أَبُو طَلْحَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَأَتَتْ الْأَنْصَارُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِجَمَاعَتِهِمْ فَقَالُوا إِلَى مَتَى نَنْزَعُ مِنْ هَذِهِ الْآبَارِ فَلَوْ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا اللَّهَ لَنَا فَفَجَّرَ لَنَا مِنْ هَذِهِ الْجِبَالِ عُيُونًا فَجَاءُوا بِجَمَاعَتِهِمْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَآهُمْ قَالَ مَرْحَبًا وَأَهْلًا لَقَدْ جَاءَ بِكُمْ إِلَيْنَا حَاجَةٌ قَالُوا إِي وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّكُمْ لَنْ تَسْأَلُونِي الْيَوْمَ شَيْئًا إِلَّا أُوتِيتُمُوهُ وَلَا أَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلَّا أَعْطَانِيهِ فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ فَقَالُوا الدُّنْيَا تُرِيدُونَ فَاطْلُبُوا الْآخِرَةَ فَقَالُوا بِجَمَاعَتِهِمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لَنَا أَنْ يَغْفِرَ لَنَا فَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَلِأَبْنَاءِ الْأَنْصَارِ وَلِأَبْنَاءِ أَبْنَاءِ الْأَنْصَارِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَوْلَادِنَا مِنْ غَيْرِنَا قَالَ وَأَوْلَادِ الْأَنْصَارِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَوَالِينَا قَالَ وَمَوَالِي الْأَنْصَارِقَالَ وَحَدَّثَتْنِي أُمِّي عَنْ أُمِّ الْحَكَمِ بِنْتِ النُّعْمَانِ بْنِ صُهْبَانَ أَنَّهَا سَمِعَتْ أَنَسًا يَقُولُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا غَيْرَ أَنَّهُ زَادَ فِيهِ وَكَنَائِنِ الْأَنْصَارِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlar jamoalari bilan Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Qachongacha bu quduqlardan suv tortamiz? Rasululloh ﷺ huzurlariga borsak, u zot biz uchun Allohga duo qilsalar, U biz uchun mana shu togʻlardan buloqlar chiqarib bersa», dedilar. Soʻng jamoalari bilan Nabiy ﷺ huzurlariga keldilar. U zot ularni koʻrganlarida: «Marhabo va ahlan! Sizlarni bizning oldimizga bir hojat keltiribdi», dedilar. Ular: «Ha, Allohga qasamki, yo Rasululloh!» dedilar. U zot: «Bugun mendan nima soʻrasangiz, albatta sizlarga beriladi; men Allohdan nima soʻrasam, U menga albatta beradi», dedilar. Shunda ular bir-birlariga yuzlanib: «Dunyoni istayapsizlarmi? Oxiratni talab qilinglar!» dedilar. Soʻng jamoalari bilan: «Yo Rasululloh! Alloh bizni magʻfirat qilishini soʻrab, biz uchun duo qiling», dedilar. U zot: «Allohim! Ansorlarni, ansorlarning bolalarini va ansorlar bolalarining bolalarini magʻfirat qilgin», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh! Bizdan boʻlmagan farzandlarimizni ham», dedilar. U zot: «Va ansorlarning farzandlarini», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh! Mavlolarimizni ham», dedilar. U zot: «Va ansorlarning mavlolarini», dedilar. (Shaddod) dedi: Menga onam Ummul Hakam binti Nuʼmon ibn Suhbondan rivoyat qildiki, u Anasning Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini aytganini eshitgan, faqat unda: «va ansorlarning kelinlarini», deb ziyoda qilgan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлар жамоалари билан Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Қачонгача бу қудуқлардан сув тортамиз? Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига борсак, у зот биз учун Аллоҳга дуо қилсалар, У биз учун мана шу тоғлардан булоқлар чиқариб берса», дедилар. Сўнг жамоалари билан Набий ﷺ ҳузурларига келдилар. У зот уларни кўрганларида: «Марҳабо ва аҳлан! Сизларни бизнинг олдимизга бир ҳожат келтирибди», дедилар. Улар: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, ё Расулуллоҳ!» дедилар. У зот: «Бугун мендан нима сўрасангиз, албатта сизларга берилади; мен Аллоҳдан нима сўрасам, У менга албатта беради», дедилар. Шунда улар бир-бирларига юзланиб: «Дунёни истаяпсизларми? Охиратни талаб қилинглар!» дедилар. Сўнг жамоалари билан: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ бизни мағфират қилишини сўраб, биз учун дуо қилинг», дедилар. У зот: «Аллоҳим! Ансорларни, ансорларнинг болаларини ва ансорлар болаларининг болаларини мағфират қилгин», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Биздан бўлмаган фарзандларимизни ҳам», дедилар. У зот: «Ва ансорларнинг фарзандларини», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Мавлоларимизни ҳам», дедилар. У зот: «Ва ансорларнинг мавлоларини», дедилар. (Шаддод) деди: Менга онам Уммул Ҳакам бинти Нуъмон ибн Суҳбондан ривоят қилдики, у Анаснинг Набий ﷺ дан шунга ўхшашини айтганини эшитган, фақат унда: «ва ансорларнинг келинларини», деб зиёда қилган.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَدَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا وَأُمِّي وَخَالَتِي فَقَالَ قُومُوا أُصَلِّي بِكُمْ فِي غَيْرِ حِينِ صَلَاةٍ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ لِثَابِتٍ أَيْنَ جَعَلَ أَنَسًا مِنْهُ قَالَ عَلَى يَمِينِهِ وَالنِّسْوَةَ خَلْفَهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldimizga kirdilar — men, onam va xolam bor edik. U zot namoz vaqti boʻlmagan paytda: «Turinglar, sizlarga namoz oʻqib beray», dedilar. (Rovoiy) dedi: Qavmdan bir kishi Sobitga: «U Anasni qayerga turgʻizdi?» dedi. U: «Oʻng tomoniga, ayollarni esa orqasiga», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдимизга кирдилар — мен, онам ва холам бор эдик. У зот намоз вақти бўлмаган пайтда: «Туринглар, сизларга намоз ўқиб берай», дедилар. (Ровоий) деди: Қавмдан бир киши Собитга: «У Анасни қаерга турғизди?» деди. У: «Ўнг томонига, аёлларни эса орқасига», деди.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي الْعُمَرِيَّ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ يَحْيَى قَالَتْ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُمَاتَ ابْنٌ لِأَبِي طَلْحَةَ فَصَلَّى عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ أَبُو طَلْحَةَ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأُمُّ سُلَيْمٍ خَلْفَ أَبِي طَلْحَةَ كَأَنَّهُمْ عُرْفُ دِيكٍ وَأَشَارَ بِيَدِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning bir oʻgʻli vafot etdi, Nabiy ﷺ unga janoza oʻqidilar. Abu Talha Nabiy ﷺ ning orqalarida, Ummu Sulaym esa Abu Talhaning orqasida turdi — xuddi xoʻrozning toji kabi. Va u qoʻli bilan ishora qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг бир ўғли вафот этди, Набий ﷺ унга жаноза ўқидилар. Абу Талҳа Набий ﷺ нинг орқаларида, Умму Сулайм эса Абу Талҳанинг орқасида турди — худди хўрознинг тожи каби. Ва у қўли билан ишора қилди.
حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ وَأُمُّ سُلَيْمٍ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ وَأُمَّ سُلَيْمٍ مِنْ خَلْفِنَا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga namoz oʻqib berdilar — men va Ummu Sulaym u zot bilan birga edik. U zot meni oʻng tomonlariga, Ummu Sulaymni esa orqamizga turgʻizdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга намоз ўқиб бердилар — мен ва Умму Сулайм у зот билан бирга эдик. У зот мени ўнг томонларига, Умму Сулаймни эса орқамизга турғиздилар.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ حَيَّةٌ ثُمَّ يَذْهَبُ الذَّاهِبُ إِلَى الْعَوَالِي فَيَأْتِيهَا وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asr namozini quyosh oq va tiniq turgan paytda oʻqir edilar, soʻng boruvchi Avoliyga borar va quyosh hali baland turgan holda unga yetib borar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аср намозини қуёш оқ ва тиниқ турган пайтда ўқир эдилар, сўнг борувчи Аволийга борар ва қуёш ҳали баланд турган ҳолда унга етиб борар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ أُرَاهُ قَالَ الْأُولَى شَكَّ أَبُو قَطَنٍ
Anas (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ dan rivoyat qiladi: «Sabr — (musibat) zarbasi paytidadir». (Rovoiy) dedi: Menimcha, u: «birinchi», dedi — Abu Qatan shubha qildi.Анас (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилади: «Сабр — (мусибат) зарбаси пайтидадир». (Ровоий) деди: Менимча, у: «биринчи», деди — Абу Қатан шубҳа қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ ثُمَّ تَرَكَهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ arab qabilalaridan baʼzilariga qarshi duo qilib, bir oy davomida rukuʼdan keyin qunut oʻqidilar, soʻng uni tark etdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ араб қабилаларидан баъзиларига қарши дуо қилиб, бир ой давомида рукуъдан кейин қунут ўқидилар, сўнг уни тарк этдилар.