أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَمَّنِي جِبْرِيلُ " . فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ . وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ " لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالأَمْسِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Jibril menga imom boʻldi», dedilar. Soʻng (rovi) Ibn Abbosning hadisiga oʻxshash mazmunda zikr qildi, lekin unda «kechagi asrning vaqtida» degan soʻzni zikr qilmadi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Ibn Abbosning hadisi esa hasan sahih hadisdir. Muhammad (al-Buxoriy) aytdi: Namoz vaqtlari haqida eng sahih (rivoyat) Jobirning Paygʻambar ﷺdan (qilgan) hadisidir. U aytdi: Jobirning namoz vaqtlari haqidagi hadisini Ato ibn Abu Raboh, Amr ibn Dinor va Abuz-Zubayr ham Jobir ibn Abdullohdan, u Paygʻambar ﷺdan — Vahb ibn Kaysonning Jobirdan, u Paygʻambar ﷺdan (qilgan) hadisiga oʻxshash tarzda rivoyat qilganlar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Жибрил менга имом бўлди», дедилар. Сўнг (рови) Ибн Аббоснинг ҳадисига ўхшаш мазмунда зикр қилди, лекин унда «кечаги асрнинг вақтида» деган сўзни зикр қилмади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Ибн Аббоснинг ҳадиси эса ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Муҳаммад (ал-Бухорий) айтди: Намоз вақтлари ҳақида энг саҳиҳ (ривоят) Жобирнинг Пайғамбар ﷺдан (қилган) ҳадисидир. У айтди: Жобирнинг намоз вақтлари ҳақидаги ҳадисини Ато ибн Абу Рабоҳ, Амр ибн Динор ва Абуз-Зубайр ҳам Жобир ибн Абдуллоҳдан, у Пайғамбар ﷺдан — Ваҳб ибн Кайсоннинг Жобирдан, у Пайғамбар ﷺдан (қилган) ҳадисига ўхшаш тарзда ривоят қилганлар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا " . قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Muhammad ibn Bashshor — Bundor — bizga hadis aytdi: Muoz ibn Hishom bizga hadis aytdi: Otam menga hadis aytdi, u Yahyo ibn Abu Kasiydan rivoyat qildi: Abu Salama ibn Abdurrahmon bizga hadis aytdi, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildiki, Umar ibn al-Xattob Xandaq kunida Qurayshning kofirlarini soʻkib turib: «Yo Rasululloh, quyosh botgunicha asr namozini deyarli oʻqiy olmadim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Vallohi, men ham uni oʻqimadim», dedilar. (Jobir) aytdi: Soʻng biz Buthonga tushdik va Rasululloh ﷺ tahorat oldilar, biz ham tahorat oldik. Rasululloh ﷺ asr namozini quyosh botgandan keyin oʻqidilar, soʻng undan keyin shom namozini oʻqidilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir.Муҳаммад ибн Башшор — Бундор — бизга ҳадис айтди: Муоз ибн Ҳишом бизга ҳадис айтди: Отам менга ҳадис айтди, у Яҳё ибн Абу Касийдан ривоят қилди: Абу Салама ибн Абдурраҳмон бизга ҳадис айтди, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилдики, Умар ибн ал-Хаттоб Хандақ кунида Қурайшнинг кофирларини сўкиб туриб: «Ё Расулуллоҳ, қуёш ботгунича аср намозини деярли ўқий олмадим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Валлоҳи, мен ҳам уни ўқимадим», дедилар. (Жобир) айтди: Сўнг биз Бутҳонга тушдик ва Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олдилар, биз ҳам таҳорат олдик. Расулуллоҳ ﷺ аср намозини қуёш ботгандан кейин ўқидилар, сўнг ундан кейин шом намозини ўқидилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ، هُوَ صَاحِبُ السِّقَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، وَعَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِبِلاَلٍ " يَا بِلاَلُ إِذَا أَذَّنْتَ فَتَرَسَّلْ فِي أَذَانِكَ وَإِذَا أَقَمْتَ فَاحْدُرْ وَاجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ قَدْرَ مَا يَفْرُغُ الآكِلُ مِنْ أَكْلِهِ وَالشَّارِبُ مِنْ شُرْبِهِ وَالْمُعْتَصِرُ إِذَا دَخَلَ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ وَلاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي " .
Ahmad ibn al-Hasan bizga, al-Muallo ibn Asad bizga, Abdulmunʼim — u Sohibus-Siqodir — bizga rivoyat qilib aytdi: Bizga Yahyo ibn Muslim al-Hasandan va Atodan, ular Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ Bilolga: «Ey Bilol, azon aytsang, shoshilmay, sekin ayt, iqomat qilsang, tez (qil). Azoning bilan iqomating orasini ovqatlanuvchi ovqatini, ichuvchi ichimligini tugatadigan, hojati boriga hojatini chiqarish uchun kirgan kishiga yetadigan miqdorda qil. Meni koʻrmaguningizcha (namozga) turmanglar», dedilar.Аҳмад ибн ал-Ҳасан бизга, ал-Муалло ибн Асад бизга, Абдулмунъим — у Соҳибус-Сиқодир — бизга ривоят қилиб айтди: Бизга Яҳё ибн Муслим ал-Ҳасандан ва Атодан, улар Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ Билолга: «Эй Билол, азон айтсанг, шошилмай, секин айт, иқомат қилсанг, тез (қил). Азонинг билан иқоматинг орасини овқатланувчи овқатини, ичувчи ичимлигини тугатадиган, ҳожати борига ҳожатини чиқариш учун кирган кишига етадиган миқдорда қил. Мени кўрмагунингизча (намозга) турманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الْمُنْعِمِ، نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ وَهُوَ إِسْنَادٌ مَجْهُولٌ وَعَبْدُ الْمُنْعِمِ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ .
Abd ibn Humayd bizga, Yunus ibn Muhammad bizga Abdulmunʼimdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi. Abu Iso aytdi: Jobirning bu hadisini biz faqat shu yoʻl bilan, Abdulmunʼimning hadisidan bilamiz. U majhul (nomaʼlum) isnoddir, Abdulmunʼim esa basralik shayxdir.Абд ибн Ҳумайд бизга, Юнус ибн Муҳаммад бизга Абдулмунъимдан шунга ўхшашини ривоят қилди. Абу Исо айтди: Жобирнинг бу ҳадисини биз фақат шу йўл билан, Абдулмунъимнинг ҳадисидан биламиз. У мажҳул (номаълум) исноддир, Абдулмунъим эса басралик шайхдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلاَةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلاَّ حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ لاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ . وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ دِينَارٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Kim azonni eshitganda: ‹Allohumma Robba hozihid-daʼvatit-tomma vas-solatil-qoima, oti Muhammadanil-vasilata val-fazila, vabʼashhu maqoman mahmudanil-lazi vaʼadtah› — ‹Ey Alloh, bu mukammal daʼvatning va qoim turguvchi namozning Robbi, Muhammadga vasila va fazilatni ato et, hamda uni Oʻzing vaʼda qilgan maqtovli maqomga eltgin› — desa, unga Qiyomat kunida shafoat (qilish huquqi) halol boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi Muhammad ibn al-Munkadirning (rivoyati) jihatidan sahih hasan gʻaribdir; uni Shuayb ibn Abu Hamzadan, u Muhammad ibn al-Munkadirdan (rivoyat qilganidan) boshqa birovning rivoyat qilganini bilmaymiz. Abu Hamzaning ismi Dinordir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким азонни эшитганда: ‹Аллоҳумма Робба ҳозиҳид-даъватит-томма вас-солатил-қоима, оти Муҳаммаданил-василата вал-фазила, вабъашҳу мақоман маҳмуданил-лази ваъадтаҳ› — ‹Эй Аллоҳ, бу мукаммал даъватнинг ва қоим тургувчи намознинг Робби, Муҳаммадга васила ва фазилатни ато эт, ҳамда уни Ўзинг ваъда қилган мақтовли мақомга элтгин› — деса, унга Қиёмат кунида шафоат (қилиш ҳуқуқи) ҳалол бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси Муҳаммад ибн ал-Мункадирнинг (ривояти) жиҳатидан саҳиҳ ҳасан ғарибдир; уни Шуайб ибн Абу Ҳамзадан, у Муҳаммад ибн ал-Мункадирдан (ривоят қилганидан) бошқа бировнинг ривоят қилганини билмаймиз. Абу Ҳамзанинг исми Динордир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَعْتَدِلْ وَلاَ يَفْتَرِشْ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِبْلٍ وَأَنَسٍ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الاِعْتِدَالَ فِي السُّجُودِ وَيَكْرَهُونَ الاِفْتِرَاشَ كَافْتِرَاشِ السَّبُعِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Birortangiz sajda qilsa, muʼtadil (toʻgʻri) boʻlsin va itning yotishi kabi ikki bilagini (yerga) yozmasin», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abdurahmon ibn Shibl, Anas, Baro, Abu Humayd va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir. Ilm ahli shunga amal qiladilar, ular sajdada muʼtadillikni ixtiyor qiladilar va yirtqich hayvonning yozilishi kabi (bilakni) yozishni makruh sanaydilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирортангиз сажда қилса, муътадил (тўғри) бўлсин ва итнинг ётиши каби икки билагини (ерга) ёзмасин», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абдураҳмон ибн Шибл, Анас, Баро, Абу Ҳумайд ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли шунга амал қиладилар, улар саждада муътадилликни ихтиёр қиладилар ва йиртқич ҳайвоннинг ёзилиши каби (билакни) ёзишни макруҳ санайдилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَيَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَجِئْتُ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ وَالسُّجُودُ أَخْفَضُ مِنَ الرُّكُوعِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ نَعْلَمُ بَيْنَهُمُ اخْتِلاَفًا . لاَ يَرَوْنَ بَأْسًا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ عَلَى رَاحِلَتِهِ تَطَوُّعًا حَيْثُمَا كَانَ وَجْهُهُ إِلَى الْقِبْلَةِ أَوْ غَيْرِهَا .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: «Nabiy ﷺ meni bir hojat (yumush) uchun yubordilar. Men qaytib kelsam, u zot ulovlari ustida sharq tomonga qarab namoz oʻqiyotgan edilar; sajdani rukuʼdan pastroq qilar edilar». (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Anas, Ibn Umar, Abu Said va Omir ibn Rabiʼadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir; bu hadis Jobirdan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Ilm ahlining umumiy (koʻpchiligi) nazdida shunga amal qilinadi, ular orasida ixtilof borligini bilmaymiz. Ular kishining ulovi ustida — yuzi qiblaga qarasinmi yoki boshqa tomongami — nafl namozini oʻqishida hech qanday eʼtiroz koʻrmaydilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: «Набий ﷺ мени бир ҳожат (юмуш) учун юбордилар. Мен қайтиб келсам, у зот уловлари устида шарқ томонга қараб намоз ўқиётган эдилар; саждани рукуъдан пастроқ қилар эдилар». (Абу Исо) айтди: Бу бобда Анас, Ибн Умар, Абу Саид ва Омир ибн Рабиъадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир; бу ҳадис Жобирдан бир неча йўл билан ривоят қилинган. Илм аҳлининг умумий (кўпчилиги) наздида шунга амал қилинади, улар орасида ихтилоф борлигини билмаймиз. Улар кишининг улови устида — юзи қиблага қарасинми ёки бошқа томонгами — нафл намозини ўқишида ҳеч қандай эътироз кўрмайдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الصَّلاَةِ أَفْضَلُ قَالَ " طُولُ الْقُنُوتِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُبْشِيٍّ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ .
Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Paygʻambar ﷺdan: «Qaysi namoz afzalroq?» — deb soʻralganda, u zot: «Qunut (qiyom)i eng uzun boʻlgani», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Hubshiy va Anas ibn Molik (roziyallohu anhumo)dan Paygʻambar ﷺdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Jobir ibn Abdulloh hadisi hasan sahih hadisdir. Bu (hadis) Jobir ibn Abdullohdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Пайғамбар ﷺдан: «Қайси намоз афзалроқ?» — деб сўралганда, у зот: «Қунут (қиём)и энг узун бўлгани», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Ҳубший ва Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳумо)дан Пайғамбар ﷺдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Жобир ибн Абдуллоҳ ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу (ҳадис) Жобир ибн Абдуллоҳдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأَصَابَنَا مَطَرٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَاءَ فَلْيُصَلِّ فِي رَحْلِهِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ وَأَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَخَّصَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْقُعُودِ عَنِ الْجَمَاعَةِ وَالْجُمُعَةِ فِي الْمَطَرِ وَالطِّينِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ رَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا . وَقَالَ أَبُو زُرْعَةَ لَمْ نَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلاَءِ الثَّلاَثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ . وَأَبُو الْمَلِيحِ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga safarda edik, bizga yomgʻir tegdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Kim xohlasa, oʻz manzilida (ulovida) namoz oʻqisin», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ibn Umar, Samura, Abul Malih otasidan va Abdurrahmon ibn Samuradan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir. Ilm ahli yomgʻir va loy-tuproq paytida jamoatdan hamda jumʼadan qolishga ruxsat berganlar, Ahmad va Ishoq ham shuni aytadilar. Abu Iso aytdi: Men Abu Zurʼaning shunday deganini eshitdim: Affon ibn Muslim Amr ibn Alidan bir hadis rivoyat qildi. Abu Zurʼa: Basrada bu uch kishidan — Ali ibn al-Madiniy, Ibn ash-Shazakuniy va Amr ibn Alidan — yodi kuchliroq kimsani koʻrmadik, dedi. Abul Malihning ismi Omir boʻlib, Zayd ibn Usoma ibn Umayr al-Huzaliy deb ham aytiladi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга сафарда эдик, бизга ёмғир тегди. Шунда Набий ﷺ: «Ким хоҳласа, ўз манзилида (уловида) намоз ўқисин», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Ибн Умар, Самура, Абул Малиҳ отасидан ва Абдурраҳмон ибн Самурадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли ёмғир ва лой-тупроқ пайтида жамоатдан ҳамда жумъадан қолишга рухсат берганлар, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтадилар. Абу Исо айтди: Мен Абу Зуръанинг шундай деганини эшитдим: Аффон ибн Муслим Амр ибн Алидан бир ҳадис ривоят қилди. Абу Зуръа: Басрада бу уч кишидан — Али ибн ал-Мадиний, Ибн аш-Шазакуний ва Амр ибн Алидан — ёди кучлироқ кимсани кўрмадик, деди. Абул Малиҳнинг исми Омир бўлиб, Зайд ибн Усома ибн Умайр ал-Ҳузалий деб ҳам айтилади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ رُمِيَ يَوْمَ الأَحْزَابِ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَطَعُوا أَكْحَلَهُ أَوْ أَبْجَلَهُ فَحَسَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّارِ فَانْتَفَخَتْ يَدُهُ فَتَرَكَهُ فَنَزَفَهُ الدَّمُ فَحَسَمَهُ أُخْرَى فَانْتَفَخَتْ يَدُهُ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ اللَّهُمَّ لاَ تُخْرِجْ نَفْسِي حَتَّى تُقِرَّ عَيْنِي مِنْ بَنِي قُرَيْظَةَ . فَاسْتَمْسَكَ عِرْقُهُ فَمَا قَطَرَ قَطْرَةً حَتَّى نَزَلُوا عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَحَكَمَ أَنْ يُقْتَلَ رِجَالُهُمْ وَيُسْتَحْيَى نِسَاؤُهُمْ يَسْتَعِينُ بِهِنَّ الْمُسْلِمُونَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَصَبْتَ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ " . وَكَانُوا أَرْبَعَمِائَةٍ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَتْلِهِمُ انْفَتَقَ عِرْقُهُ فَمَاتَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَطِيَّةَ الْقُرَظِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Ahzob (Xandaq) kuni Saʼd ibn Muozga oʻq tegib, uning bilak tomirini kesib yubordi. Shunda Rasululloh ﷺ uni olov bilan dogʻlab kuydirdilar, ammo qoʻli shishib ketdi. Shu sababli uni tark etdilar (qoʻyib qoʻydilar). Soʻng undan qon oqaverdi, shuning uchun yana bir bor dogʻlab kuydirdilar, qoʻli yana shishdi. Saʼd buni koʻrgach: ‹Ey Alloh, Banu Qurayza tarafidan koʻzim quvonmaguncha jonimni olmagil›, dedi. Shunda uning tomiri toʻxtab, undan bir tomchi ham oqmadi — toki ular Saʼd ibn Muozning hukmiga rozi boʻlib (qalʼadan) tushgunlaricha. (Rasululloh ﷺ) unga odam yuborib chaqirtirdilar, u esa: erkaklari oʻldirilsin, ayollaridan musulmonlar foydalanishlari uchun ular tirik qoldirilsin, deb hukm qildi. Rasululloh ﷺ: ‹Sen ular haqida Allohning hukmiga toʻgʻri yetding›, dedilar. Ular toʻrt yuz nafar edilar. Saʼd ularni oʻldirishdan boʻshagach, tomiri yorilib, vafot etdi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Аҳзоб (Хандақ) куни Саъд ибн Муозга ўқ тегиб, унинг билак томирини кесиб юборди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни олов билан доғлаб куйдирдилар, аммо қўли шишиб кетди. Шу сабабли уни тарк этдилар (қўйиб қўйдилар). Сўнг ундан қон оқаверди, шунинг учун яна бир бор доғлаб куйдирдилар, қўли яна шишди. Саъд буни кўргач: ‹Эй Аллоҳ, Бану Қурайза тарафидан кўзим қувонмагунча жонимни олмагил›, деди. Шунда унинг томири тўхтаб, ундан бир томчи ҳам оқмади — токи улар Саъд ибн Муознинг ҳукмига рози бўлиб (қалъадан) тушгунларича. (Расулуллоҳ ﷺ) унга одам юбориб чақиртирдилар, у эса: эркаклари ўлдирилсин, аёлларидан мусулмонлар фойдаланишлари учун улар тирик қолдирилсин, деб ҳукм қилди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сен улар ҳақида Аллоҳнинг ҳукмига тўғри етдинг›, дедилар. Улар тўрт юз нафар эдилар. Саъд уларни ўлдиришдан бўшагач, томири ёрилиб, вафот этди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمْ نُبَايِعْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمَوْتِ إِنَّمَا بَايَعْنَاهُ عَلَى أَنْ لاَ نَفِرَّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَى كِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ قَدْ بَايَعَهُ قَوْمٌ مِنْ أَصْحَابِهِ عَلَى الْمَوْتِ وَإِنَّمَا قَالُوا لاَ نَزَالُ بَيْنَ يَدَيْكَ حَتَّى نُقْتَلَ وَبَايَعَهُ آخَرُونَ فَقَالُوا لاَ نَفِرُّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Biz Rasululloh ﷺga oʻlim ustiga bayʼat qilmadik, balki faqat qochmaslik ustiga bayʼat qildik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ikkala hadisning ham maʼnosi sahihdir: ashoblaridan bir qavm unga oʻlim ustiga bayʼat qilib: ‹Toki oʻldirilgunimizcha oldingizdan jilmaymiz› deganlar, boshqalari esa unga bayʼat qilib: ‹Qochmaymiz› deganlar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Биз Расулуллоҳ ﷺга ўлим устига байъат қилмадик, балки фақат қочмаслик устига байъат қилдик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Иккала ҳадиснинг ҳам маъноси саҳиҳдир: ашобларидан бир қавм унга ўлим устига байъат қилиб: ‹Токи ўлдирилгунимизча олдингиздан жилмаймиз› деганлар, бошқалари эса унга байъат қилиб: ‹Қочмаймиз› деганлар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ عَبْدٌ فَبَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْهِجْرَةِ وَلاَ يَشْعُرُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ عَبْدٌ فَجَاءَ سَيِّدُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بِعْنِيهِ " . فَاشْتَرَاهُ بِعَبْدَيْنِ أَسْوَدَيْنِ وَلَمْ يُبَايِعْ أَحَدًا بَعْدُ حَتَّى يَسْأَلَهُ أَعَبْدٌ هُوَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الزُّبَيْرِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir qul kelib, Rasululloh ﷺga hijrat ustiga bayʼat qildi, Nabiy ﷺ esa uning qul ekanini bilmasdilar. Soʻng uning xoʻjayini keldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni menga sotgin», dedilar. (Xoʻjayin) uni ikkita qora qulga sotdi. Bundan keyin u zot biror kishidan, qul ekanmi-yoʻqmi soʻramaguncha, bayʼat olmaydigan boʻldilar. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan gʻarib sahihdir. Biz uni faqat Abuz-Zubayrning rivoyatidan bilamiz.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир қул келиб, Расулуллоҳ ﷺга ҳижрат устига байъат қилди, Набий ﷺ эса унинг қул эканини билмасдилар. Сўнг унинг хўжайини келди. Шунда Набий ﷺ: «Уни менга сотгин», дедилар. (Хўжайин) уни иккита қора қулга сотди. Бундан кейин у зот бирор кишидан, қул эканми-йўқми сўрамагунча, байъат олмайдиган бўлдилар. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан ғариб саҳиҳдир. Биз уни фақат Абуз-Зубайрнинг ривоятидан биламиз.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ فَلاَ أَتْرُكُ فِيهَا إِلاَّ مُسْلِمًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdi: «Yahudiy va nasorolarni Arab yarim orolidan albatta chiqaraman, unda musulmondan boshqa hech kimni qoldirmayman». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитди: «Яҳудий ва насороларни Араб ярим оролидан албатта чиқараман, унда мусулмондан бошқа ҳеч кимни қолдирмайман». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْحَرْبُ خُدْعَةٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ بْنِ السَّكَنِ وَكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Urush — hiyladir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali, Zayd ibn Sobit, Oisha, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Asmoʻ bint Yazid ibn as-Sakan, Kaʼb ibn Molik va Anas ibn Molikdan ham (hadislar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уруш — ҳийладир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Али, Зайд ибн Собит, Оиша, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Асмў бинт Язид ибн ас-Сакан, Каъб ибн Молик ва Анас ибн Моликдан ҳам (ҳадислар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْوَلِيدِ الْكِنْدِيُّ الْكُوفِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ عَمَّارٍ يَعْنِي الدُّهْنِيَّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ آدَمَ عَنْ شَرِيكٍ . قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ آدَمَ عَنْ شَرِيكٍ وَقَالَ حَدَّثَنَا غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ سَوْدَاءُ . قَالَ مُحَمَّدٌ وَالْحَدِيثُ هُوَ هَذَا . قَالَ أَبُو عِيسَى وَالدُّهْنُ بَطْنٌ مِنْ بَجِيلَةَ وَعَمَّارٌ الدُّهْنِيُّ هُوَ عَمَّارُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الدُّهْنِيُّ وَيُكْنَى أَبَا مُعَاوِيَةَ وَهُوَ كُوفِيٌّ وَهُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Makkaga oq bayroq (livo) bilan kirdilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Yahyo ibn Odamning Sharikdan (qilgan) rivoyatidangina bilamiz. Men bu hadis haqida Muhammaddan soʻradim, u ham uni faqat Yahyo ibn Odamning Sharikdan (qilgan) rivoyatidangina bildi va: «Bizga bir necha kishi Sharikdan, u Ammordan, u Abuz Zubaydan, u Jobirdan rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ Makkaga qora salla oʻrab kirdilar», dedi. Muhammad: «(Sahih) hadis ana shudir», dedi. Abu Iso aytdi: Duhn — Bajila (qabilasi)ning bir tarmogʻidir. Ammor ad-Duhniy esa Ammor ibn Muoviya ad-Duhniy boʻlib, u Abu Muoviya kunyasi bilan ataladi, kufalik boʻlib, hadis ahli nazdida ishonchlidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Маккага оқ байроқ (ливо) билан кирдилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Яҳё ибн Одамнинг Шарикдан (қилган) ривоятидангина биламиз. Мен бу ҳадис ҳақида Муҳаммаддан сўрадим, у ҳам уни фақат Яҳё ибн Одамнинг Шарикдан (қилган) ривоятидангина билди ва: «Бизга бир неча киши Шарикдан, у Аммордан, у Абуз Зубайдан, у Жобирдан ривоят қилдики, Набий ﷺ Маккага қора салла ўраб кирдилар», деди. Муҳаммад: «(Саҳиҳ) ҳадис ана шудир», деди. Абу Исо айтди: Дуҳн — Бажила (қабиласи)нинг бир тармоғидир. Аммор ад-Дуҳний эса Аммор ибн Муовия ад-Дуҳний бўлиб, у Абу Муовия куняси билан аталади, куфалик бўлиб, ҳадис аҳли наздида ишончлидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْوَسْمِ فِي الْوَجْهِ وَالضَّرْبِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yuzga togʻ bosishdan (kuydirib belgi qoʻyishdan) va (yuzga) urishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ юзга тоғ босишдан (куйдириб белги қўйишдан) ва (юзга) уришдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ نُبَيْحًا الْعَنَزِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي لِتَدْفِنَهُ فِي مَقَابِرِنَا فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رُدُّوا الْقَتْلَى إِلَى مَضَاجِعِهِمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَنُبَيْحٌ ثِقَةٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Uhud kuni boʻlganda, ammam otamni bizning qabristonimizga dafn qilish uchun olib keldi. Shunda Rasululloh ﷺning jarchisi: «Oʻldirilganlarni yotgan joylariga (Uhudga) qaytaringlar», deb nido qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Iso aytdi: Nubayh siqa (ishonchli)dir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у деди: Уҳуд куни бўлганда, аммам отамни бизнинг қабристонимизга дафн қилиш учун олиб келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг жарчиси: «Ўлдирилганларни ётган жойларига (Уҳудга) қайтаринглар», деб нидо қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Исо айтди: Нубайҳ сиқа (ишончли)дир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ يَوْمَ الْفَتْحِ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ سَوْدَاءُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَرُكَانَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Fath kuni Makkaga, boshlarida qora salla bilan kirdilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Amr ibn Hurays, Ibn Abbos va Rukonadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Фатҳ куни Маккага, бошларида қора салла билан кирдилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Амр ибн Ҳурайс, Ибн Аббос ва Руконадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصُّورَةِ فِي الْبَيْتِ وَنَهَى أَنْ يُصْنَعَ ذَلِكَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي طَلْحَةَ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ uyda surat (saqlash)dan qaytardilar va uni yasashdan ham qaytardilar», dedi. Bu bobda Ali, Abu Talha, Oisha, Abu Hurayra va Abu Ayyubdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ уйда сурат (сақлаш)дан қайтардилар ва уни ясашдан ҳам қайтардилар», деди. Бу бобда Али, Абу Талҳа, Оиша, Абу Ҳурайра ва Абу Айюбдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَطْعَمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لُحُومَ الْخَيْلِ وَنَهَانَا عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرٍ . وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرٍ وَرِوَايَةُ ابْنِ عُيَيْنَةَ أَصَحُّ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ أَحْفَظُ مِنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizni ot goʻshtini yeyishga ruxsat berdilar va eshak goʻshtini yeyishdan qaytardilar». (Rovi) aytdi: Bu bobda Asmo bint Abu Bakrdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni bir necha (rovi) Amr ibn Dinordan, u Jobirdan shu tarzda rivoyat qilgan. Hammod ibn Zayd uni Amr ibn Dinordan, u Muhammad ibn Alidan, u Jobirdan rivoyat qilgan. Ibn Uyaynaning rivoyati esa sahihroqdir. (Rovi) aytdi: Men Muhammadning: ‹Sufyon ibn Uyayna Hammod ibn Zayddan koʻra kuchliroq yodlaydi›, deganini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизни от гўштини ейишга рухсат бердилар ва эшак гўштини ейишдан қайтардилар». (Рови) айтди: Бу бобда Асмо бинт Абу Бакрдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни бир неча (рови) Амр ибн Динордан, у Жобирдан шу тарзда ривоят қилган. Ҳаммод ибн Зайд уни Амр ибн Динордан, у Муҳаммад ибн Алидан, у Жобирдан ривоят қилган. Ибн Уяйнанинг ривояти эса саҳиҳроқдир. (Рови) айтди: Мен Муҳаммаднинг: ‹Суфён ибн Уяйна Ҳаммод ибн Зайддан кўра кучлироқ ёдлайди›, деганини эшитдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَسَقَطَتْ لُقْمَةٌ فَلْيُمِطْ مَا رَابَهُ مِنْهَا ثُمَّ لْيَطْعَمْهَا وَلاَ يَدَعْهَا لِلشَّيْطَانِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Sizlardan biror kishi taom yesa-yu, bir luqma (tushib) qolsa, undan yuqqan (kir)ni artib tashlab, keyin uni yesin va uni shaytonga qoldirmasin», dedilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Anasdan ham (rivoyat) bor.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Сизлардан бирор киши таом еса-ю, бир луқма (тушиб) қолса, ундан юққан (кир)ни артиб ташлаб, кейин уни есин ва уни шайтонга қолдирмасин», дедилар. (Рови) айтди: Бу бобда Анасдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ - قَالَ أَوَّلَ مَرَّةٍ الثُّومِ ثُمَّ قَالَ الثُّومِ وَالْبَصَلِ وَالْكُرَّاثِ فَلاَ يَقْرَبْنَا فِي مَسَاجِدِنَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَقُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ الْمُزَنِيِّ وَابْنِ عُمَرَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim mana bulardan — (roviy dastlab ‹sarimsoq› dedi, soʻng: ‹sarimsoq, piyoz va poʻrpiyozdan›) — yesa, bizga masjidlarimizda yaqinlashmasin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. U dedi: Bu bobda Umar, Abu Ayyub, Abu Hurayra, Abu Said, Jobir ibn Samura, Qurra ibn Iyos al-Muzaniy va Ibn Umardan ham (rivoyatlar) bor.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мана булардан — (ровий дастлаб ‹саримсоқ› деди, сўнг: ‹саримсоқ, пиёз ва пўрпиёздан›) — еса, бизга масжидларимизда яқинлашмасин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У деди: Бу бобда Умар, Абу Айюб, Абу Ҳурайра, Абу Саид, Жобир ибн Самура, Қурра ибн Иёс ал-Музаний ва Ибн Умардан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَغْلِقُوا الْبَابَ وَأَوْكِئُوا السِّقَاءَ وَأَكْفِئُوا الإِنَاءَ أَوْ خَمِّرُوا الإِنَاءَ وَأَطْفِئُوا الْمِصْبَاحَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ غُلُقًا وَلاَ يَحِلُّ وِكَاءً وَلاَ يَكْشِفُ آنِيَةً وَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى النَّاسِ بَيْتَهُمْ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Eshikni yopinglar, meshni bogʻlanglar, idishni agʻdarib qoʻyinglar yoki idishni yopinglar va chirogʻni oʻchiringlar. Chunki shayton yopiq eshikni ocholmaydi, bogʻlangan tugunni yecholmaydi va idishning ustini ocholmaydi. Bir kichik zararkunanda (sichqon) esa odamlarning uyiga oʻt qoʻyishi mumkin», dedilar. U dedi: Bu bobda Ibn Umar, Abu Hurayra va Ibn Abbosdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, u Jobirdan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эшикни ёпинглар, мешни боғланглар, идишни ағдариб қўйинглар ёки идишни ёпинглар ва чироғни ўчиринглар. Чунки шайтон ёпиқ эшикни очолмайди, боғланган тугунни ечолмайди ва идишнинг устини очолмайди. Бир кичик зараркунанда (сичқон) эса одамларнинг уйига ўт қўйиши мумкин», дедилар. У деди: Бу бобда Ибн Умар, Абу Ҳурайра ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, у Жобирдан бир неча йўл билан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الأَشْقَرُ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ بِيَدِ مَجْذُومٍ فَأَدْخَلَهُ مَعَهُ فِي الْقَصْعَةِ ثُمَّ قَالَ " كُلْ بِسْمِ اللَّهِ ثِقَةً بِاللَّهِ وَتَوَكُّلاً عَلَيْهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يُونُسَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ فَضَالَةَ . وَالْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ هَذَا شَيْخٌ بَصْرِيٌّ وَالْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ شَيْخٌ آخَرُ مِصْرِيٌّ أَوْثَقُ مِنْ هَذَا وَأَشْهَرُ . وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ أَخَذَ بِيَدِ مَجْذُومٍ وَحَدِيثُ شُعْبَةَ أَثْبَتُ عِنْدِي وَأَصَحُّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ moxov (juzom) kasaliga chalingan bir kishining qoʻlidan ushlab, uni oʻzlari bilan birga qadahga (idishga) kiritdilar, soʻng: «Allohga ishonch va Unga tavakkul qilgan holda, bismillah bilan ye», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Yunus ibn Muhammadning al-Mufazzal ibn Fazoladan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz. Bu al-Mufazzal ibn Fazola — basralik shayxdir. (Yana) al-Mufazzal ibn Fazola degan boshqa bir misrlik shayx ham bor boʻlib, u bundan ishonchliroq va mashhurroqdir. Shuʼba bu hadisni Habib ibn ash-Shahiddan, u Ibn Buraydadan: ‹Ibn Umar moxov kishining qoʻlidan ushladi›, deb rivoyat qilgan. Menimcha, Shuʼbaning rivoyati mustahkamroq (asbat) va sahihroqdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мохов (жузом) касалига чалинган бир кишининг қўлидан ушлаб, уни ўзлари билан бирга қадаҳга (идишга) киритдилар, сўнг: «Аллоҳга ишонч ва Унга таваккул қилган ҳолда, бисмиллаҳ билан е», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Юнус ибн Муҳаммаднинг ал-Муфаззал ибн Фазоладан қилган ривояти орқалигина биламиз. Бу ал-Муфаззал ибн Фазола — басралик шайхдир. (Яна) ал-Муфаззал ибн Фазола деган бошқа бир мисрлик шайх ҳам бор бўлиб, у бундан ишончлироқ ва машҳурроқдир. Шуъба бу ҳадисни Ҳабиб ибн аш-Шаҳиддан, у Ибн Бурайдадан: ‹Ибн Умар мохов кишининг қўлидан ушлади›, деб ривоят қилган. Менимча, Шуъбанинг ривояти мустаҳкамроқ (асбат) ва саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ سَعِيدٍ، هُوَ أَخُو سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ الثَّوْرِيِّ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sirka naqadar yaxshi idomdir (non bilan yeyiladigan qoʻshimcha taomdir)!», dedilar. U (rivoyatchi): Bu bobda Oisha va Ummu Honiʼdan ham (rivoyatlar) bor, dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сирка нақадар яхши идомдир (нон билан ейиладиган қўшимча таомдир)!», дедилар. У (ривоятчи): Бу бобда Оиша ва Умму Ҳониъдан ҳам (ривоятлар) бор, деди.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " . هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُبَارَكِ بْنِ سَعِيدٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sirka naqadar yaxshi idomdir!», dedilar. Bu (rivoyat) Muborak ibn Saʼidning hadisidan koʻra sahihroqdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сирка нақадар яхши идомдир!», дедилар. Бу (ривоят) Муборак ибн Саъиднинг ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ بَكْرِ بْنِ أَبِي الْفُرَاتِ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعْدٍ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَخَوَّاتِ بْنِ جُبَيْرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ جَابِرٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Jobirning hadisi sifatida hasan gʻaribdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Жобирнинг ҳадиси сифатида ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الظُّرُوفِ فَشَكَتْ إِلَيْهِ الأَنْصَارُ فَقَالُوا لَيْسَ لَنَا وِعَاءٌ . قَالَ " فَلاَ إِذًا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (baʼzi) idishlardan qaytardilar. Shunda ansorlar u zotga: «Bizda boshqa idish yoʻq», deb shikoyat qildilar. U zot: «Unday boʻlsa, mayli (foydalaning)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (баъзи) идишлардан қайтардилар. Шунда ансорлар у зотга: «Бизда бошқа идиш йўқ», деб шикоят қилдилар. У зот: «Ундай бўлса, майли (фойдаланинг)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻoʻra (xom xurmo) bilan yangi yetilgan xurmoni birga (aralashtirib) nabiz qilishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғўра (хом хурмо) билан янги етилган хурмони бирга (аралаштириб) набиз қилишдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ يَئِسَ أَنْ يَعْبُدَهُ الْمُصَلُّونَ وَلَكِنْ فِي التَّحْرِيشِ بَيْنَهُمْ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَسُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَأَبُو سُفْيَانَ اسْمُهُ طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, shayton namozxonlar oʻziga ibodat qilishlaridan umidini uzdi, biroq ularning oʻrtasiga adovat solishdan (umidini uzgani yoʻq)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, шайтон намозхонлар ўзига ибодат қилишларидан умидини узди, бироқ уларнинг ўртасига адоват солишдан (умидини узгани йўқ)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَتِيكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا حَدَّثَ الرَّجُلُ الْحَدِيثَ ثُمَّ الْتَفَتَ فَهِيَ أَمَانَةٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَإِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bir kishi (boshqasiga) gap aytsa, soʻng (atrofga) oʻgirilib qarasa, u (gap) omonatdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Ibn Abu Ziʼbning hadisidan bilamiz.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бир киши (бошқасига) гап айтса, сўнг (атрофга) ўгирилиб қараса, у (гап) омонатдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Ибн Абу Зиъбнинг ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا الْمُنْكَدِرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ وَإِنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهٍ طَلْقٍ وَأَنْ تُفْرِغَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ أَخِيكَ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Har bir yaxshilik sadaqadir. Albatta, birodaring bilan ochiq yuz bilan uchrashishing va oʻz chelagingdan birodaringning idishiga (suv) quyib berishing yaxshilikdandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир яхшилик садақадир. Албатта, биродаринг билан очиқ юз билан учрашишинг ва ўз челагингдан биродарингнинг идишига (сув) қуйиб беришинг яхшиликдандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ خِرَاشٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَىَّ وَأَقْرَبِكُمْ مِنِّي مَجْلِسًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَحَاسِنَكُمْ أَخْلاَقًا وَإِنَّ أَبْغَضَكُمْ إِلَىَّ وَأَبْعَدَكُمْ مِنِّي مَجْلِسًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الثَّرْثَارُونَ وَالْمُتَشَدِّقُونَ وَالْمُتَفَيْهِقُونَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا الثَّرْثَارُونَ وَالْمُتَشَدِّقُونَ فَمَا الْمُتَفَيْهِقُونَ قَالَ " الْمُتَكَبِّرُونَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الْمُبَارَكِ بْنِ فَضَالَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ وَهَذَا أَصَحُّ . وَالثَّرْثَارُ هُوَ الْكَثِيرُ الْكَلاَمِ وَالْمُتَشَدِّقُ الَّذِي يَتَطَاوَلُ عَلَى النَّاسِ فِي الْكَلاَمِ وَيَبْذُو عَلَيْهِمْ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Darhaqiqat, sizlardan menga eng sevimlingiz va qiyomat kuni majlisda menga eng yaqiningiz xulqi eng goʻzal boʻlganlaringizdir. Va, darhaqiqat, sizlardan menga eng yomon koʻrinadigan va qiyomat kuni majlisda mendan eng uzoqdaganingiz ‹sarsarlar›, ‹mutashaddiqlar› va ‹mutafayhiqlar›dir», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli! Biz ‹sarsarlar› va ‹mutashaddiqlar›ni bildik, ammo ‹mutafayhiqlar› kimlar?», deyishdi. U zot: «Mutakabbirlardir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat bor). Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir. ‹Sarsar› — gapni koʻp gapiruvchi, ‹mutashaddiq› — gapda odamlardan ustun kelishga uringan va ularga qoʻpollik qilgan kishidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дарҳақиқат, сизлардан менга энг севимлингиз ва қиёмат куни мажлисда менга энг яқинингиз хулқи энг гўзал бўлганларингиздир. Ва, дарҳақиқат, сизлардан менга энг ёмон кўринадиган ва қиёмат куни мажлисда мендан энг узоқдаганингиз ‹сарсарлар›, ‹муташаддиқлар› ва ‹мутафайҳиқлар›дир», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули! Биз ‹сарсарлар› ва ‹муташаддиқлар›ни билдик, аммо ‹мутафайҳиқлар› кимлар?», дейишди. У зот: «Мутакаббирлардир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят бор). Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. ‹Сарсар› — гапни кўп гапирувчи, ‹муташаддиқ› — гапда одамлардан устун келишга уринган ва уларга қўполлик қилган кишидир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أُعْطِيَ عَطَاءً فَوَجَدَ فَلْيَجْزِ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَلْيُثْنِ فَإِنَّ مَنْ أَثْنَى فَقَدْ شَكَرَ وَمَنْ كَتَمَ فَقَدْ كَفَرَ وَمَنْ تَحَلَّى بِمَا لَمْ يُعْطَهُ كَانَ كَلاَبِسِ ثَوْبَىْ زُورٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَعَائِشَةَ . وَمَعْنَى قَوْلِهِ " وَمَنْ كَتَمَ فَقَدْ كَفَرَ " . يَقُولُ قَدْ كَفَرَ تِلْكَ النِّعْمَةَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimga biror inʼom berilsa-yu, (qaytaradigan narsa) topsa, uni uchun mukofot bersin; topmasa, uni maqtasin (yaxshi soʻz aytsin), zero kim maqtasa, shukr qilibdi; kim (yaxshilikni) yashirsa, kufron qilibdi. Kim oʻziga berilmagan narsa bilan ziynatlansa (oʻzini koʻrsatsa), u yolgʻonning ikki kiyimini kiygan kishi kabidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu bobda Asmoʼ binti Abu Bakr va Oishadan ham (rivoyat) bor. Uning «kim yashirsa, kufron qilibdi» degan soʻzining maʼnosi — u oʻsha neʼmatga noshukrlik qilibdi, demakdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимга бирор инъом берилса-ю, (қайтарадиган нарса) топса, уни учун мукофот берсин; топмаса, уни мақтасин (яхши сўз айтсин), зеро ким мақтаса, шукр қилибди; ким (яхшиликни) яширса, куфрон қилибди. Ким ўзига берилмаган нарса билан зийнатланса (ўзини кўрсатса), у ёлғоннинг икки кийимини кийган киши кабидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу бобда Асмў бинти Абу Бакр ва Оишадан ҳам (ривоят) бор. Унинг «ким яширса, куфрон қилибди» деган сўзининг маъноси — у ўша неъматга ношукрлик қилибди, демакдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قال حَدَّثَنِي زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةُ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ بِابْنَتَيْهَا مِنْ سَعْدٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَاتَانِ ابْنَتَا سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ قُتِلَ أَبُوهُمَا مَعَكَ يَوْمَ أُحُدٍ شَهِيدًا وَإِنَّ عَمَّهُمَا أَخَذَ مَالَهُمَا فَلَمْ يَدَعْ لَهُمَا مَالاً وَلاَ تُنْكَحَانِ إِلاَّ وَلَهُمَا مَالٌ . قَالَ " يَقْضِي اللَّهُ فِي ذَلِكَ " . فَنَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَمِّهِمَا فَقَالَ " أَعْطِ ابْنَتَىْ سَعْدٍ الثُّلُثَيْنِ وَأَعْطِ أُمَّهُمَا الثُّمُنَ وَمَا بَقِيَ فَهُوَ لَكَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ وَقَدْ رَوَاهُ شَرِيكٌ أَيْضًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn ar-Rabiʼning xotini Saʼddan boʻlgan ikki qizini olib Rasululloh ﷺ huzuriga keldi va: «Yo Rasululloh, bu ikkisi Saʼd ibn ar-Rabiʼning qizlari. Ularning otasi Uhud kunida siz bilan birga shahid boʻldi. Ularning amakisi esa molini olib oldi va ularga hech qanday mol qoldirmadi. Ular esa molsiz nikohlanmaydilar», dedi. U zot: «Bu haqda Alloh hukm qiladi», dedilar. Shunda meros oyati nozil boʻldi. Rasululloh ﷺ ularning amakisiga (odam) yuborib: «Saʼdning ikki qiziga uchdan ikkisini ber, onalariga sakkizdan birini ber, qolgani esa senga (tegishli)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Biz uni faqat Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqiyl hadisidan bilamiz. Buni Sharik ham Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqiyldan rivoyat qilgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн ар-Рабиънинг хотини Саъддан бўлган икки қизини олиб Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келди ва: «Ё Расулуллоҳ, бу иккиси Саъд ибн ар-Рабиънинг қизлари. Уларнинг отаси Уҳуд кунида сиз билан бирга шаҳид бўлди. Уларнинг амакиси эса молини олиб олди ва уларга ҳеч қандай мол қолдирмади. Улар эса молсиз никоҳланмайдилар», деди. У зот: «Бу ҳақда Аллоҳ ҳукм қилади», дедилар. Шунда мерос ояти нозил бўлди. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг амакисига (одам) юбориб: «Саъднинг икки қизига учдан иккисини бер, оналарига саккиздан бирини бер, қолгани эса сенга (тегишли)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Биз уни фақат Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақийл ҳадисидан биламиз. Буни Шарик ҳам Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақийлдан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قال حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَنَا مَرِيضٌ فِي بَنِي سَلِمَةَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَيْفَ أَقْسِمُ مَالِي بَيْنَ وَلَدِي فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ شَيْئًا فَنَزَلَتْ : (يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلاَدِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ) الآيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Banu Salima (mahallasi)da kasal yotgan edim, Rasululloh ﷺ meni yoʻqlab keldilar. Men: «Yo Nabiyalloh, molimni bolalarim oʻrtasida qanday taqsimlay?» dedim. U zot menga hech narsa demadilar, toki: {Alloh sizlarga farzandlaringiz (merosi) haqida: bir oʻgʻilga ikki qizning ulushicha (berishni) tavsiya qiladi} (Niso 11) degan oyat nozil boʻldi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni Shuʼba, Ibn Uyayna va boshqalar Muhammad ibn al-Munkadirdan, u Jobirdan rivoyat qilganlar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Бану Салима (маҳалласи)да касал ётган эдим, Расулуллоҳ ﷺ мени йўқлаб келдилар. Мен: «Ё Набияллоҳ, молимни болаларим ўртасида қандай тақсимлай?» дедим. У зот менга ҳеч нарса демадилар, токи: {Аллоҳ сизларга фарзандларингиз (мероси) ҳақида: бир ўғилга икки қизнинг улушича (беришни) тавсия қилади} (Нисо 11) деган оят нозил бўлди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Шуъба, Ибн Уяйна ва бошқалар Муҳаммад ибн ал-Мункадирдан, у Жобирдан ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ، قال أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قال أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ مَرِضْتُ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي فَوَجَدَنِي قَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَأَتَى وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَهُمَا مَاشِيَانِ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَبَّ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي أَوْ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي فَلَمْ يُجِبْنِي شَيْئًا وَكَانَ لَهُ تِسْعُ أَخَوَاتٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ : (يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ ) الآيَةَ . قَالَ جَابِرٌ فِيَّ نَزَلَتْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men kasal boʻlib qoldim, Rasululloh ﷺ meni yoʻqlab keldilar va meni hushimni yoʻqotgan holda topdilar. U zot Abu Bakr va Umar bilan birga piyoda kelgan edilar. Rasululloh ﷺ tahorat qildilar-da, tahorat (suvi)dan ustimga sepdilar, shunda men hushimga keldim. Men: «Yo Rasululloh, molimni qanday hukm qilay?» — yoki: «Molimni qanday qilay?» dedim. U zot menga hech narsa javob bermadilar. Uning toʻqqizta opa-singlisi bor edi. Toki meros (haqidagi) oyat: {Sendan fatvo soʻraydilar. Ayt: Alloh sizlarga kalola (ota-onasi va farzandi yoʻq mayyit) haqida fatvo beradi} (Niso 176) nozil boʻldi. Jobir: «(Bu oyat) mening haqimda nozil boʻldi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен касал бўлиб қолдим, Расулуллоҳ ﷺ мени йўқлаб келдилар ва мени ҳушимни йўқотган ҳолда топдилар. У зот Абу Бакр ва Умар билан бирга пиёда келган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилдилар-да, таҳорат (суви)дан устимга сепдилар, шунда мен ҳушимга келдим. Мен: «Ё Расулуллоҳ, молимни қандай ҳукм қилай?» — ёки: «Молимни қандай қилай?» дедим. У зот менга ҳеч нарса жавоб бермадилар. Унинг тўққизта опа-синглиси бор эди. Токи мерос (ҳақидаги) оят: {Сендан фатво сўрайдилар. Айт: Аллоҳ сизларга калола (ота-онаси ва фарзанди йўқ маййит) ҳақида фатво беради} (Нисо 176) нозил бўлди. Жобир: «(Бу оят) менинг ҳақимда нозил бўлди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قال: حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَتَوَارَثُ أَهْلُ مِلَّتَيْنِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ جَابِرٍ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى .
Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ikki din ahli bir-biriga merosxoʻr boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni Jobirning hadisidan faqat Ibn Abu Layloning hadisi orqaligina bilamiz.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Икки дин аҳли бир-бирига меросхўр бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни Жобирнинг ҳадисидан фақат Ибн Абу Лайлонинг ҳадиси орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كُلِّهَا كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ " إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ لْيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعِيشَتِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ فَيَسِّرْهُ لِي ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعِيشَتِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ أَرْضِنِي بِهِ قَالَ وَيُسَمِّي حَاجَتَهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي أَيُّوبَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الْمَوَالِي . وَهُوَ شَيْخٌ مَدِينِيٌّ ثِقَةٌ رَوَى عَنْهُ سُفْيَانُ حَدِيثًا وَقَدْ رَوَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الأَئِمَّةِ وَهُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الْمَوَالِي .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺ bizga Qurʼondan suralarni oʻrgatganlaridek, hamma ishlarda istixorani oʻrgatar edilar. U zot: «Sizdan biringiz bir ishni qilishni qasd qilsa, farzdan boshqa ikki rakaat namoz oʻqisin, soʻng shunday desin: ‹Alloahumma inniy astaxiyruka biʼilmik, va astaqdiruka biqudratik, va asʼaluka min fazlikal aziym. Fa innaka taqdiru va loa aqdir, va taʼlamu va loa aʼlam, va anta Alloamul gʻuyub. Alloahumma in kunta taʼlamu anna hoazal amra xayrun liy fiy diyniy va maiyshatiy va aaqibati amriy — yoki: fiy aajili amriy va aajilih — fa yassirhu liy, summa baarik liy fiyh. Va in kunta taʼlamu anna hoazal amra sharrun liy fiy diyniy va maiyshatiy va aaqibati amriy — yoki: fiy aajili amriy va aajilih — fasrifhu anniy, vasrifniy anh, vaqdur liyal xayra haysu kaana, summa arziniy bih›», dedilar va (rovi) aytdi: «(Bunda) oʻz hojatini aytadi». (Rovi) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Masʼud va Abu Ayyubdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih gʻaribdir; uni faqat Abdurrahmon ibn Abul-Mavoliyning hadisi (yoʻli) bilangina bilamiz. U madinalik, ishonchli shayxdir; Sufyon undan bir hadis rivoyat qilgan va Abdurrahmondan imomlardan bir nechalari rivoyat qilganlar. U Abdurrahmon ibn Zayd ibn Abul-Mavoliydir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга Қуръондан сураларни ўргатганларидек, ҳамма ишларда истихорани ўргатар эдилар. У зот: «Сиздан бирингиз бир ишни қилишни қасд қилса, фарздан бошқа икки ракаат намоз ўқисин, сўнг шундай десин: ‹Аллоаҳумма инний астахийрука биъилмик, ва астақдирука биқудратик, ва асъалука мин фазликал азийм. Фа иннака тақдиру ва лоа ақдир, ва таъламу ва лоа аълам, ва анта Аллоамул ғуюб. Аллоаҳумма ин кунта таъламу анна ҳоазал амра хайрун лий фий дийний ва маийшатий ва аақибати амрий — ёки: фий аажили амрий ва аажилиҳ — фа яссирҳу лий, сумма баарик лий фийҳ. Ва ин кунта таъламу анна ҳоазал амра шаррун лий фий дийний ва маийшатий ва аақибати амрий — ёки: фий аажили амрий ва аажилиҳ — фасрифҳу анний, васрифний анҳ, вақдур лиял хайра ҳайсу каана, сумма арзиний биҳ›», дедилар ва (рови) айтди: «(Бунда) ўз ҳожатини айтади». (Рови) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуд ва Абу Айюбдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ғарибдир; уни фақат Абдурраҳмон ибн Абул-Маволийнинг ҳадиси (йўли) билангина биламиз. У мадиналик, ишончли шайхдир; Суфён ундан бир ҳадис ривоят қилган ва Абдурраҳмондан имомлардан бир нечалари ривоят қилганлар. У Абдурраҳмон ибн Зайд ибн Абул-Маволийдир.
حَدَّثَنَا أَبُو الْخَطَّابِ، زِيَادُ بْنُ يَحْيَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُبَادَةَ وَجَابِرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْمُونٍ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Banda taqdirning yaxshisiga ham, yomoniga ham iymon keltirmaguncha hamda oʻziga yetgan narsa undan adashib (oʻtib) ketmasligini, oʻzidan adashib (oʻtib) ketgan narsa esa unga yetmasligini bilmaguncha (toʻla) iymon keltirgan boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Uboda, Jobir va Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Abdulloh ibn Maymunning hadisidan bilamiz. Abdulloh ibn Maymun esa munkarul-hadis (hadisi inkor qilingan)dir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда тақдирнинг яхшисига ҳам, ёмонига ҳам иймон келтирмагунча ҳамда ўзига етган нарса ундан адашиб (ўтиб) кетмаслигини, ўзидан адашиб (ўтиб) кетган нарса эса унга етмаслигини билмагунча (тўла) иймон келтирган бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Убода, Жобир ва Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Абдуллоҳ ибн Маймуннинг ҳадисидан биламиз. Абдуллоҳ ибн Маймун эса мункарул-ҳадис (ҳадиси инкор қилинган)дир.