وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ فِي الضَّحَايَا وَالْبُدْنِ الثَّنِيُّ فَمَا فَوْقَهُ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) qurbonliklar (zahoyo) va badanalar haqida: «Saniy (belgilangan yoshga yetgan) va undan yuqorisi (soʻyiladi)», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) қурбонликлар (заҳоё) ва баданалар ҳақида: «Саний (белгиланган ёшга етган) ва ундан юқориси (сўйилади)», дер эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ لاَ يَشُقُّ جِلاَلَ بُدْنِهِ وَلاَ يُجَلِّلُهَا حَتَّى يَغْدُوَ مِنْ مِنًى إِلَى عَرَفَةَ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) badanalarining yopingʻichlarini yirtmas va Minodan Arafaga ketguncha ularga (yopingʻich) yopmas edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) баданаларининг ёпинғичларини йиртмас ва Минодан Арафага кетгунча уларга (ёпинғич) ёпмас эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَهْدَى بَدَنَةً ثُمَّ ضَلَّتْ أَوْ مَاتَتْ فَإِنَّهَا إِنْ كَانَتْ نَذْرًا أَبْدَلَهَا وَإِنْ كَانَتْ تَطَوُّعًا فَإِنْ شَاءَ أَبْدَلَهَا وَإِنْ شَاءَ تَرَكَهَا . وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَهْلَ الْعِلْمِ يَقُولُونَ لاَ يَأْكُلُ صَاحِبُ الْهَدْىِ مِنَ الْجَزَاءِ وَالنُّسُكِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Kimki bir badana atab, soʻng u yoʻqolib qolsa yoki oʻlib qolsa — agar u nazr boʻlgan boʻlsa, oʻrniga boshqasini qoʻyadi; agar nafl (ixtiyoriy) boʻlsa, xohlasa oʻrniga boshqasini qoʻyadi, xohlasa uni tark qiladi», dedi. Molik ilm ahlining: «Hady egasi jazo (kafforat) va nusuk (haj-umra qurbonligi)dan yemaydi», deb aytganlarini eshitdi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Кимки бир бадана атаб, сўнг у йўқолиб қолса ёки ўлиб қолса — агар у назр бўлган бўлса, ўрнига бошқасини қўяди; агар нафл (ихтиёрий) бўлса, хоҳласа ўрнига бошқасини қўяди, хоҳласа уни тарк қилади», деди. Молик илм аҳлининг: «Ҳадй эгаси жазо (каффорат) ва нусук (ҳаж-умра қурбонлиги)дан емайди», деб айтганларини эшитди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ {مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْى} بَدَنَةٌ أَوْ بَقَرَةٌ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: {Hadiydan oson boʻlgani} (Baqara 196) — bu bir tuya (badana) yoki bir sigirdir.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: {Ҳадийдан осон бўлгани} (Бақара 196) — бу бир туя (бадана) ёки бир сигирдир.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ الْمَرْأَةُ الْمُحْرِمَةُ إِذَا حَلَّتْ لَمْ تَمْتَشِطْ حَتَّى تَأْخُذَ مِنْ قُرُونِ رَأْسِهَا وَإِنْ كَانَ لَهَا هَدْىٌ لَمْ تَأْخُذْ مِنْ شَعْرِهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْحَرَ هَدْيَهَا . وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَقُولُ لاَ يَشْتَرِكُ الرَّجُلُ وَامْرَأَتُهُ فِي بَدَنَةٍ وَاحِدَةٍ لِيُهْدِ كُلُّ وَاحِدٍ بَدَنَةً بَدَنَةً . وَسُئِلَ مَالِكٌ عَمَّنْ بُعِثَ مَعَهُ بِهَدْىٍ يَنْحَرُهُ فِي حَجٍّ وَهُوَ مُهِلٌّ بِعُمْرَةٍ هَلْ يَنْحَرُهُ إِذَا حَلَّ أَمْ يُؤَخِّرُهُ حَتَّى يَنْحَرَهُ فِي الْحَجِّ وَيُحِلُّ هُوَ مِنْ عُمْرَتِهِ فَقَالَ بَلْ يُؤَخِّرُهُ حَتَّى يَنْحَرَهُ فِي الْحَجِّ وَيُحِلُّ هُوَ مِنْ عُمْرَتِهِ . قَالَ مَالِكٌ وَالَّذِي يُحْكَمُ عَلَيْهِ بِالْهَدْىِ فِي قَتْلِ الصَّيْدِ أَوْ يَجِبُ عَلَيْهِ هَدْىٌ فِي غَيْرِ ذَلِكَ فَإِنَّ هَدْيَهُ لاَ يَكُونُ إِلاَّ بِمَكَّةَ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَة} وَأَمَّا مَا عُدِلَ بِهِ الْهَدْىُ مِنَ الصِّيَامِ أَوِ الصَّدَقَةِ فَإِنَّ ذَلِكَ يَكُونُ بِغَيْرِ مَكَّةَ حَيْثُ أَحَبَّ صَاحِبُهُ أَنْ يَفْعَلَهُ فَعَلَهُ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Ihromdagi ayol (ihromdan) chiqqanida, boshining kokillaridan olmaguncha soch taramasin. Agar uning hadiysi boʻlsa, hadiysini soʻymaguncha sochidan hech narsa olmasin». Molik baʼzi ilm ahlining shunday deganini eshitdi: «Er va xotini bitta tuyada (badana) sherik boʻlmasin; har biri alohida bittadan tuya (badana) soʻysin». Molikdan haj (mavsumi)da soʻyish uchun oʻzi bilan hadiy berib yuborilgan, ammo umraga ihrom bogʻlagan kishi haqida — u (ihromdan) chiqqanida soʻysinmi yoki uni hajda soʻyguncha va oʻzi umradan chiqquncha keyinga qoldirsinmi, deb soʻralganda, u dedi: «Balki uni hajda soʻyguncha keyinga qoldirsin va oʻzi umrasidan chiqaversin». Molik aytdi: «Ov oʻldirgani uchun hadiy hukm qilingan yoki boshqa sabab bilan unga hadiy vojib boʻlgan kishining hadiysi faqat Makkada boʻladi — Alloh taboraka va taolo aytganidek: {Kaʼbaga yetib boradigan qurbonlik}. Hadiy oʻrniga (beriladigan) roʻza yoki sadaqaga kelsak, u Makkadan tashqarida — egasi qayerda ado etishni xohlasa, oʻsha yerda boʻladi».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Иҳромдаги аёл (иҳромдан) чиққанида, бошининг кокилларидан олмагунча соч тарамасин. Агар унинг ҳадийси бўлса, ҳадийсини сўймагунча сочидан ҳеч нарса олмасин». Молик баъзи илм аҳлининг шундай деганини эшитди: «Эр ва хотини битта туяда (бадана) шерик бўлмасин; ҳар бири алоҳида биттадан туя (бадана) сўйсин». Моликдан ҳаж (мавсуми)да сўйиш учун ўзи билан ҳадий бериб юборилган, аммо умрага иҳром боғлаган киши ҳақида — у (иҳромдан) чиққанида сўйсинми ёки уни ҳажда сўйгунча ва ўзи умрадан чиққунча кейинга қолдирсинми, деб сўралганда, у деди: «Балки уни ҳажда сўйгунча кейинга қолдирсин ва ўзи умрасидан чиқаверсин». Молик айтди: «Ов ўлдиргани учун ҳадий ҳукм қилинган ёки бошқа сабаб билан унга ҳадий вожиб бўлган кишининг ҳадийси фақат Маккада бўлади — Аллоҳ таборака ва таоло айтганидек: {Каъбага етиб борадиган қурбонлик}. Ҳадий ўрнига (бериладиган) рўза ёки садақага келсак, у Маккадан ташқарида — эгаси қаерда адо этишни хоҳласа, ўша ерда бўлади».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُحَرِّكُ رَاحِلَتَهُ فِي بَطْنِ مُحَسِّرٍ قَدْرَ رَمْيَةٍ بِحَجَرٍ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Muhassir vodiysining ichida bir tosh otimi masofasicha ulovini tezlatardi (haydardi).Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Муҳассир водийсининг ичида бир тош отими масофасича уловини тезлатарди (ҳайдарди).
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ مَنْ نَذَرَ بَدَنَةً فَإِنَّهُ يُقَلِّدُهَا نَعْلَيْنِ وَيُشْعِرُهَا ثُمَّ يَنْحَرُهَا عِنْدَ الْبَيْتِ أَوْ بِمِنًى يَوْمَ النَّحْرِ لَيْسَ لَهَا مَحِلٌّ دُونَ ذَلِكَ وَمَنْ نَذَرَ جَزُورًا مِنَ الإِبِلِ أَوِ الْبَقَرِ فَلْيَنْحَرْهَا حَيْثُ شَاءَ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) dedi: «Kim tuya (badana) nazr qilsa, uning boʻyniga ikkita poyabzal (belgi) osadi va (qon chiqarib) belgi qoʻyadi, soʻng uni Bayt oldida yoki Minoda nahr kuni soʻyadi — bundan boshqa joyi yoʻq. Kim tuya yoki sigirdan (shunchaki) soʻyiladigan jonliq (jazur) nazr qilsa, uni xohlagan joyida soʻyaversin».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) деди: «Ким туя (бадана) назр қилса, унинг бўйнига иккита поябзал (белги) осади ва (қон чиқариб) белги қўяди, сўнг уни Байт олдида ёки Минода наҳр куни сўяди — бундан бошқа жойи йўқ. Ким туя ёки сигирдан (шунчаки) сўйиладиган жонлиқ (жазур) назр қилса, уни хоҳлаган жойида сўяверсин».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا أَفْطَرَ مِنْ رَمَضَانَ وَهُوَ يُرِيدُ الْحَجَّ لَمْ يَأْخُذْ مِنْ رَأْسِهِ وَلاَ مِنْ لِحْيَتِهِ شَيْئًا حَتَّى يَحُجَّ . قَالَ مَالِكٌ لَيْسَ ذَلِكَ عَلَى النَّاسِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Ramazon (roʻzasi)dan chiqib, haj qilmoqchi boʻlsa, haj qilmaguncha boshidan ham, soqolidan ham hech narsa olmas edi. Molik aytdi: «Bu — odamlar zimmasida (vojib) emas».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Рамазон (рўзаси)дан чиқиб, ҳаж қилмоқчи бўлса, ҳаж қилмагунча бошидан ҳам, соқолидан ҳам ҳеч нарса олмас эди. Молик айтди: «Бу — одамлар зиммасида (вожиб) эмас».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا حَلَقَ فِي حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ أَخَذَ مِنْ لِحْيَتِهِ وَشَارِبِهِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) haj yoki umrada soch oldirganida, soqoli va moʻylovidan ham olardi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳаж ёки умрада соч олдирганида, соқоли ва мўйловидан ҳам оларди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ لَقِيَ رَجُلاً مِنْ أَهْلِهِ يُقَالُ لَهُ الْمُجَبَّرُ قَدْ أَفَاضَ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ جَهِلَ ذَلِكَ فَأَمَرَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَنْ يَرْجِعَ فَيَحْلِقَ أَوْ يُقَصِّرَ ثُمَّ يَرْجِعَ إِلَى الْبَيْتِ فَيُفِيضَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u al-Mujabbar deb ataluvchi oʻz xeshlaridan bir kishiga yoʻliqdi — u ifoza tavofini qilgan, ammo bilmaganidan boshini oldirmagan va kaltalatmagan edi. Abdulloh unga qaytib borib, soch oldirishni yoki kaltalatishni, soʻng Baytga qaytib, ifoza (tavofi)ni qilishni buyurdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у ал-Мужаббар деб аталувчи ўз хешларидан бир кишига йўлиқди — у ифоза тавофини қилган, аммо билмаганидан бошини олдирмаган ва калталатмаган эди. Абдуллоҳ унга қайтиб бориб, соч олдиришни ёки калталатишни, сўнг Байтга қайтиб, ифоза (тавофи)ни қилишни буюрди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ بِمِنًى ثُمَّ يَغْدُو إِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ إِلَى عَرَفَةَ . قَالَ مَالِكٌ وَالأَمْرُ الَّذِي لاَ اخْتِلاَفَ فِيهِ عِنْدَنَا أَنَّ الإِمَامَ لاَ يَجْهَرُ بِالْقُرْآنِ فِي الظُّهْرِ يَوْمَ عَرَفَةَ وَأَنَّهُ يَخْطُبُ النَّاسَ يَوْمَ عَرَفَةَ وَأَنَّ الصَّلاَةَ يَوْمَ عَرَفَةَ إِنَّمَا هِيَ ظُهْرٌ وَإِنْ وَافَقَتِ الْجُمُعَةَ فَإِنَّمَا هِيَ ظُهْرٌ وَلَكِنَّهَا قُصِرَتْ مِنْ أَجْلِ السَّفَرِ . قَالَ مَالِكٌ فِي إِمَامِ الْحَاجِّ إِذَا وَافَقَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ يَوْمَ عَرَفَةَ أَوْ يَوْمَ النَّحْرِ أَوْ بَعْضَ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ إِنَّهُ لاَ يُجَمِّعُ فِي شَىْءٍ مِنْ تِلْكَ الأَيَّامِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) peshin, asr, shom, xufton va bomdodni Minoda oʻqir, soʻng quyosh chiqqach ertalab Arafaga yoʻl olardi. Molik aytdi: «Bizning huzurimizda ixtilofsiz boʻlgan ish shuki, imom Arafa kuni peshinda Qurʼonni ovoz chiqarib oʻqimaydi, Arafa kuni odamlarga xutba qiladi va Arafa kunidagi namoz — aslida peshindir; agar jumʼaga toʻgʻri kelsa ham, u peshindir, lekin safar tufayli qasr qilingan (qisqartirilgan)». Molik haj imomi haqida aytdi: «Agar jumʼa kuni Arafa kuniga, yoki nahr kuniga, yoxud tashriq kunlarining biriga toʻgʻri kelsa, u bu kunlarning hech birida jumʼa (namozi) oʻqimaydi».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) пешин, аср, шом, хуфтон ва бомдодни Минода ўқир, сўнг қуёш чиққач эрталаб Арафага йўл оларди. Молик айтди: «Бизнинг ҳузуримизда ихтилофсиз бўлган иш шуки, имом Арафа куни пешинда Қуръонни овоз чиқариб ўқимайди, Арафа куни одамларга хутба қилади ва Арафа кунидаги намоз — аслида пешиндир; агар жумъага тўғри келса ҳам, у пешиндир, лекин сафар туфайли қаср қилинган (қисқартирилган)». Молик ҳаж имоми ҳақида айтди: «Агар жумъа куни Арафа кунига, ёки наҳр кунига, ёхуд ташриқ кунларининг бирига тўғри келса, у бу кунларнинг ҳеч бирида жумъа (намози) ўқимайди».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ جَمِيعًا .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Muzdalifada shom bilan xuftonni birga (jamlab) oʻqirdi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Муздалифада шом билан хуфтонни бирга (жамлаб) ўқирди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُحَصَّبِ ثُمَّ يَدْخُلُ مَكَّةَ مِنَ اللَّيْلِ فَيَطُوفُ بِالْبَيْتِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) peshin, asr, shom va xufton namozlarini Muhassabda oʻqir, soʻng kechasi Makkaga kirib, Baytni tavof qilar edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) пешин, аср, шом ва хуфтон намозларини Муҳассабда ўқир, сўнг кечаси Маккага кириб, Байтни тавоф қилар эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقِفُ عِنْدَ الْجَمْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ وُقُوفًا طَوِيلاً يُكَبِّرُ اللَّهَ وَيُسَبِّحُهُ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُو اللَّهَ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) dastlabki ikki jamra oldida uzoq turib, Allohga takbir, tasbeh va hamd aytar, Allohga duo qilar, ammo Aqaba jamrasi oldida turmas edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) дастлабки икки жамра олдида узоқ туриб, Аллоҳга такбир, тасбеҳ ва ҳамд айтар, Аллоҳга дуо қилар, аммо Ақаба жамраси олдида турмас эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكَبِّرُ عِنْدَ رَمْىِ الْجَمْرَةِ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ . وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَقُولُ الْحَصَى الَّتِي يُرْمَى بِهَا الْجِمَارُ مِثْلُ حَصَى الْخَذْفِ . قَالَ مَالِكٌ وَأَكْبَرُ مِنْ ذَلِكَ قَلِيلاً أَعْجَبُ إِلَىَّ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) jamrani toshboʻron qilayotganda har bir toshni otganida takbir aytardi. Molik ilm ahlidan baʼzilarning shunday deganini eshitdi: «Jamralar toshboʻron qilinadigan toshlar — xazaf toshi (palaxmon toshi) kabidir». Molik aytdi: «Bundan bir oz kattaroq boʻlgani menga koʻproq maʼqul».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) жамрани тошбўрон қилаётганда ҳар бир тошни отганида такбир айтарди. Молик илм аҳлидан баъзиларнинг шундай деганини эшитди: «Жамралар тошбўрон қилинадиган тошлар — хазаф тоши (палахмон тоши) кабидир». Молик айтди: «Бундан бир оз каттароқ бўлгани менга кўпроқ маъқул».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ لاَ تُرْمَى الْجِمَارُ فِي الأَيَّامِ الثَّلاَثَةِ حَتَّى تَزُولَ الشَّمْسُ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Uch (tashriq) kunida jamralar quyosh zavolga ogʻmaguncha toshboʻron qilinmaydi».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Уч (ташриқ) кунида жамралар қуёш заволга оғмагунча тошбўрон қилинмайди».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَقْبَلَ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِقُدَيْدٍ جَاءَهُ خَبَرٌ مِنَ الْمَدِينَةِ فَرَجَعَ فَدَخَلَ مَكَّةَ بِغَيْرِ إِحْرَامٍ . وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِمِثْلِ ذَلِكَ
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Makkadan (chiqib) kelayotgan edi; Qudayd degan joyga yetganda unga Madinadan bir xabar keldi va u qaytib, Makkaga ihromsiz kirdi. Molik buni Ibn Shihobdan ham xuddi shunday rivoyat qildi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Маккадан (чиқиб) келаётган эди; Қудайд деган жойга етганда унга Мадинадан бир хабар келди ва у қайтиб, Маккага иҳромсиз кирди. Молик буни Ибн Шиҳобдан ҳам худди шундай ривоят қилди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى أَرْضِ الْعَدُوِّ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Qurʼonni dushman yeriga olib (safar qilib) borishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қуръонни душман ерига олиб (сафар қилиб) боришдан қайтардилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَعْطَى شَيْئًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ إِذَا بَلَغْتَ وَادِيَ الْقُرَى فَشَأْنَكَ بِهِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Alloh yoʻlida biror narsa (ulov) bersa, uning egasiga: «Vodiyul-Quroga yetganingda, u sening ixtiyoringda», der edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Аллоҳ йўлида бирор нарса (улов) берса, унинг эгасига: «Водиюл-Қурога етганингда, у сенинг ихтиёрингда», дер эди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَنْ قَالَ وَاللَّهِ ثُمَّ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ لَمْ يَفْعَلِ الَّذِي حَلَفَ عَلَيْهِ لَمْ يَحْنَثْ . قَالَ مَالِكٌ أَحْسَنُ مَا سَمِعْتُ فِي الثُّنْيَا أَنَّهَا لِصَاحِبِهَا مَا لَمْ يَقْطَعْ كَلاَمَهُ وَمَا كَانَ مِنْ ذَلِكَ نَسَقًا يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضًا قَبْلَ أَنْ يَسْكُتَ فَإِذَا سَكَتَ وَقَطَعَ كَلاَمَهُ فَلاَ ثُنْيَا لَهُ . قَالَ يَحْيَى وَقَالَ مَالِكٌ فِي الرَّجُلِ يَقُولُ كَفَرَ بِاللَّهِ أَوْ أَشْرَكَ بِاللَّهِ ثُمَّ يَحْنَثُ إِنَّهُ لَيْسَ عَلَيْهِ كَفَّارَةٌ وَلَيْسَ بِكَافِرٍ وَلاَ مُشْرِكٍ حَتَّى يَكُونَ قَلْبُهُ مُضْمِرًا عَلَى الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ وَلْيَسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَلاَ يَعُدْ إِلَى شَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَبِئْسَ مَا صَنَعَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Kim ‹Vallohi› deb, soʻng ‹in sho Alloh (Alloh xohlasa)› desa, keyin qasam ichgan narsasini qilmasa, qasamini buzgan boʻlmaydi». Molik aytdi: «Men istisno (‹in sho Alloh›) haqida eshitgan eng yaxshi (soʻz) shuki, u soʻlovchiga (foydali boʻlib) qoladi — toki u soʻzini uzib qoʻymagan boʻlsa va u (istisno) sukut qilishdan oldin bir-biriga ulangan, ketma-ket (aytilgan) boʻlsa. Agar u sukut qilib, soʻzini uzsa, unda istisno yoʻq». Yahyo aytdi: Molik ‹Allohga kufr keltirdim› yoki ‹Allohga shirk keltirdim› deb, soʻng qasamini buzgan kishi haqida: «Uning zimmasida kafforat yoʻq va u koʻngli shirk hamda kufrni ich-ichidan niyat qilmaguncha kofir ham, mushrik ham emas. U Allohdan magʻfirat soʻrasin va bunday narsaga qaytmasin; u qilgan ish qanday yomon!» dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Ким ‹Валлоҳи› деб, сўнг ‹ин шо Аллоҳ (Аллоҳ хоҳласа)› деса, кейин қасам ичган нарсасини қилмаса, қасамини бузган бўлмайди». Молик айтди: «Мен истисно (‹ин шо Аллоҳ›) ҳақида эшитган энг яхши (сўз) шуки, у сўловчига (фойдали бўлиб) қолади — токи у сўзини узиб қўймаган бўлса ва у (истисно) сукут қилишдан олдин бир-бирига уланган, кетма-кет (айтилган) бўлса. Агар у сукут қилиб, сўзини узса, унда истисно йўқ». Яҳё айтди: Молик ‹Аллоҳга куфр келтирдим› ёки ‹Аллоҳга ширк келтирдим› деб, сўнг қасамини бузган киши ҳақида: «Унинг зиммасида каффорат йўқ ва у кўнгли ширк ҳамда куфрни ич-ичидан ният қилмагунча кофир ҳам, мушрик ҳам эмас. У Аллоҳдан мағфират сўрасин ва бундай нарсага қайтмасин; у қилган иш қандай ёмон!» деди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَنْ حَلَفَ بِيَمِينٍ فَوَكَّدَهَا ثُمَّ حَنِثَ فَعَلَيْهِ عِتْقُ رَقَبَةٍ أَوْ كِسْوَةُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ وَمَنْ حَلَفَ بِيَمِينٍ فَلَمْ يُؤَكِّدْهَا ثُمَّ حَنِثَ فَعَلَيْهِ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Kim bir qasam ichib, uni taʼkidlasa (qatʼiylashtirsa), soʻng buzsa, uning zimmasida bir qul ozod qilish yoki oʻnta miskinni kiyintirish boʻladi. Kim bir qasam ichib, uni taʼkidlamasa, soʻng buzsa, uning zimmasida oʻnta miskinni taomlantirish — har bir miskinga bir mudd bugʻdoy — boʻladi. Kim (buni) topa olmasa, uch kun roʻza tutadi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Ким бир қасам ичиб, уни таъкидласа (қатъийлаштирса), сўнг бузса, унинг зиммасида бир қул озод қилиш ёки ўнта мискинни кийинтириш бўлади. Ким бир қасам ичиб, уни таъкидламаса, сўнг бузса, унинг зиммасида ўнта мискинни таомлантириш — ҳар бир мискинга бир мудд буғдой — бўлади. Ким (буни) топа олмаса, уч кун рўза тутади».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُكَفِّرُ عَنْ يَمِينِهِ، بِإِطْعَامِ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ وَكَانَ يَعْتِقُ الْمِرَارَ إِذَا وَكَّدَ الْيَمِينَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u qasamining kafforatini oʻnta miskinni taomlantirish bilan — har bir miskinga bir mudd bugʻdoy — ado etar edi; qasamni taʼkidlaganda (qatʼiylashtirganda) esa baʼzan qul ozod qilar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у қасамининг каффоратини ўнта мискинни таомлантириш билан — ҳар бир мискинга бир мудд буғдой — адо этар эди; қасамни таъкидлаганда (қатъийлаштирганда) эса баъзан қул озод қилар эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَتَّقِي مِنَ الضَّحَايَا وَالْبُدْنِ الَّتِي لَمْ تُسِنَّ وَالَّتِي نَقَصَ مِنْ خَلْقِهَا . قَالَ مَالِكٌ وَهَذَا أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) qurbonliklar va (qurbonlik) tuyalaridan yoshi yetmaganini hamda xilqatida nuqsoni boʻlganini (qurbon qilishdan) saqlanardi. Molik aytdi: «Bu men eshitgan (narsalarning) eng yoqimlisidir».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) қурбонликлар ва (қурбонлик) туяларидан ёши етмаганини ҳамда хилқатида нуқсони бўлганини (қурбон қилишдан) сақланарди. Молик айтди: «Бу мен эшитган (нарсаларнинг) энг ёқимлисидир».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، ضَحَّى مَرَّةً بِالْمَدِينَةِ . قَالَ نَافِعٌ فَأَمَرَنِي أَنْ أَشْتَرِيَ لَهُ كَبْشًا فَحِيلاً أَقْرَنَ ثُمَّ أَذْبَحَهُ يَوْمَ الأَضْحَى فِي مُصَلَّى النَّاسِ . قَالَ نَافِعٌ فَفَعَلْتُ ثُمَّ حُمِلَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَحَلَقَ رَأْسَهُ حِينَ ذُبِحَ الْكَبْشُ وَكَانَ مَرِيضًا لَمْ يَشْهَدِ الْعِيدَ مَعَ النَّاسِ . قَالَ نَافِعٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَقُولُ لَيْسَ حِلاَقُ الرَّأْسِ بِوَاجِبٍ عَلَى مَنْ ضَحَّى . وَقَدْ فَعَلَهُ ابْنُ عُمَرَ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) bir marta Madinada qurbonlik qildi. Nofeʼ aytdi: U menga baquvvat, shoxli qoʻchqor sotib olib, soʻng uni Qurbon kuni odamlarning namozgohida soʻyishimni buyurdi. Nofeʼ aytdi: Men shunday qildim, soʻng (qoʻchqor) Abdulloh ibn Umarga olib kelindi va u qoʻchqor soʻyilganda boshini oldirdi. U kasal boʻlib, odamlar bilan iyd (namozi)da hozir boʻlmagan edi. Nofeʼ aytdi: Abdulloh ibn Umar: «Bosh oldirish qurbonlik qilgan kishiga vojib emas», der edi. Holbuki, Ibn Umar buni (oʻzi) qilgan edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бир марта Мадинада қурбонлик қилди. Нофеъ айтди: У менга бақувват, шохли қўчқор сотиб олиб, сўнг уни Қурбон куни одамларнинг намозгоҳида сўйишимни буюрди. Нофеъ айтди: Мен шундай қилдим, сўнг (қўчқор) Абдуллоҳ ибн Умарга олиб келинди ва у қўчқор сўйилганда бошини олдирди. У касал бўлиб, одамлар билан ийд (намози)да ҳозир бўлмаган эди. Нофеъ айтди: Абдуллоҳ ибн Умар: «Бош олдириш қурбонлик қилган кишига вожиб эмас», дер эди. Ҳолбуки, Ибн Умар буни (ўзи) қилган эди.
وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ الأَضْحَى يَوْمَانِ بَعْدَ يَوْمِ الأَضْحَى . وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، مِثْلُ ذَلِكَ
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Qurbonlik (Qurbon kunidan keyin) ikki kun (davom etadi)», dedi. Molikka yetib kelishicha, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan ham shunga oʻxshash (soʻz rivoyat qilingan).Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Қурбонлик (Қурбон кунидан кейин) икки кун (давом этади)», деди. Моликка етиб келишича, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ҳам шунга ўхшаш (сўз ривоят қилинган).
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، لَمْ يَكُنْ يُضَحِّي عَمَّا فِي بَطْنِ الْمَرْأَةِ . قَالَ مَالِكٌ الضَّحِيَّةُ سُنَّةٌ وَلَيْسَتْ بِوَاجِبَةٍ وَلاَ أُحِبُّ لأَحَدٍ مِمَّنْ قَوِيَ عَلَى ثَمَنِهَا أَنْ يَتْرُكَهَا .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) ayolning qornidagi (homila) uchun qurbonlik qilmasdi. Molik aytdi: «Qurbonlik — sunnat, vojib emas; uning bahosiga qudrati yetgan hech kimning uni tark etishini yoqtirmayman».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) аёлнинг қорнидаги (ҳомила) учун қурбонлик қилмасди. Молик айтди: «Қурбонлик — суннат, вожиб эмас; унинг баҳосига қудрати етган ҳеч кимнинг уни тарк этишини ёқтирмайман».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا نُحِرَتِ النَّاقَةُ فَذَكَاةُ مَا فِي بَطْنِهَا فِي ذَكَاتِهَا إِذَا كَانَ قَدْ تَمَّ خَلْقُهُ وَنَبَتَ شَعَرُهُ فَإِذَا خَرَجَ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ ذُبِحَ حَتَّى يَخْرُجَ الدَّمُ مِنْ جَوْفِهِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday derdi: «Tuya boʻgʻizlanganda, uning qornidagi (homila)ning zabhi onasining zabhi bilan (hisoblanadi) — agar uning yaratilishi tugab, juni oʻsib chiqqan boʻlsa. Agar u onasining qornidan (tirik) chiqsa, ichidan qon chiqquncha soʻyiladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай дерди: «Туя бўғизланганда, унинг қорнидаги (ҳомила)нинг забҳи онасининг забҳи билан (ҳисобланади) — агар унинг яратилиши тугаб, жуни ўсиб чиққан бўлса. Агар у онасининг қорнидан (тирик) чиқса, ичидан қон чиққунча сўйилади».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، لَمْ يَكُنْ يَسْأَلُهُ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِهِ عَقِيقَةً إِلاَّ أَعْطَاهُ إِيَّاهَا وَكَانَ يَعُقُّ عَنْ وَلَدِهِ بِشَاةٍ شَاةٍ عَنِ الذُّكُورِ وَالإِنَاثِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umardan ahlidan biri aqiqa (qoʻyi)ni soʻrasa, albatta uni berar edi. U oʻz farzandi uchun — oʻgʻil va qizlar uchun — bittadan qoʻy aqiqa qilar edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умардан аҳлидан бири ақиқа (қўйи)ни сўраса, албатта уни берар эди. У ўз фарзанди учун — ўғил ва қизлар учун — биттадан қўй ақиқа қилар эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَةَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، - وَأُمُّهَا بِنْتُ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ - كَانَتْ تَحْتَ ابْنٍ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَمَاتَ وَلَمْ يَدْخُلْ بِهَا وَلَمْ يُسَمِّ لَهَا صَدَاقًا فَابْتَغَتْ أُمُّهَا صَدَاقَهَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَيْسَ لَهَا صَدَاقٌ وَلَوْ كَانَ لَهَا صَدَاقٌ لَمْ نُمْسِكْهُ وَلَمْ نَظْلِمْهَا . فَأَبَتْ أُمُّهَا أَنْ تَقْبَلَ ذَلِكَ فَجَعَلُوا بَيْنَهُمْ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَقَضَى أَنْ لاَ صَدَاقَ لَهَا وَلَهَا الْمِيرَاثُ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ubaydulloh ibn Umarning qizi — onasi Zayd ibn al-Xattobning qizi edi — Abdulloh ibn Umarning bir oʻgʻliga nikohlangan edi. U (er) unga qoʻshilmasdan va unga mahr belgilamasdan turib vafot etdi. Uning onasi mahrni talab qildi. Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Unga mahr yoʻq. Agar unga mahr boʻlganida, biz uni ushlab qolmasdik va unga zulm ham qilmasdik», dedi. Ammo onasi buni qabul qilishdan bosh tortdi. Shunda ular oʻrtalariga Zayd ibn Sobitni hakam qilishdi. U esa: unga mahr yoʻq, ammo unga meros bor, deb hukm qildi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Убайдуллоҳ ибн Умарнинг қизи — онаси Зайд ибн ал-Хаттобнинг қизи эди — Абдуллоҳ ибн Умарнинг бир ўғлига никоҳланган эди. У (эр) унга қўшилмасдан ва унга маҳр белгиламасдан туриб вафот этди. Унинг онаси маҳрни талаб қилди. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Унга маҳр йўқ. Агар унга маҳр бўлганида, биз уни ушлаб қолмасдик ва унга зулм ҳам қилмасдик», деди. Аммо онаси буни қабул қилишдан бош тортди. Шунда улар ўрталарига Зайд ибн Собитни ҳакам қилишди. У эса: унга маҳр йўқ, аммо унга мерос бор, деб ҳукм қилди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ فِي الْخَلِيَّةِ وَالْبَرِيَّةِ إِنَّهَا ثَلاَثُ تَطْلِيقَاتٍ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) ‹al-xaliyya› va ‹al-barriyya› (yaʼni «sen boʻshsan», «sen ozodsan» degan soʻzlar) haqida: «Ularning har biri uch taloqdir», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ‹ал-халийя› ва ‹ал-баррийя› (яъни «сен бўшсан», «сен озодсан» деган сўзлар) ҳақида: «Уларнинг ҳар бири уч талоқдир», дер эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِذَا مَلَّكَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ أَمْرَهَا فَالْقَضَاءُ مَا قَضَتْ بِهِ إِلاَّ أَنْ يُنْكِرَ عَلَيْهَا وَيَقُولَ لَمْ أُرِدْ إِلاَّ وَاحِدَةً فَيَحْلِفُ عَلَى ذَلِكَ وَيَكُونُ أَمْلَكَ بِهَا مَا كَانَتْ فِي عِدَّتِهَا .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Kishi xotiniga oʻz ishini (ixtiyorini) topshirsa, hukm — u (ayol) hukm qilgani boʻyichadir. Faqat u (er) buni inkor qilib: ‹Men faqat bittani nazarda tutgandim› deb, shunga qasam ichsagina (boshqa gap) — u holda ayol iddada ekan, unga (qaytarib olishga) haqliroqdir», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Киши хотинига ўз ишини (ихтиёрини) топширса, ҳукм — у (аёл) ҳукм қилгани бўйичадир. Фақат у (эр) буни инкор қилиб: ‹Мен фақат биттани назарда тутгандим› деб, шунга қасам ичсагина (бошқа гап) — у ҳолда аёл иддада экан, унга (қайтариб олишга) ҳақлироқдир», дер эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ أَيُّمَا رَجُلٍ آلَى مِنِ امْرَأَتِهِ فَإِنَّهُ إِذَا مَضَتِ الأَرْبَعَةُ الأَشْهُرِ وُقِفَ حَتَّى يُطَلِّقَ أَوْ يَفِيءَ وَلاَ يَقَعُ عَلَيْهِ طَلاَقٌ إِذَا مَضَتِ الأَرْبَعَةُ الأَشْهُرِ حَتَّى يُوقَفَ .
Nofeʼ (rahimahulloh) Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilishicha, u: «Qaysi bir kishi xotinidan iylo qilsa, toʻrt oy oʻtganda u toʻxtatiladi — toki taloq qilguncha yoki (qasamdan) qaytguncha. Toʻrt oy oʻtganida, toki toʻxtatilmaguncha, unga taloq tushmaydi», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилишича, у: «Қайси бир киши хотинидан ийло қилса, тўрт ой ўтганда у тўхтатилади — токи талоқ қилгунча ёки (қасамдан) қайтгунча. Тўрт ой ўтганида, токи тўхтатилмагунча, унга талоқ тушмайди», дер эди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي الأَمَةِ تَكُونُ تَحْتَ الْعَبْدِ فَتَعْتِقُ إِنَّ الأَمَةَ لَهَا الْخِيَارُ مَا لَمْ يَمَسَّهَا . قَالَ مَالِكٌ وَإِنْ مَسَّهَا زَوْجُهَا فَزَعَمَتْ أَنَّهَا جَهِلَتْ أَنَّ لَهَا الْخِيَارَ فَإِنَّهَا تُتَّهَمُ وَلاَ تُصَدَّقُ بِمَا ادَّعَتْ مِنَ الْجَهَالَةِ وَلاَ خِيَارَ لَهَا بَعْدَ أَنْ يَمَسَّهَا .
Nofeʼ (rahimahulloh) Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilishicha, u qulning nikohidagi choʻri ozod qilinsa (u haqda): «Choʻri, (eri) unga tegmagan boʻlsa, ixtiyorga egadir», der edi. Molik aytdi: «Agar eri unga tegib boʻlgan boʻlsa-yu, ayol oʻzida ixtiyor borligini bilmaganini daʼvo qilsa, u (ayol) ayblanadi va daʼvo qilgan bilmasligida tasdiqlanmaydi (ishonilmaydi); eri unga tekkanidan soʻng uning ixtiyori qolmaydi».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилишича, у қулнинг никоҳидаги чўри озод қилинса (у ҳақда): «Чўри, (эри) унга тегмаган бўлса, ихтиёрга эгадир», дер эди. Молик айтди: «Агар эри унга тегиб бўлган бўлса-ю, аёл ўзида ихтиёр борлигини билмаганини даъво қилса, у (аёл) айбланади ва даъво қилган билмаслигида тасдиқланмайди (ишонилмайди); эри унга текканидан сўнг унинг ихтиёри қолмайди».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رُبَيِّعَ بِنْتَ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ، جَاءَتْ هِيَ وَعَمُّهَا إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا اخْتَلَعَتْ مِنْ زَوْجِهَا فِي زَمَانِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَلَمْ يُنْكِرْهُ . وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عِدَّتُهَا عِدَّةُ الْمُطَلَّقَةِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rubayyiʼ bint Muavviz ibn Afroʼ oʻzi va amakisi bilan Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) huzuriga kelib, unga Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) zamonida eridan (mol berib, xulʼ orqali) ajralganini aytdi. Bu Usmon ibn Affonga yetib bordi, u esa buni inkor qilmadi. Abdulloh ibn Umar: «Uning iddasi taloq qilingan ayolning iddasidir», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Рубаййиъ бинт Муаввиз ибн Афроъ ўзи ва амакиси билан Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳузурига келиб, унга Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) замонида эридан (мол бериб, хулъ орқали) ажралганини айтди. Бу Усмон ибн Аффонга етиб борди, у эса буни инкор қилмади. Абдуллоҳ ибн Умар: «Унинг иддаси талоқ қилинган аёлнинг иддасидир», деди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ لِكُلِّ مُطَلَّقَةٍ مُتْعَةٌ إِلاَّ الَّتِي تُطَلَّقُ وَقَدْ فُرِضَ لَهَا صَدَاقٌ وَلَمْ تُمَسَّ فَحَسْبُهَا نِصْفُ مَا فُرِضَ لَهَا .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: Har bir taloq qilingan ayol uchun mutʼa (bor), faqat mahri belgilanib qoʻyilgan, ammo qoʻl tekkizilmasdan taloq qilingan ayoldan boshqa; unga belgilangan (mahr)ning yarmi kifoyadir.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: Ҳар бир талоқ қилинган аёл учун мутъа (бор), фақат маҳри белгиланиб қўйилган, аммо қўл теккизилмасдан талоқ қилинган аёлдан бошқа; унга белгиланган (маҳр)нинг ярми кифоядир.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِذَا طَلَّقَ الْعَبْدُ امْرَأَتَهُ تَطْلِيقَتَيْنِ فَقَدْ حَرُمَتْ عَلَيْهِ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ حُرَّةً كَانَتْ أَوْ أَمَةً وَعِدَّةُ الْحُرَّةِ ثَلاَثُ حِيَضٍ وَعِدَّةُ الأَمَةِ حَيْضَتَانِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: Qul xotinini ikki taloq qilsa, u — ozod boʻlsin yo choʻri boʻlsin — boshqa bir erga tegmagunicha, unga harom boʻladi. Ozod ayolning iddasi uch hayz, choʻrining iddasi esa ikki hayzdir.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: Қул хотинини икки талоқ қилса, у — озод бўлсин ё чўри бўлсин — бошқа бир эрга тегмагунича, унга ҳаром бўлади. Озод аёлнинг иддаси уч ҳайз, чўрининг иддаси эса икки ҳайздир.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ مَنْ أَذِنَ لِعَبْدِهِ أَنْ يَنْكِحَ فَالطَّلاَقُ بِيَدِ الْعَبْدِ لَيْسَ بِيَدِ غَيْرِهِ مِنْ طَلاَقِهِ شَىْءٌ فَأَمَّا أَنْ يَأْخُذَ الرَّجُلُ أَمَةَ غُلاَمِهِ أَوْ أَمَةَ وَلِيدَتِهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: Kim quliga nikohlanishga izn bersa, taloq qulning qoʻlidadir; uning taloqidan hech narsa boshqaning qoʻlida emas. Kishining oʻz qulining choʻrisini yoki oʻz choʻrisining choʻrisini (oʻziga) olishiga esa uning zimmasida gunoh yoʻqdir.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: Ким қулига никоҳланишга изн берса, талоқ қулнинг қўлидадир; унинг талоқидан ҳеч нарса бошқанинг қўлида эмас. Кишининг ўз қулининг чўрисини ёки ўз чўрисининг чўрисини (ўзига) олишига эса унинг зиммасида гуноҳ йўқдир.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ يُمْسِكْهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ ثُمَّ تَطْهُرَ ثُمَّ إِنْ شَاءَ أَمْسَكَ بَعْدُ وَإِنْ شَاءَ طَلَّقَ قَبْلَ أَنْ يَمَسَّ فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ " .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺ zamonlarida xotinini hayzli holida taloq qildi. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bu haqda Rasululloh ﷺdan soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Unga buyur, uni qaytarib olsin, soʻng u pok boʻlgunicha, keyin hayz koʻrib, yana pok boʻlgunicha uni (nikohida) ushlab tursin; soʻng xohlasa shundan keyin ushlab qolsin, xohlasa qoʻl tekkizmasdan oldin taloq qilsin. Ana shu — Alloh ayollar taloq qilinishini buyurgan iddadir», dedilar.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺ замонларида хотинини ҳайзли ҳолида талоқ қилди. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга буюр, уни қайтариб олсин, сўнг у пок бўлгунича, кейин ҳайз кўриб, яна пок бўлгунича уни (никоҳида) ушлаб турсин; сўнг хоҳласа шундан кейин ушлаб қолсин, хоҳласа қўл теккизмасдан олдин талоқ қилсин. Ана шу — Аллоҳ аёллар талоқ қилинишини буюрган иддадир», дедилар.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا طَلَّقَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فَدَخَلَتْ فِي الدَّمِ مِنَ الْحَيْضَةِ الثَّالِثَةِ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ وَبَرِئَ مِنْهَا . قَالَ مَالِكٌ وَهُوَ الأَمْرُ عِنْدَنَا .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: Kishi xotinini taloq qilib, ayol uchinchi hayzning qoniga kirsa, u eridan xalos boʻlibdi, eri ham undan xalos boʻlibdi. Molik aytdi: Biznikida ish shunday.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: Киши хотинини талоқ қилиб, аёл учинчи ҳайзнинг қонига кирса, у эридан халос бўлибди, эри ҳам ундан халос бўлибди. Молик айтди: Бизникида иш шундай.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ بِنْتَ سَعِيدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ، كَانَتْ تَحْتَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَطَلَّقَهَا الْبَتَّةَ فَانْتَقَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Saʼid ibn Zayd ibn Amr ibn Nufaylning qizi Abdulloh ibn Amr ibn Usmon ibn Affonning nikohida edi. U ayolni qatʼiy taloq qildi, ayol esa (uydan) koʻchib chiqdi. Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) uning bu ishini inkor qildi (maʼqullamadi).Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Саъид ибн Зайд ибн Амр ибн Нуфайлнинг қизи Абдуллоҳ ибн Амр ибн Усмон ибн Аффоннинг никоҳида эди. У аёлни қатъий талоқ қилди, аёл эса (уйдан) кўчиб чиқди. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) унинг бу ишини инкор қилди (маъқулламади).