حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَالِكٍ الْأَشْجَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْرَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ قَدْ خَالَفَ بَيْنَ طَرَفَيْهِ

Abu Salama ibn Abdurrahmon aytdi: Menga Nabiy ﷺni bir kiyimda — uning ikki uchini qarama-qarshi qilib (yelkalariga tashlagan holda) namoz oʻqiyotganlarini koʻrgan kishi xabar berdi.Абу Салама ибн Абдурраҳмон айтди: Менга Набий ﷺни бир кийимда — унинг икки учини қарама-қарши қилиб (елкаларига ташлаган ҳолда) намоз ўқиётганларини кўрган киши хабар берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ الْمُزَنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ قَالَكُنْتُ فِي مَجْلِسٍ فِيهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ الْقَوْمِ يَا فُلَانُ كَيْفَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْعَتُ الْإِسْلَامَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ جَذَعًا ثُمَّ ثَنِيًّا ثُمَّ رَبَاعِيًا ثُمَّ سَدِيسِيًّا ثُمَّ بَازِلًاقَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَا بَعْدَ الْبُزُولِ إِلَّا النُّقْصَانُ

Bir kishi aytdi: Men Madinada Umar ibn Xattob boʻlgan bir majlisda edim. U qavmdan bir kishiga: «Ey falonchi, Rasululloh ﷺ Islomni qanday sifatlaganlarini eshitgansan?» dedi. U: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, Islom jazaʼ (yosh tuya) boʻlib boshlandi, soʻng saniy, soʻng rabo, soʻng sadis, soʻng bozil (yetuk tuya) boʻldi», deganlarini eshitdim, dedi. Shunda Umar ibn Xattob: «Bozildan keyin esa faqat nuqson (kamayish) boʻladi», dedi.Бир киши айтди: Мен Мадинада Умар ибн Хаттоб бўлган бир мажлисда эдим. У қавмдан бир кишига: «Эй фалончи, Расулуллоҳ ﷺ Исломни қандай сифатлаганларини эшитгансан?» деди. У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, Ислом жазаъ (ёш туя) бўлиб бошланди, сўнг саний, сўнг рабо, сўнг садис, сўнг бозил (етук туя) бўлди», деганларини эшитдим, деди. Шунда Умар ибн Хаттоб: «Бозилдан кейин эса фақат нуқсон (камайиш) бўлади», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَطَاءٍ يَعْنِي ابْنَ السَّائِبِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ عَنْ خَالِهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْشِرُ قَوْمِي قَالَ إِنَّمَا الْعُشُورُ عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى وَلَيْسَ عَلَى أَهْلِ الْإِسْلَامِ عُشُورٌ

Banu Bakr ibn Voildan boʻlgan bir kishi togʻasidan rivoyat qiladi: Men: «Yo Rasululloh, qavmimdan ushr olaymi?» dedim. U zot: «Ushr faqat yahudiylar va nasroniylar ustidadir, Islom ahli ustida ushr yoʻqdir», dedilar.Бану Бакр ибн Воилдан бўлган бир киши тоғасидан ривоят қилади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, қавмимдан ушр олайми?» дедим. У зот: «Ушр фақат яҳудийлар ва насронийлар устидадир, Ислом аҳли устида ушр йўқдир», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ حَرْبِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ خَالِهِ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ لَهُ أَشْيَاءَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ أَعْشِرُهَا فَقَالَ إِنَّمَا الْعُشُورُ عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى وَلَيْسَ عَلَى أَهْلِ الْإِسْلَامِ عُشُورٌ

Harb ibn Ubaydulloh as-Saqafiy togʻasidan rivoyat qiladi: Men Nabiy ﷺning oldilariga keldim va u zotga baʼzi narsalarni zikr qilib, soʻradim: «Ulardan ushr olaymi?» dedim. U zot: «Ushr faqat yahudiylar va nasroniylar ustidadir, Islom ahli ustida ushr yoʻqdir», dedilar.Ҳарб ибн Убайдуллоҳ ас-Сақафий тоғасидан ривоят қилади: Мен Набий ﷺнинг олдиларига келдим ва у зотга баъзи нарсаларни зикр қилиб, сўрадим: «Улардан ушр олайми?» дедим. У зот: «Ушр фақат яҳудийлар ва насронийлар устидадир, Ислом аҳли устида ушр йўқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ حَرْبِ بْنِ هِلَالٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ أَبِي أُمِّهِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَغْلِبَ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيْسَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ عُشُورٌ إِنَّمَا الْعُشُورُ عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى

Banu Tagʻlibdan boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning: «Musulmonlar ustida ushr yoʻqdir. Ushr faqat yahudiylar va nasroniylar ustidadir», deyayotganlarini eshitdi.Бану Тағлибдан бўлган бир кишидан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг: «Мусулмонлар устида ушр йўқдир. Ушр фақат яҳудийлар ва насронийлар устидадир», деяётганларини эшитди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا السَّائِبُ بْنُ حُبَيْشٍ عَنْ أَبِي الشَّمَّاخِ الْأَزْدِيِّ عَنِ ابْنِ عَمٍّ لَهُ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهُ أَتَى مُعَاوِيَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَلِيَ أَمْرَ النَّاسِ ثُمَّ أَغْلَقَ بَابَهُ دُونَ الْمِسْكِينِ أَوْ الْمَظْلُومِ أَوْ ذِي الْحَاجَةِ أَغْلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ دُونَهُ أَبْوَابَ رَحْمَتِهِ عِنْدَ حَاجَتِهِ وَفَقْرِهِ أَفْقَرَ مَا يَكُونُ إِلَيْهَا

Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadi: U Muoviyaning huzuriga kirib, shunday dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim odamlarning ishiga voliy boʻlib, soʻng eshigini miskindan yoki mazlumdan yoki hojatmanddan berkitsa, Alloh azza va jalla ham uning hojati va faqirligi paytida — u eng muhtoj boʻlgan chogʻida — rahmat eshiklarini undan berkitib qoʻyadi», deganlarini eshitdim.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлган бир кишидан ривоят қилинади: У Муовиянинг ҳузурига кириб, шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким одамларнинг ишига волий бўлиб, сўнг эшигини мискиндан ёки мазлумдан ёки ҳожатманддан беркитса, Аллоҳ азза ва жалла ҳам унинг ҳожати ва фақирлиги пайтида — у энг муҳтож бўлган чоғида — раҳмат эшикларини ундан беркитиб қўяди», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَنَادَى رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ يَوْمَ صِفِّينَ أَفِيكُمْ أُوَيْسٌ الْقَرَنِيُّ قَالُوا نَعَمْ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ خَيْرِ التَّابِعِينَ أُوَيْسًا الْقَرَنِيَّ

Abdurrahmon ibn Abu Laylo aytadi: Siffin kuni Shom ahlidan bir kishi: «Oranglarda Uvays al-Qaraniy bormi?» deb nido qildi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, tobeʼinlarning eng yaxshilaridan biri Uvays al-Qaraniydir›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло айтади: Сиффин куни Шом аҳлидан бир киши: «Орангларда Увайс ал-Қараний борми?» деб нидо қилди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, тобеъинларнинг энг яхшиларидан бири Увайс ал-Қаранийдир›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَعَنْ الرَّجُلِ الَّذِي مَرَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُنَاجِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَزَعَمَ أَبُو سَلَمَةَ أَنَّهُ تَجَنَّبَ أَنْ يَدْنُوَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَخَوُّفًا أَنْ يَسْمَعَ حَدِيثَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُسَلِّمَ إِذْ مَرَرْتَ بِي الْبَارِحَةَ قَالَ رَأَيْتُكَ تُنَاجِي رَجُلًا فَخَشِيتُ أَنْ تَكْرَهَ أَنْ أَدْنُوَ مِنْكُمَا قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ قَالَ لَا قَالَ فَذَلِكَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَلَوْ سَلَّمْتَ لَرَدَّ السَّلَامَوَقَدْ سَمِعْتُ مِنْ غَيْرِ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّهُ حَارِثَةَ بْنَ النُّعْمَانِ

Abu Salama Rasululloh ﷺ Jibril (alayhissalom) bilan pichirlashib turganlarida u zotning yonlaridan oʻtgan kishidan rivoyat qildi. Abu Salama aytdiki, u (kishi) u zotning soʻzlarini eshitib qolishdan qoʻrqib, Rasululloh ﷺga yaqinlashishdan oʻzini tiygan. Tong otganda Rasululloh ﷺ unga: «Kecha yonimdan oʻtganingda salom berishdan seni nima toʻsdi?» dedilar. U: «Men sizni bir kishi bilan pichirlashib turganingizni koʻrdim va ikkovingizga yaqinlashishimni yoqtirmaysiz, deb qoʻrqdim», dedi. U zot: «U kishi kim ekanini bilasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «U Jibril (alayhissalom) edi. Agar salom berganingda, u alik olardi», dedilar. Men Abu Salamadan boshqadan ham uning Horisa ibn an-Nuʼmon ekanini eshitganman.Абу Салама Расулуллоҳ ﷺ Жибрил (алайҳиссалом) билан пичирлашиб турганларида у зотнинг ёнларидан ўтган кишидан ривоят қилди. Абу Салама айтдики, у (киши) у зотнинг сўзларини эшитиб қолишдан қўрқиб, Расулуллоҳ ﷺга яқинлашишдан ўзини тийган. Тонг отганда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Кеча ёнимдан ўтганингда салом беришдан сени нима тўсди?» дедилар. У: «Мен сизни бир киши билан пичирлашиб турганингизни кўрдим ва икковингизга яқинлашишимни ёқтирмайсиз, деб қўрқдим», деди. У зот: «У киши ким эканини биласанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «У Жибрил (алайҳиссалом) эди. Агар салом берганингда, у алик оларди», дедилар. Мен Абу Саламадан бошқадан ҳам унинг Ҳориса ибн ан-Нуъмон эканини эшитганман.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَالِكٍ الْأَشْجَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْرَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ قَدْ خَالَفَ بَيْنَ طَرَفَيْهِ

Abu Salama ibn Abdurahmon aytdi: Menga Nabiy ﷺni ikki uchini bir-biriga qarama-qarshi qilib (yelkalariga) tashlagan bir kiyimda namoz oʻqiyotganlarini koʻrgan kishi xabar berdi.Абу Салама ибн Абдураҳмон айтди: Менга Набий ﷺни икки учини бир-бирига қарама-қарши қилиб (елкаларига) ташлаган бир кийимда намоз ўқиётганларини кўрган киши хабар берди.

قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ رَجُلٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى جُعِلْتَ نَبِيًّا قَالَ وَآدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَالْجَسَدِ

Men: «Yo Rasululloh, qachon Nabiy qilingansiz?» dedim. U zot: «Odam ruh bilan jasad orasida (turgan) chogʻida», dedilar.Мен: «Ё Расулуллоҳ, қачон Набий қилингансиз?» дедим. У зот: «Одам руҳ билан жасад орасида (турган) чоғида», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ حَسَّانَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ قَالَصَلَّيْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْفَتْحِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَا تُخْزِنِي يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا حَسَنَ الْفَهْمِ

Bani Kinonadan boʻlgan bir kishi aytadi: Men Fath yilida Paygʻambar ﷺning ortlarida namoz oʻqidim va u zotning: «Ey Allohim, meni qiyomat kunida sharmanda qilma», deganlarini eshitdim. Ibn Muborak aytdi: Yahyo ibn Hasson Baytul-Maqdis ahlidan boʻlib, keksa va fahmi goʻzal shayx edi.Бани Кинонадан бўлган бир киши айтади: Мен Фатҳ йилида Пайғамбар ﷺнинг ортларида намоз ўқидим ва у зотнинг: «Эй Аллоҳим, мени қиёмат кунида шарманда қилма», деганларини эшитдим. Ибн Муборак айтди: Яҳё ибн Ҳассон Байтул-Мақдис аҳлидан бўлиб, кекса ва фаҳми гўзал шайх эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ عَنْ أَبِيهِ عَمَّنْسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ دَعُوا النَّاسَ فَلْيُصِبْ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ فَإِذَا اسْتَنْصَحَ رَجُلٌ أَخَاهُ فَلْيَنْصَحْ لَهُ

Bir kishi Nabiy ﷺning shunday deganlarini eshitgan: «Odamlarni (oʻz holiga) qoʻyinglar, bir-birlaridan (foyda) topsinlar. Bir kishi birodaridan nasihat soʻrasa, unga nasihat qilsin».Бир киши Набий ﷺнинг шундай деганларини эшитган: «Одамларни (ўз ҳолига) қўйинглар, бир-бирларидан (фойда) топсинлар. Бир киши биродаридан насиҳат сўраса, унга насиҳат қилсин».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ الطَّائِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَلَنْ يَهْلِكَ النَّاسُ حَتَّى يُعْذِرُوا مِنْ أَنْفُسِهِمْ

Abul-Baxtariy at-Toiy aytdi: Menga Rasululloh ﷺdan eshitgan kishi xabar berdiki, u zot: «Odamlar oʻzlari uchun hech bir uzr qoldirmagunlaricha halok boʻlmaydilar», dedilar.Абул-Бахтарий ат-Тоий айтди: Менга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган киши хабар бердики, у зот: «Одамлар ўзлари учун ҳеч бир узр қолдирмагунларича ҳалок бўлмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ فَإِنِّي أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ وَأَسْتَغْفِرُهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ فَقُلْتُ لَهُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَغْفِرُكَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَتُوبُ إِلَيْكَ اثْنَتَانِ أَمْ وَاحِدَةٌ فَقَالَ هُوَ ذَاكَ أَوْ نَحْوَ هَذَا

Nabiy ﷺning ashoblaridan bir kishi aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ey insonlar, Allohga tavba qilinglar va Undan magʻfirat soʻranglar! Zero men har kuni yuz marta Allohga tavba qilaman va Undan magʻfirat soʻrayman», dedilar. Men unga: «‹Allohumma inni astagʻfiruka, Allohumma inni atubu ilayk› — bu ikkitami yoki bittami?» dedim. U: «Oʻsha», dedi — yoki shunga oʻxshash (soʻz aytdi).Набий ﷺнинг ашобларидан бир киши айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй инсонлар, Аллоҳга тавба қилинглар ва Ундан мағфират сўранглар! Зеро мен ҳар куни юз марта Аллоҳга тавба қиламан ва Ундан мағфират сўрайман», дедилар. Мен унга: «‹Аллоҳумма инни астағфирука, Аллоҳумма инни атубу илайк› — бу иккитами ёки биттами?» дедим. У: «Ўша», деди — ёки шунга ўхшаш (сўз айтди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ عَرْفَجَةَ قَالَكُنْتُ فِي بَيْتٍ فِيهِ عُتْبَةُ بْنُ فَرْقَدٍ فَأَرَدْتُ أَنْ أُحَدِّثَ بِحَدِيثٍ قَالَ فَكَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنَّهُ أَوْلَى بِالْحَدِيثِ مِنْهُ قَالَ فَحَدَّثَ الرَّجُلُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي رَمَضَانَ تُفَتَّحُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغَلَّقُ أَبْوَابُ النَّارِ وَيُصَفَّدُ فِيهِ كُلُّ شَيْطَانٍ مَرِيدٍ وَيُنَادِي مُنَادٍ كُلَّ لَيْلَةٍ يَا طَالِبَ الْخَيْرِ هَلُمَّ وَيَا طَالِبَ الشَّرِّ أَمْسِكْ

Arfaja aytdi: Men bir uyda edim, unda Utba ibn Farqad ham bor edi. Men bir hadis aytmoqchi boʻldim. (Oʻsha yerda) Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir kishi bor edi — u hadis aytishga undan koʻra haqliroq edi. Bas, oʻsha kishi Nabiy ﷺdan rivoyat qildi: U zot Ramazon haqida: «Unda osmon eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va har bir qaysar shayton kishanlanadi. Har kecha bir jarchi: ‹Ey yaxshilik talab qiluvchi, kel! Ey yomonlik talab qiluvchi, toʻxta!› deb nido qiladi», dedilar.Арфажа айтди: Мен бир уйда эдим, унда Утба ибн Фарқад ҳам бор эди. Мен бир ҳадис айтмоқчи бўлдим. (Ўша ерда) Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир киши бор эди — у ҳадис айтишга ундан кўра ҳақлироқ эди. Бас, ўша киши Набий ﷺдан ривоят қилди: У зот Рамазон ҳақида: «Унда осмон эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва ҳар бир қайсар шайтон кишанланади. Ҳар кеча бир жарчи: ‹Эй яхшилик талаб қилувчи, кел! Эй ёмонлик талаб қилувчи, тўхта!› деб нидо қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ عَرْفَجَةَ قَالَكُنْتُ عِنْدَ عُتْبَةَ بْنِ فَرْقَدٍ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ رَمَضَانَ قَالَ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَآهُ عُتْبَةُ هَابَهُ فَسَكَتَ قَالَ فَحَدَّثَ عَنْ رَمَضَانَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي رَمَضَانَ تُغَلَّقُ فِيهِ أَبْوَابُ النَّارِ وَتُفَتَّحُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَتُصَفَّدُ فِيهِ الشَّيَاطِينُ قَالَ وَيُنَادِي فِيهِ مَلَكٌ يَا بَاغِيَ الْخَيْرِ أَبْشِرْ يَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ حَتَّى يَنْقَضِيَ رَمَضَانُ

Arfaja aytdi: Men Utba ibn Farqadning huzurida edim, u Ramazon haqida hadis aytayotgan edi. Shunda huzurimizga Muhammad ﷺning sahobalaridan bir kishi kirdi. Utba uni koʻrgach, undan hayiqib jim boʻldi. Bas, u (kishi) Ramazon haqida rivoyat qildi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning Ramazon haqida shunday deganlarini eshitdim: «Unda doʻzax eshiklari yopiladi, jannat eshiklari ochiladi va shaytonlar kishanlanadi». U dedi: Unda bir farishta: «Ey yaxshilik istovchi, xushxabar boʻlsin! Ey yomonlik istovchi, toʻxta!» deb nido qiladi — toki Ramazon tugaguncha.Арфажа айтди: Мен Утба ибн Фарқаднинг ҳузурида эдим, у Рамазон ҳақида ҳадис айтаётган эди. Шунда ҳузуримизга Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан бир киши кирди. Утба уни кўргач, ундан ҳайиқиб жим бўлди. Бас, у (киши) Рамазон ҳақида ривоят қилди. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Рамазон ҳақида шундай деганларини эшитдим: «Унда дўзах эшиклари ёпилади, жаннат эшиклари очилади ва шайтонлар кишанланади». У деди: Унда бир фаришта: «Эй яхшилик истовчи, хушхабар бўлсин! Эй ёмонлик истовчи, тўхта!» деб нидо қилади — токи Рамазон тугагунча.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَلَا يُتَلَقَّى جَلَبٌ وَلَا يَبِعْ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَمَنْ اشْتَرَى شَاةً مُصَرَّاةً أَوْ نَاقَةً قَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا قَالَ نَاقَةً مَرَّةً وَاحِدَةً فَهُوَ فِيهَا بِآخِرِ النَّظَرَيْنِ إِذَا هُوَ حَلَبَ إِنْ رَدَّهَا رَدَّ مَعَهَا صَاعًا مِنْ طَعَامٍ قَالَ الْحَكَمُ أَوْ قَالَ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ

Ibn Abu Laylo Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qildi, u dedi: (Bozorga) keltirilayotgan mol qarshilab olinmaydi; shaharlik badaviy uchun sotmasin. Kim suti toʻplab qoʻyilgan qoʻy yoki tuya sotib olsa — Shuʼba: «U bir marta ‹tuya› dedi», dedi — sogʻib koʻrgach, ikki koʻrinishning oxirgisiga (ixtiyorga) egadir: agar uni qaytarsa, u bilan birga bir soʼ taom qaytarsin. Hakam: «Yoki ‹bir soʼ xurmo› dedi», dedi.Ибн Абу Лайло Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилди, у деди: (Бозорга) келтирилаётган мол қаршилаб олинмайди; шаҳарлик бадавий учун сотмасин. Ким сути тўплаб қўйилган қўй ёки туя сотиб олса — Шуъба: «У бир марта ‹туя› деди», деди — соғиб кўргач, икки кўринишнинг охиргисига (ихтиёрга) эгадир: агар уни қайтарса, у билан бирга бир сў таом қайтарсин. Ҳакам: «Ёки ‹бир сў хурмо› деди», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُنَهَى عَنْ الْبَلَحِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ

Ibn Abu Laylo Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qildiki, u zot balah (koʻkargan xurmo) bilan quruq xurmoni hamda mayiz bilan quruq xurmoni (aralashtirish)dan qaytardilar.Ибн Абу Лайло Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилдики, у зот балаҳ (кўкарган хурмо) билан қуруқ хурмони ҳамда майиз билан қуруқ хурмони (аралаштириш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا ثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَلَقَّوْا الرُّكْبَانَ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ لَا يُتَلَقَّى جَلَبٌ وَلَا يَبِعْ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَمَنْ اشْتَرَى مُصَرَّاةً فَهُوَ فِيهَا بِآخِرِ النَّظَرَيْنِ وَقَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ بِأَحَدِ النَّظَرَيْنِ إِنْ رَدَّهَا رَدَّ مَعَهَا صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ

Ibn Abu Laylo Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ: «Karvonlarni (bozordan tashqarida) qarshilab olmanglar», dedilar. Ibn Jaʼfar (rivoyatida): «Keltirilayotgan mol qarshilab olinmaydi; shaharlik badaviy uchun sotmasin. Kim suti toʻplab qoʻyilgan (hayvon)ni sotib olsa, u ikki koʻrinishning oxirgisiga egadir» — Ibn Jaʼfar: «ikki koʻrinishning biriga», dedi — «agar uni qaytarsa, u bilan birga bir soʼ taom yoki bir soʼ xurmo qaytarsin».Ибн Абу Лайло Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ: «Карвонларни (бозордан ташқарида) қаршилаб олманглар», дедилар. Ибн Жаъфар (ривоятида): «Келтирилаётган мол қаршилаб олинмайди; шаҳарлик бадавий учун сотмасин. Ким сути тўплаб қўйилган (ҳайвон)ни сотиб олса, у икки кўринишнинг охиргисига эгадир» — Ибн Жаъфар: «икки кўринишнинг бирига», деди — «агар уни қайтарса, у билан бирга бир сў таом ёки бир сў хурмо қайтарсин».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْحِجَامَةِ وَالْمُوَاصَلَةِ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا إِبْقَاءً عَلَى أَصْحَابِهِ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ فَقَالَ إِنْ أُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ فَرَبِّي يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِي

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlgan bir kishi menga aytib berdiki, Rasululloh ﷺ qon oldirish va visol (iftorsiz uzluksiz roʻza tutish)dan qaytardilar, lekin sahobalariga rahm qilib, ularni harom qilmadilar. Shunda u zotga: «Yo Rasululloh, oʻzingiz sahargacha visol qilib roʻza tutasiz-ku?» deyildi. U zot: «Men sahargacha visol qilaman, Robbim meni taomlantiradi va sugʻoradi», dedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлган бир киши менга айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺ қон олдириш ва висол (ифторсиз узлуксиз рўза тутиш)дан қайтардилар, лекин саҳобаларига раҳм қилиб, уларни ҳаром қилмадилар. Шунда у зотга: «Ё Расулуллоҳ, ўзингиз саҳаргача висол қилиб рўза тутасиз-ку?» дейилди. У зот: «Мен саҳаргача висол қиламан, Роббим мени таомлантиради ва суғоради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحِجَامَةِ لِلصَّائِمِ وَالْمُوَاصَلَةِ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ فَقَالَ إِنِّي أُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ وَإِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِي

Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzadorning qon oldirishidan va visol (iftorsiz uzluksiz roʻza tutish)dan qaytardilar, lekin sahobalaridan hech kimga uni harom qilmadilar. Ular: «Yo Rasululloh, oʻzingiz sahargacha visol qilasiz-ku», dedilar. U zot: «Men sahargacha visol qilaman, Robbim azza va jalla meni taomlantiradi va sugʻoradi», dedilar.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадорнинг қон олдиришидан ва висол (ифторсиз узлуксиз рўза тутиш)дан қайтардилар, лекин саҳобаларидан ҳеч кимга уни ҳаром қилмадилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ўзингиз саҳаргача висол қиласиз-ку», дедилар. У зот: «Мен саҳаргача висол қиламан, Роббим азза ва жалла мени таомлантиради ва суғоради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ ثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَأَصْبَحَ النَّاسُ لِتَمَامِ ثَلَاثِينَ يَوْمًا فَجَاءَ أَعْرَابِيَّانِ فَشَهِدَا أَنَّهُمَا أَهَلَّاهُ بِالْأَمْسِ عَشِيَّةً فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُفْطِرُوا

Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan baʼzilaridan rivoyat qilinadi: Odamlar oʻttiz kun toʻlgan holda tongni qarshiladilar. Shunda ikki aʼrobiy kelib, kecha oqshom hilolni koʻrganliklariga guvohlik berdi. Bas, Rasululloh ﷺ (odamlarga) iftor qilishni buyurdilar.Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан баъзиларидан ривоят қилинади: Одамлар ўттиз кун тўлган ҳолда тонгни қаршиладилар. Шунда икки аъробий келиб, кеча оқшом ҳилолни кўрганликларига гувоҳлик берди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ (одамларга) ифтор қилишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقَدَّمُوا الشَّهْرَ حَتَّى تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ أَوْ تَرَوْا الْهِلَالَ وَصُومُوا وَلَا تُفْطِرُوا حَتَّى تُكْمِلُوا الْعِدَّةَ أَوْ يَرَوْا الْهِلَالَ

Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan baʼzilaridan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sanoqni toʻldirmaguningizcha yoki hilolni koʻrmaguningizcha oydan oldinga oʻtmanglar. Roʻza tutinglar; sanoqni toʻldirmaguningizcha yoki hilolni koʻrmaguningizcha iftor qilmanglar», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан баъзиларидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саноқни тўлдирмагунингизча ёки ҳилолни кўрмагунингизча ойдан олдинга ўтманглар. Рўза тутинглар; саноқни тўлдирмагунингизча ёки ҳилолни кўрмагунингизча ифтор қилманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُنَهَى عَنْ الْبَلَحِ وَالتَّمْرِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ

Ibn Abu Laylo Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qildiki, u zot balah (koʻkargan xurmo) bilan quruq xurmoni hamda quruq xurmo bilan mayizni (aralashtirish)dan qaytardilar.Ибн Абу Лайло Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилдики, у зот балаҳ (кўкарган хурмо) билан қуруқ хурмони ҳамда қуруқ хурмо билан майизни (аралаштириш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحِجَامَةِ لِلصَّائِمِ وَالْمُوَاصَلَةِ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا عَلَى أَصْحَابِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ قَالَ إِنْ أُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ فَرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِي

Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzadorning qon oldirishidan va visoldan qaytardilar, lekin uni sahobalariga harom qilmadilar. Ular: «Yo Rasululloh, oʻzingiz sahargacha visol qilasiz-ku», dedilar. U zot: «Men sahargacha visol qilaman, Robbim azza va jalla meni taomlantiradi va sugʻoradi», dedilar.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадорнинг қон олдиришидан ва висолдан қайтардилар, лекин уни саҳобаларига ҳаром қилмадилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ўзингиз саҳаргача висол қиласиз-ку», дедилар. У зот: «Мен саҳаргача висол қиламан, Роббим азза ва жалла мени таомлантиради ва суғоради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَمَّارٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَمَّارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَأَنَا أَقُولُ أَوْلَادُ الْمُسْلِمِينَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَوْلَادُ الْمُشْرِكِينَ مَعَ الْمُشْرِكِينَ حَتَّى حَدَّثَنِي فُلَانٌ عَنْ فُلَانٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْهُمْ فَقَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ قَالَ فَلَقِيتُ الرَّجُلَ فَأَخْبَرَنِي فَأَمْسَكْتُ عَنْ قَوْلِي

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Menga shunday bir zamon keldiki, men: «Musulmonlarning bolalari musulmonlar bilan, mushriklarning bolalari mushriklar bilandir», derdim. Toki falonchi menga falonchidan soʻzlab berdiki, Rasululloh ﷺdan ular haqida soʻralganda, u zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini yaxshiroq biluvchidir», deganlar. (Ibn Abbos) aytdi: Bas, men oʻsha kishini uchratdim va u menga xabar berdi; shundan keyin men bu soʻzimni toʻxtatdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Менга шундай бир замон келдики, мен: «Мусулмонларнинг болалари мусулмонлар билан, мушрикларнинг болалари мушриклар биландир», дердим. Токи фалончи менга фалончидан сўзлаб бердики, Расулуллоҳ ﷺдан улар ҳақида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини яхшироқ билувчидир», деганлар. (Ибн Аббос) айтди: Бас, мен ўша кишини учратдим ва у менга хабар берди; шундан кейин мен бу сўзимни тўхтатдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِهِ فَقَالَ اقْرَأْ بِهِمَا فِي صَلَاتِكَ بِالْمُعَوِّذَتَيْنِ

Yazid ibn Abdulloh ibn ash-Shixxir oʻz qavmidan bir kishidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ uning yonidan oʻtib: «Namozingda mana shu ikkisini — muavvizatayni oʻqi», dedilar.Язид ибн Абдуллоҳ ибн аш-Шиххир ўз қавмидан бир кишидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ унинг ёнидан ўтиб: «Намозингда мана шу иккисини — муаввизатайни ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ قَالَ قَالَ رَجُلٌكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ وَالنَّاسُ يَعْتَقِبُونَ وَفِي الظَّهْرِ قِلَّةٌ فَحَانَتْ نَزْلَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَزْلَتِي فَلَحِقَنِي مِنْ بَعْدِي فَضَرَبَ مَنْكِبِي فَقَالَ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ فَقُلْتُ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَأْتُهَا مَعَهُ ثُمَّ قَالَ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَأْتُهَا مَعَهُ فَقَالَ إِذَا صَلَّيْتَ فَاقْرَأْ بِهِمَا

Abul-Aloʼ aytdi: Bir kishi shunday dedi: Biz safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik; odamlar navbatma-navbat minib borishar, ulov esa oz edi. Rasululloh ﷺning (piyoda) yurish navbatlari bilan mening navbatim bir vaqtga toʻgʻri keldi. U zot ortimdan yetib kelib, yelkamga urdilar-da: «Aʼuzu bi Robbil falaq, deb ayt», dedilar. Men: «Aʼuzu bi Robbil falaq», dedim. Rasululloh ﷺ uni oʻqidilar, men ham u zot bilan birga oʻqidim. Soʻng: «Aʼuzu bi Robbin nas, deb ayt», dedilar. Rasululloh ﷺ uni oʻqidilar, men ham u zot bilan birga oʻqidim. Keyin u zot: «Namoz oʻqiganingda mana shu ikkisini oʻqi», dedilar.Абул-Алў айтди: Бир киши шундай деди: Биз сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик; одамлар навбатма-навбат миниб боришар, улов эса оз эди. Расулуллоҳ ﷺнинг (пиёда) юриш навбатлари билан менинг навбатим бир вақтга тўғри келди. У зот ортимдан етиб келиб, елкамга урдилар-да: «Аъузу би Роббил фалақ, деб айт», дедилар. Мен: «Аъузу би Роббил фалақ», дедим. Расулуллоҳ ﷺ уни ўқидилар, мен ҳам у зот билан бирга ўқидим. Сўнг: «Аъузу би Роббин нас, деб айт», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ уни ўқидилар, мен ҳам у зот билан бирга ўқидим. Кейин у зот: «Намоз ўқиганингда мана шу иккисини ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي بَعْضُ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَغَزَوْنَا نَحْوَ فَارِسَ فَقَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَاتَ فَوْقَ بَيْتٍ لَيْسَتْ لَهُ إِجَّارٌ فَوَقَعَ فَمَاتَ فَبَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ وَمَنْ رَكِبَ الْبَحْرَ عِنْدَ ارْتِجَاجِهِ فَمَاتَ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ

Abu Imron al-Javniy aytdi: Muhammad ﷺning sahobalaridan biri menga hadis aytib berdi — biz Fors tomonga gʻazot qilgan edik: Rasululloh ﷺ: «Kim toʻsigʻi yoʻq uy ustida tunab, (undan) yiqilib oʻlsa, undan zimma (himoya) uzilgan boʻladi. Kim dengiz toʻlqinlanib turgan paytda unga tushib oʻlsa, undan ham zimma uzilgan boʻladi», dedilar.Абу Имрон ал-Жавний айтди: Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан бири менга ҳадис айтиб берди — биз Форс томонга ғазот қилган эдик: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким тўсиғи йўқ уй устида тунаб, (ундан) йиқилиб ўлса, ундан зимма (ҳимоя) узилган бўлади. Ким денгиз тўлқинланиб турган пайтда унга тушиб ўлса, ундан ҳам зимма узилган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَزْهَرُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي الدَّسْتُوَائِيَّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ قَالَكُنَّا بِفَارِسَ وَعَلَيْنَا أَمِيرٌ يُقَالُ لَهُ زُهَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ بَاتَ فَوْقَ إِجَّارٍ أَوْ فَوْقَ بَيْتٍ لَيْسَ حَوْلَهُ شَيْءٌ يَرُدُّ رِجْلَهُ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ وَمَنْ رَكِبَ الْبَحْرَ بَعْدَ مَا يَرْتَجُّ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ

Abu Imron al-Javniy aytdi: Biz Forsda edik, ustimizda Zuhayr ibn Abdulloh degan amir bor edi. U: Menga bir kishi hadis aytib berdiki, Allohning Nabiysi ﷺ shunday dedilar: «Kim tom ustida yoki atrofida oyogʻini toʻsib turadigan biror narsa boʻlmagan uy ustida tunasa, undan zimma uzilgan boʻladi. Kim dengiz toʻlqinlangandan keyin unga tushsa, undan ham zimma uzilgan boʻladi», dedi.Абу Имрон ал-Жавний айтди: Биз Форсда эдик, устимизда Зуҳайр ибн Абдуллоҳ деган амир бор эди. У: Менга бир киши ҳадис айтиб бердики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ шундай дедилар: «Ким том устида ёки атрофида оёғини тўсиб турадиган бирор нарса бўлмаган уй устида тунаса, ундан зимма узилган бўлади. Ким денгиз тўлқинлангандан кейин унга тушса, ундан ҳам зимма узилган бўлади», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا قِلَابَةَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَأَتَقْرَءُونَ وَالْإِمَامُ يَقْرَأُ أَوْ قَالَ تَقْرَءُونَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَالْإِمَامُ يَقْرَأُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَلَا تَفْعَلُوا إِلَّا أَنْ يَقْرَأَ أَحَدُكُمْ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ فِي نَفْسِهِقَالَ خَالِدٌ وَحَدَّثَنِي بَعْدُ وَلَمْ يَقُلْ إِنْ شَاءَ فَقُلْتُ لِأَبِي قِلَابَةَ إِنْ شَاءَ قَالَ لَا أَذْكُرُهُ

Muhammad ibn Abu Oisha Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qiladi: U: «Imom qiroat qilayotganda sizlar ham qiroat qilasizlarmi?» — yoki: «Imom qiroat qilayotganda imom ortidan qiroat qilasizlarmi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Bunday qilmanglar; faqat biringiz Fotihatul-Kitobni ichida oʻqisin», dedi. Xolid aytdi: Keyinroq u menga (yana) hadis aytdi, ammo «xohlasa» demadi. Men Abu Qilobaga: «‹Xohlasa› (deganmiding)?» dedim. U: «Buni eslamayman», dedi.Муҳаммад ибн Абу Оиша Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилади: У: «Имом қироат қилаётганда сизлар ҳам қироат қиласизларми?» — ёки: «Имом қироат қилаётганда имом ортидан қироат қиласизларми?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Бундай қилманглар; фақат бирингиз Фотиҳатул-Китобни ичида ўқисин», деди. Холид айтди: Кейинроқ у менга (яна) ҳадис айтди, аммо «хоҳласа» демади. Мен Абу Қилобага: «‹Хоҳласа› (деганмидинг)?» дедим. У: «Буни эсламайман», деди.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ أَخْبَرَهُ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جِنَازَةٍ فَلَمَّا رَجَعْنَا لَقِيَنَا دَاعِي امْرَأَةٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَانَةَ تَدْعُوكَ وَمَنْ مَعَكَ إِلَى طَعَامٍ فَانْصَرَفَ فَانْصَرَفْنَا مَعَهُ فَجَلَسْنَا مَجَالِسَ الْغِلْمَانِ مِنْ آبَائِهِمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ وَوَضَعَ الْقَوْمُ أَيْدِيَهُمْ فَفَطِنَ لَهُ الْقَوْمُ وَهُوَ يَلُوكُ لُقْمَتَهُ لَا يُجِيزُهَا فَرَفَعُوا أَيْدِيَهُمْ وَغَفَلُوا عَنَّا ثُمَّ ذَكَرُوا فَأَخَذُوا بِأَيْدِينَا فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَضْرِبُ اللُّقْمَةَ بِيَدِهِ حَتَّى تَسْقُطَ ثُمَّ أَمْسَكُوا بِأَيْدِينَا يَنْظُرُونَ مَا يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَفَظَهَا فَأَلْقَاهَا فَقَالَ أَجِدُ لَحْمَ شَاةٍ أُخِذَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ أَهْلِهَا فَقَامَتْ الْمَرْأَةُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ فِي نَفْسِي أَنْ أَجْمَعَكَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى طَعَامٍ فَأَرْسَلْتُ إِلَى الْبَقِيعِ فَلَمْ أَجِدْ شَاةً تُبَاعُ وَكَانَ عَامِرُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ ابْتَاعَ شَاةً أَمْسِ مِنْ الْبَقِيعِ فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ أَنْ ابْتُغِيَ لِي شَاةٌ فِي الْبَقِيعِ فَلَمْ تُوجَدْ فَذُكِرَ لِي أَنَّكَ اشْتَرَيْتَ شَاةً فَأَرْسِلْ بِهَا إِلَيَّ فَلَمْ يَجِدْهُ الرَّسُولُ وَوَجَدَ أَهْلَهُ فَدَفَعُوهَا إِلَى رَسُولِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَطْعِمُوهَا الْأُسَارَى

Ansorlardan bir kishi xabar berib aytdi: Rasululloh ﷺ bilan birga bir janozaga chiqdik. Qaytganimizda bizni Qurayshdan boʻlgan bir ayolning chaqiruvchisi kutib oldi va: «Yo Rasululloh, falonchi ayol sizni va siz bilan birga boʻlganlarni taomga chaqirmoqda», dedi. U zot (u tomonga) burildilar, biz ham u zot bilan birga burildik. Biz otalarining oldida oʻgʻil bolalar oʻtiradigan tarzda oʻtirdik. Soʻng taom keltirildi va Rasululloh ﷺ qoʻllarini (taomga) qoʻydilar, qavm ham qoʻllarini qoʻydi. Shunda qavm u zotning luqmani chaynab, uni yutmayotganlarini payqab qoldi va qoʻllarini koʻtardi, ammo bizni unutib qoʻyishdi. Soʻng eslab, qoʻllarimizdan ushladilar; har bir kishi luqma tushib ketguncha (bolaning) qoʻlini ura boshladi. Keyin qoʻllarimizdan ushlab turib, Rasululloh ﷺ nima qilishlarini kuza boshladilar. U zot uni ogʻizlaridan chiqarib tashladilar va: «Men egalarining ruxsatisiz olingan qoʻy goʻshtini sezyapman», dedilar. Shunda ayol turib: «Yo Rasululloh, koʻnglimda sizni va siz bilan birga boʻlganlarni taomga yigʻish (niyati) bor edi. Baqiʼga odam yubordim, ammo sotiladigan qoʻy topmadim. Omir ibn Abu Vaqqos kecha Baqiʼdan bir qoʻy sotib olgan ekan; men unga: ‹Menga Baqiʼdan qoʻy izlandi, topilmadi. Sen bir qoʻy sotib olganing menga aytildi, uni menga yuborgin›, deb odam yubordim. Elchi uni topmadi, uning ahlini topdi, ular esa (qoʻyni) mening elchimga berib yuborishdi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni asirlarga yedirib yuboringlar», dedilar.Ансорлардан бир киши хабар бериб айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир жанозага чиқдик. Қайтганимизда бизни Қурайшдан бўлган бир аёлнинг чақирувчиси кутиб олди ва: «Ё Расулуллоҳ, фалончи аёл сизни ва сиз билан бирга бўлганларни таомга чақирмоқда», деди. У зот (у томонга) бурилдилар, биз ҳам у зот билан бирга бурилдик. Биз оталарининг олдида ўғил болалар ўтирадиган тарзда ўтирдик. Сўнг таом келтирилди ва Расулуллоҳ ﷺ қўлларини (таомга) қўйдилар, қавм ҳам қўлларини қўйди. Шунда қавм у зотнинг луқмани чайнаб, уни ютмаётганларини пайқаб қолди ва қўлларини кўтарди, аммо бизни унутиб қўйишди. Сўнг эслаб, қўлларимиздан ушладилар; ҳар бир киши луқма тушиб кетгунча (боланинг) қўлини ура бошлади. Кейин қўлларимиздан ушлаб туриб, Расулуллоҳ ﷺ нима қилишларини куза бошладилар. У зот уни оғизларидан чиқариб ташладилар ва: «Мен эгаларининг рухсатисиз олинган қўй гўштини сезяпман», дедилар. Шунда аёл туриб: «Ё Расулуллоҳ, кўнглимда сизни ва сиз билан бирга бўлганларни таомга йиғиш (нияти) бор эди. Бақиъга одам юбордим, аммо сотиладиган қўй топмадим. Омир ибн Абу Ваққос кеча Бақиъдан бир қўй сотиб олган экан; мен унга: ‹Менга Бақиъдан қўй изланди, топилмади. Сен бир қўй сотиб олганинг менга айтилди, уни менга юборгин›, деб одам юбордим. Элчи уни топмади, унинг аҳлини топди, улар эса (қўйни) менинг элчимга бериб юборишди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни асирларга едириб юборинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّالَانِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَإِذَا اجْتَمَعَ الدَّاعِيَانِ فَأَجِبْ أَقْرَبَهُمَا بَابًا فَإِنَّ أَقْرَبَهُمَا بَابًا أَقْرَبُهُمَا جِوَارًا فَإِذَا سَبَقَ أَحَدُهُمَا فَأَجِبْ الَّذِي سَبَقَ

Nabiy ﷺ ashoblaridan boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadi: «Ikki taklif qiluvchi (bir vaqtda) toʻgʻri kelib qolsa, eshigi yaqinrogʻining (taklifiga) ijobat qil. Chunki eshigi yaqinrogʻi qoʻshnichiligi yaqinroq boʻlgandir. Agar ulardan biri (taklif qilishda) oʻzib ketgan boʻlsa, oʻzib ketganining (taklifiga) ijobat qil».Набий ﷺ ашобларидан бўлган бир кишидан ривоят қилинади: «Икки таклиф қилувчи (бир вақтда) тўғри келиб қолса, эшиги яқинроғининг (таклифига) ижобат қил. Чунки эшиги яқинроғи қўшничилиги яқинроқ бўлгандир. Агар улардан бири (таклиф қилишда) ўзиб кетган бўлса, ўзиб кетганининг (таклифига) ижобат қил».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّرَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبِرْنِي بِكَلِمَاتٍ أَعِيشُ بِهِنَّ وَلَا تُكْثِرْ عَلَيَّ فَأَنْسَى قَالَ اجْتَنِبْ الْغَضَبَ ثُمَّ أَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ اجْتَنِبْ الْغَضَبَ

Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺga: «Menga shunday soʻzlarni aytingki, men ular bilan yashasam; menga koʻp qilmang, unutib qoʻyaman», dedi. U zot: «Gʻazabdan saqlan», dedilar. Soʻng u (soʻrogʻini) u zotga qaytardi, u zot yana: «Gʻazabdan saqlan», dedilar.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺга: «Менга шундай сўзларни айтингки, мен улар билан яшасам; менга кўп қилманг, унутиб қўяман», деди. У зот: «Ғазабдан сақлан», дедилар. Сўнг у (сўроғини) у зотга қайтарди, у зот яна: «Ғазабдан сақлан», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً يَعْقُوبُ بْنُ أَوْسٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْفَتْحِ وَقَالَ مَرَّةً يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ أَلَا إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ تُعَدُّ وَتُدَّعَى وَدَمٍ وَمَالٍ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ إِلَّا سِدَانَةَ الْبَيْتِ أَوْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ أَلَا وَإِنَّ قَتِيلَ خَطَإِ الْعَمْدِ قَالَ خَالِدٌ أَوْ قَالَ قَتِيلُ الْخَطَإِ شِبْهِ الْعَمْدِ قَتِيلُ السَّوْطِ وَالْعَصَا مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلَادُهَا

Nabiy ﷺning ashoblaridan bir kishi aytdi: Rasululloh ﷺ Fath paytida — bir marta: Makka fathi kuni, dedi — xutba qilib: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yolgʻizdir; vaʼdasini rost qildi, bandasiga nusrat berdi va ahzobni yolgʻiz oʻzi magʻlub qildi. Ogoh boʻlinglar, sanaladigan va daʼvo qilinadigan har bir faxr, har bir qon va mol mana shu ikki oyogʻim ostidadir; faqat Baytning sidonasi va hojilarni suv bilan taʼminlash bundan mustasno. Ogoh boʻlinglar, qasdga oʻxshash xato bilan oʻldirilganda — Xolid aytdi: yoki u: qasdga oʻxshash xato bilan oʻldirilgan, dedi — yaʼni qamchi va tayoq bilan oʻldirilganda yuzta tuya (diyat) bor; ulardan qirqtasi qorinlarida bolalari boʻlgan (homilador tuyalar)dir», dedilar.Набий ﷺнинг ашобларидан бир киши айтди: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ пайтида — бир марта: Макка фатҳи куни, деди — хутба қилиб: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ёлғиздир; ваъдасини рост қилди, бандасига нусрат берди ва аҳзобни ёлғиз ўзи мағлуб қилди. Огоҳ бўлинглар, саналадиган ва даъво қилинадиган ҳар бир фахр, ҳар бир қон ва мол мана шу икки оёғим остидадир; фақат Байтнинг сидонаси ва ҳожиларни сув билан таъминлаш бундан мустасно. Огоҳ бўлинглар, қасдга ўхшаш хато билан ўлдирилганда — Холид айтди: ёки у: қасдга ўхшаш хато билан ўлдирилган, деди — яъни қамчи ва таёқ билан ўлдирилганда юзта туя (дият) бор; улардан қирқтаси қоринларида болалари бўлган (ҳомиладор туялар)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ الْمُحَرِّرِ بْنِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أُصِيبَ بِشَيْءٍ فِي جَسَدِهِ فَتَرَكَهُ لِلَّهِ كَانَ كَفَّارَةً لَهُ

Nabiy ﷺning ashoblaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim badanida biror narsaga (jarohatga) duchor boʻlsa-yu, uni Alloh uchun (qasos olmay) tark etsa, bu unga kafforat boʻladi», dedilar.Набий ﷺнинг ашобларидан бир кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким баданида бирор нарсага (жароҳатга) дучор бўлса-ю, уни Аллоҳ учун (қасос олмай) тарк этса, бу унга каффорат бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي إِبْرَاهِيمَ الَأَشْهَلِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ أَتَاهُ فَحَدَّثَهُ أَوْ أَخْبَرَهُ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي الصَّلَاةِ عَلَى الْمَيِّتِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا

Abu Ibrohim al-Ashhaliy otasidan rivoyat qiladiki, u (otasi) uning oldiga kelib, unga hadis aytdi — yoki: xabar berdi —: U Nabiy ﷺning mayyit ustidan oʻqiladigan janoza namozida: «Allohumma, tiriklarimizni-yu, oʻliklarimizni, hozir boʻlganlarimizni-yu, gʻoyib boʻlganlarimizni, erkaklarimizni-yu, ayollarimizni, kichiklarimizni-yu, kattalarimizni magʻfirat qilgin», deb aytayotganlarini eshitgan.Абу Иброҳим ал-Ашҳалий отасидан ривоят қиладики, у (отаси) унинг олдига келиб, унга ҳадис айтди — ёки: хабар берди —: У Набий ﷺнинг маййит устидан ўқиладиган жаноза намозида: «Аллоҳумма, тирикларимизни-ю, ўликларимизни, ҳозир бўлганларимизни-ю, ғойиб бўлганларимизни, эркакларимизни-ю, аёлларимизни, кичикларимизни-ю, катталаримизни мағфират қилгин», деб айтаётганларини эшитган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو غِفَارٍ حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ قَوْمِي أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ ثَلَاثَ مِرَارٍ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُحْسِنْ إِلَى جَارِهِ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَسْكُتْ

Alqama ibn Abdulloh al-Muzaniy aytdi: Menga qavmimdan bir kishi hadis aytdiki, u Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitgan: «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, mehmonini izzat qilsin» — buni uch marta (aytdilar). «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, qoʻshnisiga yaxshilik qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, yaxshi soʻz aytsin yoki jim tursin».Алқама ибн Абдуллоҳ ал-Музаний айтди: Менга қавмимдан бир киши ҳадис айтдики, у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитган: «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, меҳмонини иззат қилсин» — буни уч марта (айтдилар). «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, қўшнисига яхшилик қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ مُرَّةَ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى نَاقَةٍ حَمْرَاءَ مُخَضْرَمَةٍ فَقَالَ أَتَدْرُونَ أَيُّ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالَ قُلْنَا يَوْمُ النَّحْرِ قَالَ صَدَقْتُمْ يَوْمُ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَتَدْرُونَ أَيُّ شَهْرٍ شَهْرُكُمْ هَذَا قُلْنَا ذُو الْحِجَّةِ قَالَ صَدَقْتُمْ شَهْرُ اللَّهِ الْأَصَمُّ أَتَدْرُونَ أَيُّ بَلَدٍ بَلَدُكُمْ هَذَا قَالَ قُلْنَا الْمَشْعَرُ الْحَرَامُ قَالَ صَدَقْتُمْ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَوْ قَالَ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا وَشَهْرِكُمْ هَذَا وَبَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنِّي فَرَطُكُمْ عَلَى الْحَوْضِ أَنْظُرُكُمْ وَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تُسَوِّدُوا وَجْهِي أَلَا وَقَدْ رَأَيْتُمُونِي وَسَمِعْتُمْ مِنِّي وَسَتُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ أَلَا وَإِنِّي مُسْتَنْقِذٌ رِجَالًا أَوْ إِنَاثًا وَمُسْتَنْقَذٌ مِنِّي آخَرُونَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أَصْحَابِي فَيُقَالُ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Nabiy ﷺning ashoblaridan bir kishi menga hadis aytib dedi: Rasululloh ﷺ bizning oramizda qulogʻi kesilgan qizil tuya ustida turib: «Bu qaysi kuningiz ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Biz: «Nahr (qurbonlik) kuni», dedik. U zot: «Rost aytdingiz, (bu) hajji akbar kunidir. Bu oyingiz qaysi oy ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Biz: «Zulhijja», dedik. U zot: «Rost aytdingiz, (bu) Allohning karim oyidir. Bu shahringiz qaysi shahar ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Biz: «Mashʼarul-harom», dedik. U zot: «Rost aytdingiz», dedilar va: «Albatta, qonlaringiz va mollaringiz sizlarga mana shu shahringizdagi, mana shu oyingizdagi, mana shu kuningizning hurmati kabi haromdir — yoki: mana shu kuningiz, mana shu oyingiz va mana shu shahringizning hurmati kabi, dedilar. Ogoh boʻlinglar, men Havz boshida sizlardan oldin borib, sizlarni kutaman va sizlar bilan (boshqa) ummatlarga koʻpchilik bilan faxrlanaman; bas, yuzimni qora qilmanglar. Ogoh boʻlinglar, sizlar meni koʻrdingiz va mendan eshitdingiz, (qiyomatda) mendan soʻraladi. Kim mening nomimdan yolgʻon (soʻz) toʻqisa, doʻzaxdan joyini tayyorlab qoʻyaversin. Ogoh boʻlinglar, men baʼzi erkaklarni — yoki ayollarni — (Havzga) tortib olaman, baʼzilari esa mendan tortib olinadi. Shunda men: ‹Ey Rabbim, (bular) mening ashoblarim!› deyman. Bas: ‹Sen ularning oʻzingdan keyin nima ish qilganlarini bilmaysan›, deyiladi», dedilar.Набий ﷺнинг ашобларидан бир киши менга ҳадис айтиб деди: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг орамизда қулоғи кесилган қизил туя устида туриб: «Бу қайси кунингиз эканини биласизларми?» дедилар. Биз: «Наҳр (қурбонлик) куни», дедик. У зот: «Рост айтдингиз, (бу) ҳажжи акбар кунидир. Бу ойингиз қайси ой эканини биласизларми?» дедилар. Биз: «Зулҳижжа», дедик. У зот: «Рост айтдингиз, (бу) Аллоҳнинг карим ойидир. Бу шаҳрингиз қайси шаҳар эканини биласизларми?» дедилар. Биз: «Машъарул-ҳаром», дедик. У зот: «Рост айтдингиз», дедилар ва: «Албатта, қонларингиз ва молларингиз сизларга мана шу шаҳрингиздаги, мана шу ойингиздаги, мана шу кунингизнинг ҳурмати каби ҳаромдир — ёки: мана шу кунингиз, мана шу ойингиз ва мана шу шаҳрингизнинг ҳурмати каби, дедилар. Огоҳ бўлинглар, мен Ҳавз бошида сизлардан олдин бориб, сизларни кутаман ва сизлар билан (бошқа) умматларга кўпчилик билан фахрланаман; бас, юзимни қора қилманглар. Огоҳ бўлинглар, сизлар мени кўрдингиз ва мендан эшитдингиз, (қиёматда) мендан сўралади. Ким менинг номимдан ёлғон (сўз) тўқиса, дўзахдан жойини тайёрлаб қўяверсин. Огоҳ бўлинглар, мен баъзи эркакларни — ёки аёлларни — (Ҳавзга) тортиб оламан, баъзилари эса мендан тортиб олинади. Шунда мен: ‹Эй Раббим, (булар) менинг ашобларим!› дейман. Бас: ‹Сен уларнинг ўзингдан кейин нима иш қилганларини билмайсан›, дейилади», дедилар.