حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَبَارَزْتُ رَجُلًا فَقَتَلْتُهُ فَنَفَّلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلَبَهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: «Men bir kishi bilan yakkama-yakka jang qilib, uni oʻldirdim. Shunda Rasululloh ﷺ uning oʻljasini menga berdilar».Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: «Мен бир киши билан яккама-якка жанг қилиб, уни ўлдирдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ўлжасини менга бердилар».

قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ فَقَالَ كُلْ بِيَمِينِكَ فَقَالَ لَا أَسْتَطِيعُ فَقَالَ لَا اسْتَطَعْتَ قَالَ فَمَا رَجَعَتْ إِلَيْهِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining chap qoʻli bilan yeyayotganini koʻrib: «Oʻng qoʻling bilan ye», dedilar. U: «Qodir emasman», dedi. U zot: «Qodir boʻlmagin!», dedilar. (Roviy) aytdi: Shundan keyin (qoʻli ogʻziga) qaytmadi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг чап қўли билан еяётганини кўриб: «Ўнг қўлинг билан е», дедилар. У: «Қодир эмасман», деди. У зот: «Қодир бўлмагин!», дедилар. (Ровий) айтди: Шундан кейин (қўли оғзига) қайтмади.

قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَتَلْتُ رَجُلًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ هَذَا فَقَالُوا ابْنُ الْأَكْوَعِ فَقَالَ لَهُ سَلَبُهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men bir kishini oʻldirdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni kim oʻldirdi?» dedilar. Ular: «Ibn al-Akvaʼ», deyishdi. U zot: «Uning oʻljasi unga (tegishli)», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен бир кишини ўлдирдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни ким ўлдирди?» дедилар. Улар: «Ибн ал-Акваъ», дейишди. У зот: «Унинг ўлжаси унга (тегишли)», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُلَامٌ يُسَمَّى رَبَاحًا

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning Roboh deb ataladigan bir gʻulomlari bor edi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг Робоҳ деб аталадиган бир ғуломлари бор эди.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ الْحَارِثِ قَالَ سَمِعْتُ إِيَاسَ بْنَ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجُمُعَةَ ثُمَّ نَرْجِعُ فَلَا نَجِدُ لِلْحِيطَانِ فَيْئًا يُسْتَظَلُّ فِيهِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan juma namozini oʻqir, soʻng qaytar edik, ammo devorlarda soya qiladigan koʻlanka topmas edik».Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан жума намозини ўқир, сўнг қайтар эдик, аммо деворларда соя қиладиган кўланка топмас эдик».

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَبَيَّتْنَا هَوَازِنَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَكَانَ أَمَّرَهُ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Abu Bakr as-Siddiq bilan birga Havozin ustiga tunda bosqin qildik; Nabiy ﷺ uni bizga amir qilib tayinlagan edilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Абу Бакр ас-Сиддиқ билан бирга Ҳавозин устига тунда босқин қилдик; Набий ﷺ уни бизга амир қилиб тайинлаган эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ شِعَارُنَا لَيْلَةَ بَيَّتْنَا فِي هَوَازِنَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَأَمَّرَهُ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمِتْ أَمِتْ وَقَتَّلْتُ بِيَدَيَّ لَيْلَتَئِذٍ سَبْعَةً أَهْلَ أَبْيَاتٍ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Bakr as-Siddiq bilan birga Havozin ichiga tunda bostirib kirgan kechamizda — Rasululloh ﷺ uni bizga amir qilib tayinlagan edilar — shiorimiz: «Amit, amit», yaʼni «oʻldir, oʻldir» (degan soʻz) edi. Oʻsha kecha men oʻz qoʻlim bilan yettita uy egasini oʻldirdim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Бакр ас-Сиддиқ билан бирга Ҳавозин ичига тунда бостириб кирган кечамизда — Расулуллоҳ ﷺ уни бизга амир қилиб тайинлаган эдилар — шиоримиз: «Амит, амит», яъни «ўлдир, ўлдир» (деган сўз) эди. Ўша кеча мен ўз қўлим билан еттита уй эгасини ўлдирдим.

قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ الْيَمَامِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِرَجُلٍ يُقَالُ لَهُ بُسْرُ ابْنُ رَاعِي الْعِيرِ أَبْصَرَهُ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ فَقَالَ كُلْ بِيَمِينِكَ فَقَالَ لَا أَسْتَطِيعُ فَقَالَ لَا اسْتَطَعْتَ قَالَ فَمَا وَصَلَتْ يَمِينُهُ إِلَى فَمِهِ بَعْدُو قَالَ أَبُو النَّضْرِ فِي حَدِيثِهِ ابْنُ رَاعِي الْعِيرِ مِنْ أَشْجَعَ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni Busr ibn Roʼiyul-Iyr deb ataladigan bir kishiga — u zot uning chap qoʻli bilan yeyayotganini koʻrgan edilar — «Oʻng qoʻling bilan ye», deb aytayotganlarini eshitdim. U: «Qodir emasman», dedi. U zot: «Qodir boʻlmagin!», dedilar. (Roviy) aytdi: Shundan keyin uning oʻng qoʻli ogʻziga yetmadi. Abu Nazr oʻz hadisida: «Ibn Roʼiyul-Iyr — Ashjaʼ (qabilasi)dan», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни Буср ибн Рўиюл-Ийр деб аталадиган бир кишига — у зот унинг чап қўли билан еяётганини кўрган эдилар — «Ўнг қўлинг билан е», деб айтаётганларини эшитдим. У: «Қодир эмасман», деди. У зот: «Қодир бўлмагин!», дедилар. (Ровий) айтди: Шундан кейин унинг ўнг қўли оғзига етмади. Абу Назр ўз ҳадисида: «Ибн Рўиюл-Ийр — Ашжаъ (қабиласи)дан», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَلَّ عَلَيْنَا السَّيْفَ فَلَيْسَ مِنَّا

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qilich yalangʻochlasa (sugʻursa), u bizdan emas», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қилич яланғочласа (суғурса), у биздан эмас», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَكُنْتُ قَاعِدًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَطَسَ رَجُلٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ ثُمَّ عَطَسَ أُخْرَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلُ مَزْكُومٌ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edim, bir kishi aksa urdi. Rasululloh ﷺ: «Yarhamukalloh», dedilar. Soʻng u yana aksa urdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu kishi shamollagan ekan», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдим, бир киши акса урди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ярҳамукаллоҳ», дедилар. Сўнг у яна акса урди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу киши шамоллаган экан», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَخَرَجْنَا مَعَ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي قُحَافَةَ وَأَمَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْنَا قَالَ غَزَوْنَا فَزَارَةَ فَلَمَّا دَنَوْنَا مِنْ الْمَاءِ أَمَرَنَا أَبُو بَكْرٍ فَعَرَّسْنَا قَالَ فَلَمَّا صَلَّيْنَا الصُّبْحَ أَمَرَنَا أَبُو بَكْرٍ فَشَنَنَّا الْغَارَةَ فَقَتَلْنَا عَلَى الْمَاءِ مَنْ قَتَلْنَا قَالَ سَلَمَةُ ثُمَّ نَظَرْتُ إِلَى عُنُقٍ مِنْ النَّاسِ فِيهِ الذُّرِّيَّةُ وَالنِّسَاءُ نَحْوَ الْجَبَلِ وَأَنَا أَعْدُو فِي آثَارِهِمْ فَخَشِيتُ أَنْ يَسْبِقُونِي إِلَى الْجَبَلِ فَرَمَيْتُ بِسَهْمٍ فَوَقَعَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْجَبَلِ قَالَ فَجِئْتُ بِهِمْ أَسُوقُهُمْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى أَتَيْتُهُ عَلَى الْمَاءِ وَفِيهِمْ امْرَأَةٌ مِنْ فَزَارَةَ عَلَيْهَا قَشْعٌ مِنْ أَدَمٍ وَمَعَهَا ابْنَةٌ لَهَا مِنْ أَحْسَنِ الْعَرَبِ قَالَ فَنَفَّلَنِي أَبُو بَكْرٍ ابْنَتَهَا قَالَ فَمَا كَشَفْتُ لَهَا ثَوْبًا حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ ثُمَّ بِتُّ فَلَمْ أَكْشِفْ لَهَا ثَوْبًا قَالَ فَلَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السُّوقِ فَقَالَ لِي يَا سَلَمَةُ هَبْ لِي الْمَرْأَةَ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ أَعْجَبَتْنِي وَمَا كَشَفْتُ لَهَا ثَوْبًا قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرَكَنِي حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الْغَدِ لَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السُّوقِ فَقَالَ يَا سَلَمَةُ هَبْ لِي الْمَرْأَةَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ أَعْجَبَتْنِي مَا

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Abu Bakr ibn Abu Quhofa bilan birga chiqdik, Rasululloh ﷺ uni bizga amir qilib tayinlagan edilar. Biz Fazora ustiga gʻazot qildik. Suvga yaqinlashganimizda, Abu Bakr bizga buyurdi va biz tunda tushib dam oldik. Bomdodni oʻqiganimizdan soʻng, Abu Bakr bizga buyurdi va biz har tomondan bosqin uyushtirdik; suv boshida oʻldirganlarimizni oʻldirdik. Salama aytdi: Soʻng men odamlardan bir guruhga koʻz tashladim, ularning ichida bola-chaqa va ayollar bor edi, ular togʻ tomon (ketayotgan) edi, men esa ularning ortidan yugurar edim. Men ular togʻga mendan oldin yetib olishlaridan qoʻrqdim va bir oʻq otdim, u ular bilan togʻ orasiga tushdi. Soʻng men ularni haydab, Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning huzuriga olib keldim, toki suv boshida uning oldiga yetdim. Ularning ichida Fazoradan boʻlgan bir ayol bor edi, ustida teridan (qilingan) eski kiyim bor, yonida esa arablarning eng goʻzallaridan boʻlgan bir qizi bor edi. Abu Bakr menga (oʻlja sifatida) uning qizini berdi. Men Madinaga kelgunimcha unga kiyim ochmadim; soʻng tunab qoldim, yana unga kiyim ochmadim. Rasululloh ﷺ menga bozorda roʻbaroʻ boʻlib: «Ey Salama, u ayolni menga hadya qil», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, vallohi, u meni hayratga soldi va men unga kiyim ochmadim», dedim. Rasululloh ﷺ jim turdilar va meni qoʻyib berdilar. Ertasi kuni boʻlganda, Rasululloh ﷺ menga bozorda roʻbaroʻ boʻlib: «Ey Salama, u ayolni menga hadya qil, otang Alloh uchun (fido boʻlsin)», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, vallohi, u meni hayratga soldi...», dedim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Абу Бакр ибн Абу Қуҳофа билан бирга чиқдик, Расулуллоҳ ﷺ уни бизга амир қилиб тайинлаган эдилар. Биз Фазора устига ғазот қилдик. Сувга яқинлашганимизда, Абу Бакр бизга буюрди ва биз тунда тушиб дам олдик. Бомдодни ўқиганимиздан сўнг, Абу Бакр бизга буюрди ва биз ҳар томондан босқин уюштирдик; сув бошида ўлдирганларимизни ўлдирдик. Салама айтди: Сўнг мен одамлардан бир гуруҳга кўз ташладим, уларнинг ичида бола-чақа ва аёллар бор эди, улар тоғ томон (кетаётган) эди, мен эса уларнинг ортидан югурар эдим. Мен улар тоғга мендан олдин етиб олишларидан қўрқдим ва бир ўқ отдим, у улар билан тоғ орасига тушди. Сўнг мен уларни ҳайдаб, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига олиб келдим, токи сув бошида унинг олдига етдим. Уларнинг ичида Фазорадан бўлган бир аёл бор эди, устида теридан (қилинган) эски кийим бор, ёнида эса арабларнинг энг гўзалларидан бўлган бир қизи бор эди. Абу Бакр менга (ўлжа сифатида) унинг қизини берди. Мен Мадинага келгунимча унга кийим очмадим; сўнг тунаб қолдим, яна унга кийим очмадим. Расулуллоҳ ﷺ менга бозорда рўбарў бўлиб: «Эй Салама, у аёлни менга ҳадя қил», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, валлоҳи, у мени ҳайратга солди ва мен унга кийим очмадим», дедим. Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар ва мени қўйиб бердилар. Эртаси куни бўлганда, Расулуллоҳ ﷺ менга бозорда рўбарў бўлиб: «Эй Салама, у аёлни менга ҳадя қил, отанг Аллоҳ учун (фидо бўлсин)», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, валлоҳи, у мени ҳайратга солди...», дедим.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيُّ أَنَّ سَلَمَةَ بْنَ الْأَكْوَعِ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ قَاتَلَ أَخِي قِتَالًا شَدِيدًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَدَّ عَلَيْهِ سَيْفُهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ وَشَكُّوا فِيهِ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلَاحِهِ شَكُّوا فِي بَعْضِ أَمْرِهِ قَالَ سَلَمَةُ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَرْجُزَ بِكَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ اعْلَمْ مَا تَقُولُ قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوْلَا اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَافَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقْتَ فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَاوَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَاوَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَافَلَمَّا قَضَيْتُ رَجَزِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ هَذَا قُلْتُ أَخِي قَالَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُهُ اللَّهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ أَنْ يُصَلُّوا عَلَيْهِ وَيَقُولُونَ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلَاحِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًاقَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ ابْنَ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِيهِ مِثْلَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْهُ عَبْدُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Xaybar kuni akam Rasululloh ﷺ bilan birga qattiq jang qildi, soʻng oʻz qilichi unga qaytib, uni oʻldirdi. Rasululloh ﷺning sahobalari bu haqda: «Bir kishi oʻz quroli bilan oʻldi», deb shubhaga tushdilar. Salama aytdi: Rasululloh ﷺ Xaybardan qaytdilar. Men: «Yo Rasululloh, sizni madh etib rajaz aytishimga izn berasizmi?» dedim. Rasululloh ﷺ unga izn berdilar. Umar unga: «Nima deyayotganingni bil», dedi. Men: «Vallohi, agar Alloh boʻlmaganida, biz hidoyat topmasdik, sadaqa ham bermasdik, namoz ham oʻqimasdik», dedim. Rasululloh ﷺ: «Rost aytding», dedilar. «Bizga sokinlik nozil qilgin, (dushmanga) roʻbaroʻ boʻlsak, qadamlarni sobit qilgin; mushriklar bizga zulm qildilar». Rajazimni tugatganimda Rasululloh ﷺ: «Buni kim aytdi?» dedilar. Men: «Akam aytdi», dedim. Rasululloh ﷺ: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, vallohi, baʼzi odamlar unga janoza oʻqishdan choʻchiyaptilar va ‹oʻz quroli bilan oʻlgan kishi› deyaptilar», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «U jonbozlik qilib, jihod qilib oʻldi», dedilar. Ibn Shihob aytdi: Soʻng men Salama ibn al-Akvaʼning oʻgʻlidan soʻradim, u menga otasidan xuddi Abdurrahmon menga rivoyat qilganidek rivoyat qildi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Хайбар куни акам Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қаттиқ жанг қилди, сўнг ўз қиличи унга қайтиб, уни ўлдирди. Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари бу ҳақда: «Бир киши ўз қуроли билан ўлди», деб шубҳага тушдилар. Салама айтди: Расулуллоҳ ﷺ Хайбардан қайтдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, сизни мадҳ этиб ражаз айтишимга изн берасизми?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ унга изн бердилар. Умар унга: «Нима деяётганингни бил», деди. Мен: «Валлоҳи, агар Аллоҳ бўлмаганида, биз ҳидоят топмасдик, садақа ҳам бермасдик, намоз ҳам ўқимасдик», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Рост айтдинг», дедилар. «Бизга сокинлик нозил қилгин, (душманга) рўбарў бўлсак, қадамларни собит қилгин; мушриклар бизга зулм қилдилар». Ражазимни тугатганимда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни ким айтди?» дедилар. Мен: «Акам айтди», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, валлоҳи, баъзи одамлар унга жаноза ўқишдан чўчияптилар ва ‹ўз қуроли билан ўлган киши› деяптилар», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У жонбозлик қилиб, жиҳод қилиб ўлди», дедилар. Ибн Шиҳоб айтди: Сўнг мен Салама ибн ал-Акваънинг ўғлидан сўрадим, у менга отасидан худди Абдурраҳмон менга ривоят қилганидек ривоят қилди.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ حَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمَا قَالَاكُنَّا فِي غَزَاةٍ فَجَاءَنَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اسْتَمْتِعُوا

Jobir ibn Abdulloh va Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhumo) aytdilar: Biz bir gʻazotda edik. Bizning oldimizga Rasululloh ﷺning elchisi kelib: «Rasululloh ﷺ: ‹Bahramand boʻlinglar›, demoqdalar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ ва Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Биз бир ғазотда эдик. Бизнинг олдимизга Расулуллоҳ ﷺнинг элчиси келиб: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Баҳраманд бўлинглар›, демоқдалар», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ عَنْ عِكْرِمَةَ الْيَمَامِيِّ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَخَرَجْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي غَزَاةِ هَوَازِنَ فَنَفَّلَنِي جَارِيَةً فَاسْتَوْهَبَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَ بِهَا إِلَى مَكَّةَ فَفَدَى بِهَا أُنَاسًا مِنْ الْمُسْلِمِينَ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Abu Bakr bilan birga Havozin gʻazotiga chiqdim. U menga (oʻlja sifatida) bir joriya berdi. Soʻng Rasululloh ﷺ uni mendan hadya qilib soʻradilar va uni Makkaga yubordilar, uning evaziga musulmonlardan baʼzi kishilarni fidya qilib (qutqarib) oldilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Абу Бакр билан бирга Ҳавозин ғазотига чиқдим. У менга (ўлжа сифатида) бир жория берди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уни мендан ҳадя қилиб сўрадилар ва уни Маккага юбордилар, унинг эвазига мусулмонлардан баъзи кишиларни фидя қилиб (қутқариб) олдилар.

قَالَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga nisbatan qasddan yolgʻon toʻqisa, doʻzaxdagi oʻrniga tayyorlanaversin», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга нисбатан қасддан ёлғон тўқиса, дўзахдаги ўрнига тайёрланаверсин», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ رَجُلًا مِنْ أَسْلَمَ أَنْ يُؤَذِّنَ فِي النَّاسِ يَوْمَ عَاشُورَاءَ مَنْ كَانَ صَائِمًا فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ وَمَنْ كَانَ أَكَلَ فَلَا يَأْكُلْ شَيْئًا وَلِيُتِمَّ صَوْمَهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishiga Oshuro kuni odamlar ichida: kim roʻzador boʻlsa, roʻzasini toʻldirsin; kim yegan boʻlsa, endi hech narsa yemasin va roʻzasini toʻldirsin, deb eʼlon qilishni buyurdilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Аслам (қабиласи)дан бўлган бир кишига Ошуро куни одамлар ичида: ким рўзадор бўлса, рўзасини тўлдирсин; ким еган бўлса, энди ҳеч нарса емасин ва рўзасини тўлдирсин, деб эълон қилишни буюрдилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ بنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَأَنَّهُ اسْتَأْذَنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْبَدْوِ فَأَذِنَ لَهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan badiyada (choʻlda) yashashga izn soʻradi, u zot esa unga izn berdilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан бадияда (чўлда) яшашга изн сўради, у зот эса унга изн бердилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ النَّاسِ فِي الْحُدَيْبِيَةِ ثُمَّ قَعَدْتُ مُتَنَحِّيًا فَلَمَّا تَفَرَّقَ النَّاسُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا ابْنَ الْأَكْوَعِ أَلَا تُبَايِعُ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَيْضًاقُلْتُ عَلَامَ بَايَعْتُمْ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Hudaybiyada odamlar bilan birga Rasululloh ﷺga bayʼat qildim, soʻng bir chetga oʻtib oʻtirdim. Odamlar Rasululloh ﷺning atrofidan tarqalganlarida, u zot: «Ey Akvaʼning oʻgʻli, bayʼat qilmaysanmi?» dedilar. Men: «Bayʼat qilgan edim, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Yana (qil)», dedilar. Men: «Nima ustiga bayʼat qildingizlar?» dedim. U zot: «Oʻlim ustiga», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Ҳудайбияда одамлар билан бирга Расулуллоҳ ﷺга байъат қилдим, сўнг бир четга ўтиб ўтирдим. Одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг атрофидан тарқалганларида, у зот: «Эй Акваънинг ўғли, байъат қилмайсанми?» дедилар. Мен: «Байъат қилган эдим, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Яна (қил)», дедилар. Мен: «Нима устига байъат қилдингизлар?» дедим. У зот: «Ўлим устига», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجِنَازَةٍ فَقَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ دَيْنٍ قَالُوا لَا قَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا لَا قَالَ فَصَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ أُتِيَ بِأُخْرَى فَقَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ دَيْنٍ قَالُوا لَا قَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا نَعَمْ ثَلَاثَ دَنَانِيرَ قَالَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ ثَلَاثَ كَيَّاتٍ قَالَ ثُمَّ أُتِيَ بِالثَّالِثَةِ فَقَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ دَيْنٍ قَالُوا نَعَمْ قَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا لَا قَالَ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَيَّ دَيْنُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَصَلَّى عَلَيْهِ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan oʻtirgan edim, (huzurlariga) bir janoza keltirildi. U zot: «U qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. Shunda u zot unga namoz oʻqidilar. Soʻng boshqa bir janoza keltirildi. U zot: «U qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Ha, uchta dinor», deyishdi. Shunda u zot barmoqlari bilan: «Uch dogʻ», deb (ishora qildilar). Soʻng uchinchisi keltirildi. U zot: «U qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Sherigingizga namoz oʻqinglar», dedilar. Shunda ansorlardan bir kishi: «Uning qarzi mening zimmamda, yo Rasululloh», dedi. Shundan soʻng u zot unga namoz oʻqidilar.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан ўтирган эдим, (ҳузурларига) бир жаноза келтирилди. У зот: «У қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. Шунда у зот унга намоз ўқидилар. Сўнг бошқа бир жаноза келтирилди. У зот: «У қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Ҳа, учта динор», дейишди. Шунда у зот бармоқлари билан: «Уч доғ», деб (ишора қилдилар). Сўнг учинчиси келтирилди. У зот: «У қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Шеригингизга намоз ўқинглар», дедилар. Шунда ансорлардан бир киши: «Унинг қарзи менинг зиммамда, ё Расулуллоҳ», деди. Шундан сўнг у зот унга намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ يَزِيدَ عَنْ سَلَمَةَ قَالَكَانَ عَامِرٌ رَجُلًا شَاعِرًا فَنَزَلَ يَحْدُو قَالَ وَيَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَافَاغْفِرْ فِدًى لَكَ مَا أَتَيْنَاوَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَاوَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَاإِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَاوَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَافَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا الْحَادِي قَالُوا ابْنُ الْأَكْوَعِ قَالَ يَرْحَمُهُ اللَّهُ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ وَجَبَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْلَا أَمْتَعْتَنَا بِهِ قَالَ فَأُصِيبَ ذَهَبَ يَضْرِبُ رَجُلًا يَهُودِيًّا فَأَصَابَ ذُبَابُ السَّيْفِ عَيْنَ رُكْبَتِهِ فَقَالَ النَّاسُ حَبِطَ عَمَلُهُ قَتَلَ نَفْسَهُ قَالَ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ أَنْ قَدِمَ الْمَدِينَةَ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَزْعُمُونَ أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ قَالَ وَمَنْ يَقُولُهُ قَالَ قُلْتُ رِجَالٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْهُمْ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ إِنَّ لَهُ لَأَجْرَيْنِ بِإِصْبَعَيْهِ وَإِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ وَقَلَّ عَرَبِيٌّ مَا مَشَى بِهَا يُرِيدُكَ عَلَيْهِ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Omir shoir kishi edi; u (ulovdan) tushib, hido ayta boshladi va shunday der edi: «Allohim, Sen boʻlmaganingda, biz hidoyat topmas edik, sadaqa ham qilmas, namoz ham oʻqimas edik. Bas, Senga fido boʻlaylik, qilgan (gunoh)larimizni magʻfirat qil. (Dushmanni) uchratsak, qadamlarimizni sobit qil va ustimizga sakinat tushir. Bizni chorlashsa, biz albatta kelamiz; ular baqirib bizdan madad soʻradilar». Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu hido aytuvchi kim?» dedilar. Ular: «Ibn al-Akvaʼ», deyishdi. U zot: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Bir kishi: «(Shahidlik unga) vojib boʻldi, yo Rasululloh; qani endi uni bizga (yana) bahramand qilsangiz», dedi. Soʻng u (jangda) jarohatlandi: u bir yahudiy kishini urmoqchi boʻlganda, qilichning uchi oʻzining tizzasiga tegdi. Odamlar: «Uning amali behuda ketdi, u oʻzini oʻzi oʻldirdi», deyishdi. Men Rasululloh ﷺ Madinaga qaytib kelganlaridan keyin u zotning huzurlariga bordim — u zot masjidda edilar — va: «Yo Rasululloh, ular Omirning amali behuda ketdi, deb daʼvo qilmoqdalar», dedim. U zot: «Buni kim aytdi?» dedilar. Men: «Ansorlardan baʼzi kishilar, ular ichida falonchi va falonchi», dedim. U zot: «Buni aytgan kishi yolgʻon aytdi. Unga ikki ajr bordir», — deb ikki barmoqlari bilan (ishora qildilar), — «u jidd-u jahd qiluvchi mujohiddir. (Yer yuzida) uning kabi yurgan arab kam boʻlgan», dedilar.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Омир шоир киши эди; у (уловдан) тушиб, ҳидо айта бошлади ва шундай дер эди: «Аллоҳим, Сен бўлмаганингда, биз ҳидоят топмас эдик, садақа ҳам қилмас, намоз ҳам ўқимас эдик. Бас, Сенга фидо бўлайлик, қилган (гуноҳ)ларимизни мағфират қил. (Душманни) учратсак, қадамларимизни собит қил ва устимизга сакинат тушир. Бизни чорлашса, биз албатта келамиз; улар бақириб биздан мадад сўрадилар». Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳидо айтувчи ким?» дедилар. Улар: «Ибн ал-Акваъ», дейишди. У зот: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Бир киши: «(Шаҳидлик унга) вожиб бўлди, ё Расулуллоҳ; қани энди уни бизга (яна) баҳраманд қилсангиз», деди. Сўнг у (жангда) жароҳатланди: у бир яҳудий кишини урмоқчи бўлганда, қиличнинг учи ўзининг тиззасига тегди. Одамлар: «Унинг амали беҳуда кетди, у ўзини ўзи ўлдирди», дейишди. Мен Расулуллоҳ ﷺ Мадинага қайтиб келганларидан кейин у зотнинг ҳузурларига бордим — у зот масжидда эдилар — ва: «Ё Расулуллоҳ, улар Омирнинг амали беҳуда кетди, деб даъво қилмоқдалар», дедим. У зот: «Буни ким айтди?» дедилар. Мен: «Ансорлардан баъзи кишилар, улар ичида фалончи ва фалончи», дедим. У зот: «Буни айтган киши ёлғон айтди. Унга икки ажр бордир», — деб икки бармоқлари билан (ишора қилдилар), — «у жидд-у жаҳд қилувчи мужоҳиддир. (Ер юзида) унинг каби юрган араб кам бўлган», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ مُنَادِيَهُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ أَنَّ مَنْ كَانَ اصْطَبَحَ فَلْيُمْسِكْ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ اصْطَبَحَ فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Oshuro kuni jarchilariga: kim nonushta qilgan boʻlsa, (yeyishdan) toʻxtasin; kim nonushta qilmagan boʻlsa, roʻzasini toʻldirsin, deb (eʼlon qilishni) buyurdilar.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ошуро куни жарчиларига: ким нонушта қилган бўлса, (ейишдан) тўхтасин; ким нонушта қилмаган бўлса, рўзасини тўлдирсин, деб (эълон қилишни) буюрдилар.

قَالَ صَفْوَانُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَلَمَّا قَدِمْنَا خَيْبَرَ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِيرَانًا تُوقَدُ فَقَالَ عَلَامَ تُوقَدُ هَذِهِ النِّيرَانُ قَالُوا عَلَى لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ قَالَ كَسِّرُوا الْقُدُورَ وَأَهْرِيقُوا مَا فِيهَا قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُهْرِيقُ مَا فِيهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ أَوَذَاكَ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Xaybarga kelganimizda, Rasululloh ﷺ yoqilayotgan olovlarni koʻrib: «Bu olovlar nima ustida yoqilyapti?» dedilar. Ular: «Xonaki eshaklarning goʻshti ustida», deyishdi. U zot: «Qozonlarni sindiringlar va ichidagini toʻkib tashlanglar», dedilar. Qavmdan bir kishi turib: «Yo Rasululloh, ichidagini toʻkib, ularni yuvsak (boʻlmaydimi)?» dedi. U zot: «Yoki shunday», dedilar.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Хайбарга келганимизда, Расулуллоҳ ﷺ ёқилаётган оловларни кўриб: «Бу оловлар нима устида ёқиляпти?» дедилар. Улар: «Хонаки эшакларнинг гўшти устида», дейишди. У зот: «Қозонларни синдиринглар ва ичидагини тўкиб ташланглар», дедилар. Қавмдан бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, ичидагини тўкиб, уларни ювсак (бўлмайдими)?» деди. У зот: «Ёки шундай», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنِي مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ قَالَخَرَجْتُ مِنْ الْمَدِينَةِ ذَاهِبًا نَحْوَ الْغَابَةِ حَتَّى إِذَا كُنْتُ بِثَنِيَّةِ الْغَابَةِ لَقِيَنِي غُلَامٌ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ قُلْتُ وَيْحَكَ مَا لَكَ قَالَ أُخِذَتْ لِقَاحُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ مَنْ أَخَذَهَا قَالَ غَطَفَانُ وفَزَارَةُ قَالَ فَصَرَخْتُ ثَلَاثَ صَرَخَاتٍ أَسْمَعَتْ مَنْ بَيْنَ لَابَتَيْهَا يَا صَبَاحَاهْ يَا صَبَاحَاهْ ثُمَّ انْدَفَعْتُ حَتَّى أَلْقَاهُمْ وَقَدْ أَخَذُوهَا قَالَ فَجَعَلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَقُولُ أَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِوَالْيَوْمُ يَوْمٌ أَقْرَعُقَالَ فَاسْتَنْقَذْتُهَا مِنْهُمْ قَبْلَ أَنْ يَشْرَبُوا فَأَقْبَلْتُ بِهَا أَسُوقُهَا فَلَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْقَوْمَ عِطَاشٌ وَإِنِّي أَعْجَلْتُهُمْ قَبْلَ أَنْ يَشْرَبُوا فَاذْهَبْ فِي أَثَرِهِمْ فَقَالَ يَا ابْنَ الْأَكْوَعِ مَلَكْتَ فَأَسْجِحْ إِنَّ الْقَوْمَ يُقْرَوْنَ فِي قَوْمِهِمْ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Madinadan Gʻoba tomon chiqdim. Gʻoba togʻ yoʻliga yetganimda, meni Abdurrahmon ibn Avfning bir quli uchratdi. Men: «Voy senga, senga nima boʻldi?» dedim. U: «Rasululloh ﷺning sogʻin tuyalari olib ketildi», dedi. Men: «Ularni kim oldi?» dedim. U: «Gʻatafon va Fazora», dedi. Shunda men Madinaning ikki toshloq maydoni orasidagilarga eshittirib, uch marta: «Yo sabohah! Yo sabohah!» deb baqirdim. Soʻng shoshib joʻnadim va ular tuyalarni olib ketgan holda ularni uchratdim. Men ularga oʻq ota boshladim va: «Men — Akvaʼning oʻgʻliman, bugun razillar (halok boʻladigan) kundir», der edim. Bas, men tuyalarni ular suv ichishidan oldin ulardan qutqarib oldim va ularni haydab qaytdim. Rasululloh ﷺ meni uchratdilar. Men: «Yo Rasululloh, oʻsha qavm chanqagan, men ularni suv ichishlaridan oldin shoshirdim; bas, men ularning ortidan boray», dedim. U zot: «Ey Akvaʼning oʻgʻli, sen (ular ustidan) qudratga ega boʻlding, endi yumshoqlik qil. Zero oʻsha qavmni oʻz qavmi mehmon qilmoqda», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Мадинадан Ғоба томон чиқдим. Ғоба тоғ йўлига етганимда, мени Абдурраҳмон ибн Авфнинг бир қули учратди. Мен: «Вой сенга, сенга нима бўлди?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг соғин туялари олиб кетилди», деди. Мен: «Уларни ким олди?» дедим. У: «Ғатафон ва Фазора», деди. Шунда мен Мадинанинг икки тошлоқ майдони орасидагиларга эшиттириб, уч марта: «Ё сабоҳаҳ! Ё сабоҳаҳ!» деб бақирдим. Сўнг шошиб жўнадим ва улар туяларни олиб кетган ҳолда уларни учратдим. Мен уларга ўқ ота бошладим ва: «Мен — Акваънинг ўғлиман, бугун разиллар (ҳалок бўладиган) кундир», дер эдим. Бас, мен туяларни улар сув ичишидан олдин улардан қутқариб олдим ва уларни ҳайдаб қайтдим. Расулуллоҳ ﷺ мени учратдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, ўша қавм чанқаган, мен уларни сув ичишларидан олдин шоширдим; бас, мен уларнинг ортидан борай», дедим. У зот: «Эй Акваънинг ўғли, сен (улар устидан) қудратга эга бўлдинг, энди юмшоқлик қил. Зеро ўша қавмни ўз қавми меҳмон қилмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا مَكِّيٌّ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ أَثَرَ ضَرْبَةٍ فِي سَاقِ سَلَمَةَ فَقُلْتُ يَا أَبَا مُسْلِمٍ مَا هَذِهِ الضَّرْبَةُ قَالَ هَذِهِ ضَرْبَةٌ أُصِبْتُهَا يَوْمَ خَيْبَرَ قَالَ يَوْمَ أُصِبْتُهَا قَالَ النَّاسُ أُصِيبَ سَلَمَةُ فَأُتِيَ بِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَفَثَ فِيهِ ثَلَاثَ نَفَثَاتٍ فَمَا اشْتَكَيْتُهَا حَتَّى السَّاعَةِقَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَلَمَةَ بْنَ الْأَكْوَعِ يَقُولُ خَرَجْتُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مَكِّيٍّ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِوَزَادَ فِيهِ وَأَرْدَفَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَاحِلَتِهِ

Yazid ibn Abu Ubayd aytdi: Men Salamaning boldirida bir zarb (yara) izini koʻrdim va: «Ey Abu Muslim, bu zarb nima?» dedim. U: «Bu — menga Xaybar kuni yetgan bir zarb. Odamlar: ‹Salama (jarohatga) uchradi› dedilar. Meni Rasululloh ﷺning huzurlariga olib borishdi, u zot unga (yaraga) uch marta pufladilar, shundan keyin men undan to shu soatgacha ogʻriq koʻrmadim», dedi. Yazid ibn Abu Ubayd aytdi: Men Salama ibn al-Akvaʼni: «Men chiqdim», deb aytayotganini eshitdim — deb Makkiyning hadisiga oʻxshash (rivoyat)ni zikr qildi, faqat u: «Bugun razillar kunidir», dedi va unda: «Rasululloh ﷺ meni oʻz ulovlariga ortlariga mindirib oldilar», deb ziyoda qildi.Язид ибн Абу Убайд айтди: Мен Саламанинг болдирида бир зарб (яра) изини кўрдим ва: «Эй Абу Муслим, бу зарб нима?» дедим. У: «Бу — менга Хайбар куни етган бир зарб. Одамлар: ‹Салама (жароҳатга) учради› дедилар. Мени Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига олиб боришди, у зот унга (ярага) уч марта пуфладилар, шундан кейин мен ундан то шу соатгача оғриқ кўрмадим», деди. Язид ибн Абу Убайд айтди: Мен Салама ибн ал-Акваъни: «Мен чиқдим», деб айтаётганини эшитдим — деб Маккийнинг ҳадисига ўхшаш (ривоят)ни зикр қилди, фақат у: «Бугун разиллар кунидир», деди ва унда: «Расулуллоҳ ﷺ мени ўз уловларига ортларига миндириб олдилар», деб зиёда қилди.

قَالَ حَدَّثَنَا مَكِّيٌّ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَكُنْتُ آتِي مَعَ سَلَمَةَ الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي مَعَ الْأُسْطُوَانَةِ الَّتِي عِنْدَ الْمُصْحَفِ فَقُلْتُ يَا أَبَا مُسْلِمٍ أَرَاكَ تَتَحَرَّى الصَّلَاةَ عِنْدَ هَذِهِ الْأُسْطُوَانَةِ قَالَ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَرَّى الصَّلَاةَ عِنْدَهَا

Yazid ibn Abu Ubayd aytdi: Men Salama bilan birga masjidga borardim; u mushaf (qoʻyiladigan) joy yonidagi ustun oldida namoz oʻqir edi. Men: «Ey Abu Muslim, men seni doimo shu ustun oldida namoz oʻqishga intilayotgan holda koʻraman», dedim. U: «Men Rasululloh ﷺni doimo oʻsha (ustun) oldida namoz oʻqishga intilayotgan holda koʻrdim», dedi.Язид ибн Абу Убайд айтди: Мен Салама билан бирга масжидга борардим; у мушаф (қўйиладиган) жой ёнидаги устун олдида намоз ўқир эди. Мен: «Эй Абу Муслим, мен сени доимо шу устун олдида намоз ўқишга интилаётган ҳолда кўраман», дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни доимо ўша (устун) олдида намоз ўқишга интилаётган ҳолда кўрдим», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ رَاشِدٍ الْيَمَامِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَغِفَارٌ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا أَمَا وَاللَّهِ مَا أَنَا قُلْتُهُ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَالَهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aslam — Alloh unga salomatlik berdi, Gʻifor — Alloh uni magʻfirat qildi. Ogoh boʻlinglar, vallohi, buni men aytganim yoʻq, balki buni Alloh aytdi», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аслам — Аллоҳ унга саломатлик берди, Ғифор — Аллоҳ уни мағфират қилди. Огоҳ бўлинглар, валлоҳи, буни мен айтганим йўқ, балки буни Аллоҳ айтди», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَقَدِمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُدَيْبِيَةَ وَنَحْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً وَعَلَيْهَا خَمْسُونَ شَاةً لَا تُرْوِيهَا فَقَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جَبَاهَا فَإِمَّا دَعَا وَإِمَّا بَسَقَ فَجَاشَتْ فَسَقَيْنَا وَاسْتَقَيْنَا قَالَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا بِالْبَيْعَةِ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ فَبَايَعْتُهُ أَوَّلَ النَّاسِ وَبَايَعَ وَبَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَسَطٍ مِنْ النَّاسِ قَالَ يَا سَلَمَةُ بَايِعْنِي قَالَ قَدْ بَايَعْتُكَ فِي أَوَّلِ النَّاسِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَأَيْضًا فَبَايِعْ وَرَآنِي أَعْزَلًا فَأَعْطَانِي حَجَفَةً أَوْ دَرَقَةً ثُمَّ بَايَعَ وَبَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ النَّاسِ قَالَ أَلَا تُبَايِعُنِي قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَايَعْتُ أَوَّلَ النَّاسِ وَأَوْسَطَهُمْ وَآخِرَهُمْ قَالَ وَأَيْضًا فَبَايِعْ فَبَايَعْتُهُ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ دَرَقَتُكَ أَوْ حَجَفَتُكَ الَّتِي أَعْطَيْتُكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقِيَنِي عَمِّي عَامِرٌ أَعْزَلًا فَأَعْطَيْتُهُ إِيَّاهَا قَالَ فَقَالَ إِنَّكَ كَالَّذِي قَالَ اللَّهُمَّ ابْغِنِي حَبِيبًا هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ نَفْسِي وَضَحِكَ ثُمَّ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ رَاسَلُونَا الصُّلْحَ حَتَّى مَشَى بَعْضُنَا إِلَى بَعْضٍ قَالَ وَكُنْتُ تَبِيعًا لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَحُسُّ فَرَسَهُ وَأَسْقِيهِ وَآكُلُ مِنْ طَعَامِهِ وَتَرَكْتُ أَهْلِي وَمَالِي مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَلَمَّا اصْطَلَحْنَا نَحْنُ وَأَهْلُ مَكَّةَ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bilan Hudaybiyaga keldik, biz bir ming toʻrt yuz kishi edik. U yerda (quduq boshida) ellikta qoʻy bor edi, (suv) ularni qondira olmas edi. Rasululloh ﷺ quduqning labiga oʻtirdilar va yo duo qildilar, yo unga (suv) purkadilar. Shunda (suv) qaynab toshdi, biz ham ichdik, (hayvonlarni ham) sugʻordik. Soʻng Rasululloh ﷺ daraxt tagida bayʼatga chaqirdilar. Men odamlarning birinchisi boʻlib unga bayʼat qildim. Soʻng (boshqalar) bayʼat qilaverdilar, toki odamlarning oʻrtasiga yetganda: «Ey Salama, menga bayʼat qil», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men sizga odamlarning birinchisi boʻlib bayʼat qilgan edim», dedim. U zot: «Yana (qil)», dedilar. U zot meni qurolsiz koʻrib, menga bir qalqon — katta yo kichik qalqon — berdilar. Soʻng yana bayʼat qildiraverdilar, toki odamlarning oxiriga yetganda: «Menga bayʼat qilmaysanmi?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men odamlarning birinchisida, oʻrtasida va oxirida bayʼat qildim», dedim. U zot: «Yana (qil)», dedilar. Shunday qilib unga bayʼat qildim. Soʻng u zot: «Men senga bergan qalqoning qani?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, amakim Omir menga qurolsiz holda uchrab qoldi, men uni unga berdim», dedim. Shunda u zot: «Sen: ‹Allohim, menga oʻzimdan koʻra sevimliroq bir doʻst nasib qilgin›, degan kishiga oʻxshaysan», dedilar va kuldilar. Soʻng mushriklar bizga sulh haqida elchi yubordilar, toki bir-birimiz tomon yura boshladik. (Salama) aytdi: Men Talha ibn Ubaydullohning xizmatkori edim, uning otini taymorlar va sugʻorar, uning taomidan yer edim; ahlimni va molimni tashlab, Alloh va Rasuli tomon hijrat qilgan edim. Biz va Makka ahli sulh qilganimizda...Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан Ҳудайбияга келдик, биз бир минг тўрт юз киши эдик. У ерда (қудуқ бошида) элликта қўй бор эди, (сув) уларни қондира олмас эди. Расулуллоҳ ﷺ қудуқнинг лабига ўтирдилар ва ё дуо қилдилар, ё унга (сув) пуркадилар. Шунда (сув) қайнаб тошди, биз ҳам ичдик, (ҳайвонларни ҳам) суғордик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ дарахт тагида байъатга чақирдилар. Мен одамларнинг биринчиси бўлиб унга байъат қилдим. Сўнг (бошқалар) байъат қилавердилар, токи одамларнинг ўртасига етганда: «Эй Салама, менга байъат қил», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен сизга одамларнинг биринчиси бўлиб байъат қилган эдим», дедим. У зот: «Яна (қил)», дедилар. У зот мени қуролсиз кўриб, менга бир қалқон — катта ё кичик қалқон — бердилар. Сўнг яна байъат қилдиравердилар, токи одамларнинг охирига етганда: «Менга байъат қилмайсанми?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен одамларнинг биринчисида, ўртасида ва охирида байъат қилдим», дедим. У зот: «Яна (қил)», дедилар. Шундай қилиб унга байъат қилдим. Сўнг у зот: «Мен сенга берган қалқонинг қани?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, амаким Омир менга қуролсиз ҳолда учраб қолди, мен уни унга бердим», дедим. Шунда у зот: «Сен: ‹Аллоҳим, менга ўзимдан кўра севимлироқ бир дўст насиб қилгин›, деган кишига ўхшайсан», дедилар ва кулдилар. Сўнг мушриклар бизга сулҳ ҳақида элчи юбордилар, токи бир-биримиз томон юра бошладик. (Салама) айтди: Мен Талҳа ибн Убайдуллоҳнинг хизматкори эдим, унинг отини тайморлар ва суғорар, унинг таомидан ер эдим; аҳлимни ва молимни ташлаб, Аллоҳ ва Расули томон ҳижрат қилган эдим. Биз ва Макка аҳли сулҳ қилганимизда...

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْزِلًا فَجَاءَ عَيْنٌ لِلْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ يَتَصَبَّحُونَ فَدَعَوْهُ إِلَى طَعَامِهِمْ فَلَمَّا فَرَغَ الرَّجُلُ رَكِبَ عَلَى رَاحِلَتِهِ وَذَهَبَ مُسْرِعًا لِيُنْذِرَ أَصْحَابَهُ قَالَ سَلَمَةُ فَأَدْرَكْتُهُ فَأَنَخْتُ رَاحِلَتَهُ وَضَرَبْتُ عُنُقَهُ فَغَنَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلَبَهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir manzilga tushdilar. Mushriklarning bir josusi keldi — Rasululloh ﷺ va sahobalari nonushta qilayotgan edilar — ular uni oʻz taomlariga chaqirdilar. Oʻsha kishi (yeb) boʻlgach, ulovi ustiga minib, sheriklarini ogohlantirish uchun shosha-pisha joʻnadi. Salama aytdi: Men unga yetib oldim, ulovini choʻktirdim va boʻynini uzdim. Shunda Rasululloh ﷺ uning oʻljasini menga oʻlja qilib berdilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир манзилга тушдилар. Мушрикларнинг бир жосуси келди — Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари нонушта қилаётган эдилар — улар уни ўз таомларига чақирдилар. Ўша киши (еб) бўлгач, улови устига миниб, шерикларини огоҳлантириш учун шоша-пиша жўнади. Салама айтди: Мен унга етиб олдим, уловини чўктирдим ва бўйнини уздим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ўлжасини менга ўлжа қилиб бердилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَقُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكُونُ أَحْيَانًا فِي الصَّيْدِ فَأُصَلِّي فِي قَمِيصِي فَقَالَ زُرَّهُ وَلَوْ لَمْ تَجِدْ إِلَّا شَوْكَةً

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺga: «Men baʼzan ovda boʻlaman va koʻylagimda namoz oʻqiyman», dedim. U zot: «Uni tugmala, agar tikandan boshqa narsa topmasang ham», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺга: «Мен баъзан овда бўламан ва кўйлагимда намоз ўқийман», дедим. У зот: «Уни тугмала, агар тикандан бошқа нарса топмасанг ҳам», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ وَالْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namoz (vaqti) va kechki taom hozir boʻlsa, kechki taomdan boshlanglar», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намоз (вақти) ва кечки таом ҳозир бўлса, кечки таомдан бошланглар», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عَطَّافٌ عَنْ مُوسَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَلَمَةَ بْنَ الْأَكْوَعِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَكُونُ فِي الصَّيْدِ فَأُصَلِّي وَلَيْسَ عَلَيَّ إِلَّا قَمِيصٌ وَاحِدٌ قَالَ فَزُرَّهُ وَإِنْ لَمْ تَجِدْ إِلَّا شَوْكَةً

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, men ovda boʻlaman va ustimda bitta koʻylakdan boshqa narsa boʻlmagan holda namoz oʻqiyman», dedim. U zot: «Uni tugmala, agar tikandan boshqa narsa topmasang ham», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен овда бўламан ва устимда битта кўйлакдан бошқа нарса бўлмаган ҳолда намоз ўқийман», дедим. У зот: «Уни тугмала, агар тикандан бошқа нарса топмасанг ҳам», дедилар.

قَالَ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَغَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَوَازِنَ قَالَ فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَتَضَحَّى وَعَامَّتُنَا مُشَاةٌ فِينَا ضَعَفَةٌ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ فَانْتَزَعَ طَلَقًا عَنْ حَقَبِهِ فَقَيَّدَ بِهِ جَمَلَهُ رَجُلٌ شَابٌّ ثُمَّ جَاءَ يَتَغَدَّى مَعَ الْقَوْمِ فَلَمَّا رَأَى ضَعْفَهُمْ وَرِقَّةَ ظَهْرِهِمْ خَرَجَ إِلَى جَمَلِهِ فَأَطْلَقَهُ ثُمَّ أَنَاخَهُ فَقَعَدَ عَلَيْهِ فَخَرَجَ يَرْكُضُ وَتَبِعَهُ رَجُلٌ مِنْ أَسْلَمَ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى نَاقَةٍ وَرْقَاءَ هِيَ أَمْثَلُ ظَهْرِ الْقَوْمِ فَأَتْبَعَهُ قَالَ وَخَرَجْتُ أَعْدُو فَأَدْرَكْتُهُ وَرَأْسُ النَّاقَةِ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ وَكُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ النَّاقَةِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى أَخَذْتُ بِخِطَامِ الْجَمَلِ فَأَنَخْتُهُ فَلَمَّا وَضَعَ رُكْبَتَهُ إِلَى الْأَرْضِ اخْتَرَطْتُ سَيْفِي فَأَضْرِبُ بِهِ رَأْسَهُ فَنَدَرَ فَجِئْتُ بِرَاحِلَتِهِ وَمَا عَلَيْهَا أَقُودُهُ فَاسْتَقْبَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا قَالَ مَنْ قَتَلَ الرَّجُلَ قَالُوا ابْنُ الْأَكْوَعِ قَالَ لَهُ سَلَبُهُ أَجْمَعُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga Havozinga qarshi gʻazot qildim. Biz choshgohda ovqatlanib oʻtirgan edik — koʻpchiligimiz piyoda, oramizda zaiflar bor edi — shu payt bir kishi qizil tuya minib keldi. U tuyaning belbogʻidan bir arqon chiqarib, tuyasini oʻsha bilan bogʻladi — u yosh yigit edi — soʻng kelib qavm bilan birga ovqatlana boshladi. Ularning zaifligini va ulovlarining ozligini koʻrgach, tuyasining oldiga chiqib, uni boʻshatdi, soʻng choʻktirib ustiga mindi va uni tepib haydab joʻnadi. Nabiy ﷺning sahobalaridan Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi qavmning eng yaxshi ulovi boʻlgan kulrang ona tuyada uning ortidan tushdi. (Salama) aytdi: Men ham yugurib chiqdim va unga yetib oldim; ona tuyaning boshi tuyaning soni yonida, men esa ona tuyaning soni yonida edim. Soʻng oldinga oʻtdim, toki tuyaning soni yoniga keldim, soʻng yana oldinga oʻtib, tuyaning jilovidan ushladim va uni choʻktirdim. U tizzasini yerga qoʻyganda, men qilichimni sugʻurib, uning boshiga urdim, shunda boshi uchib tushdi. Soʻng men uning ulovini va ustidagi narsalarni yetaklab keldim. Rasululloh ﷺ menga peshvoz chiqib: «U kishini kim oʻldirdi?» dedilar. Ular: «Ibn al-Akvaʼ», deyishdi. U zot: «Uning butun oʻljasi unga (tegishli)», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳавозинга қарши ғазот қилдим. Биз чошгоҳда овқатланиб ўтирган эдик — кўпчилигимиз пиёда, орамизда заифлар бор эди — шу пайт бир киши қизил туя миниб келди. У туянинг белбоғидан бир арқон чиқариб, туясини ўша билан боғлади — у ёш йигит эди — сўнг келиб қавм билан бирга овқатлана бошлади. Уларнинг заифлигини ва уловларининг озлигини кўргач, туясининг олдига чиқиб, уни бўшатди, сўнг чўктириб устига минди ва уни тепиб ҳайдаб жўнади. Набий ﷺнинг саҳобаларидан Аслам (қабиласи)дан бўлган бир киши қавмнинг энг яхши улови бўлган кулранг она туяда унинг ортидан тушди. (Салама) айтди: Мен ҳам югуриб чиқдим ва унга етиб олдим; она туянинг боши туянинг сони ёнида, мен эса она туянинг сони ёнида эдим. Сўнг олдинга ўтдим, токи туянинг сони ёнига келдим, сўнг яна олдинга ўтиб, туянинг жиловидан ушладим ва уни чўктирдим. У тиззасини ерга қўйганда, мен қиличимни суғуриб, унинг бошига урдим, шунда боши учиб тушди. Сўнг мен унинг уловини ва устидаги нарсаларни етаклаб келдим. Расулуллоҳ ﷺ менга пешвоз чиқиб: «У кишини ким ўлдирди?» дедилар. Улар: «Ибн ал-Акваъ», дейишди. У зот: «Унинг бутун ўлжаси унга (тегишли)», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقُولُ أَحَدٌ عَلَيَّ بَاطِلًا أَوْ مَا لَمْ أَقُلْ إِلَّا تَبَوَّأَ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga nisbatan botil (soʻz)ni yoki men aytmagan narsani aytsa, albatta doʻzaxdagi oʻrniga joylashadi», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга нисбатан ботил (сўз)ни ёки мен айтмаган нарсани айтса, албатта дўзахдаги ўрнига жойлашади», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ قَالَخَرَجْنَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَيْ عَامِرُ لَوْ أَسْمَعْتَنَا مِنْ هُنَيَّاتِكَ قَالَ فَنَزَلَ يَحْدُو بِهِمْ وَيَذْكُرُ تَالَلَّهِ لَوْلَا اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَاوَذَكَرَ شِعْرًا غَيْرَ هَذَا وَلَكِنْ لَمْ أَحْفَظْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا السَّائِقُ قَالُوا عَامِرُ بْنُ الْأَكْوَعِ فَقَالَ يَرْحَمُهُ اللَّهُ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَوْلَا مَتَّعْتَنَا بِهِ فَلَمَّا اصَّافَّ الْقَوْمُ قَاتَلُوهُمْ فَأُصِيبَ عَامِرُ بْنُ الْأَكْوَعِ بِقَائِمِ سَيْفِ نَفْسِهِ فَمَاتَ فَلَمَّا أَمْسَوْا أَوْقَدُوا نَارًا كَثِيرَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا هَذِهِ النَّارُ عَلَى أَيِّ شَيْءٍ تُوقَدُ قَالُوا عَلَى حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ قَالَ أَهْرِيقُوا مَا فِيهَا وَكَسِّرُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ أَلَا نُهَرِيقُ مَا فِيهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ أَوْ ذَاكَ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan Xaybar tomon chiqdik. Qavmdan bir kishi: «Ey Omir, bizga oʻsha hidolaringdan eshittirsang-chi», dedi. Shunda u (ulovdan) tushib, ularga hido ayta boshladi va: «Tolloh, agar Alloh boʻlmaganida, biz hidoyat topmas edik», deb zikr qildi; u bundan boshqa sheʼrlar ham aytdi, lekin men ularni yodlay olmadim. Rasululloh ﷺ: «Bu haydovchi kim?» dedilar. Ular: «Omir ibn al-Akvaʼ», deyishdi. U zot: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Qavmdan bir kishi: «Ey Allohning Paygʻambari, qani endi uni bizga (yana) bahramand qilsangiz», dedi. Qavm saf tortib, ular bilan jang qilganlarida, Omir ibn al-Akvaʼ oʻz qilichining dastasidan jarohatlanib vafot etdi. Kechga kirganlarida, koʻp olov yoqdilar. Rasululloh ﷺ: «Bu qanaqa olov? Nima ustida yoqilyapti?» dedilar. Ular: «Xonaki eshaklar (goʻshti) ustida», deyishdi. U zot: «Ichidagini toʻkib tashlanglar va (qozonlarni) sindiringlar», dedilar. Bir kishi: «Ichidagini toʻkib, ularni yuvsak (boʻlmaydimi)?» dedi. U zot: «Yoki shunday», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан Хайбар томон чиқдик. Қавмдан бир киши: «Эй Омир, бизга ўша ҳидоларингдан эшиттирсанг-чи», деди. Шунда у (уловдан) тушиб, уларга ҳидо айта бошлади ва: «Толлоҳ, агар Аллоҳ бўлмаганида, биз ҳидоят топмас эдик», деб зикр қилди; у бундан бошқа шеърлар ҳам айтди, лекин мен уларни ёдлай олмадим. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳайдовчи ким?» дедилар. Улар: «Омир ибн ал-Акваъ», дейишди. У зот: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Қавмдан бир киши: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, қани энди уни бизга (яна) баҳраманд қилсангиз», деди. Қавм саф тортиб, улар билан жанг қилганларида, Омир ибн ал-Акваъ ўз қиличининг дастасидан жароҳатланиб вафот этди. Кечга кирганларида, кўп олов ёқдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу қанақа олов? Нима устида ёқиляпти?» дедилар. Улар: «Хонаки эшаклар (гўшти) устида», дейишди. У зот: «Ичидагини тўкиб ташланглар ва (қозонларни) синдиринглар», дедилар. Бир киши: «Ичидагини тўкиб, уларни ювсак (бўлмайдими)?» деди. У зот: «Ёки шундай», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَسْلَمَ أَذِّنْ فِي قَوْمِكَ أَوْ فِي النَّاسِ يَوْمَ عَاشُورَاءَ مَنْ أَكَلَ فَلْيَصُمْ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَكَلَ فَلْيَصُمْ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishiga: «Oshuro kuni qavming ichida — yoki: odamlar ichida — eʼlon qilki: kim yegan boʻlsa, kunining qolganini roʻza tutsin; kim yemagan boʻlsa, roʻza tutsin», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аслам (қабиласи)дан бўлган бир кишига: «Ошуро куни қавминг ичида — ёки: одамлар ичида — эълон қилки: ким еган бўлса, кунининг қолганини рўза тутсин; ким емаган бўлса, рўза тутсин», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ صَلِّ عَلَيْهَا قَالَ هَلْ تَرَكَ شَيْئًا قَالُوا لَا قَالَ هَلْ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا قَالُوا لَا فَصَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ هَلْ تَرَكَ عَلَيْهِ مِنْ دَيْنٍ قَالُوا لَا قَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا ثَلَاثَ دَنَانِيرَ قَالَ ثَلَاثُ كَيَّاتٍ قَالَ فَأُتِيَ بِالثَّالِثَةِ فَقَالَ هَلْ تَرَكَ عَلَيْهِ مِنْ دَيْنٍ قَالُوا نَعَمْ قَالَ هَلْ تَرَكَ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا لَا قَالَ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ أَبُو قَتَادَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَيَّ دَيْنُهُ فَصَلَّى عَلَيْهِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan birga edim, (huzurlariga) bir janoza keltirildi va: «Ey Allohning Paygʻambari, unga namoz oʻqing», deyishdi. U zot: «U biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Zimmasida qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. Shunda u zot unga namoz oʻqidilar. Soʻng undan keyin boshqa bir janoza keltirildi. U zot: «Zimmasida qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Uchta dinor», deyishdi. U zot: «Uch dogʻ», dedilar. Soʻng uchinchisi keltirildi. U zot: «Zimmasida qarz qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Biror narsa qoldirganmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Sherigingizga namoz oʻqinglar», dedilar. Shunda ansorlardan Abu Qatoda deb ataladigan bir kishi: «Yo Rasululloh, uning qarzi mening zimmamda», dedi. Shundan soʻng u zot unga namoz oʻqidilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим, (ҳузурларига) бир жаноза келтирилди ва: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, унга намоз ўқинг», дейишди. У зот: «У бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Зиммасида қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. Шунда у зот унга намоз ўқидилар. Сўнг ундан кейин бошқа бир жаноза келтирилди. У зот: «Зиммасида қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Учта динор», дейишди. У зот: «Уч доғ», дедилар. Сўнг учинчиси келтирилди. У зот: «Зиммасида қарз қолдирганми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Бирор нарса қолдирганми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Шеригингизга намоз ўқинглар», дедилар. Шунда ансорлардан Абу Қатода деб аталадиган бир киши: «Ё Расулуллоҳ, унинг қарзи менинг зиммамда», деди. Шундан сўнг у зот унга намоз ўқидилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَسْلَمَ وَهُمْ يَتَنَاضَلُونَ فِي السُّوقِ فَقَالَ ارْمُوا يَا بَنِي إِسْمَاعِيلَ فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا ارْمُوا وَأَنَا مَعَ بَنِي فُلَانٍ لِأَحَدِ الْفَرِيقَيْنِ فَأَمْسَكُوا أَيْدِيَهُمْ فَقَالَ ارْمُوا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نَرْمِي وَأَنْتَ مَعَ بَنِي فُلَانٍ قَالَ ارْمُوا وَأَنَا مَعَكُمْ كُلُّكُمْ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bozorda oʻq otish musobaqasini qilayotgan Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir qavmning oldiga chiqdilar va: «Otinglar, ey Ismoil avlodi! Zero otangiz kamonchi edi. Otinglar, men falonchilar bilan birgaman», — yaʼni ikki jamoadan biri (bilan), — dedilar. Shunda (boshqa jamoa) qoʻllarini toʻxtatdi. U zot: «Otinglar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, siz falonchilar bilan boʻlsangiz, biz qanday otamiz?» deyishdi. U zot: «Otinglar, men hammangiz bilan birgaman», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бозорда ўқ отиш мусобақасини қилаётган Аслам (қабиласи)дан бўлган бир қавмнинг олдига чиқдилар ва: «Отинглар, эй Исмоил авлоди! Зеро отангиз камончи эди. Отинглар, мен фалончилар билан биргаман», — яъни икки жамоадан бири (билан), — дедилар. Шунда (бошқа жамоа) қўлларини тўхтатди. У зот: «Отинглар», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, сиз фалончилар билан бўлсангиз, биз қандай отамиз?» дейишди. У зот: «Отинглар, мен ҳаммангиз билан биргаман», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ أَنَّ أَبَاهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَجُلًا عَطَسَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ ثُمَّ عَطَسَ الثَّانِيَةَ أَوْ الثَّالِثَةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ مَزْكُومٌ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlarida aksa urdi, Nabiy ﷺ unga: «Yarhamukalloh», dedilar. Soʻng u ikkinchi yoki uchinchi marta aksa urdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Bu kishi shamollagan ekan», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларида акса урди, Набий ﷺ унга: «Ярҳамукаллоҳ», дедилар. Сўнг у иккинчи ёки учинчи марта акса урди. Шунда Набий ﷺ: «Бу киши шамоллаган экан», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ فَقَالَ كُلْ بِيَمِينِكَ قَالَ لَا أَسْتَطِيعُ قَالَ لَا اسْتَطَعْتَ قَالَ فَمَا وَصَلَتْ إِلَى فِيهِ بَعْدُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining chap qoʻli bilan yeyayotganini koʻrib: «Oʻng qoʻling bilan ye», dedilar. U: «Qodir emasman», dedi. U zot: «Qodir boʻlmagin!», dedilar. (Roviy) aytdi: Shundan keyin (qoʻli) ogʻziga yetmadi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг чап қўли билан еяётганини кўриб: «Ўнг қўлинг билан е», дедилар. У: «Қодир эмасман», деди. У зот: «Қодир бўлмагин!», дедилар. (Ровий) айтди: Шундан кейин (қўли) оғзига етмади.

قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَجَاءَ عَيْنٌ لِلْمُشْرِكِينَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا طَعِمَ انْسَلَّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرَّجُلِ اقْتُلُوا قَالَ فَابْتَدَرَ الْقَوْمُ قَالَ وَكَانَ أَبِي يَسْبِقُ الْفَرَسَ شَدًّا قَالَ فَسَبَقَهُمْ إِلَيْهِ قَالَ فَأَخَذَ بِزِمَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِخِطَامِهَا قَالَ ثُمَّ قَتَلَهُ قَالَ فَنَفَّلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلَبَهُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Mushriklarning bir josusi Rasululloh ﷺning huzurlariga keldi. U taomdan yegach, sirgʻalib chiqib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U kishini (quvinglar), oʻldiringlar», dedilar. Qavm shoshildi. (Iyos aytdi:) Otam yugurishda otdan oʻzib ketar edi; u ulardan oldin unga yetdi va uning tuyasining jilovidan ushladi, soʻng uni oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning oʻljasini unga berdilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мушрикларнинг бир жосуси Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келди. У таомдан егач, сирғалиб чиқиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У кишини (қувинглар), ўлдиринглар», дедилар. Қавм шошилди. (Иёс айтди:) Отам югуришда отдан ўзиб кетар эди; у улардан олдин унга етди ва унинг туясининг жиловидан ушлади, сўнг уни ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ўлжасини унга бердилар.

قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ سَاعَةَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ إِذَا غَابَ حَاجِبُهَا

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quyosh botib, uning chekkasi gʻoyib boʻlgan paytda shom namozini oʻqir edilar».Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш ботиб, унинг чеккаси ғойиб бўлган пайтда шом намозини ўқир эдилар».

قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَقُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَلَى أَيِّ شَيْءٍ بَايَعْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ بَايَعْنَاهُ عَلَى الْمَوْتِ

Yazid ibn Abu Ubayd aytdi: Men Salama ibnul-Akvaʼga: «Hudaybiya kuni Rasululloh ﷺga nima ustiga bayʼat qildingiz?» dedim. U: «Unga oʻlim ustiga bayʼat qildik», dedi.Язид ибн Абу Убайд айтди: Мен Салама ибнул-Акваъга: «Ҳудайбия куни Расулуллоҳ ﷺга нима устига байъат қилдингиз?» дедим. У: «Унга ўлим устига байъат қилдик», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ بْنَ مُحَمَّدٍ يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَاخَرَجَ عَلَيْنَا مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَادَى إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَذِنَ لَكُمْ فَاسْتَمْتِعُوا يَعْنِي مُتْعَةَ النِّسَاءِ

Jobir ibn Abdulloh va Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhumo) aytdilar: «Bizning oldimizga Rasululloh ﷺning jarchisi chiqib: ‹Rasululloh ﷺ sizlarga izn berdilar, bas, bahramand boʻlinglar›, dedi». Yaʼni ayollar bilan mutʼani (nazarda tutdi).Жобир ибн Абдуллоҳ ва Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: «Бизнинг олдимизга Расулуллоҳ ﷺнинг жарчиси чиқиб: ‹Расулуллоҳ ﷺ сизларга изн бердилар, бас, баҳраманд бўлинглар›, деди». Яъни аёллар билан мутъани (назарда тутди).

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ زُهَيْرٍ وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكُنْتُ أُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا رَأَيْتُهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ وَلَا بَعْدَ الصُّبْحِ قَطُّ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga safar qilar edim, u zotning asrdan keyin ham, bomdoddan keyin ham namoz oʻqiganlarini hech koʻrmadim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга сафар қилар эдим, у зотнинг асрдан кейин ҳам, бомдоддан кейин ҳам намоз ўқиганларини ҳеч кўрмадим.

قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَوَازِنَ وَغَطَفَانَ فَبَيْنَمَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ فَانْتَزَعَ شَيْئًا مِنْ حَقَبِ الْبَعِيرِ فَقَيَّدَ بِهِ الْبَعِيرَ ثُمَّ جَاءَ يَمْشِي حَتَّى قَعَدَ مَعَنَا يَتَغَدَّى قَالَ فَنَظَرَ فِي الْقَوْمِ فَإِذَا ظَهْرُهُمْ فِيهِ قِلَّةٌ وَأَكْثَرُهُمْ مُشَاةٌ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَى الْقَوْمِ خَرَجَ يَعْدُو قَالَ فَأَتَى بَعِيرَهُ فَقَعَدَ عَلَيْهِ قَالَ فَخَرَجَ يَرْكُضُهُ وَهُوَ طَلِيعَةٌ لِلْكُفَّارِ فَاتَّبَعَهُ رَجُلٌ مِنَّا مِنْ أَسْلَمَ عَلَى نَاقَةٍ لَهُ وَرْقَاءَ قَالَ إِيَاسٌ قَالَ أَبِي فَاتَّبَعْتُهُ أَعْدُو عَلَى رِجْلَيَّ قَالَ وَرَأْسُ النَّاقَةِ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ قَالَ وَلَحِقْتُهُ فَكُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ النَّاقَةِ وَتَقَدَّمْتُ حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى أَخَذْتُ بِخِطَامِ الْجَمَلِ فَقُلْتُ لَهُ إِخْ فَلَمَّا وَضْعَ الْجَمَلُ رُكْبَتَهُ إِلَى الْأَرْضِ اخْتَرَطْتُ سَيْفِي فَضَرَبْتُ رَأْسَهُ فَنَدَرَ ثُمَّ جِئْتُ بِرَاحِلَتِهِ أَقُودُهَا فَاسْتَقْبَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ النَّاسِ قَالَ مَنْ قَتَلَ هَذَا الرَّجُلَ قَالُوا ابْنُ الْأَكْوَعِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ سَلَبُهُ أَجْمَعُ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Havozin va Gʻatafonga qarshi gʻazot qildik. Biz shu holatda ekanmiz, birdan bir kishi qizil tuya minib keldi. U tuyaning belbogʻidan bir narsa chiqarib, tuyani oʻsha bilan bogʻladi, soʻng piyoda kelib, biz bilan birga tushlik qilgani oʻtirdi. U qavmga koʻz tashladi, qarasa, ularning ulovlari oz, koʻpchiligi piyoda edi. Qavmga qaraganidan soʻng, yugurib chiqdi va tuyasining oldiga kelib, ustiga mindi, soʻng uni tepib haydab joʻnadi — u kofirlarning kuzatuvchisi edi. Bizdan Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi oʻzining kulrang ona tuyasida uning ortidan tushdi. Iyos aytdi: Otam aytdi: Men ham oyogʻimda yugurib uning ortidan tushdim; ona tuyaning boshi tuyaning soni yonida edi. Men unga yetib oldim va ona tuyaning soni yonida boʻldim, soʻng oldinga oʻtdim, toki tuyaning soni yoniga keldim, soʻng yana oldinga oʻtib, tuyaning jilovidan ushladim va unga: «Ix!» dedim. Tuya tizzasini yerga qoʻyganda, men qilichimni sugʻurib, uning boshiga urdim, shunda boshi uchib tushdi. Soʻng men uning ulovini yetaklab keldim. Rasululloh ﷺ odamlar bilan birga menga peshvoz chiqib: «Bu kishini kim oʻldirdi?» dedilar. Ular: «Ibn al-Akvaʼ», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Uning butun oʻljasi unga (tegishli)», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳавозин ва Ғатафонга қарши ғазот қилдик. Биз шу ҳолатда эканмиз, бирдан бир киши қизил туя миниб келди. У туянинг белбоғидан бир нарса чиқариб, туяни ўша билан боғлади, сўнг пиёда келиб, биз билан бирга тушлик қилгани ўтирди. У қавмга кўз ташлади, қараса, уларнинг уловлари оз, кўпчилиги пиёда эди. Қавмга қараганидан сўнг, югуриб чиқди ва туясининг олдига келиб, устига минди, сўнг уни тепиб ҳайдаб жўнади — у кофирларнинг кузатувчиси эди. Биздан Аслам (қабиласи)дан бўлган бир киши ўзининг кулранг она туясида унинг ортидан тушди. Иёс айтди: Отам айтди: Мен ҳам оёғимда югуриб унинг ортидан тушдим; она туянинг боши туянинг сони ёнида эди. Мен унга етиб олдим ва она туянинг сони ёнида бўлдим, сўнг олдинга ўтдим, токи туянинг сони ёнига келдим, сўнг яна олдинга ўтиб, туянинг жиловидан ушладим ва унга: «Их!» дедим. Туя тиззасини ерга қўйганда, мен қиличимни суғуриб, унинг бошига урдим, шунда боши учиб тушди. Сўнг мен унинг уловини етаклаб келдим. Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан бирга менга пешвоз чиқиб: «Бу кишини ким ўлдирди?» дедилар. Улар: «Ибн ал-Акваъ», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг бутун ўлжаси унга (тегишли)», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى فَزَارَةَ وَخَرَجْتُ مَعَهُ حَتَّى إِذَا دَنَوْنَا مِنْ الْمَاءِ عَرَّسَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى إِذَا صَلَّيْنَا الصُّبْحَ أَمَرَنَا فَشَنَنَّا الْغَارَةَ فَوَرَدْنَا الْمَاءَ فَقَتَلَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ قَتَلَ وَنَحْنُ مَعَهُ قَالَ سَلَمَةُ فَرَأَيْتُ عُنُقًا مِنْ النَّاسِ فِيهِمْ الذَّرَارِيُّ فَخَشِيتُ أَنْ يَسْبِقُونِي إِلَى الْجَبَلِ فَأَدْرَكْتُهُمْ فَرَمَيْتُ بِسَهْمٍ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْجَبَلِ فَلَمَّا رَأَوْا السَّهْمَ قَامُوا فَإِذَا امْرَأَةٌ مِنْ فَزَارَةَ عَلَيْهَا قَشْعٌ مِنْ أَدَمٍ مَعَهَا ابْنَةٌ مِنْ أَحْسَنِ الْعَرَبِ فَجِئْتُ أَسُوقُهُنَّ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَنَفَّلَنِي أَبُو بَكْرٍ ابْنَتَهَا فَلَمْ أَكْشِفْ لَهَا ثَوْبًا حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ ثُمَّ بَاتَتْ عِنْدِي فَلَمْ أَكْشِفْ لَهَا ثَوْبًا حَتَّى لَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السُّوقِ فَقَالَ يَا سَلَمَةُ هَبْ لِي الْمَرْأَةَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ أَعْجَبَتْنِي وَمَا كَشَفْتُ لَهَا ثَوْبًا قَالَ فَسَكَتَ حَتَّى إِذَا كَانَ الْغَدُ لَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السُّوقِ وَلَمْ أَكْشِفْ لَهَا ثَوْبًا فَقَالَ يَا سَلَمَةُ هَبْ لِي الْمَرْأَةَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ قُلْتُ هِيَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَبَعَثَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ فَفَدَى بِهَا أُسَرَاءَ مِنْ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا فِي أَيْدِي الْمُشْرِكِينَ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Abu Bakr (roziyallohu anhu)ni Fazoraga yubordilar, men ham u bilan birga chiqdim. Suvga yaqinlashganimizda, Abu Bakr tunda tushib dam oldi. Bomdodni oʻqiganimizdan soʻng, u bizga buyurdi va biz har tomondan bosqin uyushtirib, suv boshiga tushdik. Abu Bakr oʻldirganlarini oʻldirdi, biz ham u bilan birga edik. Salama aytdi: Men odamlardan bir guruhni koʻrdim, ularning ichida bola-chaqa bor edi. Men ular togʻga mendan oldin yetib olishlaridan qoʻrqdim va ularga yetib olib, ular bilan togʻ orasiga bir oʻq otdim. Ular oʻqni koʻrganlarida, toʻxtab qoldilar. Qarasam, Fazoradan boʻlgan bir ayol bor, ustida teridan (qilingan) eski kiyim, yonida esa arablarning eng goʻzallaridan boʻlgan bir qizi bor edi. Men ularni haydab, Abu Bakrning oldiga olib keldim. Abu Bakr menga (oʻlja sifatida) uning qizini berdi. Men Madinaga kelgunimcha unga kiyim ochmadim; soʻng u mening oldimda tunadi, men yana unga kiyim ochmadim. Nihoyat Rasululloh ﷺ menga bozorda roʻbaroʻ boʻlib: «Ey Salama, u ayolni menga hadya qil», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, u meni hayratga soldi va men unga kiyim ochmadim», dedim. U zot jim turdilar. Ertasi kuni boʻlganda, Rasululloh ﷺ menga bozorda roʻbaroʻ boʻldilar — men hamon unga kiyim ochmagan edim — va: «Ey Salama, u ayolni menga hadya qil, otang Alloh uchun (fido boʻlsin)», dedilar. Men: «U sizniki, yo Rasululloh», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ uni Makka ahliga yubordilar va uning evaziga mushriklarning qoʻlidagi musulmon asirlarni fidya qilib (qutqarib) oldilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)ни Фазорага юбордилар, мен ҳам у билан бирга чиқдим. Сувга яқинлашганимизда, Абу Бакр тунда тушиб дам олди. Бомдодни ўқиганимиздан сўнг, у бизга буюрди ва биз ҳар томондан босқин уюштириб, сув бошига тушдик. Абу Бакр ўлдирганларини ўлдирди, биз ҳам у билан бирга эдик. Салама айтди: Мен одамлардан бир гуруҳни кўрдим, уларнинг ичида бола-чақа бор эди. Мен улар тоғга мендан олдин етиб олишларидан қўрқдим ва уларга етиб олиб, улар билан тоғ орасига бир ўқ отдим. Улар ўқни кўрганларида, тўхтаб қолдилар. Қарасам, Фазорадан бўлган бир аёл бор, устида теридан (қилинган) эски кийим, ёнида эса арабларнинг энг гўзалларидан бўлган бир қизи бор эди. Мен уларни ҳайдаб, Абу Бакрнинг олдига олиб келдим. Абу Бакр менга (ўлжа сифатида) унинг қизини берди. Мен Мадинага келгунимча унга кийим очмадим; сўнг у менинг олдимда тунади, мен яна унга кийим очмадим. Ниҳоят Расулуллоҳ ﷺ менга бозорда рўбарў бўлиб: «Эй Салама, у аёлни менга ҳадя қил», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у мени ҳайратга солди ва мен унга кийим очмадим», дедим. У зот жим турдилар. Эртаси куни бўлганда, Расулуллоҳ ﷺ менга бозорда рўбарў бўлдилар — мен ҳамон унга кийим очмаган эдим — ва: «Эй Салама, у аёлни менга ҳадя қил, отанг Аллоҳ учун (фидо бўлсин)», дедилар. Мен: «У сизники, ё Расулуллоҳ», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни Макка аҳлига юбордилар ва унинг эвазига мушрикларнинг қўлидаги мусулмон асирларни фидя қилиб (қутқариб) олдилар.

قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَبَارَزَ عَمِّي يَوْمَ خَيْبَرَ مَرْحَبٌ الْيَهُودِيُّ فَقَالَ مَرْحَبٌ قَدْ عَلِمَتْ خَيْبَرُ أَنِّي مَرْحَبُشَاكِي السِّلَاحِ بَطَلٌ مُجَرَّبُإِذَا الْحُرُوبُ أَقْبَلَتْ تَلَهَّبُفَقَالَ عَمِّي عَامِرٌ قَدْ عَلِمَتْ خَيْبَرُ أَنِّي عَامِرُشَاكِي السِّلَاحِ بَطَلٌ مُغَامِرُفَاخْتَلَفَا ضَرْبَتَيْنِ فَوَقَعَ سَيْفُ مَرْحَبٍ فِي تُرْسِ عَامِرٍ وَذَهَبَ يَسْفُلُ لَهُ فَرَجَعَ السَّيْفُ عَلَى سَاقِهِ قَطَعَ أَكْحَلَهُ فَكَانَتْ فِيهَا نَفْسُهُ قَالَ سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ لَقِيتُ نَاسًا مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا بَطَلَ عَمَلُ عَامِرٍ قَتَلَ نَفْسَهُ قَالَ سَلَمَةُ فَجِئْتُ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْكِي قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَطَلَ عَمَلُ عَامِرٍ قَالَ مَنْ قَالَ ذَاكَ قُلْتُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَذَبَ مَنْ قَالَ ذَاكَ بَلْ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ إِنَّهُ حِينَ خَرَجَ إِلَى خَيْبَرَ جَعَلَ يَرْجُزُ بِأَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسُوقُ الرِّكَابَ وَهُوَ يَقُولُ تَالَلَّهِ لَوْلَا اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَاإِنَّ الَّذِينَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَاإِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَاوَنَحْنُ عَنْ فَضْلِكَ مَا اسْتَغْنَيْنَافَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَاوَأَنْزِلَنْ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Xaybar kuni amakim yahudiy Marhab bilan yakkama-yakka chiqdi. Marhab: «Xaybar bildiki, men Marhabman — qurol-yarogʻga toʻla, sinalgan botir, urush alanga olib kelganda», dedi. Amakim Omir esa: «Xaybar bildiki, men Omirman — qurol-yarogʻga toʻla, (xatarga) shoʻngʻiydigan botir», dedi. Ikkovi ikki zarba almashdilar. Marhabning qilichi Omirning qalqoniga tushdi, Omir esa unga pastdan zarba bermoqchi boʻldi, lekin qilich oʻzining boldiriga qaytib, bilak tomirini kesdi; joni shunda ketdi. Salama ibn al-Akvaʼ aytdi: Men Nabiy ﷺning sahobalaridan baʼzi kishilarni uchratdim, ular: «Omirning ameli botil boʻldi, u oʻzini oʻzi oʻldirdi», deyishar edi. Salama aytdi: Men yigʻlab Allohning Nabiysi ﷺning huzurlariga keldim va: «Yo Rasululloh, Omirning ameli botil boʻldi», dedim. U zot: «Buni kim aytdi?» dedilar. Men: «Sahobalaringizdan baʼzi kishilar», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni aytgan kishi yolgʻon aytdi; balki unga ajri ikki karra boʻladi. U Xaybarga chiqqanida, Rasululloh ﷺning sahobalari oldida — ularning ichida Nabiy ﷺ ham bor edi — ulovlarni haydab, rajaz ayta boshlagan va shunday der edi: ‹Tolloh, agar Alloh boʻlmaganida, biz hidoyat topmas, sadaqa ham qilmas, namoz ham oʻqimas edik. Bizga zulm qilganlar fitna istaganlarida, biz bosh tortdik. Biz Sening fazlingdan beniyoz emasmiz. Bas, (dushmanga) duch kelsak, qadamlarni sobit qilgin va nozil qilgin›», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Хайбар куни амаким яҳудий Марҳаб билан яккама-якка чиқди. Марҳаб: «Хайбар билдики, мен Марҳабман — қурол-яроғга тўла, синалган ботир, уруш аланга олиб келганда», деди. Амаким Омир эса: «Хайбар билдики, мен Омирман — қурол-яроғга тўла, (хатарга) шўнғийдиган ботир», деди. Иккови икки зарба алмашдилар. Марҳабнинг қиличи Омирнинг қалқонига тушди, Омир эса унга пастдан зарба бермоқчи бўлди, лекин қилич ўзининг болдирига қайтиб, билак томирини кесди; жони шунда кетди. Салама ибн ал-Акваъ айтди: Мен Набий ﷺнинг саҳобаларидан баъзи кишиларни учратдим, улар: «Омирнинг амели ботил бўлди, у ўзини ўзи ўлдирди», дейишар эди. Салама айтди: Мен йиғлаб Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг ҳузурларига келдим ва: «Ё Расулуллоҳ, Омирнинг амели ботил бўлди», дедим. У зот: «Буни ким айтди?» дедилар. Мен: «Саҳобаларингиздан баъзи кишилар», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни айтган киши ёлғон айтди; балки унга ажри икки карра бўлади. У Хайбарга чиққанида, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари олдида — уларнинг ичида Набий ﷺ ҳам бор эди — уловларни ҳайдаб, ражаз айта бошлаган ва шундай дер эди: ‹Толлоҳ, агар Аллоҳ бўлмаганида, биз ҳидоят топмас, садақа ҳам қилмас, намоз ҳам ўқимас эдик. Бизга зулм қилганлар фитна истаганларида, биз бош тортдик. Биз Сенинг фазлингдан бениёз эмасмиз. Бас, (душманга) дуч келсак, қадамларни собит қилгин ва нозил қилгин›», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجْنَا أَنَا وَرَبَاحٌ غُلَامُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْتُ بِفَرَسٍ لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ كُنْتُ أُرِيدُ أَنْ أُبْدِيَهُ مَعَ الْإِبِلِ فَلَمَّا كَانَ بِغَلَسٍ غَارَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُيَيْنَةَ عَلَى إِبِلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَتَلَ رَاعِيَهَا وَخَرَجَ يَطْرُدُهَا هُوَ وَأُنَاسٌ مَعَهُ فِي خَيْلٍ فَقُلْتُ يَا رَبَاحُ اقْعُدْ عَلَى هَذَا الْفَرَسِ فَأَلْحِقْهُ بِطَلْحَةَ وَأَخْبِرْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَدْ أُغِيرَ عَلَى سَرْحِهِ قَالَ وَقُمْتُ عَلَى تَلٍّ فَجَعَلْتُ وَجْهِي مِنْ قِبَلِ الْمَدِينَةِ ثُمَّ نَادَيْتُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ يَا صَبَاحَاهْ ثُمَّ اتَّبَعْتُ الْقَوْمَ مَعِي سَيْفِي وَنَبْلِي فَجَعَلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَعْقِرُ بِهِمْ وَذَلِكَ حِينَ يَكْثُرُ الشَّجَرُ فَإِذَا رَجَعَ إِلَيَّ فَارِسٌ جَلَسْتُ لَهُ فِي أَصْلِ شَجَرَةٍ ثُمَّ رَمَيْتُ فَلَا يُقْبِلُ عَلَيَّ فَارِسٌ إِلَّا عَقَرْتُ بِهِ فَجَعَلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَنَا أَقُولُ أَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِوَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِفَأَلْحَقُ بِرَجُلٍ مِنْهُمْ فَأَرْمِيهِ وَهُوَ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَيَقَعُ سَهْمِي فِي الرَّحْلِ حَتَّى انْتَظَمْتُ كَتِفَهُ فَقُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِوَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِفَإِذَا كُنْتُ فِي الشَّجَرِ أَحْرَقْتُهُمْ بِالنَّبْلِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Hudaybiya zamonida Rasululloh ﷺ bilan Madinaga keldik. Men va Rasululloh ﷺning gʻulomlari Roboh u zotning ulovlari bilan chiqdik; men Talha ibn Ubaydullohning otini ham — uni tuyalar bilan birga oʻtlatmoqchi boʻlib — olib chiqdim. Tong qorongʻisi boʻlganda, Abdurrahmon ibn Uyayna Rasululloh ﷺning tuyalariga bostirib kirdi, choʻponini oʻldirdi va oʻzi hamda u bilan birga otliqlardagi baʼzi kishilar tuyalarni haydab chiqdilar. Men: «Ey Roboh, bu otni ol, uni Talhaga yetkaz va Rasululloh ﷺga u zotning ulovlariga bostirib kirilganini xabar qil», dedim. Soʻng bir tepalik ustiga chiqib, yuzimni Madina tomon qaratdim va uch marta: «Yo sabohah!» deb nido qildim. Soʻng qilichim va oʻqlarim bilan qavmning izidan tushdim; ularni ota boshladim va (ulovlarini) yiqita boshladim — bu daraxtlar koʻp joyda edi. Menga bir suvoriy qaytib hujum qilsa, men bir daraxt tagiga oʻtirar, soʻng otar edim; menga qaysi suvoriy yuzlansa, albatta uni yiqitardim. Men ularni otar va: «Men Akvaʼning oʻgʻliman, bugun esa razillar (halok boʻladigan) kundir», der edim. Ulardan bir kishiga yetishib, u ulovi ustida ekan, unga oʻq otardim; oʻqim egariga tegib, yelkasini teshib oʻtdi. Men: «Mana, ol! Men Akvaʼning oʻgʻliman, bugun esa razillar kundir», dedim. Daraxtlar orasida boʻlganimda esa ularni oʻqlar bilan kuydirar edim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Ҳудайбия замонида Расулуллоҳ ﷺ билан Мадинага келдик. Мен ва Расулуллоҳ ﷺнинг ғуломлари Робоҳ у зотнинг уловлари билан чиқдик; мен Талҳа ибн Убайдуллоҳнинг отини ҳам — уни туялар билан бирга ўтлатмоқчи бўлиб — олиб чиқдим. Тонг қоронғиси бўлганда, Абдурраҳмон ибн Уяйна Расулуллоҳ ﷺнинг туяларига бостириб кирди, чўпонини ўлдирди ва ўзи ҳамда у билан бирга отлиқлардаги баъзи кишилар туяларни ҳайдаб чиқдилар. Мен: «Эй Робоҳ, бу отни ол, уни Талҳага етказ ва Расулуллоҳ ﷺга у зотнинг уловларига бостириб кирилганини хабар қил», дедим. Сўнг бир тепалик устига чиқиб, юзимни Мадина томон қаратдим ва уч марта: «Ё сабоҳаҳ!» деб нидо қилдим. Сўнг қиличим ва ўқларим билан қавмнинг изидан тушдим; уларни ота бошладим ва (уловларини) йиқита бошладим — бу дарахтлар кўп жойда эди. Менга бир суворий қайтиб ҳужум қилса, мен бир дарахт тагига ўтирар, сўнг отар эдим; менга қайси суворий юзланса, албатта уни йиқитардим. Мен уларни отар ва: «Мен Акваънинг ўғлиман, бугун эса разиллар (ҳалок бўладиган) кундир», дер эдим. Улардан бир кишига етишиб, у улови устида экан, унга ўқ отардим; ўқим эгарига тегиб, елкасини тешиб ўтди. Мен: «Мана, ол! Мен Акваънинг ўғлиман, бугун эса разиллар кундир», дедим. Дарахтлар орасида бўлганимда эса уларни ўқлар билан куйдирар эдим.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ أَبُو يَحْيَى قَاضِي الْيَمَامَةِ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ وَالْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺni: «Namoz (vaqti) va kechki taom hozir boʻlsa, kechki taomdan boshlanglar», deb aytayotganlarini eshitdim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺни: «Намоз (вақти) ва кечки таом ҳозир бўлса, кечки таомдан бошланглар», деб айтаётганларини эшитдим.

قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَلَّ عَلَيْنَا السَّيْفَ فَلَيْسَ مِنَّا

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qilich yalangʻochlasa (sugʻursa), u bizdan emas», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қилич яланғочласа (суғурса), у биздан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ سَلَمَةَ أَنَّهُكَانَ يَتَحَرَّى مَوْضِعَ الْمُصْحَفِ وَذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَرَّى ذَلِكَ الْمَكَانَوَكَانَ بَيْنَ الْمِنْبَرِ وَالْقِبْلَةِ مَمَرُّ شَاةٍ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u mushaf (qoʻyiladigan) joyda namoz oʻqishga intilar va Rasululloh ﷺ oʻsha joyda (namoz oʻqishga) intilganlarini zikr qilar edi. Minbar bilan qibla orasida bir qoʻy oʻtadigan (joy) bor edi.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у мушаф (қўйиладиган) жойда намоз ўқишга интилар ва Расулуллоҳ ﷺ ўша жойда (намоз ўқишга) интилганларини зикр қилар эди. Минбар билан қибла орасида бир қўй ўтадиган (жой) бор эди.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ سَلَمَةَ قَالَغَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبْعَ غَزَوَاتٍ فَذَكَرَ الْحُدَيْبِيَةَ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ وَيَوْمَ الْقَرَدِ وَيَوْمَ خَيْبَرَقَالَ يَزِيدُ وَنَسِيتُ بَقِيَّتَهُنَّ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga yetti gʻazot qildim», — deb Hudaybiyani, Hunayn kunini, Qarad kunini va Xaybar kunini zikr qildi. Yazid aytdi: Qolganlarini men unutdim.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга етти ғазот қилдим», — деб Ҳудайбияни, Ҳунайн кунини, Қарад кунини ва Хайбар кунини зикр қилди. Язид айтди: Қолганларини мен унутдим.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَجَاءَنِي عَمِّي عَامِرٌ فَقَالَ أَعْطِنِي سِلَاحَكَ قَالَ فَأَعْطَيْتُهُ قَالَ فَجِئْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبْغِنِي سِلَاحَكَ قَالَ أَيْنَ سِلَاحُكَ قَالَ قُلْتُ أَعْطَيْتُهُ عَمِّي عَامِرًا قَالَ مَا أَجِدُ شَبَهَكَ إِلَّا الَّذِي قَالَ هَبْ لِي أَخًا أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ نَفْسِي قَالَ فَأَعْطَانِي قَوْسَهُ وَمَجَانَّهُ وَثَلَاثَةَ أَسْهُمٍ مِنْ كِنَانَتِهِ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Amakim Omir mening oldimga kelib: «Qurolingni menga ber», dedi. Men unga berdim. Soʻng men Paygʻambar ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, menga qurolingizdan bering», dedim. U zot: «Sening quroling qani?» dedilar. Men: «Uni amakim Omirga berdim», dedim. U zot: «Men seni faqat: ‹Menga oʻzimdan koʻra sevimliroq bir aka ber›, degan kishiga oʻxshatyapman», dedilar. Soʻng u zot menga kamonlarini, qalqonlarini va sadoqlaridan uchta oʻqni berdilar.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Амаким Омир менинг олдимга келиб: «Қуролингни менга бер», деди. Мен унга бердим. Сўнг мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менга қуролингиздан беринг», дедим. У зот: «Сенинг қуролинг қани?» дедилар. Мен: «Уни амаким Омирга бердим», дедим. У зот: «Мен сени фақат: ‹Менга ўзимдан кўра севимлироқ бир ака бер›, деган кишига ўхшатяпман», дедилар. Сўнг у зот менга камонларини, қалқонларини ва садоқларидан учта ўқни бердилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ سَلَمَةَأَنَّهُ اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْبَدْوِ فَأَذِنَ لَهُ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺdan badiyada (choʻlda) yashashga izn soʻradi, u zot unga izn berdilar.Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺдан бадияда (чўлда) яшашга изн сўради, у зот унга изн бердилар.

قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ الْحَارِثِ قَالَ أَخْبَرَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَأَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجُمُعَةَ ثُمَّ نَرْجِعُ وَمَا لِلْحِيطَانِ فَيْءٌ يُسْتَظَلُّ بِهِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan juma namozini oʻqir, soʻng qaytar edik, shunda devorlarda soya qilib turadigan koʻlanka boʻlmasdi», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан жума намозини ўқир, сўнг қайтар эдик, шунда деворларда соя қилиб турадиган кўланка бўлмасди», деди.

إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى وَيُونُسُ وَهَذَا حَدِيثُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا عَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ الْمَخْزُومِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ يُونُسُ ابْنُ أَبِي رَبِيعَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَلَمَةَ بْنَ الْأَكْوَعِ وَكَانَ إِذَا نَزَلَ يَنْزِلُ عَلَى أَبِي قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَكُونُ فِي الصَّيْدِ وَلَيْسَ عَلَيَّ إِلَّا قَمِيصٌ أَفَأُصَلِّي فِيهِ قَالَ زُرَّهُ وَلَوْ لَمْ تَجِدْ إِلَّا شَوْكَةً

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, men ov qilib yuraman, ustimda koʻylakdan boshqa narsa boʻlmaydi, shunda namoz oʻqiyveraymi?» dedim. U zot: «Uni tugmalab ol, tikandan boshqa narsa topmasang ham», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен ов қилиб юраман, устимда кўйлакдан бошқа нарса бўлмайди, шунда намоз ўқийверайми?» дедим. У зот: «Уни тугмалаб ол, тикандан бошқа нарса топмасанг ҳам», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ رَاشِدٍ الْيَمَامِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ الْأَسْلَمِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَمَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَفْتِحُ دُعَاءً إِلَّا اسْتَفْتَحَهُ بِسُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى الْعَلِيِّ الْوَهَّابِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning biror duoni «Subhaana Robbiyal-Aʼlal-Aliyyil-Vahhaab» bilan boshlamagan holda boshlaganlarini eshitmadim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бирор дуони «Субҳаана Роббиял-Аълал-Алиййил-Ваҳҳааб» билан бошламаган ҳолда бошлаганларини эшитмадим.

وَقَالَ سَلَمَةُبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَنْ بَايَعَهُ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ثُمَّ مَرَرْتُ بِهِ بَعْدَ ذَلِكَ وَمَعَهُ قَوْمٌ فَقَالَ بَايِعْ يَا سَلَمَةُ فَقُلْتُ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ وَأَيْضًا فَبَايَعْتُهُ الثَّانِيَةَ

Salama (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺga daraxt tagida bayʼat qilganlar qatorida bayʼat qildim. Soʻng shundan keyin u zotning yonlaridan oʻtdim, u zotning huzurlarida bir qavm bor edi. U zot: «Bayʼat qil, ey Salama», dedilar. Men: «Qilgan edim», dedim. U zot: «Yana (qil)», dedilar. Shunda men u zotga ikkinchi marta bayʼat qildim.Салама (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺга дарахт тагида байъат қилганлар қаторида байъат қилдим. Сўнг шундан кейин у зотнинг ёнларидан ўтдим, у зотнинг ҳузурларида бир қавм бор эди. У зот: «Байъат қил, эй Салама», дедилар. Мен: «Қилган эдим», дедим. У зот: «Яна (қил)», дедилар. Шунда мен у зотга иккинчи марта байъат қилдим.

قَالَ حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَدَلْتُ إِلَى ظِلِّ شَجَرَةٍ فَلَمَّا خَفَّ النَّاسُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا ابْنَ الْأَكْوَعِ أَلَا تُبَايِعُ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَأَيْضًا قَالَ فَبَايَعْتُهُ الثَّانِيَةَقَالَ يَزِيدُ فَقُلْتُ يَا أَبَا مُسْلِمٍ عَلَى أَيِّ شَيْءٍ تُبَايِعُونَ يَوْمَئِذٍ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga bayʼat qildim, soʻng bir daraxtning soyasiga oʻtdim. Odamlar Rasululloh ﷺning atrofidan siyraklashganda, u zot: «Ey Akvaʼning oʻgʻli, bayʼat qilmaysanmi?» dedilar. Men: «Bayʼat qilgan edim, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Yana (qil)», dedilar. Shunda men u zotga ikkinchi marta bayʼat qildim. Yazid aytdi: Men: «Ey Abu Muslim, oʻsha kuni nima ustiga bayʼat qilgan edinglar?» dedim. U: «Oʻlim ustiga», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга байъат қилдим, сўнг бир дарахтнинг соясига ўтдим. Одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг атрофидан сийраклашганда, у зот: «Эй Акваънинг ўғли, байъат қилмайсанми?» дедилар. Мен: «Байъат қилган эдим, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Яна (қил)», дедилар. Шунда мен у зотга иккинчи марта байъат қилдим. Язид айтди: Мен: «Эй Абу Муслим, ўша куни нима устига байъат қилган эдинглар?» дедим. У: «Ўлим устига», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا مَكِّيٌّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ

Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga shom namozini quyosh parda ortiga yashiringanda oʻqir edik».Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга шом намозини қуёш парда ортига яширинганда ўқир эдик».

قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبِي وَقَالَ غَيْرُ يُونُسَ بْنِ رَزِينٍ أَنَّهُنَزَلَ الرَّبَذَةَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ يُرِيدُونَ الْحَجَّ قِيلَ لَهُمْ هَاهُنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ ثُمَّ سَأَلْنَاهُ فَقَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي هَذِهِ وَأَخْرَجَ لَنَا كَفَّهُ كَفًّا ضَخْمَةً قَالَ فَقُمْنَا إِلَيْهِ فَقَبَّلْنَا كَفَّيْهِ جَمِيعًا

Rivoyat qilinishicha, u va sheriklari hajni koʻzlab ar-Rabazaga tushdilar. Ularga: «Mana shu yerda Rasululloh ﷺning sahobalari Salama ibn al-Akvaʼ bor», deyildi. Biz uning oldiga keldik, unga salom berdik, soʻng undan (hadis) soʻradik. U: «Men Rasululloh ﷺga mana shu qoʻlim bilan bayʼat qilganman», dedi va bizga kaftini — katta bir kaftni — chiqarib koʻrsatdi. (Roviy) dedi: Shunda biz turib, uning ikkala kaftini ham oʻpdik.Ривоят қилинишича, у ва шериклари ҳажни кўзлаб ар-Рабазага тушдилар. Уларга: «Мана шу ерда Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари Салама ибн ал-Акваъ бор», дейилди. Биз унинг олдига келдик, унга салом бердик, сўнг ундан (ҳадис) сўрадик. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺга мана шу қўлим билан байъат қилганман», деди ва бизга кафтини — катта бир кафтни — чиқариб кўрсатди. (Ровий) деди: Шунда биз туриб, унинг иккала кафтини ҳам ўпдик.

قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مُتْعَةِ النِّسَاءِ عَامَ أَوْطَاسٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ ثُمَّ نَهَى عَنْهَا

Iyos ibn Salama otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ Avtos yilida ayollar bilan mutʼa qilishga uch kun ruxsat berdilar, soʻng undan qaytardilar.Иёс ибн Салама отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ Автос йилида аёллар билан мутъа қилишга уч кун рухсат бердилар, сўнг ундан қайтардилар.

قَالَ يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ يَعْنِي ابْنَ فَضَالَةَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّ سَلَمَةَقَدِمَ الْمَدِينَةَ فَلَقِيَهُ بُرَيْدَةُ بْنُ الْحَصِيبِ فَقَالَ ارْتَدَدْتَ عَنْ هِجْرَتِكَ يَا سَلَمَةُ فَقَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنِّي فِي إِذْنٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ابْدُوا يَا أَسْلَمُ فَتَنَسَّمُوا الرِّيَاحَ وَاسْكُنُوا الشِّعَابَ فَقَالُوا إِنَّا نَخَافُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يَضُرَّنَا ذَلِكَ فِي هِجْرَتِنَا قَالَ أَنْتُمْ مُهَاجِرُونَ حَيْثُ كُنْتُمْ

Salama (roziyallohu anhu) haqida rivoyat qilinishicha, u Madinaga keldi va unga Burayda ibn al-Husayb roʻbaroʻ kelib: «Hijratingdan qaytib ketdingmi, ey Salama?» dedi. U: «Allohdan panoh soʻrayman, men Rasululloh ﷺning iznlaridaman. Men Rasululloh ﷺning: ‹Choʻlga chiqinglar, ey Aslam, shamollardan nafas olinglar va vodiylarda yashanglar›, deganlarini eshitganman», dedi. Ular: «Yo Rasululloh, bu hijratimizga zarar qilishidan qoʻrqamiz», dedilar. U zot: «Qayerda boʻlsangiz ham, sizlar muhojirlarsiz», dedilar.Салама (розияллоҳу анҳу) ҳақида ривоят қилинишича, у Мадинага келди ва унга Бурайда ибн ал-Ҳусайб рўбарў келиб: «Ҳижратингдан қайтиб кетдингми, эй Салама?» деди. У: «Аллоҳдан паноҳ сўрайман, мен Расулуллоҳ ﷺнинг изнларидаман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Чўлга чиқинглар, эй Аслам, шамоллардан нафас олинглар ва водийларда яшанглар›, деганларини эшитганман», деди. Улар: «Ё Расулуллоҳ, бу ҳижратимизга зарар қилишидан қўрқамиз», дедилар. У зот: «Қаерда бўлсангиз ҳам, сизлар муҳожирларсиз», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ أَنْتُمْ أَهْلُ بَدْوِنَا وَنَحْنُ أَهْلُ حَضَرِكُمْ

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning oldilariga keldim va: «Yo Rasululloh», dedim. Shunda u zot: «Sizlar bizning badiyamiz ahlisiz, biz esa sizning shahringiz ahlimiz», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келдим ва: «Ё Расулуллоҳ», дедим. Шунда у зот: «Сизлар бизнинг бадиямиз аҳлисиз, биз эса сизнинг шаҳрингиз аҳлимиз», дедилар.