حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ قَالَكُنْتُ فِي مَجْلِسٍ فِيهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِرَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ كَيْفَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ جَذَعًا ثُمَّ ثَنِيًّا ثُمَّ رَبَاعِيًا ثُمَّ سَدَاسِيًّا ثُمَّ بَازِلًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَمَا بَعْدَ الْبُزُولِ إِلَّا النُّقْصَانُ

Alqama ibn Abdulloh al-Muzaniy aytdi: Menga bir kishi soʻzlab berdi: Men Madinada Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) ham bor bir majlisda edim. Umar (roziyallohu anhu) oʻz hamsuhbatlaridan biriga: «Rasululloh ﷺni qanday deganlarini eshitgan eding?» dedi. U: Men Rasululloh ﷺni: «Albatta, Islom jazaʼ (yosh tuya) boʻlib boshlandi, soʻng saniy, soʻng raboʼiy, soʻng sodis, soʻng bozil boʻldi», deganlarini eshitganman, dedi. Shunda Umar: «Bozildan keyin esa kamayishdan boshqa narsa yoʻq», dedi.Алқама ибн Абдуллоҳ ал-Музаний айтди: Менга бир киши сўзлаб берди: Мен Мадинада Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) ҳам бор бир мажлисда эдим. Умар (розияллоҳу анҳу) ўз ҳамсуҳбатларидан бирига: «Расулуллоҳ ﷺни қандай деганларини эшитган эдинг?» деди. У: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Албатта, Ислом жазаъ (ёш туя) бўлиб бошланди, сўнг саний, сўнг рабўий, сўнг содис, сўнг бозил бўлди», деганларини эшитганман, деди. Шунда Умар: «Бозилдан кейин эса камайишдан бошқа нарса йўқ», деди.

حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ اللَّيْثِيِّ قَالَقَدِمْنَا عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ شَبَبَةٌ قَالَ فَأَقَمْنَا عِنْدَهُ نَحْوًا مِنْ عِشْرِينَ لَيْلَةً فَقَالَ لَنَا لَوْ رَجَعْتُمْ إِلَى بِلَادِكُمْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَحِيمًا فَعَلَّمْتُمُوهُمْ قَالَ سُرَيْجٌ وَأَمَرْتُمُوهُمْ أَنْ يُصَلُّوا صَلَاةَ كَذَا حِينَ كَذَا قَالَ يُونُسُ وَمُرُوهُمْ فَلْيُصَلُّوا صَلَاةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا وَصَلَاةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا فَإِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning oldilariga keldik, biz yosh yigitlar edik. (Molik) aytdi: U zotning huzurlarida taxminan yigirma kecha turdik. Soʻng u zot bizga — Rasululloh ﷺ rahmdil edilar — : «Agar yurtlaringizga qaytsangiz, ularga (dinni) oʻrgatsangiz (edi)», dedilar. Surayj (rivoyatida): «Va ularga falon namozni falon vaqtda oʻqishni buyursangiz», dedi. Yunus (rivoyatida): «Va ularga buyuringlar, falon namozni falon vaqtda, falon namozni falon vaqtda oʻqisinlar. Namoz vaqti kirsa, biringiz sizlarga azon aytsin va eng kattangiz sizlarga imomlik qilsin», dedi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг олдиларига келдик, биз ёш йигитлар эдик. (Молик) айтди: У зотнинг ҳузурларида тахминан йигирма кеча турдик. Сўнг у зот бизга — Расулуллоҳ ﷺ раҳмдил эдилар — : «Агар юртларингизга қайтсангиз, уларга (динни) ўргатсангиз (эди)», дедилар. Сурайж (ривоятида): «Ва уларга фалон намозни фалон вақтда ўқишни буюрсангиз», деди. Юнус (ривоятида): «Ва уларга буюринглар, фалон намозни фалон вақтда, фалон намозни фалон вақтда ўқисинлар. Намоз вақти кирса, бирингиз сизларга азон айтсин ва энг каттангиз сизларга имомлик қилсин», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَهُوَ أَبُو سُلَيْمَانَأَنَّهُمْ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ وَصَاحِبٌ لَهُ أَوْ صَاحِبَانِ لَهُ فَقَالَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَيْنِ لَهُ أَيُّوبُ أَوْ خَالِدٌ فَقَالَ لَهُمَا إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا وَصَلُّوا كَمَا تَرَوْنِي أُصَلِّي

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu) — u Abu Sulaymondir — dan rivoyat qilinadiki, ular Nabiy ﷺning huzurlariga kelishgan: u va uning bir sherigi — yoki ikki sherigi. Ikkovidan biri, Ayyub yoki Xolid: «Uning ikki sherigi», dedi. Bas, u zot ikkoviga: «Namoz vaqti kirsa, azon va iqoma aytinglar, kattangiz ikkovingizga imomlik qilsin va men namoz oʻqiganimni koʻrganingiz kabi namoz oʻqinglar», dedilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу) — у Абу Сулаймондир — дан ривоят қилинадики, улар Набий ﷺнинг ҳузурларига келишган: у ва унинг бир шериги — ёки икки шериги. Икковидан бири, Айюб ёки Холид: «Унинг икки шериги», деди. Бас, у зот икковига: «Намоз вақти кирса, азон ва иқома айтинглар, каттангиз икковингизга имомлик қилсин ва мен намоз ўқиганимни кўрганингиз каби намоз ўқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ إِلَى أُذُنَيْهِ

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu) — u Nabiy ﷺning sahobalaridan edi — aytdi: Nabiy ﷺ namozga kirganlarida, rukuʼ qilganlarida va rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ikki qoʻllarini quloqlariga qadar koʻtarar edilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу) — у Набий ﷺнинг саҳобаларидан эди — айтди: Набий ﷺ намозга кирганларида, рукуъ қилганларида ва рукуъдан бошларини кўтарганларида икки қўлларини қулоқларига қадар кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ الْعُقَيْلِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْهُمْ يُكَنَّى أَبَا عَطِيَّةَ قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِيَأْتِينَا فِي مُصَلَّانَا يَتَحَدَّثُ قَالَ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ يَوْمًا فَقُلْنَا تَقَدَّمْ فَقَالَ لَا لِيَتَقَدَّمْ بَعْضُكُمْ حَتَّى أُحَدِّثَكُمْ لِمَ لَا أَتَقَدَّمُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مَنْ زَارَ قَوْمًا فَلَا يَؤُمَّهُمْ وَلْيَؤُمَّهُمْ رَجُلٌ مِنْهُمْحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَاه إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ الْوَاسِطِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا بُدَيْلٌ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنِي أَبُو عَطِيَّةَ مَوْلًى لَنَا قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ يَأْتِينَا فِي مُصَلَّانَا فَذَكَرَ الْحَدِيثَ يَعْنِي حَدِيثَ أَبِي

Abu Atiyya — ulardan (oʻsha qavmdan) boʻlgan bir kishi — aytdi: Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu) bizning namozgohimizga kelib (gap) soʻzlab turardi. Bir kuni namoz vaqti boʻldi. Biz unga: «Oldinga oʻting (imomlik qiling)», dedik. U esa: «Yoʻq, birortangiz oldinga oʻtsin, men sizlarga nima uchun oldinga oʻtmasligimni aytib beray. Men Rasululloh ﷺni: ‹Kim bir qavmni ziyorat qilsa, ularga imomlik qilmasin, balki ularga oʻzlaridan boʻlgan bir kishi imomlik qilsin›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Атийя — улардан (ўша қавмдан) бўлган бир киши — айтди: Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу) бизнинг намозгоҳимизга келиб (гап) сўзлаб турарди. Бир куни намоз вақти бўлди. Биз унга: «Олдинга ўтинг (имомлик қилинг)», дедик. У эса: «Йўқ, бирортангиз олдинга ўтсин, мен сизларга нима учун олдинга ўтмаслигимни айтиб берай. Мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Ким бир қавмни зиёрат қилса, уларга имомлик қилмасин, балки уларга ўзларидан бўлган бир киши имомлик қилсин›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا كَبَّرَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يَجْعَلَهُمَا قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ صَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ takbir aytganlarida qoʻllarini quloqlariga yaqin qilib koʻtarar edilar. Rukuʼga borganlarida ham xuddi shunday qilar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ham xuddi shunday qilar edilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтганларида қўлларини қулоқларига яқин қилиб кўтарар эдилар. Рукуъга борганларида ҳам худди шундай қилар, рукуъдан бошларини кўтарганларида ҳам худди шундай қилар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ حَتَّى حَاذَتَا فُرُوعَ أُذُنَيْهِ

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni koʻrdim, namozga kirganlarida, rukuʼga borganlarida va rukuʼdan bosh koʻtarganlarida ikki qoʻllarini quloqlari uchi barobariga kelgunicha koʻtarar edilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, намозга кирганларида, рукуъга борганларида ва рукуъдан бош кўтарганларида икки қўлларини қулоқлари учи баробарига келгунича кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حِيَالَ فُرُوعِ أُذُنَيْهِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ rukuʼda va sajdada ikki qoʻllarini quloqlari uchi barobariga koʻtarar edilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ рукуъда ва саждада икки қўлларини қулоқлари учи баробарига кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا بُدَيْلُ بْنُ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَطِيَّةَ مَوْلًى مِنَّا عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَكَانَ يَأْتِينَا فِي مُصَلَّانَا فَلَمَّا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ قِيلَ لَهُ تَقَدَّمْ فَصَلِّهْ قَالَ لِيُصَلِّ بَعْضُكُمْ حَتَّى أُحَدِّثَكُمْ لِمَ لَا أُصَلِّي بِكُمْ فَلَمَّا صَلَّى الْقَوْمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَارَ أَحَدُكُمْ قَوْمًا فَلَا يُصَلِّيَنَّ بِهِمْ يُصَلِّي بِهِمْ رَجُلٌ مِنْهُمْ

Bizning mavlomiz Abu Atiyya Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi: U bizning namozgohimizga kelib turardi. Namozga iqoma aytilganida unga: «Oldinga oʻting va namozni oʻqib bering», deyildi. U: «Birortangiz namoz oʻqib bersin, men sizlarga nega imom boʻlib namoz oʻqib bermasligimni aytib beray», dedi. Qavm namoz oʻqib boʻlgach, u: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bir qavmni ziyorat qilsa, ularga imom boʻlib namoz oʻqib bermasin, balki ularga oʻzlaridan boʻlgan bir kishi namoz oʻqib bersin», dedilar, dedi.Бизнинг мавломиз Абу Атийя Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди: У бизнинг намозгоҳимизга келиб турарди. Намозга иқома айтилганида унга: «Олдинга ўтинг ва намозни ўқиб беринг», дейилди. У: «Бирортангиз намоз ўқиб берсин, мен сизларга нега имом бўлиб намоз ўқиб бермаслигимни айтиб берай», деди. Қавм намоз ўқиб бўлгач, у: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бир қавмни зиёрат қилса, уларга имом бўлиб намоз ўқиб бермасин, балки уларга ўзларидан бўлган бир киши намоз ўқиб берсин», дедилар, деди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ اللَّيْثِيِّ أَنَّهُقَالَ لِأَصْحَابِهِ يَوْمًا أَلَا أُرِيكُمْ كَيْفَ كَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَذَلِكَ فِي غَيْرِ حِينِ صَلَاةٍ فَقَامَ فَأَمْكَنَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَمْكَنَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَانْتَصَبَ قَائِمًا هُنَيَّةً ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَيُكَبِّرُ فِي الْجُلُوسِ ثُمَّ انْتَظَرَ هُنَيَّةً ثُمَّ سَجَدَقَالَ أَبُو قِلَابَةَ فَصَلَّى صَلَاةً كَصَلَاةِ شَيْخِنَا هَذَا يَعْنِي عَمْرَو بْنَ سَلِمَةَ الْجَرْمِيَّ وَكَانَ يَؤُمُّ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّوبُ فَرَأَيْتُ عَمْرَو بْنَ سَلِمَةَ يَصْنَعُ شَيْئًا لَا أَرَاكُمْ تَصْنَعُونَهُ كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السَّجْدَتَيْنِ اسْتَوَى قَاعِدًا ثُمَّ قَامَ مِنْ الرَّكْعَةِ الْأُولَى وَالثَّانِيَةِ

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu) bir kuni sheriklariga: «Sizlarga Rasululloh ﷺning namozlari qanday boʻlganini koʻrsatmaymi?» dedi. (Roviy) aytdi: Bu namoz vaqtidan boshqa paytda edi. U turib, qiyomni toʻkis qildi, soʻng rukuʼ qilib, rukuʼni toʻkis qildi, soʻng boshini koʻtarib, bir oz tik turdi, soʻng sajda qildi, soʻng boshini koʻtardi va oʻtirishda takbir aytardi, soʻng bir oz kutib turdi, soʻng sajda qildi. Abu Qiloba aytdi: U mana bu shayximizning — yaʼni Amr ibn Salama al-Jarmiyning — namoziga oʻxshash namoz oʻqidi; u Nabiy ﷺ zamonlarida imomlik qilardi. Ayyub aytdi: Men Amr ibn Salamani sizlar qilmaydigan bir ishni qilayotganini koʻrdim: u ikki sajdadan boshini koʻtarganida rostlanib oʻtirar, soʻng birinchi va ikkinchi rakaatdan turar edi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу) бир куни шерикларига: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари қандай бўлганини кўрсатмайми?» деди. (Ровий) айтди: Бу намоз вақтидан бошқа пайтда эди. У туриб, қиёмни тўкис қилди, сўнг рукуъ қилиб, рукуъни тўкис қилди, сўнг бошини кўтариб, бир оз тик турди, сўнг сажда қилди, сўнг бошини кўтарди ва ўтиришда такбир айтарди, сўнг бир оз кутиб турди, сўнг сажда қилди. Абу Қилоба айтди: У мана бу шайхимизнинг — яъни Амр ибн Салама ал-Жармийнинг — намозига ўхшаш намоз ўқиди; у Набий ﷺ замонларида имомлик қиларди. Айюб айтди: Мен Амр ибн Саламани сизлар қилмайдиган бир ишни қилаётганини кўрдим: у икки саждадан бошини кўтарганида ростланиб ўтирар, сўнг биринчи ва иккинчи ракаатдан турар эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّكُمْ تَقْرَءُونَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَالْإِمَامُ يَقْرَأُ قَالُوا إِنَّا لَنَفْعَلُ ذَلِكَ قَالَ فَلَا تَفْعَلُوا إِلَّا أَنْ يَقْرَأَ أَحَدُكُمْ بِأُمِّ الْكِتَابِ أَوْ قَالَ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ

Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishi aytdi: Allohning Rasuli ﷺ: «Balki sizlar imom qiroat qilayotganda uning ortidan qiroat qilarsizlar?» dedilar. Ular: «Ha, biz shunday qilamiz», dedilar. U zot: «Bunday qilmanglar; magar biringiz Ummul-Kitobni — yoki: Fotihatul-Kitobni — oʻqisin», dedilar.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир киши айтди: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Балки сизлар имом қироат қилаётганда унинг ортидан қироат қиларсизлар?» дедилар. Улар: «Ҳа, биз шундай қиламиз», дедилар. У зот: «Бундай қилманглар; магар бирингиз Уммул-Китобни — ёки: Фотиҳатул-Китобни — ўқисин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ عَنْ عَاصِمٍ قَالَ ثَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُلِكُلِّ سُورَةٍ حَظُّهَا مِنْ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِقَالَ ثُمَّ لَقِيتُهُ بَعْدُ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ بِالسُّوَرِ فَتَعْرِفُ مَنْ حَدَّثَكَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ وَأَعْرِفُ مُنْذُ كَمْ حَدَّثَنِيهِ حَدَّثَنِي مُنْذُ خَمْسِينَ سَنَةٍ

Abu al-Oliya aytdi: Menga Allohning Rasuli ﷺning: «Har bir sura uchun rukuʼ va sajdadan oʻz nasibasi bor», deganlarini eshitgan kishi xabar berdi. U dedi: Soʻng men uni keyinroq uchratib: «Ibn Umar bir rakaatda bir necha sura oʻqir edi. Senga bu hadisni aytib bergan kishini tanaysanmi?» dedim. U: «Albatta, men uni ham tanayman, uni menga qachondan beri aytib berganini ham bilaman: u menga ellik yil ilgari aytib bergan», dedi.Абу ал-Олия айтди: Менга Аллоҳнинг Расули ﷺнинг: «Ҳар бир сура учун рукуъ ва саждадан ўз насибаси бор», деганларини эшитган киши хабар берди. У деди: Сўнг мен уни кейинроқ учратиб: «Ибн Умар бир ракаатда бир неча сура ўқир эди. Сенга бу ҳадисни айтиб берган кишини танайсанми?» дедим. У: «Албатта, мен уни ҳам танайман, уни менга қачондан бери айтиб берганини ҳам биламан: у менга эллик йил илгари айтиб берган», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ قَالَرُبَّمَا أَمَّنَا ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بِالسُّورَتَيْنِ وَالثَّلَاثِ

Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Baʼzida Ibn Umar (roziyallohu anhumo) bizga ikki yoki uch sura (oʻqib) imomlik qilardi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Баъзида Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бизга икки ёки уч сура (ўқиб) имомлик қиларди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَاسْتُعْمِلَ الْحَكَمُ بْنُ عَمْرٍو الْغِفَارِيُّ عَلَى خُرَاسَانَ قَالَ فَتَمَنَّاهُ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ حَتَّى قِيلَ لَهُ يَا أَبَا نُجَيْدٍ أَلَا نَدْعُوهُ لَكَ قَالَ لَا فَقَامَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ فَلَقِيَهُ بَيْنَ النَّاسِ قَالَ تَذْكُرُ يَوْمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ قَالَ نَعَمْقَالَ عِمْرَانُ اللَّهُ أَكْبَرُ

Muhammad (ibn Sirin rahimahulloh) aytdi: Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy Xurosonga voliy etib tayinlandi. Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) uni koʻrishni istadi, hatto unga: «Ey Abu Nujayd, uni sening oldingga chaqiraylikmi?» deyildi. U: «Yoʻq», dedi. Soʻng Imron ibn Husayn oʻrnidan turib, odamlar orasida uni uchratdi va: «Rasululloh ﷺ: ‹Allohga isyon qilishda (biror) maxluqqa itoat yoʻqdir›, degan kunni eslaysanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda Imron: «Allohu akbar», dedi.Муҳаммад (ибн Сирин раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий Хуросонга волий этиб тайинланди. Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) уни кўришни истади, ҳатто унга: «Эй Абу Нужайд, уни сенинг олдингга чақирайликми?» дейилди. У: «Йўқ», деди. Сўнг Имрон ибн Ҳусайн ўрнидан туриб, одамлар орасида уни учратди ва: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳга исён қилишда (бирор) махлуққа итоат йўқдир›, деган кунни эслайсанми?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда Имрон: «Аллоҳу акбар», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ يَعْنِي ابْنَ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَأَرَادَ زِيَادٌ أَنْ يَبْعَثَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ عَلَى خُرَاسَانَ فَأَبَى عَلَيْهِمْ فَقَالَ لَهُ أَصْحَابُهُ أَتَرَكْتَ خُرَاسَانَ أَنْ تَكُونَ عَلَيْهَا قَالَ فَقَالَ إِنِّي وَاللَّهِ مَا يَسُرُّنِي أَنْ أُصَلِّيَ بِحَرِّهَا وَتُصَلُّونَ بِبَرْدِهَا إِنِّي أَخَافُ إِذَا كُنْتُ فِي نُحُورِ الْعَدُوِّ أَنْ يَأْتِيَنِي كِتَابٌ مِنْ زِيَادٍ فَإِنْ أَنَا مَضَيْتُ هَلَكْتُ وَإِنْ رَجَعْتُ ضُرِبَتْ عُنُقِي قَالَ فَأَرَادَ الْحَكَمَ بْنَ عَمْرٍو الْغِفَارِيَّ عَلَيْهَا قَالَ فَانْقَادَ لِأَمْرِهِ قَالَ فَقَالَ عِمْرَانُ أَلَا أَحَدٌ يَدْعُو لِي الْحَكَمَ قَالَ فَانْطَلَقَ الرَّسُولُ قَالَ فَأَقْبَلَ الْحَكَمُ إِلَيْهِ قَالَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ عِمْرَانُ لِلْحَكَمِ أَسَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا طَاعَةَ لِأَحَدٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ نَعَمْفَقَالَ عِمْرَانُ لِلَّهِ الْحَمْدُ أَوْ اللَّهُ أَكْبَرُ

Abdulloh ibn as-Somit (rahimahulloh) aytdi: Ziyod Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)ni Xurosonga voliy qilib yubormoqchi boʻldi, u esa bosh tortdi. Shunda sheriklari unga: «Xuroson (voliyligi)ni tark etdingmi?» dedilar. U dedi: «Allohga qasamki, men uning issigʻida namoz oʻqishim, sizlar esa uning sovugʻida namoz oʻqishingiz meni xursand qilmaydi. Men dushman roʻparasida turgan chogʻimda Ziyoddan menga bir maktub kelishidan qoʻrqaman: agar (buyrugʻiga qarshi) davom etsam halok boʻlaman, agar qaytsam boʻynim uriladi». Soʻng (Ziyod) Hakam ibn Amr al-Gʻiforiyni unga (voliy qilishni) istadi, u esa uning buyrugʻiga boʻysundi. Shunda Imron: «Menga Hakamni chaqiradigan biror kishi yoʻqmi?» dedi. Elchi bordi, Hakam esa uning oldiga keldi va huzuriga kirdi. Imron Hakamga: «Rasululloh ﷺning: ‹Alloh tabaraka va taologa isyon qilishda hech kimga itoat yoʻqdir›, deganlarini eshitganmisan?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda Imron: «Allohga hamd boʻlsin», — yoki: «Allohu akbar», — dedi.Абдуллоҳ ибн ас-Сомит (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Зиёд Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)ни Хуросонга волий қилиб юбормоқчи бўлди, у эса бош тортди. Шунда шериклари унга: «Хуросон (волийлиги)ни тарк этдингми?» дедилар. У деди: «Аллоҳга қасамки, мен унинг иссиғида намоз ўқишим, сизлар эса унинг совуғида намоз ўқишингиз мени хурсанд қилмайди. Мен душман рўпарасида турган чоғимда Зиёддан менга бир мактуб келишидан қўрқаман: агар (буйруғига қарши) давом этсам ҳалок бўламан, агар қайтсам бўйним урилади». Сўнг (Зиёд) Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорийни унга (волий қилишни) истади, у эса унинг буйруғига бўйсунди. Шунда Имрон: «Менга Ҳакамни чақирадиган бирор киши йўқми?» деди. Элчи борди, Ҳакам эса унинг олдига келди ва ҳузурига кирди. Имрон Ҳакамга: «Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Аллоҳ табарака ва таолога исён қилишда ҳеч кимга итоат йўқдир›, деганларини эшитганмисан?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда Имрон: «Аллоҳга ҳамд бўлсин», — ёки: «Аллоҳу акбар», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي حَاجِبٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَنِي غِفَارٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجُلُ مِنْ فَضْلِ طَهُورِ الْمَرْأَةِ

Nabiy ﷺ sahobalaridan Banu Gʻifordan boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kishining ayolning tahorat suvidan ortgani bilan tahorat qilishidan qaytardilar.Набий ﷺ саҳобаларидан Бану Ғифордан бўлган бир кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ кишининг аёлнинг таҳорат сувидан ортгани билан таҳорат қилишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَنَحْنُ عِنْدَهُ فَقَالَ اسْتُعْمِلَ الْحَكَمُ بْنُ عَمْرٍو الْغِفَارِيُّ عَلَى خُرَاسَانَ فَتَمَنَّاهُ عِمْرَانُ حَتَّى قَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَلَا نَدْعُوهُ لَكَ فَقَالَ لَهُ لَا ثُمَّ قَامَ عِمْرَانُ فَلَقِيَهُ بَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ عِمْرَانُ إِنَّكَ قَدْ وُلِّيتَ أَمْرًا مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ عَظِيمًا ثُمَّ أَمَرَهُ وَنَهَاهُ وَوَعَظَهُ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَذْكُرُ يَوْمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ الْحَكَمُ نَعَمْقَالَ عِمْرَانُ اللَّهُ أَكْبَرُ

Muhammad (ibn Sirin rahimahulloh) aytdi: Biz Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)ning huzurida ekanimizda bir kishi kelib: «Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy Xurosonga voliy etib tayinlandi», dedi. Imron uni koʻrishni istadi, hatto qavmdan bir kishi unga: «Uni sening oldingga chaqiraylikmi?» dedi. U unga: «Yoʻq», dedi. Soʻng Imron oʻrnidan turib, odamlar orasida uni uchratdi va: «Sen musulmonlarning ishlaridan ulugʻ bir ishga voliy qilinding», dedi. Soʻng unga buyurdi, qaytardi va nasihat qildi. Keyin: «Rasululloh ﷺ: ‹Alloh tabaraka va taologa isyon qilishda (biror) maxluqqa itoat yoʻqdir›, degan kunni eslaysanmi?» dedi. Hakam: «Ha», dedi. Shunda Imron: «Allohu akbar», dedi.Муҳаммад (ибн Сирин раҳимаҳуллоҳ) айтди: Биз Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эканимизда бир киши келиб: «Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий Хуросонга волий этиб тайинланди», деди. Имрон уни кўришни истади, ҳатто қавмдан бир киши унга: «Уни сенинг олдингга чақирайликми?» деди. У унга: «Йўқ», деди. Сўнг Имрон ўрнидан туриб, одамлар орасида уни учратди ва: «Сен мусулмонларнинг ишларидан улуғ бир ишга волий қилиндинг», деди. Сўнг унга буюрди, қайтарди ва насиҳат қилди. Кейин: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ табарака ва таолога исён қилишда (бирор) махлуққа итоат йўқдир›, деган кунни эслайсанми?» деди. Ҳакам: «Ҳа», деди. Шунда Имрон: «Аллоҳу акбар», деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَاجِبٍ يُحَدِّثُ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجُلُ مِنْ فَضْلِ وَضُوءِ الْمَرْأَةِ

Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining ayolning tahorat suvidan ortgani bilan tahorat qilishidan qaytardilar.Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг аёлнинг таҳорат сувидан ортгани билан таҳорат қилишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ قَالَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ حَدِيثِ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ نُبِّئْتُ أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ قَالَ لِلْحَكَمِ الْغِفَارِيِّ وَكِلَاهُمَا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تَعْلَمُ يَوْمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ نَعَمْقَالَ عِمْرَانُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ

Yazid ibn Ibrohim (rahimahulloh) aytdi: Men Muhammaddan Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)ning hadisi haqida soʻradim. U dedi: Menga xabar berilishicha, Imron ibn Husayn Hakam al-Gʻiforiyga — ikkovi ham Rasululloh ﷺning sahobalaridan edi — «Rasululloh ﷺ: ‹Allohga isyon qilishda itoat yoʻqdir›, degan kunni bilasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda Imron: «Allohu akbar, Allohu akbar», dedi.Язид ибн Иброҳим (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Муҳаммаддан Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)нинг ҳадиси ҳақида сўрадим. У деди: Менга хабар берилишича, Имрон ибн Ҳусайн Ҳакам ал-Ғифорийга — иккови ҳам Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан эди — «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳга исён қилишда итоат йўқдир›, деган кунни биласанми?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда Имрон: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَحُمَيْدٌ عَنِ الْحَسَنِأَنَّ زِيَادًا اسْتَعْمَلَ الْحَكَمَ الْغِفَارِيَّ عَلَى جَيْشٍ فَأَتَاهُ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ فَلَقِيَهُ بَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ أَتَدْرِي لِمَ جِئْتُكَ فَقَالَ لَهُ لِمَ قَالَ هَلْ تَذْكُرُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ الَّذِي قَالَ لَهُ أَمِيرُهُ قَعْ فِي النَّارِ فَأَدْرَكَ فَاحْتَبَسَ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَوْ وَقَعَ فِيهَا لَدَخَلَا النَّارَ جَمِيعًا لَا طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ نَعَمْ قَالَ إِنَّمَا أَرَدْتُ أَنْ أُذَكِّرَكَ هَذَا الْحَدِيثَ

Hasan (al-Basriy rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ziyod Hakam al-Gʻiforiyni bir lashkarga boshliq qildi. Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) uning oldiga kelib, odamlar orasida uni uchratdi va: «Nima uchun oldingga kelganimni bilasanmi?» dedi. U: «Nima uchun?» dedi. Imron dedi: «Rasululloh ﷺning amiri oʻziga: ‹Oʻtga tush›, degan kishi haqidagi soʻzlarini eslaysanmi? U (oʻtga) yaqinlashdi, soʻng oʻzini tutdi. Bu haqda Nabiy ﷺga xabar berilganda, u zot: ‹Agar unga tushganida, ikkovi ham doʻzaxga kirgan boʻlardi. Alloh tabaraka va taologa isyon qilishda itoat yoʻqdir›, dedilar». U: «Ha», dedi. Imron: «Men senga faqat shu hadisni eslatmoqchi edim», dedi.Ҳасан (ал-Басрий раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Зиёд Ҳакам ал-Ғифорийни бир лашкарга бошлиқ қилди. Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) унинг олдига келиб, одамлар орасида уни учратди ва: «Нима учун олдингга келганимни биласанми?» деди. У: «Нима учун?» деди. Имрон деди: «Расулуллоҳ ﷺнинг амири ўзига: ‹Ўтга туш›, деган киши ҳақидаги сўзларини эслайсанми? У (ўтга) яқинлашди, сўнг ўзини тутди. Бу ҳақда Набий ﷺга хабар берилганда, у зот: ‹Агар унга тушганида, иккови ҳам дўзахга кирган бўларди. Аллоҳ табарака ва таолога исён қилишда итоат йўқдир›, дедилар». У: «Ҳа», деди. Имрон: «Мен сенга фақат шу ҳадисни эслатмоқчи эдим», деди.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَزْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَأَخِي رَافِعُ بْنُ عَمْرٍو عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأَنَا مَخْضُوبٌ بِالْحِنَّاءِ وَأَخِي مَخْضُوبٌ بِالصُّفْرَةِ فَقَالَ لِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ هَذَا خِضَابُ الْإِسْلَامِ وَقَالَ لِأَخِي رَافِعٍ هَذَا خِضَابُ الْإِيمَانِ

Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men va akam Rofeʼ ibn Amr amirul-muʼminin Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdik. Men xina bilan, akam esa sariq (boʻyoq) bilan boʻyalgan edim. Umar ibn Xattob menga: «Bu — Islomning xizobi», dedi. Akam Rofeʼga esa: «Bu — iymonning xizobi», dedi.Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен ва акам Рофеъ ибн Амр амирул-муъминин Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдик. Мен хина билан, акам эса сариқ (бўёқ) билан бўялган эдим. Умар ибн Хаттоб менга: «Бу — Исломнинг хизоби», деди. Акам Рофеъга эса: «Бу — иймоннинг хизоби», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْهُمْ أَيُّوبُ عَنِ ابْنِ سِيرِينَأَنَّ زِيَادًا اسْتَعْمَلَ الْحَكَمَ بْنَ عَمْرٍو الْغِفَارِيَّ فَقَالَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَدِدْتُ أَنِّي أَلْقَهُ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ قَالَ فَلَقِيَهُ فَقَالَ لَهُ عِمْرَانُ أَمَا عَلِمْتَ أَوَمَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا طَاعَةَ لِأَحَدٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ بَلَى قَالَ فَذَاكَ الَّذِي أَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ لَكَ

Ibn Sirin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ziyod Hakam ibn Amr al-Gʻiforiyni (voliy qilib) tayinladi. Shunda Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu): «U chiqib ketishidan oldin uni uchratishni istardim», dedi. Bas, uni uchratdi va Imron unga: «Bilmaysanmi, yoki Rasululloh ﷺning: ‹Alloh tabaraka va taologa isyon qilishda hech kimga itoat yoʻqdir›, deganlarini eshitmaganmisan?» dedi. U: «Ha, (eshitganman)», dedi. Imron: «Men senga aytmoqchi boʻlgan narsam mana shudir», dedi.Ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Зиёд Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорийни (волий қилиб) тайинлади. Шунда Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу): «У чиқиб кетишидан олдин уни учратишни истардим», деди. Бас, уни учратди ва Имрон унга: «Билмайсанми, ёки Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Аллоҳ табарака ва таолога исён қилишда ҳеч кимга итоат йўқдир›, деганларини эшитмаганмисан?» деди. У: «Ҳа, (эшитганман)», деди. Имрон: «Мен сенга айтмоқчи бўлган нарсам мана шудир», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَمَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُهُ يَعُودُونَهُ فَبَكَى فَقِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَلَمْ يَقُلْ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْ مِنْ شَارِبِكَ ثُمَّ اقْرِرْهُ حَتَّى تَلْقَانِي قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَبَضَ قَبْضَةً بِيَمِينِهِ فَقَالَ هَذِهِ لِهَذِهِ وَلَا أُبَالِ وَقَبْضَةً أُخْرَى يَعْنِي بِيَدِهِ الْأُخْرَى فَقَالَ هَذِهِ لِهَذِهِ وَلَا أُبَالِ فَلَا أَدْرِي فِي أَيِّ الْقَبْضَتَيْنِ أَنَا

Abu Nazra (rahimahulloh) aytdi: Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir kishi kasal boʻldi va sheriklari uni koʻrgani kirdilar. U yigʻladi. Unga: «Nima seni yigʻlatmoqda, ey Abdulloh? Rasululloh ﷺ senga: ‹Moʻylovingdan ol, soʻng menga yoʻliqquningcha shu holda tut›, demaganmidilar?» deyildi. U: «Ha, (deganlar), lekin men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, Alloh tabaraka va taolo oʻng qoʻli bilan bir hovuch oldi va: Bu — buning uchun, parvo qilmayman, dedi; boshqa qoʻli bilan yana bir hovuch oldi va: Bu — buning uchun, parvo qilmayman, dedi›, deganlarini eshitganman. Bas, men ikki hovuchning qaysi birida ekanimni bilmayman», dedi.Абу Назра (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир киши касал бўлди ва шериклари уни кўргани кирдилар. У йиғлади. Унга: «Нима сени йиғлатмоқда, эй Абдуллоҳ? Расулуллоҳ ﷺ сенга: ‹Мўйловингдан ол, сўнг менга йўлиққунингча шу ҳолда тут›, демаганмидилар?» дейилди. У: «Ҳа, (деганлар), лекин мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, Аллоҳ табарака ва таоло ўнг қўли билан бир ҳовуч олди ва: Бу — бунинг учун, парво қилмайман, деди; бошқа қўли билан яна бир ҳовуч олди ва: Бу — бунинг учун, парво қилмайман, деди›, деганларини эшитганман. Бас, мен икки ҳовучнинг қайси бирида эканимни билмайман», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ بِلَالِ بْنِ يَقْطُرَأَنَّ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتُعْمِلَ عَلَى سِجِسْتَانَ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَذْكُرُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ اسْتَعْمَلَ رَجُلًا عَلَى جَيْشٍ وَعِنْدَهُ نَارٌ قَدْ أُجِّجَتْ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قُمْ فَانْزُهَا فَقَامَ فَنَزَاهَا فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَوْ وَقَعَ فِيهَا لَدَخَلَا النَّارَ إِنَّهُ لَا طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَإِنَّمَا أَرَدْتُ أَنْ أُذَكِّرَكَ هَذَا وَقَالَ حَمَّادٌ أَيْضًا قُمْ فَانْزِهَا فَأَبَى فَعَزَمَ عَلَيْهِ وَقَدْ قَالَ حَمَّادٌ أَيْضًا لَا طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَعَالَى قَالَ نَعَمْ

Bilol ibn Yaqtur (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sahobalaridan bir kishi Sijistonga voliy etib tayinlandi. Nabiy ﷺ sahobalaridan yana bir kishi uni uchratib: «Rasululloh ﷺni eslaysanmi — u zot bir kishini lashkarga boshliq qilgan edilar; uning huzurida yoqilgan oʻt bor edi. U sheriklaridan biriga: ‹Tur, unga sakra›, dedi. U turib, unga sakradi. Bu Rasululloh ﷺga yetganda, u zot: ‹Agar unga tushganida, ikkovi ham doʻzaxga kirgan boʻlardi. Albatta, Alloh tabaraka va taologa isyon qilishda itoat yoʻqdir›, dedilar. Men senga faqat mana shuni eslatmoqchi edim», dedi. Hammod yana: «‹Tur, unga sakra›, dedi; u bosh tortdi, shunda (amir) uni qasam bilan majbur qildi», dedi. Hammod yana: «Alloh taologa isyon qilishda itoat yoʻqdir» (deb ham) aytdi. U: «Ha», dedi.Билол ибн Яқтур (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саҳобаларидан бир киши Сижистонга волий этиб тайинланди. Набий ﷺ саҳобаларидан яна бир киши уни учратиб: «Расулуллоҳ ﷺни эслайсанми — у зот бир кишини лашкарга бошлиқ қилган эдилар; унинг ҳузурида ёқилган ўт бор эди. У шерикларидан бирига: ‹Тур, унга сакра›, деди. У туриб, унга сакради. Бу Расулуллоҳ ﷺга етганда, у зот: ‹Агар унга тушганида, иккови ҳам дўзахга кирган бўларди. Албатта, Аллоҳ табарака ва таолога исён қилишда итоат йўқдир›, дедилар. Мен сенга фақат мана шуни эслатмоқчи эдим», деди. Ҳаммод яна: «‹Тур, унга сакра›, деди; у бош тортди, шунда (амир) уни қасам билан мажбур қилди», деди. Ҳаммод яна: «Аллоҳ таолога исён қилишда итоат йўқдир» (деб ҳам) айтди. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ بُدَيْلٍ الْعُقَيْلِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ مَنْسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِوَادِي الْقُرَى وَهُوَ عَلَى فَرَسِهِ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ بُلْقِينٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَ هَؤُلَاءِ الْمَغْضُوبُ عَلَيْهِمْ فَأَشَارَ إِلَى الْيَهُودِ فَقَالَ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَ هَؤُلَاءِ الضَّالُّونَ يَعْنِي النَّصَارَى قَالَ وَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ اسْتُشْهِدَ مَوْلَاكَ أَوْ قَالَ غُلَامُكَ فُلَانٌ قَالَ بَلْ هُوَ يُجَرُّ إِلَى النَّارِ فِي عَبَاءَةٍ غَلَّهَا

Abdulloh ibn Shaqiq xabar berishicha, unga Nabiy ﷺni eshitgan bir kishi xabar berdi: U zot Vodiyul-Qurada, otlari ustida edilar. Balqayn (qabilasi)dan bir kishi u zotdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, bular kimlar?» dedi. U zot yahudiylarga ishora qilib: «Bular gʻazabga uchraganlardir», dedilar. U: «Bular kimlar?» dedi. U zot: «Bular adashganlardir», dedilar — yaʼni nasoroni (nazarda tutdilar). (Roviy) aytdi: U zotning huzurlariga bir kishi kelib: «Sizning mavlongiz — yoki: gʻulomingiz falonchi shahid boʻldi», dedi. U zot: «Yoʻq, balki u oʻzi xiyonat qilib olgan bir aboda doʻzaxga sudralmoqda», dedilar.Абдуллоҳ ибн Шақиқ хабар беришича, унга Набий ﷺни эшитган бир киши хабар берди: У зот Водиюл-Қурада, отлари устида эдилар. Балқайн (қабиласи)дан бир киши у зотдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, булар кимлар?» деди. У зот яҳудийларга ишора қилиб: «Булар ғазабга учраганлардир», дедилар. У: «Булар кимлар?» деди. У зот: «Булар адашганлардир», дедилар — яъни насорони (назарда тутдилар). (Ровий) айтди: У зотнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Сизнинг мавлонгиз — ёки: ғуломингиз фалончи шаҳид бўлди», деди. У зот: «Йўқ, балки у ўзи хиёнат қилиб олган бир абода дўзахга судралмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَدَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيَّ خَاتَمٌ مِنْ ذَهَبٍ فَأَخَذَ جَرِيدَةً فَضَرَبَ بِهَا كَفِّي وَقَالَ اطْرَحْهُ قَالَ فَخَرَجْتُ فَطَرَحْتُهُ ثُمَّ عُدْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا فَعَلَ الْخَاتَمُ قَالَ قُلْتُ طَرَحْتُهُ قَالَ إِنَّمَا أَمَرْتُكَ أَنْ تَسْتَمْتِعَ بِهِ وَلَا تَطْرَحَهُ

Solim ibn Abul-Jaʼd oʻz qavmidan boʻlgan bir kishidan rivoyat qiladi. U aytdi: Men Nabiy ﷺning huzurlariga oltin uzuk taqqan holda kirdim. U zot bir xurmo novdasini olib, uni kaftimga urdilar va: «Buni tashla», dedilar. (U) aytdi: Men chiqib, uni tashladim, soʻng u zotning oldilariga qaytdim. U zot: «Uzuk nima boʻldi?» dedilar. Men: «Uni tashladim», dedim. U zot: «Men senga faqat undan foydalanishingni buyurgan edim, uni tashlashingni emas», dedilar.Солим ибн Абул-Жаъд ўз қавмидан бўлган бир кишидан ривоят қилади. У айтди: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларига олтин узук таққан ҳолда кирдим. У зот бир хурмо новдасини олиб, уни кафтимга урдилар ва: «Буни ташла», дедилар. (У) айтди: Мен чиқиб, уни ташладим, сўнг у зотнинг олдиларига қайтдим. У зот: «Узук нима бўлди?» дедилар. Мен: «Уни ташладим», дедим. У зот: «Мен сенга фақат ундан фойдаланишингни буюрган эдим, уни ташлашингни эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ وَكَانَ لِجَدِّهِ صُحْبَةٌأَنَّهُ خَرَجَ زَائِرًا لِرَجُلٍ مِنْ إِخْوَانِهِ فَبَلَغَهُ شَكَاتُهُ قَالَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَقَالَ أَتَيْتُكَ زَائِرًا عَائِدًا وَمُبَشِّرًا قَالَ كَيْفَ جَمَعْتَ هَذَا كُلَّهُ قَالَ خَرَجْتُ وَأَنَا أُرِيدُ زِيَارَتَكَ فَبَلَغَتْنِي شَكَاتُكَ فَكَانَتْ عِيَادَةً وَأُبَشِّرُكَ بِشَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَبَقَتْ لِلْعَبْدِ مِنْ اللَّهِ مَنْزِلَةٌ لَمْ يَبْلُغْهَا بِعَمَلِهِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ فِي جَسَدِهِ أَوْ فِي مَالِهِ أَوْ فِي وَلَدِهِ ثُمَّ صَبَّرَهُ حَتَّى يُبْلِغَهُ الْمَنْزِلَةَ الَّتِي سَبَقَتْ لَهُ مِنْهُ

Muhammad ibn Xolid otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi — bobosining (Nabiy ﷺ bilan) suhbati boʻlgan: U birodarlaridan birini ziyorat qilgani chiqqan edi, unga uning kasalligi xabari yetdi. (Roviy) aytdi: U uning huzuriga kirib: «Men senga ziyoratchi, yoʻqlovchi va xushxabar beruvchi boʻlib keldim», dedi. U: «Bularning hammasini qanday jamlading?» dedi. U dedi: Men seni ziyorat qilishni istab chiqdim, soʻng menga kasalliging xabari yetdi — bu (kasal) yoʻqlash boʻldi. Yana men senga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsa bilan xushxabar beraman. U zot: «Bandaga Alloh tomonidan (belgilangan) bir martaba oldindan boʻlib, u oʻz amali bilan unga yeta olmasa, Alloh uni tanasida yoki molida yoki farzandida sinaydi, soʻng uni sabrli qiladi, toki unga oldindan belgilangan oʻsha martabaga yetkazguncha», dedilar.Муҳаммад ибн Холид отасидан, у бобосидан ривоят қилади — бобосининг (Набий ﷺ билан) суҳбати бўлган: У биродарларидан бирини зиёрат қилгани чиққан эди, унга унинг касаллиги хабари етди. (Ровий) айтди: У унинг ҳузурига кириб: «Мен сенга зиёратчи, йўқловчи ва хушхабар берувчи бўлиб келдим», деди. У: «Буларнинг ҳаммасини қандай жамладинг?» деди. У деди: Мен сени зиёрат қилишни истаб чиқдим, сўнг менга касаллигинг хабари етди — бу (касал) йўқлаш бўлди. Яна мен сенга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарса билан хушхабар бераман. У зот: «Бандага Аллоҳ томонидан (белгиланган) бир мартаба олдиндан бўлиб, у ўз амали билан унга ета олмаса, Аллоҳ уни танасида ёки молида ёки фарзандида синайди, сўнг уни сабрли қилади, токи унга олдиндан белгиланган ўша мартабага етказгунча», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي حَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍعَنْ رَجُلٍ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا الطَّوَافُ صَلَاةٌ فَإِذَا طُفْتُمْ فَأَقِلُّوا الْكَلَامَوَلَمْ يَرْفَعْهُ ابْنُ بَكْرٍ

Nabiy ﷺ zamonlariga yetgan bir kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Tavof ham namozdir. Bas, tavof qilsangiz, gapni kamaytiringlar», dedilar. Ibn Bakr esa uni marfuʼ qilmadi.Набий ﷺ замонларига етган бир кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Тавоф ҳам намоздир. Бас, тавоф қилсангиз, гапни камайтиринглар», дедилар. Ибн Бакр эса уни марфуъ қилмади.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي يَرْبُوعَ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ يُكَلِّمُ النَّاسَ يَقُولُ يَدُ الْمُعْطِي الْعُلْيَا أُمَّكَ وَأَبَاكَ وَأُخْتَكَ وَأَخَاكَ ثُمَّ أَدْنَاكَ أَدْنَاكَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو ثَعْلَبَةَ بْنِ يَرْبُوعَ الَّذِينَ أَصَابُوا فُلَانًا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا لَا تَجْنِي نَفْسٌ عَلَى أُخْرَى

Banu Yarbuʼdan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzuriga keldim va u zotning odamlarga gapirayotganlarini eshitdim. U zot: «Beruvchining qoʻli yuqoridir: onangga, otangga, singlingga va akangga, soʻng eng yaqiningga, eng yaqiningga (ber)», der edilar. Shunda bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, ana ular Banu Saʼlaba ibn Yarbuʼ boʻlib, falonchiga zarar yetkazishgan», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Hech bir jon boshqasining jinoyati uchun javob bermaydi», dedilar.Бану Ярбуъдан бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурига келдим ва у зотнинг одамларга гапираётганларини эшитдим. У зот: «Берувчининг қўли юқоридир: онангга, отангга, синглингга ва акангга, сўнг энг яқинингга, энг яқинингга (бер)», дер эдилар. Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, ана улар Бану Саълаба ибн Ярбуъ бўлиб, фалончига зарар етказишган», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Ҳеч бир жон бошқасининг жинояти учун жавоб бермайди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ الْأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمُرَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلُ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ صَلَاتُهُ فَإِنْ كَانَ أَتَمَّهَا كُتِبَتْ لَهُ تَامَّةً وَإِنْ لَمْ يَكُنْ أَتَمَّهَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا هَلْ تَجِدُونَ لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَتُكَمِّلُوا بِهَا فَرِيضَتَهُ ثُمَّ الزَّكَاةُ كَذَلِكَ ثُمَّ تُؤْخَذُ الْأَعْمَالُ عَلَى حَسَبِ ذَلِكَ

Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandadan birinchi boʻlib namozi hisob-kitob qilinadi. Agar uni toʻliq ado etgan boʻlsa, unga toʻliq deb yoziladi. Agar uni toʻliq ado etmagan boʻlsa, Alloh azza va jalla: ‹Qaranglar, bandamning naflidan biror narsa topasizlarmi? Bas, u bilan uning farzini toʻldiringlar›, deydi. Soʻng zakot ham shunday (boʻladi). Keyin amallar shunga qarab olinadi», dedilar.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бандадан биринчи бўлиб намози ҳисоб-китоб қилинади. Агар уни тўлиқ адо этган бўлса, унга тўлиқ деб ёзилади. Агар уни тўлиқ адо этмаган бўлса, Аллоҳ азза ва жалла: ‹Қаранглар, бандамнинг нафлидан бирор нарса топасизларми? Бас, у билан унинг фарзини тўлдиринглар›, дейди. Сўнг закот ҳам шундай (бўлади). Кейин амаллар шунга қараб олинади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْمُهَلَّبِ بْنِ أَبِي صُفْرَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أُرَاهُمْ اللَّيْلَةَ إِلَّا سَيُبَيِّتُونَكُمْ فَإِنْ فَعَلُوا فَشِعَارُكُمْ حم لَا يُنْصَرُونَ

Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Chamamda ular bu kecha sizlarga tunda hujum qilsalar kerak. Agar shunday qilsalar, parolingiz ‹Ho mim, ular nusrat topmaydilar› boʻlsin», dedilar.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Чамамда улар бу кеча сизларга тунда ҳужум қилсалар керак. Агар шундай қилсалар, паролингиз ‹Ҳо мим, улар нусрат топмайдилар› бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ أَنَّهُأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ أَوْ قَالَ أَنْتَ مُحَمَّدٌ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِلَامَ تَدْعُو قَالَ أَدْعُو إِلَى اللَّهِ وَحْدَهُ مَنْ إِذَا كَانَ بِكَ ضُرٌّ فَدَعَوْتَهُ كَشَفَهُ عَنْكَ وَمَنْ إِذَا أَصَابَكَ عَامُ سَنَةٍ فَدَعَوْتَهُ أَنْبَتَ لَكَ وَمَنْ إِذَا كُنْتَ فِي أَرْضٍ قَفْرٍ فَأَضْلَلْتَ فَدَعَوْتَهُ رَدَّ عَلَيْكَ قَالَ فَأَسْلَمَ الرَّجُلُ ثُمَّ قَالَ أَوْصِنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَهُ لَا تَسُبَّنَّ شَيْئًا أَوْ قَالَ أَحَدًا شَكَّ الْحَكَمُ قَالَ فَمَا سَبَبْتُ شَيْئًا بَعِيرًا وَلَا شَاةً مُنْذُ أَوْصَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَزْهَدْ فِي الْمَعْرُوفِ وَلَوْ بِبَسْطِ وَجْهِكَ إِلَى أَخِيكَ وَأَنْتَ تُكَلِّمُهُ وَأَفْرِغْ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ الْمُسْتَسْقِي وَاتَّزِرْ إِلَى نِصْفِ السَّاقِ فَإِنْ أَبَيْتَ فَإِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِيَّاكَ وَإِسْبَالَ الْإِزَارِ قَالَ فَإِنَّهَا مِنْ الْمَخِيلَةِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمَخِيلَةَ

Abu Tamimaning qavmidan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi — yoki: Men Rasululloh ﷺ huzurlarida hozir boʻldim, dedi. U zotning oldilariga bir kishi kelib: «Sen Allohning Rasulimisan?» — yoki: «Sen Muhammadmisan?» — dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Nimaga daʼvat qilasan?» dedi. U zot: «Yolgʻiz Allohga daʼvat qilaman. U shunday Zotki, senga bir zarar yetsa va Unga duo qilsang, uni sendan aritadi; qurgʻoqchilik yili yetsa va Unga duo qilsang, senga (ekin) undiradi; suvsiz choʻlda yoʻlingni yoʻqotsang va Unga duo qilsang, uni senga qaytaradi», dedilar. (Roviy) aytdi: Shunda u kishi Islomga kirdi, soʻng: «Ey Allohning Rasuli, menga vasiyat qiling», dedi. U zot unga: «Hech narsani soʻkmagin», — yoki: «hech kimni soʻkmagin», dedilar; Hakam shubha qildi. (U kishi) aytdi: Rasululloh ﷺ menga vasiyat qilganlaridan buyon men hech narsani — na tuyani, na qoʻyni soʻkkanman. «Yaxshilikni — birodaringga u bilan gaplashayotganingda ochiq yuz koʻrsatish boʻlsa ham — kamsitmagin. Chelagingdan suv soʻrovchining idishiga quygin. Izoringni boldiring oʻrtasigacha bogʻlagin, agar koʻnmasang, toʻpiqlaringgacha (bogʻlagin). Izorni suriltirishdan saqlangin, chunki u kibrdandir, Alloh esa kibrni yoqtirmaydi», (dedilar).Абу Тамиманинг қавмидан бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди — ёки: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ҳозир бўлдим, деди. У зотнинг олдиларига бир киши келиб: «Сен Аллоҳнинг Расулимисан?» — ёки: «Сен Муҳаммадмисан?» — деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Нимага даъват қиласан?» деди. У зот: «Ёлғиз Аллоҳга даъват қиламан. У шундай Зотки, сенга бир зарар етса ва Унга дуо қилсанг, уни сендан аритади; қурғоқчилик йили етса ва Унга дуо қилсанг, сенга (экин) ундиради; сувсиз чўлда йўлингни йўқотсанг ва Унга дуо қилсанг, уни сенга қайтаради», дедилар. (Ровий) айтди: Шунда у киши Исломга кирди, сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга васият қилинг», деди. У зот унга: «Ҳеч нарсани сўкмагин», — ёки: «ҳеч кимни сўкмагин», дедилар; Ҳакам шубҳа қилди. (У киши) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга васият қилганларидан буён мен ҳеч нарсани — на туяни, на қўйни сўкканман. «Яхшиликни — биродарингга у билан гаплашаётганингда очиқ юз кўрсатиш бўлса ҳам — камситмагин. Челагингдан сув сўровчининг идишига қуйгин. Изорингни болдиринг ўртасигача боғлагин, агар кўнмасанг, тўпиқларинггача (боғлагин). Изорни сурилтиришдан сақлангин, чунки у кибрдандир, Аллоҳ эса кибрни ёқтирмайди», (дедилар).

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُهَاجِرٍ الصَّائِغِ عَنْ رَجُلٍ لَمْ يُسَمِّهِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُسَمِعَ رَجُلًا يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ فَقَالَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ بَرِئَ مِنْ الشِّرْكِ وَسَمِعَ آخَرَ وَهُوَ يَقْرَأُ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَقَالَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ غُفِرَ لَهُ

Nabiy ﷺning sahobalaridan nomi aytilmagan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot bir kishining ‹Qul yo ayyuhal-kofirun›ni oʻqiyotganini eshitib: «Bunisi esa shirkdan voz kechibdi», dedilar. Boshqa birining ‹Qul huvallohu ahad›ni oʻqiyotganini eshitib esa: «Bunisi esa magʻfirat qilinibdi», dedilar.Набий ﷺнинг саҳобаларидан номи айтилмаган бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот бир кишининг ‹Қул ё айюҳал-кофирун›ни ўқиётганини эшитиб: «Буниси эса ширкдан воз кечибди», дедилар. Бошқа бирининг ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад›ни ўқиётганини эшитиб эса: «Буниси эса мағфират қилинибди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَكَوَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدًا أَوْ أَسْعَدَ بْنَ زُرَارَةَ فِي حَلْقِهِ مِنْ الذُّبْحَةِ وَقَالَ لَا أَدَعُ فِي نَفْسِي حَرَجًا مِنْ سَعْدٍ أَوْ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ

Nabiy ﷺning baʼzi sahobalaridan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Saʼdni — yoki Asʼad ibn Zurorani — tomogʻidagi zabcha dardi uchun kuydirdilar va: «Saʼd — yoki Asʼad ibn Zurora — haqida koʻnglimda hech qanday afsus qoldirmayman», dedilar.Набий ﷺнинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Саъдни — ёки Асъад ибн Зурорани — томоғидаги забча дарди учун куйдирдилар ва: «Саъд — ёки Асъад ибн Зурора — ҳақида кўнглимда ҳеч қандай афсус қолдирмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رِجَالًا يَتَحَدَّثُونَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا عُتِقَتْ الْأَمَةُ فَهِيَ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَطَأْهَا إِنْ شَاءَتْ فَارَقَتْهُ وَإِنْ وَطِئَهَا فَلَا خِيَارَ لَهَا وَلَا تَسْتَطِيعُ فِرَاقَهُ

Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir necha kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Choʻri ozod qilinsa, (eri) u bilan yaqinlik qilmagan boʻlsa, ixtiyor uniki: xohlasa, undan ajraladi. Agar u bilan yaqinlik qilgan boʻlsa, unga ixtiyor yoʻq va undan ajrala olmaydi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир неча кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Чўри озод қилинса, (эри) у билан яқинлик қилмаган бўлса, ихтиёр уники: хоҳласа, ундан ажралади. Агар у билан яқинлик қилган бўлса, унга ихтиёр йўқ ва ундан ажрала олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ قَالُ سَمِعْتُ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَدَّثُونَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أُعْتِقَتْ الْأَمَةُ وَهِيَ تَحْتَ الْعَبْدِ فَأَمْرُهَا بِيَدِهَا فَإِنْ هِيَ أَقَرَّتْ حَتَّى يَطَأَهَا فَهِيَ امْرَأَتُهُ لَا تَسْتَطِيعُ فِرَاقَهُ

Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir necha kishidan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qul nikohida boʻlgan choʻri ozod qilinsa, oʻz ishi oʻz qoʻlida boʻladi. Agar u (eri) u bilan yaqinlik qilgunga qadar rozi boʻlib tursa, u uning xotinidir, endi undan ajrala olmaydi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир неча кишидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қул никоҳида бўлган чўри озод қилинса, ўз иши ўз қўлида бўлади. Агар у (эри) у билан яқинлик қилгунга қадар рози бўлиб турса, у унинг хотинидир, энди ундан ажрала олмайди», дедилар.