Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاحْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْأَخْدَعَيْنِ وَبَيْنَ الْكَتِفَيْنِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki boʻyin tomirlaridan va ikki kuraklari orasidan hijoma qildirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки бўйин томирларидан ва икки кураклари орасидан ҳижома қилдирдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي جَهْضَمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُنْزِيَ حِمَارًا عَلَى فَرَسٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni eshakni otga qoʻshishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни эшакни отга қўшишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَتْ عِيرٌ الْمَدِينَةَ فَاشْتَرَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهَا فَرَبِحَ أَوَاقِيَّ فَقَسَمَهَا فِي أَرَامِلِ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَقَالَ لَا أَشْتَرِي شَيْئًا لَيْسَ عِنْدِي ثَمَنُهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Madinaga bir karvon keldi. Nabiy ﷺ undan mol sotib oldilar va bir necha uqiya foyda qildilar. Soʻng uni Abdulmuttalib oʻgʻillarining bevalari orasida taqsimladilar va: «Men narxi yonimda boʻlmagan biror narsani sotib olmayman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мадинага бир карвон келди. Набий ﷺ ундан мол сотиб олдилар ва бир неча уқия фойда қилдилар. Сўнг уни Абдулмутталиб ўғилларининг бевалари орасида тақсимладилар ва: «Мен нархи ёнимда бўлмаган бирор нарсани сотиб олмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَهْرِ الْبَغِيِّ وَثَمَنِ الْكَلْبِ وَثَمَنِ الْخَمْرِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fohishaning haqidan, itning narxidan va xamrning narxidan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фоҳишанинг ҳақидан, итнинг нархидан ва хамрнинг нархидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنْ صُهَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فَجَاءَتْ جَارِيَتَانِ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ حَتَّى أَخَذَتَا بِرُكْبَتَيْهِ فَفَرَّعَ بَيْنَهُمَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ namoz oʻqiyotgan edilar. Shunda Bani Abdulmuttalibdan ikki qizcha kelib, u zotning ikki tizzalarini ushlashdi; u zot ikkovini bir-biridan ajratib qoʻydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ намоз ўқиётган эдилар. Шунда Бани Абдулмутталибдан икки қизча келиб, у зотнинг икки тиззаларини ушлашди; у зот икковини бир-биридан ажратиб қўйдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَوْعِظَةٍ فَقَالَ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى حُفَاةً عُرَاةً غُرْلًا {كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ} فَأَوَّلُ الْخَلَائِقِ يُكْسَى إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ ثُمَّ يُؤْخَذُ بِقَوْمٍ مِنْكُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ وَإِنَّهُ سَيُجَاءُ بِرِجَالٍ مِنْ أُمَّتِي فَيُؤْخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أَصْحَابِي قَالَ فَيُقَالُ لِي إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ لَمْ يَزَالُوا مُرْتَدِّينَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ مُذْ فَارَقْتَهُمْ فَأَقُولُ كَمَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ {وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ الْآيَةَ إِلَى إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda vaʼz qilish uchun turdilar va: «Albatta sizlar Alloh taolo huzuriga yalangoyoq, yalangʻoch, sunnatsiz holda toʻplanasizlar. {Avval qanday yaratgan boʻlsak, oʻshanday qaytaramiz. Bu zimmamizdagi vaʼdadir; albatta Biz uni ado etguvchimiz}. Xaloyiqdan eng avval kiydiriladigani aziz va jalil Rahmonning xalili Ibrohimdir», dedilar. Soʻng: «Sizlardan baʼzi qavmlar chap tomonga olib ketiladi», dedilar. Ibn Jaʼfar rivoyatida: «Albatta ummatimdan baʼzi kishilar keltiriladi-da, ular chap tomonga olib ketiladilar. Shunda men: ‹Yo Robbim, bular mening ashoblarim›, deyman. Menga: ‹Albatta sen ulardan keyin nima paydo qilganlarini bilmaysan; ular sen ulardan ajralganingdan beri ortlariga qaytib ketaverdilar›, deyiladi. Shunda men solih banda aytganidek: {Toki men ular ichida ekanman, ularga guvoh boʻldim} — oyatni {Albatta Sen Oʻzing Azizu Hakimsan} (deganigacha) — deyman», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда ваъз қилиш учун турдилар ва: «Албатта сизлар Аллоҳ таоло ҳузурига ялангоёқ, яланғоч, суннатсиз ҳолда тўпланасизлар. {Аввал қандай яратган бўлсак, ўшандай қайтарамиз. Бу зиммамиздаги ваъдадир; албатта Биз уни адо этгувчимиз}. Халойиқдан энг аввал кийдириладигани азиз ва жалил Раҳмоннинг халили Иброҳимдир», дедилар. Сўнг: «Сизлардан баъзи қавмлар чап томонга олиб кетилади», дедилар. Ибн Жаъфар ривоятида: «Албатта умматимдан баъзи кишилар келтирилади-да, улар чап томонга олиб кетиладилар. Шунда мен: ‹Ё Роббим, булар менинг ашобларим›, дейман. Менга: ‹Албатта сен улардан кейин нима пайдо қилганларини билмайсан; улар сен улардан ажралганингдан бери ортларига қайтиб кетавердилар›, дейилади. Шунда мен солиҳ банда айтганидек: {Токи мен улар ичида эканман, уларга гувоҳ бўлдим} — оятни {Албатта Сен Ўзинг Азизу Ҳакимсан} (деганигача) — дейман», дейилган.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ ذَرِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُحَدِّثُ نَفْسِي بِالشَّيْءِ لَأَنْ أَخِرَّ مِنْ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَكَلَّمَ بِهِ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رَدَّ كَيَدَهُ إِلَى الْوَسْوَسَةِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men nafsimda shunday bir narsani his qilamanki, uni tilga olishdan koʻra osmondan qulab tushishim menga sevimliroqdir», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar! Uning makrini vasvasaga qaytargan Allohga hamd boʻlsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен нафсимда шундай бир нарсани ҳис қиламанки, уни тилга олишдан кўра осмондан қулаб тушишим менга севимлироқдир», деди. Шунда Набий ﷺ: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар! Унинг макрини васвасага қайтарган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ فِي الطَّرِيقِ فَاجْعَلُوهُ سَبْعَ أَذْرُعٍ وَمَنْ بَنَى بِنَاءً فَلْيَدْعَمْهُ حَائِطَ جَارِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yoʻl haqida nizolashsangiz, uni yetti tirsak qilinglar. Kim bino qursa, uni qoʻshnisining devoriga suyantirsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Йўл ҳақида низолашсангиз, уни етти тирсак қилинглар. Ким бино қурса, уни қўшнисининг деворига суянтирсин», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ الْمَسْعُودِيِّ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَفَاضَ مِنْ عَرَفَةَ فَسَارَعَ قَوْمٌ فَقَالَ امْتَدُّوا وَسُدُّوا لَيْسَ الْبِرُّ بِإِيضَاعِ الْخَيْلِ وَلَا الرِّكَابِقَالَ فَمَا رَأَيْتُ رَافِعَةً يَدَهَا تَعْدُو حَتَّى أَتَيْنَا جَمْعًا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Arafotdan qaytganlarida, bir qavm shoshildi. Shunda u zot: «Yoyilib, bosiqlik bilan yuringlar; yaxshilik otlarni ham, tuyalarni ham choptirishda emas», dedilar. Ibn Abbos aytdi: Jamʼga yetib borgunimizcha ulovlardan birortasining oyogʻini koʻtarib chopganini koʻrmadim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Арафотдан қайтганларида, бир қавм шошилди. Шунда у зот: «Ёйилиб, босиқлик билан юринглар; яхшилик отларни ҳам, туяларни ҳам чоптиришда эмас», дедилар. Ибн Аббос айтди: Жамъга етиб боргунимизча уловлардан бирортасининг оёғини кўтариб чопганини кўрмадим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَاءُ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْتَسَلَتْ مِنْ جَنَابَةٍ فَاغْتَسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ تَوَضَّأَ مِنْ فَضْلِهَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollaridan biri janobatdan gʻusl qildi. Soʻng Nabiy ﷺ uning ortdirgan suvi bilan taharat yoki gʻusl qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларидан бири жанобатдан ғусл қилди. Сўнг Набий ﷺ унинг ортдирган суви билан таҳарат ёки ғусл қилдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ بَعْضَ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِفَضْلِهِ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّ الْمَاءَ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollaridan biri janobatdan gʻusl qildi, soʻng Nabiy ﷺ uning ortidan qolgan suv bilan taharat oldilar. Ayol buni u zotga aytganida, u zot: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларидан бири жанобатдан ғусл қилди, сўнг Набий ﷺ унинг ортидан қолган сув билан таҳарат олдилар. Аёл буни у зотга айтганида, у зот: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ الْعَنْقَزِيُّ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ عِمْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَهَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ شَهْرًا فَلَمَّا مَضَى تِسْعٌ وَعِشْرُونَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ قَدْ بَرَّتْ يَمِينُكَ وَقَدْ تَمَّ الشَّهْرُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollaridan bir oy ajralib turdilar. Yigirma toʻqqiz kun oʻtganida, u zotning huzurlariga Jibril kelib: «Qasamingiz bajo boʻldi va oy toʻldi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёлларидан бир ой ажралиб турдилар. Йигирма тўққиз кун ўтганида, у зотнинг ҳузурларига Жибрил келиб: «Қасамингиз бажо бўлди ва ой тўлди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ فِطْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ ثَنَا فِطْرٌ عَنْ شُرَحْبِيلَ أَبِي سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَانَتْ لَهُ أُخْتَانِ فَأَحْسَنَ صُحْبَتَهُمَا مَا صَحِبَتَاهُ دَخَلَ بِهِمَا الْجَنَّةَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ تُدْرِكُ لَهُ ابْنَتَانِ فَأَحْسَنَ إِلَيْهِمَا مَا صَحِبَتَاهُ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللَّهُ تَعَالَى الْجَنَّةَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kimning ikki singlisi boʻlsa-yu, ular u bilan birga boʻlgan muddatda ularga yaxshi muomala qilsa, ular ikkovi bilan birga jannatga kiradi». Muhammad ibn Ubayd rivoyatida: «Kimning ikki qizi boʻlsa-yu, ular u bilan birga boʻlgan muddatda ularga yaxshilik qilsa, Alloh taolo uni albatta jannatga kiritadi», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Кимнинг икки синглиси бўлса-ю, улар у билан бирга бўлган муддатда уларга яхши муомала қилса, улар иккови билан бирга жаннатга киради». Муҳаммад ибн Убайд ривоятида: «Кимнинг икки қизи бўлса-ю, улар у билан бирга бўлган муддатда уларга яхшилик қилса, Аллоҳ таоло уни албатта жаннатга киритади», дейилган.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَا قَاتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْمًا قَطُّ إِلَّا دَعَاهُمْ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ hech qachon biror qavm bilan, avval ularni daʼvat qilmasdan turib jang qilmadilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон бирор қавм билан, аввал уларни даъват қилмасдан туриб жанг қилмадилар».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَرَوْحٌ قَالَ ثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَئِنْ عِشْتُ قَالَ رَوْحٌ لَئِنْ سَلِمْتُ إِلَى قَابِلٍ لَأَصُومَنَّ التَّاسِعَ يَعْنِي عَاشُورَاءَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar kelasi yilgacha yashasam, albatta toʻqqizinchi kunni roza tutaman», dedilar, yaʼni Oshuro kunini. Ravh rivoyatida: «Agar omon qolsam», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар келаси йилгача яшасам, албатта тўққизинчи кунни роза тутаман», дедилар, яъни Ошуро кунини. Равҳ ривоятида: «Агар омон қолсам», дейилган.

حَدَّثَنِي يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَدْيَانِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَنِيفِيَّةُ السَّمْحَةُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga: «Dinlarning qaysi biri Allohga sevimliroq?» deyildi. U zot: «Yengil hanifiylikdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га: «Динларнинг қайси бири Аллоҳга севимлироқ?» дейилди. У зот: «Енгил ҳанифийликдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاحْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ احْتِجَامَةً فِي رَأْسِهِ قَالَ يَزِيدُ مِنْ أَذًى كَانَ بِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ihromda boʻlgan hollarida boshlaridan hijoma qildirdilar. Yazid: «Oʻzlariga yetgan bir ozor sababidan», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иҳромда бўлган ҳолларида бошларидан ҳижома қилдирдилар. Язид: «Ўзларига етган бир озор сабабидан», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدِرْعُهُ مَرْهُونَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ مِنْ يَهُودَ عَلَى ثَلَاثِينَ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَخَذَهَا رِزْقًا لِعِيَالِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vafot etganlarida, sovutlari bir yahudiy kishining huzurida oʻttiz soʻ arpaga garovda edi; u zot uni ahllariga rizq qilib olgan edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ вафот этганларида, совутлари бир яҳудий кишининг ҳузурида ўттиз сў арпага гаровда эди; у зот уни аҳлларига ризқ қилиб олган эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ ثَنَا هِشَامٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبُعِثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ وَهُوَ ابْنُ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَمَكَثَ بِمَكَّةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ سَنَةً وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ قَالَ فَمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qirq yoshlarida paygʻambar qilib yuborildilar — yoki u zotga Qurʼon nozil qilindi. Soʻng Makkada oʻn uch yil, Madinada oʻn yil turdilar. Rasululloh ﷺ oltmish uch yoshlarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қирқ ёшларида пайғамбар қилиб юборилдилар — ёки у зотга Қуръон нозил қилинди. Сўнг Маккада ўн уч йил, Мадинада ўн йил турдилар. Расулуллоҳ ﷺ олтмиш уч ёшларида вафот этдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعْتِقُ مَنْ جَاءَهُ مِنْ الْعَبِيدِ قَبْلَ مَوَالِيهِمْ إِذَا أَسْلَمُوا وَقَدْ أَعْتَقَ يَوْمَ الطَّائِفِ رَجُلَيْنِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ xoʻjayinlaridan oldin oʻzlarining huzurlariga kelgan qullarni, agar islomni qabul qilsalar, ozod qilar edilar. U zot Toif kuni ikki kishini ozod qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ хўжайинларидан олдин ўзларининг ҳузурларига келган қулларни, агар исломни қабул қилсалар, озод қилар эдилар. У зот Тоиф куни икки кишини озод қилдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنِ الْمِنْهَالِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَوِّذُ حَسَنًا وَحُسَيْنًا يَقُولُ أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ وَكَانَ يَقُولُ كَانَ إِبْرَاهِيمُ أَبِي يُعَوِّذُ بِهِمَا إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hasan bilan Husaynga panoh tilab: «Sizlar ikkovingizni har bir shaytondan, zaharli hasharotdan va har bir ziyon yetkazuvchi koʻzdan Allohning mukammal kalimalari bilan panohga topshiraman», der edilar. Va: «Otam Ibrohim Ismoil bilan Ishoqqa ana shu ikkisi bilan panoh tilar edi», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан билан Ҳусайнга паноҳ тилаб: «Сизлар икковингизни ҳар бир шайтондан, заҳарли ҳашаротдан ва ҳар бир зиён етказувчи кўздан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳга топшираман», дер эдилар. Ва: «Отам Иброҳим Исмоил билан Ишоққа ана шу иккиси билан паноҳ тилар эди», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَأَى رَجُلٌ رُؤْيَا فَجَاءَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ ظُلَّةً تَنْطِفُ عَسَلًا وَسَمْنًا وَكَأَنَّ النَّاسَ يَأْخُذُونَ مِنْهَا فَبَيْنَ مُسْتَكْثِرٍ وَبَيْنَ مُسْتَقِلٍّ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَكَأَنَّ سَبَبًا مُتَّصِلًا إِلَى السَّمَاءِ وقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً وَكَأَنَّ سَبَبًا دُلِّيَ مِنْ السَّمَاءِ فَجِئْتَ فَأَخَذْتَ بِهِ فَعَلَوْتَ فَعَلَّاكَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَعْدِكَ فَأَخَذَ بِهِ فَعَلَا فَعَلَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَعْدِكُمَا فَأَخَذَ بِهِ فَعَلَا فَأَعْلَاهُ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَعْدِكُمْ فَأَخَذَ بِهِ فَقُطِعَ بِهِ ثُمَّ وُصِلَ لَهُ فَعَلَا فَأَعْلَاهُ اللَّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَعْبُرُهَا لَهُ فَأَذِنَ لَهُ فَقَالَ أَمَّا الظُّلَّةُ فَالْإِسْلَامُ وَأَمَّا الْعَسَلُ وَالسَّمْنُ فَحَلَاوَةُ الْقُرْآنِ فَبَيْنَ مُسْتَكْثِرٍ وَبَيْنَ مُسْتَقِلٍّ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَأَمَّا السَّبَبُ فَمَا أَنْتَ عَلَيْهِ تَعْلُو فَيُعْلِيكَ اللَّهُ ثُمَّ يَكُونُ مِنْ بَعْدِكَ رَجُلٌ عَلَى مِنْهَاجِكَ فَيَعْلُو وَيُعْلِيهِ اللَّهُ ثُمَّ يَكُونُ مِنْ بَعْدِكُمَا رَجُلٌ يَأْخُذُ بِأَخْذِكُمَا فَيَعْلُو فَيُعْلِيهِ اللَّهُ ثُمَّ يَكُونُ مِنْ بَعْدِكُمْ رَجُلٌ يُقْطَعُ بِهِ ثُمَّ يُوصَلُ لَهُ فَيَعْلُو فَيُعْلِيهِ اللَّهُ قَالَ أَصَبْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَصَبْتَ وَأَخْطَأْتَ قَالَ أَقْسَمْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَتُخْبِرَنِّي فَقَالَ لَا تُقْسِمْحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi tush koʻrib, Nabiy ﷺ huzurlariga keldi va: «Men bir soyabon asal va sariyogʻ tomizayotganini, odamlar esa undan olayotganini koʻrdim — kimdir koʻp olardi, kimdir oz, kimdir shu oraliqda. Yana osmonga ulangan bir arqonni koʻrdim, — Yazid bir safar: ‹osmondan tushirilgan bir arqonni›, dedi, — siz kelib uni ushladingiz va koʻtarildingiz, Alloh sizni koʻtardi. Soʻng sizdan keyin bir kishi kelib uni ushladi va koʻtarildi, Alloh uni koʻtardi. Soʻng sizlar ikkovingizdan keyin bir kishi kelib uni ushladi va koʻtarildi, Alloh uni yuksaltirdi. Soʻng sizlardan keyin bir kishi kelib uni ushladi, arqon uzildi, soʻng unga ulandi va u koʻtarildi, Alloh uni yuksaltirdi», dedi. Abu Bakr: «Yo Rasululloh, menga izn bering, uni unga taʼbir qilib beray», dedi. U zot izn berdilar. U dedi: «Soyabon — Islomdir. Asal bilan sariyogʻ — Qurʼonning shirinligidir: kimdir koʻp oladi, kimdir oz, kimdir shu oraliqda. Arqon esa — siz uning ustidasiz: koʻtarilasiz va Alloh sizni koʻtaradi. Soʻng sizdan keyin sizning yoʻlingizda boʻlgan bir kishi keladi: koʻtariladi va Alloh uni koʻtaradi. Soʻng sizlar ikkovingizdan keyin sizlarning tutgan ishingizni tutadigan bir kishi keladi: koʻtariladi va Alloh uni koʻtaradi. Soʻng sizlardan keyin bir kishi keladi: arqon uzilib, soʻng unga ulanadi; u koʻtariladi va Alloh uni yuksaltiradi». Soʻng: «Yo Rasululloh, toʻgʻri taʼbir qildimmi?» dedi. U zot: «Baʼzisini toʻgʻri topding, baʼzisida xato qilding», dedilar. U: «Yo Rasululloh, qasam ichaman, menga albatta xabar berasiz», dedi. U zot: «Qasam ichma», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши туш кўриб, Набий ﷺ ҳузурларига келди ва: «Мен бир соябон асал ва сариёғ томизаётганини, одамлар эса ундан олаётганини кўрдим — кимдир кўп оларди, кимдир оз, кимдир шу оралиқда. Яна осмонга уланган бир арқонни кўрдим, — Язид бир сафар: ‹осмондан туширилган бир арқонни›, деди, — сиз келиб уни ушладингиз ва кўтарилдингиз, Аллоҳ сизни кўтарди. Сўнг сиздан кейин бир киши келиб уни ушлади ва кўтарилди, Аллоҳ уни кўтарди. Сўнг сизлар икковингиздан кейин бир киши келиб уни ушлади ва кўтарилди, Аллоҳ уни юксалтирди. Сўнг сизлардан кейин бир киши келиб уни ушлади, арқон узилди, сўнг унга уланди ва у кўтарилди, Аллоҳ уни юксалтирди», деди. Абу Бакр: «Ё Расулуллоҳ, менга изн беринг, уни унга таъбир қилиб берай», деди. У зот изн бердилар. У деди: «Соябон — Исломдир. Асал билан сариёғ — Қуръоннинг ширинлигидир: кимдир кўп олади, кимдир оз, кимдир шу оралиқда. Арқон эса — сиз унинг устидасиз: кўтариласиз ва Аллоҳ сизни кўтаради. Сўнг сиздан кейин сизнинг йўлингизда бўлган бир киши келади: кўтарилади ва Аллоҳ уни кўтаради. Сўнг сизлар икковингиздан кейин сизларнинг тутган ишингизни тутадиган бир киши келади: кўтарилади ва Аллоҳ уни кўтаради. Сўнг сизлардан кейин бир киши келади: арқон узилиб, сўнг унга уланади; у кўтарилади ва Аллоҳ уни юксалтиради». Сўнг: «Ё Расулуллоҳ, тўғри таъбир қилдимми?» деди. У зот: «Баъзисини тўғри топдинг, баъзисида хато қилдинг», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, қасам ичаман, менга албатта хабар берасиз», деди. У зот: «Қасам ичма», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ وَمُحَمَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذِهِ عُمْرَةٌ اسْتَمْتَعْنَا بِهَا فَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ الْحِلَّ كُلَّهُ فَقَدْ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bu bir umradirki, biz undan foydalandik. Kimning yonida hadyi (qurbonlik) boʻlmasa, u ihromdan butunlay chiqsin. Endi umra qiyomat kunigacha hajga kirdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бу бир умрадирки, биз ундан фойдаландик. Кимнинг ёнида ҳадйи (қурбонлик) бўлмаса, у иҳромдан бутунлай чиқсин. Энди умра қиёмат кунигача ҳажга кирди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ذُؤَيْبٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ وَهُمْ جُلُوسٌ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ مَنْزِلَةً فَقَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَجُلٌ مُمْسِكٌ بِعِنَانِ فَرَسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى يَمُوتَ أَوْ يُقْتَلَ أَفَأُخْبِرُكُمْ بِالَّذِي يَلِيهِ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ امْرُؤٌ مُعْتَزِلٌ فِي شِعْبٍ يُقِيمُ الصَّلَاةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَعْتَزِلُ شُرُورَ النَّاسِ أَفَأُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ النَّاسِ مَنْزِلَةً قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الَّذِي يُسْأَلُ بِاللَّهِ وَلَا يُعْطِي بِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻtirgan kishilarning oldilariga chiqdilar va: «Sizlarga odamlarning martabasi eng yaxshisini aytaymi?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Alloh yoʻlida otining jilovini ushlab turgan, toki oʻlguncha yoki oʻldirilguncha shunday turadigan kishi», dedilar. Soʻng: «Sizlarga undan keyingisini xabar qilaymi?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Bir togʻ darasiga chekinib, namozni toʻkis ado etadigan, zakotni beradigan va odamlarning yomonliklaridan chetlanadigan kishi», dedilar. Soʻng: «Sizlarga odamlarning martabasi eng yomonini xabar qilaymi?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Alloh nomi bilan soʻralib ham bermaydigan kishi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўтирган кишиларнинг олдиларига чиқдилар ва: «Сизларга одамларнинг мартабаси энг яхшисини айтайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлида отининг жиловини ушлаб турган, токи ўлгунча ёки ўлдирилгунча шундай турадиган киши», дедилар. Сўнг: «Сизларга ундан кейингисини хабар қилайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бир тоғ дарасига чекиниб, намозни тўкис адо этадиган, закотни берадиган ва одамларнинг ёмонликларидан четланадиган киши», дедилар. Сўнг: «Сизларга одамларнинг мартабаси энг ёмонини хабар қилайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Аллоҳ номи билан сўралиб ҳам бермайдиган киши», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مِسْعَرُ بْنُ كِدَامٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَخِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جُلُودِ الْمَيْتَةِ قَالَ إِنَّ دِبَاغَهُ قَدْ ذَهَبَ بِخَبَثِهِ أَوْ رِجْسِهِ أَوْ نَجَسِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan oʻlaksa terilari haqida rivoyat qiladi. U zot: «Uni oshlash uning iflosligini, yoki nopokligini, yoki najasligini ketkazadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ўлакса терилари ҳақида ривоят қилади. У зот: «Уни ошлаш унинг ифлослигини, ёки нопоклигини, ёки нажаслигини кетказади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مِسْعَرُ بْنُ كِدَامٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَخِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ طَافَ بِالْبَيْتِ عَلَى نَاقَتِهِ يَسْتَلِمُ الْحَجَرَ بِمِحْجَنِهِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً عَلَى رَاحِلَتِهِ يَسْتَلِمُ الْحَجَرَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot Baytni tuyalari ustida tavof qilib, Hajarni egri tayoqlari bilan istilom qildilar; Safo bilan Marva orasida ham shunday qildilar. Yazid bir safar: «Ulovlari ustida Hajarni istilom qilar edilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот Байтни туялари устида тавоф қилиб, Ҳажарни эгри таёқлари билан истилом қилдилар; Сафо билан Марва орасида ҳам шундай қилдилар. Язид бир сафар: «Уловлари устида Ҳажарни истилом қилар эдилар», деди.

حَدَّثَنِي يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِدِينَارٍ أَوْ نِصْفِ دِينَارٍحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَرَوَاهُ عَبْدُ الْكَرِيمِ أَبُو أُمَيَّةَ مِثْلَهُ بِإِسْنَادِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayz koʻrayotgan xotiniga yaqinlik qilgan kishini bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilishga buyurdilar. Buni Abdulvahhob ham Saiddan, u Qatodadan, u Miqsamdan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan xuddi shunday rivoyat qildi. Abdulkarim Abu Umayya ham uning isnodi bilan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳайз кўраётган хотинига яқинлик қилган кишини бир динор ёки ярим динор садақа қилишга буюрдилар. Буни Абдулваҳҳоб ҳам Саиддан, у Қатодадан, у Миқсамдан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан худди шундай ривоят қилди. Абдулкарим Абу Умайя ҳам унинг исноди билан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنِي يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ الْمُخَنَّثِينَ مِنْ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ وَقَالَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ فَأَخْرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُلَانًا وَأَخْرَجَ عُمَرُ فُلَانًا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ erkaklardan muxannaslarni va ayollardan erkaklarga oʻxshashga urinuvchilarni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. Nabiy ﷺ falonchini chiqarib yubordilar, Umar esa falonchini chiqarib yubordi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эркаклардан муханнасларни ва аёллардан эркакларга ўхшашга уринувчиларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. Набий ﷺ фалончини чиқариб юбордилар, Умар эса фалончини чиқариб юборди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا بُكَيْرُ بْنُ الْأَخْنَسِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَرَضَ الصَّلَاةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ عَلَى الْمُقِيمِ أَرْبَعًا وَعَلَى الْمُسَافِرِ رَكْعَتَيْنِ وَعَلَى الْخَائِفِ رَكْعَةً

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Alloh azza va jalla Paygʻambaringiz ﷺ ning tillari bilan namozni muqimga toʻrt rakaat, musofirga ikki rakaat, xavfdagi kishiga bir rakaat qilib farz qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбарингиз ﷺ нинг тиллари билан намозни муқимга тўрт ракаат, мусофирга икки ракаат, хавфдаги кишига бир ракаат қилиб фарз қилди.

حَدَّثَنِي يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ بِالسِّوَاكِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَوْ حَسِبْتُ أَنْ سَيَنْزِلُ فِيهِ قُرْآنٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga misvok shu qadar buyurildiki, hatto bu haqda Qurʼon nozil boʻladi, deb gumon qildim», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мисвок шу қадар буюрилдики, ҳатто бу ҳақда Қуръон нозил бўлади, деб гумон қилдим», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَعْبَةَ وَفِيهَا سِتُّ سَوَارٍ فَقَامَ عِنْدَ كُلِّ سَارِيَةٍ وَلَمْ يُصَلِّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Kaʼbaga kirdilar, unda oltita ustun bor edi. U zot har bir ustunning yonida turdilar, ammo namoz oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Каъбага кирдилар, унда олтита устун бор эди. У зот ҳар бир устуннинг ёнида турдилар, аммо намоз ўқимадилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا مَاتَ عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ قَالَتْ امْرَأَةٌ هَنِيئًا لَكَ الْجَنَّةُ عُثْمَانَ بْنَ مَظْعُونٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهَا نَظَرَ غَضْبَانَ فَقَالَ وَمَا يُدْرِيكِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَارِسُكَ وَصَاحِبُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَمَا أَدْرِي مَا يُفْعَلُ بِي فَأَشْفَقَ النَّاسُ عَلَى عُثْمَانَ فَلَمَّا مَاتَتْ زَيْنَبُ ابْنَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَقِي بِسَلَفِنَا الصَّالِحِ الْخَيْرِ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ فَبَكَتْ النِّسَاءُ فَجَعَلَ عُمَرُ يَضْرِبُهُنَّ بِسَوْطِهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ وَقَالَ مَهْلًا يَا عُمَرُ ثُمَّ قَالَ ابْكِينَ وَإِيَّاكُنَّ وَنَعِيقَ الشَّيْطَانِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ مَهْمَا كَانَ مِنْ الْعَيْنِ وَالْقَلْبِ فَمِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمِنْ الرَّحْمَةِ وَمَا كَانَ مِنْ الْيَدِ وَاللِّسَانِ فَمِنْ الشَّيْطَانِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Usmon ibn Mazʼun vafot etganida, bir ayol: «Senga jannat muborak boʻlsin, ey Usmon ibn Mazʼun!» dedi. Rasululloh ﷺ unga gʻazabli nazar bilan qarab: «Sen buni qayerdan bilding?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, u sizning otliq jangchingiz va sohibingiz-ku», dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohga qasamki, men Allohning Rasuli boʻla turib, menga nima qilinishini bilmayman», dedilar. Shunda odamlar Usmonning holidan xavotirga tushdilar. Rasululloh ﷺning qizlari Zaynab vafot etganida, u zot: «Solih va yaxshi salafimiz Usmon ibn Mazʼunga qoʻshilgin», dedilar. Ayollar yigʻlashdi, Umar esa ularni qamchisi bilan ura boshladi. Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushlab: «Sekin, ey Umar!» dedilar. Soʻng: «Yigʻlanglar, lekin shaytonning qichqirigʻidan saqlaninglar!» dedilar. Soʻng: «Koʻzdan va qalbdan chiqadigan narsa aziz va jalil Allohdan hamda rahmatdandir; qoʻldan va tildan chiqadigan narsa esa shaytondandir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Усмон ибн Мазъун вафот этганида, бир аёл: «Сенга жаннат муборак бўлсин, эй Усмон ибн Мазъун!» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга ғазабли назар билан қараб: «Сен буни қаердан билдинг?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, у сизнинг отлиқ жангчингиз ва соҳибингиз-ку», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳнинг Расули бўла туриб, менга нима қилинишини билмайман», дедилар. Шунда одамлар Усмоннинг ҳолидан хавотирга тушдилар. Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Зайнаб вафот этганида, у зот: «Солиҳ ва яхши салафимиз Усмон ибн Мазъунга қўшилгин», дедилар. Аёллар йиғлашди, Умар эса уларни қамчиси билан ура бошлади. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушлаб: «Секин, эй Умар!» дедилар. Сўнг: «Йиғланглар, лекин шайтоннинг қичқириғидан сақланинглар!» дедилар. Сўнг: «Кўздан ва қалбдан чиқадиган нарса азиз ва жалил Аллоҳдан ҳамда раҳматдандир; қўлдан ва тилдан чиқадиган нарса эса шайтондандир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَوَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلِأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلِأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ وَلِأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا وَقَالَ هُنَّ وَقْتٌ لِأَهْلِهِنَّ وَلِمَنْ مَرَّ بِهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ يُرِيدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَمَنْ كَانَ مَنْزِلُهُ مِنْ وَرَاءِ الْمِيقَاتِ فَإِهْلَالُهُ مِنْ حَيْثُ يُنْشِئُ وَكَذَلِكَ حَتَّى أَهْلُ مَكَّةَ إِهْلَالُهُمْ مِنْ حَيْثُ يُنْشِئُونَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zul-Hulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Yaman ahli uchun Yalamlamni, Najd ahli uchun Qarnni miqot qilib belgilab berdilar va: «Bular shu joy ahli uchun ham, ulardan boshqa, haj yoki umra qilishni istab shu joylardan oʻtgan kishilar uchun ham miqotdir. Kimning uyi miqotdan beriroqda boʻlsa, u ihromni oʻzi yoʻlga chiqqan joyidan bogʻlaydi; hatto Makka ahli ham oʻzlari chiqqan joydan ihrom bogʻlaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зул-Ҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Яман аҳли учун Яламламни, Нажд аҳли учун Қарнни миқот қилиб белгилаб бердилар ва: «Булар шу жой аҳли учун ҳам, улардан бошқа, ҳаж ёки умра қилишни истаб шу жойлардан ўтган кишилар учун ҳам миқотдир. Кимнинг уйи миқотдан берироқда бўлса, у иҳромни ўзи йўлга чиққан жойидан боғлайди; ҳатто Макка аҳли ҳам ўзлари чиққан жойдан иҳром боғлайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ حِينَ أَتَاهُ فَأَقَرَّ عِنْدَهُ بِالزِّنَا لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ أَوْ لَمَسْتَ قَالَ لَا قَالَ فَنِكْتَهَا قَالَ نَعَمْ فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Moiz ibn Molik u zotning huzurlariga kelib zino qilganini iqror boʻlganida, unga: «Ehtimol sen oʻpgandirsan yoki qoʻl tekkizgandirsan», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Bunday qilganmisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda u zot uning haqida buyurdilar va u toshboʻron qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Моиз ибн Молик у зотнинг ҳузурларига келиб зино қилганини иқрор бўлганида, унга: «Эҳтимол сен ўпгандирсан ёки қўл теккизгандирсан», дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Бундай қилганмисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда у зот унинг ҳақида буюрдилар ва у тошбўрон қилинди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ أَبُو عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُقِيمَتْ صَلَاةُ الصُّبْحِ فَقَامَ رَجُلٌ يُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ فَجَذَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَوْبِهِ فَقَالَ أَتُصَلِّي الصُّبْحَ أَرْبَعًا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bomdod namoziga iqoma aytildi. Shunda bir kishi turib ikki rakaat oʻqiy boshladi. Rasululloh ﷺ uning kiyimidan tortib: «Bomdodni toʻrt rakaat oʻqiysanmi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бомдод намозига иқома айтилди. Шунда бир киши туриб икки ракаат ўқий бошлади. Расулуллоҳ ﷺ унинг кийимидан тортиб: «Бомдодни тўрт ракаат ўқийсанми?» дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا} قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْأَنْصَارِ أَهَكَذَا نَزَلَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَلَا تَسْمَعُونَ إِلَى مَا يَقُولُ سَيِّدُكُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تَلُمْهُ فَإِنَّهُ رَجُلٌ غَيُورٌ وَاللَّهِ مَا تَزَوَّجَ امْرَأَةً قَطُّ إِلَّا بِكْرًا وَمَا طَلَّقَ امْرَأَةً لَهُ قَطُّ فَاجْتَرَأَ رَجُلٌ مِنَّا عَلَى أَنْ يَتَزَوَّجَهَا مِنْ شِدَّةِ غَيْرَتِهِ فَقَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّهَا حَقٌّ وَأَنَّهَا مِنْ اللَّهِ تَعَالَى وَلَكِنِّي قَدْ تَعَجَّبْتُ أَنِّي لَوْ وَجَدْتُ لَكَاعًا تَفَخَّذَهَا رَجُلٌ لَمْ يَكُنْ لِي أَنْ أَهِيجَهُ وَلَا أُحَرِّكَهُ حَتَّى آتِيَ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَوَاللَّهِ لَا آتِي بِهِمْ حَتَّى يَقْضِيَ حَاجَتَهُ قَالَ فَمَا لَبِثُوا إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى جَاءَ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عِشَاءً فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلًا فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ فَغَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهَا رَجُلًا فَرَأَيْتُ بِعَيْنَيَّ وَسَمِعْتُ بِأُذُنَيَّ فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا جَاءَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: {Pokdomon ayollarga tuhmat qilib, soʻng toʻrtta guvoh keltirmaganlarni sakson darra uringlar va ularning guvohligini hech qachon qabul qilmanglar} oyati nozil boʻlganida, ansorlarning sayyidi Saʼd ibn Uboda: «Yo Rasululloh, shundayligicha nozil boʻldimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey ansorlar jamoasi, sayyidingiz nima deyayotganini eshitmayapsizmi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, uni malomat qilmang, u gʻayratli kishi. Allohga qasamki, u hech qachon boking boʻlmagan ayolga uylanmagan va oʻz ayolini taloq qilsa, gʻayratining qattiqligidan bizdan biror kishi unga uylanishga jurʼat qilolmagan», dedilar. Saʼd: «Allohga qasamki, yo Rasululloh, men bu haq ekanini va Alloh taolo tomonidan ekanini bilaman. Lekin men shunga hayron boʻldim: agar men bir buzuq ayolni bir kishi bilan topsam, toʻrtta guvoh keltirmagunimcha uni qoʻzgʻatishga ham, joyidan qimirlatishga ham haqqim yoʻq ekan. Allohga qasamki, men ularni keltirgunimcha u oʻz hojatini bitirib boʻladi», dedi. Ibn Abbos aytdi: Koʻp oʻtmay Hilol ibn Umayya keldi — u tavbasi qabul qilingan uch kishining biridir. U kechqurun yeridan kelib, ahli huzurida bir kishini topdi; oʻz koʻzi bilan koʻrdi, oʻz qulogʻi bilan eshitdi, ammo tonggacha uni qoʻzgʻatmadi. Ertalab Rasululloh ﷺ huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, men kechqurun ahlimning oldiga keldim va uning huzurida bir kishini topdim; oʻz koʻzim bilan koʻrdim, oʻz qulogʻim bilan eshitdim», dedi. Rasululloh ﷺ u keltirgan narsani yoqtirmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: {Покдомон аёлларга туҳмат қилиб, сўнг тўртта гувоҳ келтирмаганларни саксон дарра уринглар ва уларнинг гувоҳлигини ҳеч қачон қабул қилманглар} ояти нозил бўлганида, ансорларнинг саййиди Саъд ибн Убода: «Ё Расулуллоҳ, шундайлигича нозил бўлдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй ансорлар жамоаси, саййидингиз нима деяётганини эшитмаяпсизми?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, уни маломат қилманг, у ғайратли киши. Аллоҳга қасамки, у ҳеч қачон бокинг бўлмаган аёлга уйланмаган ва ўз аёлини талоқ қилса, ғайратининг қаттиқлигидан биздан бирор киши унга уйланишга журъат қилолмаган», дедилар. Саъд: «Аллоҳга қасамки, ё Расулуллоҳ, мен бу ҳақ эканини ва Аллоҳ таоло томонидан эканини биламан. Лекин мен шунга ҳайрон бўлдим: агар мен бир бузуқ аёлни бир киши билан топсам, тўртта гувоҳ келтирмагунимча уни қўзғатишга ҳам, жойидан қимирлатишга ҳам ҳаққим йўқ экан. Аллоҳга қасамки, мен уларни келтиргунимча у ўз ҳожатини битириб бўлади», деди. Ибн Аббос айтди: Кўп ўтмай Ҳилол ибн Умайя келди — у тавбаси қабул қилинган уч кишининг биридир. У кечқурун еридан келиб, аҳли ҳузурида бир кишини топди; ўз кўзи билан кўрди, ўз қулоғи билан эшитди, аммо тонггача уни қўзғатмади. Эрталаб Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, мен кечқурун аҳлимнинг олдига келдим ва унинг ҳузурида бир кишини топдим; ўз кўзим билан кўрдим, ўз қулоғим билан эшитдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ у келтирган нарсани ёқтирмадилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِوَلَدِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِهِ لَمَمًا وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ طَعَامِنَا فَيُفْسِدُ عَلَيْنَا طَعَامَنَا قَالَ فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا لَهُ فَتَعَّ تَعَّةً فَخَرَجَ مِنْ فِيهِ مِثْلُ الْجَرْوِ الْأَسْوَدِ فَشُفِيَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol oʻgʻlini Rasululloh ﷺ huzurlariga olib kelib: «Yo Rasululloh, unda telbalik bor. U taomimiz paytida uni tutadi va taomimizni buzadi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ uning koʻkragini siladilar va unga duo qildilar. U bir qusdi va ogʻzidan qora kuchukchaga oʻxshagan bir narsa chiqdi; u esa shifo topdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл ўғлини Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига олиб келиб: «Ё Расулуллоҳ, унда телбалик бор. У таомимиз пайтида уни тутади ва таомимизни бузади», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг кўкрагини силадилар ва унга дуо қилдилар. У бир қусди ва оғзидан қора кучукчага ўхшаган бир нарса чиқди; у эса шифо топди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أُخْتَهُ نَذَرَتْ أَنْ تَمْشِيَ إِلَى الْبَيْتِ وَشَكَا إِلَيْهِ ضَعْفَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْ نَذْرِ أُخْتِكَ فَلْتَرْكَبْ وَلْتُهْدِ بَدَنَةً

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Uqba ibn Omir Nabiy ﷺdan soʻrab: «Singlim Baytga piyoda yurib borishni nazr qilibdi», dedi va uning zaifligidan shikoyat qildi. Nabiy ﷺ: «Alloh singlingning nazridan behojatdir; u ulovga minsin va bir tuya qurbonlik qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Уқба ибн Омир Набий ﷺдан сўраб: «Синглим Байтга пиёда юриб боришни назр қилибди», деди ва унинг заифлигидан шикоят қилди. Набий ﷺ: «Аллоҳ синглингнинг назридан беҳожатдир; у уловга минсин ва бир туя қурбонлик қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا حَاجِبُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنِي عَمِّي الْحَكَمُ بْنُ الْأَعْرَجِ قَالَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَهُوَ مُتَّكِئٌ عِنْدَ زَمْزَمَ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِ وَكَانَ نِعْمَ الْجَلِيسُ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ يَوْمِ عَاشُورَاءَ قَالَ عَنْ أَيِّ بَالِهِ تَسْأَلُ قُلْتُ عَنْ صَوْمِهِ قَالَ إِذَا رَأَيْتَ هِلَالَ الْمُحَرَّمِ فَاعْدُدْ فَإِذَا أَصْبَحْتَ مِنْ تَاسِعَةٍ فَأَصْبِحْ مِنْهَا صَائِمًا قُلْتُ أَكَذَاكَ كَانَ يَصُومُهُ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ

Hakam ibn al-Aʼraj aytdi: Ibn Abbosning huzuriga bordim, u Zamzam yonida yonboshlab yotgan edi. Uning yoniga oʻtirdim — u juda yaxshi hamsuhbat edi. Men: «Menga Oshuro kuni haqida xabar bering», dedim. U: «Uning nimasi haqida soʻrayapsan?» dedi. Men: «Uning rozasi haqida», dedim. U: «Muharram hilolini koʻrsang, sanagin; toʻqqizinchi kunning tongini ochganingda, roza tutgan holda tongni och», dedi. Men: «Muhammad ﷺ uni shunday roza tutar edilarmi?» dedim. U: «Ha», dedi.Ҳакам ибн ал-Аъраж айтди: Ибн Аббоснинг ҳузурига бордим, у Замзам ёнида ёнбошлаб ётган эди. Унинг ёнига ўтирдим — у жуда яхши ҳамсуҳбат эди. Мен: «Менга Ошуро куни ҳақида хабар беринг», дедим. У: «Унинг нимаси ҳақида сўраяпсан?» деди. Мен: «Унинг розаси ҳақида», дедим. У: «Муҳаррам ҳилолини кўрсанг, санагин; тўққизинчи куннинг тонгини очганингда, роза тутган ҳолда тонгни оч», деди. Мен: «Муҳаммад ﷺ уни шундай роза тутар эдиларми?» дедим. У: «Ҳа», деди.