حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ وَلَمْ يَسْمَعْهُ قَالَبَعَثَنِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَحَرٍ مِنْ جَمْعٍ فِي ثَقَلِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ meni Jamʼdan (Muzdalifadan) saharda, Allohning Nabiysi ﷺning yuk-asboblari bilan birga joʻnatdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ мени Жамъдан (Муздалифадан) саҳарда, Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг юк-асбоблари билан бирга жўнатдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَأَقْبَلَ رَجُلٌ حَرَامٌ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَّ مِنْ فَوْقِ رَأْسِهِ فَوُقِصَ وَقْصًا فَمَاتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَأَلْبِسُوهُ ثَوْبَيْهِ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُلَبِّي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ehromdagi bir kishi Rasululloh ﷺ bilan birga kelayotgan edi, boshi ustidan yiqilib, boʻyni sinib vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki matosini kiydiringlar va boshini yopmanglar. Chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holda tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Эҳромдаги бир киши Расулуллоҳ ﷺ билан бирга келаётган эди, боши устидан йиқилиб, бўйни синиб вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки матосини кийдиринглар ва бошини ёпманглар. Чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолда тирилтирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُسَافِرْ امْرَأَةٌ إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ وَجَاءَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنِّي اكْتُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا وَامْرَأَتِي حَاجَّةٌ قَالَ فَارْجِعْ فَحُجَّ مَعَهَاحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا مَعْبَدٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يُخْبِرُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ رَوْحٌ فَاحْجُجْ مَعَهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Ayol kishi oʻzi bilan mahrami boʻlmasa, safarga chiqmasin», dedilar. Nabiy ﷺ oldilariga bir kishi kelib: «Men falon-falon gʻazotga yozildim, xotinim esa hajga chiqmoqchi», dedi. U zot: «Qaytib bor, u bilan birga haj qil», dedilar. Ravh (oʻz rivoyatida): «Bas, u bilan birga haj qil», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Аёл киши ўзи билан маҳрами бўлмаса, сафарга чиқмасин», дедилар. Набий ﷺ олдиларига бир киши келиб: «Мен фалон-фалон ғазотга ёзилдим, хотиним эса ҳажга чиқмоқчи», деди. У зот: «Қайтиб бор, у билан бирга ҳаж қил», дедилар. Равҳ (ўз ривоятида): «Бас, у билан бирга ҳаж қил», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَاحْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maymunani ehromda boʻla turib nikohlab oldilar va ehromda boʻla turib hijoma qildirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маймунани эҳромда бўла туриб никоҳлаб олдилар ва эҳромда бўла туриб ҳижома қилдирдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلَا يَمْسَحْ يَدَهُ بِالْمِنْدِيلِ حَتَّى يَلْعَقَهَا أَوْ يُلْعِقَهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biringiz taom yegan paytda, qoʻlini yalamaguncha yoki (boshqa birovga) yalatmaguncha, uni roʻmolcha bilan artmasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз таом еган пайтда, қўлини яламагунча ёки (бошқа бировга) ялатмагунча, уни рўмолча билан артмасин».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحٌ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي غَيْرِ مَطَرٍ وَلَا سَفَرٍ قَالُوا يَا أَبَا عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ التَّوَسُّعَ عَلَى أُمَّتِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ na yomgʻir, na safar boʻlmagan holda peshin bilan asrni, shom bilan xufton namozini birga oʻqidilar. (Odamlar): «Ey Abu Abbos, u zot bundan nimani iroda qildilar?» dedilar. U: «Ummatlariga kenglik (berishni)», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ на ёмғир, на сафар бўлмаган ҳолда пешин билан асрни, шом билан хуфтон намозини бирга ўқидилар. (Одамлар): «Эй Абу Аббос, у зот бундан нимани ирода қилдилар?» дедилар. У: «Умматларига кенглик (беришни)», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى بِهِمْ فِي كُسُوفٍ ثَمَانِ رَكَعَاتٍ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ قَالَ وَالْأُخْرَى مِثْلُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot quyosh tutilganida ularga sakkiz rakuʼli namoz oʻqib berdilar: (Qurʼon) oʻqidilar, soʻng rukuga bordilar, soʻng (boshlarini) koʻtardilar; soʻng oʻqidilar, rukuga bordilar, soʻng koʻtardilar; soʻng oʻqidilar, rukuga bordilar, soʻng koʻtardilar; soʻng oʻqidilar, rukuga bordilar, soʻng koʻtardilar; soʻng sajdaga bordilar. U (roviy): «Keyingisi ham shunga oʻxshash edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот қуёш тутилганида уларга саккиз ракуъли намоз ўқиб бердилар: (Қуръон) ўқидилар, сўнг рукуга бордилар, сўнг (бошларини) кўтардилар; сўнг ўқидилар, рукуга бордилар, сўнг кўтардилар; сўнг ўқидилар, рукуга бордилар, сўнг кўтардилар; сўнг ўқидилар, рукуга бордилар, сўнг кўтардилар; сўнг саждага бордилар. У (ровий): «Кейингиси ҳам шунга ўхшаш эди», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقِيلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَزَوَّجْتَ بِنْتَ حَمْزَةَ قَالَ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺga: «Hamzaning qiziga uylansangiz edi», deyildi. U zot: «Albatta u — mening sut emishdan boʻlgan birodarimning qizidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺга: «Ҳамзанинг қизига уйлансангиз эди», дейилди. У зот: «Албатта у — менинг сут эмишдан бўлган биродаримнинг қизидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبَاهَا شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى الرَّحْلِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xasʼam qabilasidan boʻlgan bir ayol: «Yo Rasululloh, Allohning haj (haqidagi) farzi otamga u keksayib qolgan, ulov ustida turishga qodir boʻlmagan holda yetdi. Men uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хасъам қабиласидан бўлган бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ҳаж (ҳақидаги) фарзи отамга у кексайиб қолган, улов устида туришга қодир бўлмаган ҳолда етди. Мен унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍدَعَا أَخَاهُ عُبَيْدَ اللَّهِ يَوْمَ عَرَفَةَ إِلَى طَعَامٍ قَالَ إِنِّي صَائِمٌ قَالَ إِنَّكُمْ أَئِمَّةٌ يُقْتَدَى بِكُمْ قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا بِحِلَابٍ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَشَرِبَ وَقَالَ يَحْيَى مَرَّةً أَهْلُ بَيْتٍ يُقْتَدَى بِكُمْ
Ato (rahimahulloh) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: U Arafa kuni ukasi Ubaydullohni taomga chaqirdi. U: «Men roʻzadorman», dedi. Shunda (Ibn Abbos): «Sizlar ergashiladigan imomlarsizlar. Men Rasululloh ﷺning shu kunda sut solingan idish soʻrab, undan ichganlarini koʻrganman», dedi. Yahyo bir marta: «Sizlar ergashiladigan bir xonadonsizlar», deb (rivoyat qildi).Ато (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: У Арафа куни укаси Убайдуллоҳни таомга чақирди. У: «Мен рўзадорман», деди. Шунда (Ибн Аббос): «Сизлар эргашиладиган имомларсизлар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шу кунда сут солинган идиш сўраб, ундан ичганларини кўрганман», деди. Яҳё бир марта: «Сизлар эргашиладиган бир хонадонсизлар», деб (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عِمْرَانَ أَبَا بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ قَالَقَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَلَا أُرِيكَ امْرَأَةً مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ هَذِهِ السَّوْدَاءُ أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي أُصْرَعُ وَأَتَكَشَّفُ فَادْعُ اللَّهَ لِي قَالَ إِنْ شِئْتِ صَبَرْتِ وَلَكِ الْجَنَّةُ وَإِنْ شِئْتِ دَعَوْتُ اللَّهَ لَكِ أَنْ يُعَافِيَكِ قَالَتْ لَا بَلْ أَصْبِرُ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ لَا أَتَكَشَّفَ أَوْ لَا يَنْكَشِفَ عَنِّي قَالَ فَدَعَا لَهَا
Ato ibn Abu Raboh (rahimahulloh) aytdi: Menga Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Senga jannat ahlidan bir ayolni koʻrsataymi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Mana shu qora (tanli) ayol Nabiy ﷺ oldilariga kelib: ‹Men tutqanoq boʻlaman va (usti-boshim) ochilib qoladi; men uchun Allohga duo qiling›, dedi. U zot: ‹Xohlasang, sabr qil — senga jannat boʻladi; xohlasang, senga ofiyat berishini soʻrab Allohga duo qilay›, dedilar. U: ‹Yoʻq, balki sabr qilaman; Allohga — ochilib qolmasligim uchun — duo qiling›, dedi. Shunda u zot unga duo qildilar», dedi.Ато ибн Абу Рабоҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Менга Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Сенга жаннат аҳлидан бир аёлни кўрсатайми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Мана шу қора (танли) аёл Набий ﷺ олдиларига келиб: ‹Мен тутқаноқ бўламан ва (усти-бошим) очилиб қолади; мен учун Аллоҳга дуо қилинг›, деди. У зот: ‹Хоҳласанг, сабр қил — сенга жаннат бўлади; хоҳласанг, сенга офият беришини сўраб Аллоҳга дуо қилай›, дедилар. У: ‹Йўқ, балки сабр қиламан; Аллоҳга — очилиб қолмаслигим учун — дуо қилинг›, деди. Шунда у зот унга дуо қилдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ يَحْيَى كَانَ شُعْبَةُ يَرْفَعُهُيَقْطَعُ الصَّلَاةَ الْكَلْبُ وَالْمَرْأَةُ الْحَائِضُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — Yahyo: «Shuʼba uni marfuʼ qilar edi», dedi —: «It va hayzli ayol namozni uzadi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — Яҳё: «Шуъба уни марфуъ қилар эди», деди —: «Ит ва ҳайзли аёл намозни узади».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حُدِّثْتُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ النَّحْلَةِ وَالنَّمْلَةِ وَالصُّرَدِ وَالْهُدْهُدِقَالَ يَحْيَى وَرَأَيْتُ فِي كِتَابِ سُفْيَانَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ asalari, chumoli, surad (qushi) va hudhudni oʻldirishdan qaytardilar. Yahyo aytdi: Men Sufyonning kitobida uni Ibn Jurayjdan, u Ibn Abu Labiddan, u Zuhriydan (rivoyat qilganini) koʻrdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ асалари, чумоли, сурад (қуши) ва ҳудҳудни ўлдиришдан қайтардилар. Яҳё айтди: Мен Суфённинг китобида уни Ибн Журайждан, у Ибн Абу Лабиддан, у Зуҳрийдан (ривоят қилганини) кўрдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَأَطْلَقَ الْقِرْبَةَ فَتَوَضَّأَ فَقَامَ إِلَى الصَّلَاةِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَمِينِي فَأَدَارَنِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men xolam Maymunaning uyida tunadim. Rasululloh ﷺ kechasi turib, meshning ogʻzini ochdilar-da, taharat oldilar, soʻng namozga turdilar. Men u zotning chap tomonlariga turdim. Shunda u zot oʻng qoʻlimdan ushlab, meni aylantirdilar va oʻng tomonlariga turgʻazdilar; men u zot bilan birga namoz oʻqidim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен холам Маймунанинг уйида тунадим. Расулуллоҳ ﷺ кечаси туриб, мешнинг оғзини очдилар-да, таҳарат олдилар, сўнг намозга турдилар. Мен у зотнинг чап томонларига турдим. Шунда у зот ўнг қўлимдан ушлаб, мени айлантирдилар ва ўнг томонларига турғаздилар; мен у зот билан бирга намоз ўқидим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَسَّانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ ثُمَّ دَعَا بِبَدَنَتِهِ فَأَشْعَرَ صَفْحَةَ سَنَامِهَا الْأَيْمَنِ وَسَلَتَ الدَّمَ عَنْهَا وَقَلَّدَهَا نَعْلَيْنِ ثُمَّ دَعَا بِرَاحِلَتِهِ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالْحَجِّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ peshin namozini Zul-Hulayfada oʻqidilar, soʻng qurbonlik tuyalarini soʻrab keltirib, oʻrkachining oʻng tomonini (belgi qilib) qonatdilar, undan qonni artdilar va boʻyniga ikkita choriq taqdilar. Soʻng ulovlarini soʻradilar. Ulov u zotni koʻtarib Baydoda tik turgach, u zot hajga niyat qilib talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ пешин намозини Зул-Ҳулайфада ўқидилар, сўнг қурбонлик туяларини сўраб келтириб, ўркачининг ўнг томонини (белги қилиб) қонатдилар, ундан қонни артдилар ва бўйнига иккита чориқ тақдилар. Сўнг уловларини сўрадилар. Улов у зотни кўтариб Байдода тик тургач, у зот ҳажга ният қилиб талбия айтдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَبَرَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أُتِيَ بِطَعَامٍ فَأَكَلَهُ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ hojatlari uchun chiqdilar, soʻng u zotga taom keltirildi va u zot uni yedilar, suvga esa tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатлари учун чиқдилар, сўнг у зотга таом келтирилди ва у зот уни едилар, сувга эса тегмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَهْدَتْ أُمُّ حُفَيْدٍ خَالَةُ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ السَّمْنَ وَالْأَقِطَ وَتَرَكَ الْأَضُبَّ تَقَذُّرًا وَأُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُؤْكَلْ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ibn Abbosning xolasi Ummu Hufayd Rasululloh ﷺga sariyogʻ, quritilgan qatiq va kaltakesaklar hadya qildi. U zot sariyogʻ va qatiqni yedilar, kaltakesaklarni esa jirkanib tark etdilar. Ammo ular Rasululloh ﷺning dasturxonlarida yeyildi. Agar ular harom boʻlganida, Rasululloh ﷺning dasturxonlarida yeyilmagan boʻlar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ибн Аббоснинг холаси Умму Ҳуфайд Расулуллоҳ ﷺга сариёғ, қуритилган қатиқ ва калтакесаклар ҳадя қилди. У зот сариёғ ва қатиқни едилар, калтакесакларни эса жирканиб тарк этдилар. Аммо улар Расулуллоҳ ﷺнинг дастурхонларида ейилди. Агар улар ҳаром бўлганида, Расулуллоҳ ﷺнинг дастурхонларида ейилмаган бўлар эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَجْلَحَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ الْأَصَمِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرَاجِعُهُ الْكَلَامَ فَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشِئْتَ فَقَالَ جَعَلْتَنِي لِلَّهِ عَدْلًا مَا شَاءَ اللَّهُ وَحْدَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ oldilariga kelib, u zot bilan gaplashar ekan: «Alloh xohlagan va sen xohlagan (narsa boʻldi)», dedi. Shunda u zot: «Sen meni Allohga teng qilib qoʻyding! (Balki) yolgʻiz Allohning Oʻzi xohlagan (narsa boʻladi)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Набий ﷺ олдиларига келиб, у зот билан гаплашар экан: «Аллоҳ хоҳлаган ва сен хоҳлаган (нарса бўлди)», деди. Шунда у зот: «Сен мени Аллоҳга тенг қилиб қўйдинг! (Балки) ёлғиз Аллоҳнинг Ўзи хоҳлаган (нарса бўлади)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى وَإِسْمَاعِيلُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا عَوْفٌ حَدَّثَنِي زِيَادُ بْنُ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الرِّيَاحِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ يَحْيَى لَا يَدْرِي عَوْفٌ عَبْدُ اللَّهِ أَوْ الْفَضْلُ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ الْعَقَبَةِ وَهُوَ وَاقِفٌ عَلَى رَاحِلَتِهِ هَاتِ الْقُطْ لِي فَلَقَطْتُ لَهُ حَصَيَاتٍ هُنَّ حَصَى الْخَذْفِ فَوَضَعَهُنَّ فِي يَدِهِ فَقَالَ بِأَمْثَالِ هَؤُلَاءِ مَرَّتَيْنِ وَقَالَ بِيَدِهِ فَأَشَارَ يَحْيَى أَنَّهُ رَفَعَهَا وَقَالَ إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِالْغُلُوِّ فِي الدِّينِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Aqaba tongida Rasululloh ﷺ ulovlari ustida turgan holda menga: «Keltir, menga (tosh) terib ber», dedilar. Men u zotga xazaf toshlaridek bir necha toshlarni terib berdim; u zot ularni qoʻllariga qoʻyib: «Ana shunday(lar) bilan», dedilar — ikki marta. Va qoʻllari bilan ishora qildilar — Yahyo uni koʻtarganlariga ishora qildi — va: «Gʻuluvdan (haddan oshishdan) saqlaninglar! Chunki sizlardan oldingilar dinda gʻuluv qilgani sababli halok boʻlgan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ақаба тонгида Расулуллоҳ ﷺ уловлари устида турган ҳолда менга: «Келтир, менга (тош) териб бер», дедилар. Мен у зотга хазаф тошларидек бир неча тошларни териб бердим; у зот уларни қўлларига қўйиб: «Ана шундай(лар) билан», дедилар — икки марта. Ва қўллари билан ишора қилдилар — Яҳё уни кўтарганларига ишора қилди — ва: «Ғулувдан (ҳаддан ошишдан) сақланинглар! Чунки сизлардан олдингилар динда ғулув қилгани сабабли ҳалок бўлган», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا وُجِّهَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْكَعْبَةِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ مَاتَ مِنْ إِخْوَانِنَا قَبْلَ ذَلِكَ الَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يُصَلُّونَ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Kaʼba tomonga yuzlantirilganlarida (odamlar): «Ey Allohning Rasuli! Bundan oldin vafot etgan, Baytul-Maqdisga qarab namoz oʻqib oʻlgan birodarlarimizning holi qanday boʻladi?» deyishdi. Shunda Alloh azza va jalla: {Alloh imoningizni zoye qiladigan emas} (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Каъба томонга юзлантирилганларида (одамлар): «Эй Аллоҳнинг Расули! Бундан олдин вафот этган, Байтул-Мақдисга қараб намоз ўқиб ўлган биродарларимизнинг ҳоли қандай бўлади?» дейишди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Аллоҳ имонингизни зое қиладиган эмас} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍأَوَّلُ مَا اتَّخَذَتْ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لِتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رَحِمَ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ayollar belbogʻni birinchi boʻlib Ismoilning onasidan (olganlar). U izlarini Soradan yashirish uchun belbogʻ tutdi — soʻng u hadisni zikr qildi. Ibn Abbos aytdi: Alloh Ismoilning onasiga rahm qilsin! Agar u Zamzamni (oʻz holiga) qoʻyganida — yoki: agar suvdan hovuchlamaganida — Zamzam oqib turadigan buloq boʻlar edi. Ibn Abbos aytdi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Bu (holat) Ismoilning onasini odamlar (hamrohligini) yaxshi koʻrgan holda topdi. Bas, ular (oʻsha yerga) tushdilar va oʻz ahllariga (xabar) yubordilar, ular ham ular bilan birga joylashdilar». Va u oʻz hadisida shunday dedi: «U Safodan tushdi; vodiyga yetganda koʻylagining etagini koʻtardi, soʻng holdan toygan kishining yugurishidek yugurdi — to vodiydan oʻtguncha; soʻng Marvaga kelib, uning ustida turdi va birortasini koʻrarmikan deb qaradi, lekin hech kimni koʻrmadi. U buni yetti marta qildi». Ibn Abbos aytdi: Nabiy ﷺ: «Shu sababdan odamlar ikkovi orasida saʼy qiladilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Аёллар белбоғни биринчи бўлиб Исмоилнинг онасидан (олганлар). У изларини Сорадан яшириш учун белбоғ тутди — сўнг у ҳадисни зикр қилди. Ибн Аббос айтди: Аллоҳ Исмоилнинг онасига раҳм қилсин! Агар у Замзамни (ўз ҳолига) қўйганида — ёки: агар сувдан ҳовучламаганида — Замзам оқиб турадиган булоқ бўлар эди. Ибн Аббос айтди: Набий ﷺ шундай дедилар: «Бу (ҳолат) Исмоилнинг онасини одамлар (ҳамроҳлигини) яхши кўрган ҳолда топди. Бас, улар (ўша ерга) тушдилар ва ўз аҳлларига (хабар) юбордилар, улар ҳам улар билан бирга жойлашдилар». Ва у ўз ҳадисида шундай деди: «У Сафодан тушди; водийга етганда кўйлагининг этагини кўтарди, сўнг ҳолдан тойган кишининг югуришидек югурди — то водийдан ўтгунча; сўнг Марвага келиб, унинг устида турди ва бирортасини кўрармикан деб қаради, лекин ҳеч кимни кўрмади. У буни етти марта қилди». Ибн Аббос айтди: Набий ﷺ: «Шу сабабдан одамлар иккови орасида саъй қиладилар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عُثْمَانُ الْجَزَرِيُّ أَنَّ مِقْسَمًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ {وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ} قَالَ تَشَاوَرَتْ قُرَيْشٌ لَيْلَةً بِمَكَّةَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَصْبَحَ فَأَثْبِتُوهُ بِالْوَثَاقِ يُرِيدُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ اقْتُلُوهُ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ أَخْرِجُوهُ فَأَطْلَعَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ذَلِكَ فَبَاتَ عَلِيٌّ عَلَى فِرَاشِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ وَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى لَحِقَ بِالْغَارِ وَبَاتَ الْمُشْرِكُونَ يَحْرُسُونَ عَلِيًّا يَحْسَبُونَهُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أَصْبَحُوا ثَارُوا إِلَيْهِ فَلَمَّا رَأَوْا عَلِيًّا رَدَّ اللَّهُ مَكْرَهُمْ فَقَالُوا أَيْنَ صَاحِبُكَ هَذَا قَالَ لَا أَدْرِي فَاقْتَصُّوا أَثَرَهُ فَلَمَّا بَلَغُوا الْجَبَلَ خُلِّطَ عَلَيْهِمْ فَصَعِدُوا فِي الْجَبَلِ فَمَرُّوا بِالْغَارِ فَرَأَوْا عَلَى بَابِهِ نَسْجَ الْعَنْكَبُوتِ فَقَالُوا لَوْ دَخَلَ هَاهُنَا لَمْ يَكُنْ نَسْجُ الْعَنْكَبُوتِ عَلَى بَابِهِ فَمَكَثَ فِيهِ ثَلَاثَ لَيَالٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Allohning: {Kofir boʻlganlar seni bogʻlab qoʻyish uchun senga makr qilayotgan paytlarini (esla)} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi. U aytdi: Bir kecha Quraysh Makkada maslahatlashdi. Baʼzilari: «Tong otganda uni mahkam bogʻlab qoʻyinglar», dedilar — ular Nabiy ﷺni nazarda tutardilar. Baʼzilari: «Yoʻq, uni oʻldiringlar», dedilar. Baʼzilari esa: «Yoʻq, uni chiqarib yuboringlar», dedilar. Alloh azza va jalla oʻz Nabiysi ﷺni bundan ogoh qildi. Bas, oʻsha kecha Ali Nabiy ﷺning oʻrinlarida yotdi, Nabiy ﷺ esa chiqib gʻorga yetib bordilar. Mushriklar Alini Nabiy ﷺ deb oʻylab, uni qoʻriqlab tunni oʻtkazdilar. Tong otgach, uning ustiga bostirib kirdilar. Alini koʻrganlarida, Alloh ularning makrini oʻzlariga qaytardi. Ular: «Anavi sohibing qani?» dedilar. U: «Bilmayman», dedi. Ular uning izidan tushdilar. Togʻga yetganlarida iz ularga chalkash boʻlib qoldi. Togʻga chiqib, gʻor yonidan oʻtdilar va uning ogʻzida oʻrgimchak toʻrini koʻrdilar. Ular: «Agar bu yerga kirganida, ogʻzida oʻrgimchak toʻri boʻlmasdi», dedilar. U zot unda uch kecha turdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳнинг: {Кофир бўлганлар сени боғлаб қўйиш учун сенга макр қилаётган пайтларини (эсла)} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади. У айтди: Бир кеча Қурайш Маккада маслаҳатлашди. Баъзилари: «Тонг отганда уни маҳкам боғлаб қўйинглар», дедилар — улар Набий ﷺни назарда тутардилар. Баъзилари: «Йўқ, уни ўлдиринглар», дедилар. Баъзилари эса: «Йўқ, уни чиқариб юборинглар», дедилар. Аллоҳ азза ва жалла ўз Набийси ﷺни бундан огоҳ қилди. Бас, ўша кеча Али Набий ﷺнинг ўринларида ётди, Набий ﷺ эса чиқиб ғорга етиб бордилар. Мушриклар Алини Набий ﷺ деб ўйлаб, уни қўриқлаб тунни ўтказдилар. Тонг отгач, унинг устига бостириб кирдилар. Алини кўрганларида, Аллоҳ уларнинг макрини ўзларига қайтарди. Улар: «Анави соҳибинг қани?» дедилар. У: «Билмайман», деди. Улар унинг изидан тушдилар. Тоғга етганларида из уларга чалкаш бўлиб қолди. Тоғга чиқиб, ғор ёнидан ўтдилар ва унинг оғзида ўргимчак тўрини кўрдилар. Улар: «Агар бу ерга кирганида, оғзида ўргимчак тўри бўлмасди», дедилар. У зот унда уч кеча турдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ إِنِّي خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى نَسَبَهُ إِلَى أَبِيهِ أَصَابَ ذَنْبًا ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Hech kimga: ‹Men Yunus ibn Mattodan yaxshiroqman›, deyish loyiq emas», dedilar — u zot uni otasiga nisbat berdilar. U bir gunohga yoʻliqdi, soʻng Robbi uni (Oʻziga) tanlab oldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч кимга: ‹Мен Юнус ибн Маттодан яхшироқман›, дейиш лойиқ эмас», дедилар — у зот уни отасига нисбат бердилар. У бир гуноҳга йўлиқди, сўнг Робби уни (Ўзига) танлаб олди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ الْفَتْحِ لَا يُخْتَلَى خَلَاهَا وَلَا يُنَفَّرُ صَيْدُهَا وَلَا يُعْضَدُ عِضَاهُهَا وَلَا تَحِلُّ لُقَطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَقَالَ الْعَبَّاسُ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ فَإِنَّهُ حَلَالٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath kuni: «Uning oʻti oʻrilmaydi, ovi hurkitilmaydi, tikanli daraxtlari kesilmaydi va uning luqtasi (topib olingan narsasi) eʼlon qiluvchidan boshqaga halol boʻlmaydi», dedilar. Shunda Abbos: «Izxirdan boshqasi-a, yo Rasululloh?» dedi. Nabiy ﷺ: «Izxirdan boshqasi — chunki u halol», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ куни: «Унинг ўти ўрилмайди, ови ҳуркитилмайди, тиканли дарахтлари кесилмайди ва унинг луқтаси (топиб олинган нарсаси) эълон қилувчидан бошқага ҳалол бўлмайди», дедилар. Шунда Аббос: «Изхирдан бошқаси-а, ё Расулуллоҳ?» деди. Набий ﷺ: «Изхирдан бошқаси — чунки у ҳалол», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا رَفَعَ الْحَدِيثَ قَالَ كَانَ يَأْمُرُ بِقَتْلِ الْحَيَّاتِ وَيَقُولُ مَنْ تَرَكَهُنَّ خَشْيَةَ أَوْ مَخَافَةَ تَأْثِيرٍ فَلَيْسَ مِنَّاقَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ الْجَانَّ مَسِيخُ الْجِنِّ كَمَا مُسِخَتْ الْقِرَدَةُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — (roviy): «Men uni hadisni marfuʼ qilgan deb bilaman», dedi —: U zot ilonlarni oʻldirishga buyurar va: «Kim ularning taʼsiridan qoʻrqib yoki hadiksirab ularni tark etsa, u bizdan emas», der edilar. U (roviy) aytdi: Ibn Abbos: «Albatta, jonn — jinlardan maskh qilinganlaridir, xuddi Bani Isroildan maymunlar maskh qilingani kabi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — (ровий): «Мен уни ҳадисни марфуъ қилган деб биламан», деди —: У зот илонларни ўлдиришга буюрар ва: «Ким уларнинг таъсиридан қўрқиб ёки ҳадиксираб уларни тарк этса, у биздан эмас», дер эдилар. У (ровий) айтди: Ибн Аббос: «Албатта, жонн — жинлардан маскҳ қилинганларидир, худди Бани Исроилдан маймунлар маскҳ қилингани каби», деди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَّاتُ مَسْخُ الْجِنِّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ilonlar — jinlarning maskh qilinganlaridir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Илонлар — жинларнинг маскҳ қилинганларидир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ قَالَكُنْتُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ إِذْ قَالَ لَهُ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنْتَ تُفْتِي أَنْ تَصْدُرَ الْحَائِضُ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهَا بِالْبَيْتِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تُفْتِ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ إِمَّا لَا فَسَلْ فُلَانَةَ الْأَنْصَارِيَّةَ هَلْ أَمَرَهَا بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَيْهِ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ يَضْحَكُ وَيَقُولُ مَا أُرَاكَ إِلَّا قَدْ صَدَقْتَ
Tovus (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning huzurida edim. Shunda Zayd ibn Sobit unga: «Sen hayzli ayolga oxirgi ishi Bayt (tavofi) boʻlishidan oldin qaytib ketaverishi haqida fatvo berasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Zayd): «Bunday fatvo berma», dedi. Shunda Ibn Abbos unga: «Agar (ishonmasang), falon ansoriya ayoldan soʻra — Nabiy ﷺ unga shunday buyurganmidilar?» dedi. Zayd ibn Sobit uning oldiga kulib qaytib keldi va: «Seni faqat rost soʻzlagan deb bilaman», derdi.Товус (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурида эдим. Шунда Зайд ибн Собит унга: «Сен ҳайзли аёлга охирги иши Байт (тавофи) бўлишидан олдин қайтиб кетавериши ҳақида фатво берасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Зайд): «Бундай фатво берма», деди. Шунда Ибн Аббос унга: «Агар (ишонмасанг), фалон ансория аёлдан сўра — Набий ﷺ унга шундай буюрганмидилар?» деди. Зайд ибн Собит унинг олдига кулиб қайтиб келди ва: «Сени фақат рост сўзлаган деб биламан», дерди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ خَرَجَ عَامَ الْفَتْحِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ الْكَدِيدَ فَأَفْطَرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot Fath yilida Ramazon oyida yoʻlga chiqdilar va Kadidga yetgunlaricha roʻza tutdilar, soʻng roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот Фатҳ йилида Рамазон ойида йўлга чиқдилар ва Кадидга етгунларича рўза тутдилар, сўнг рўзаларини очдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ قَالَحَضَرْنَا مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ جَنَازَةَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَرِفَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هَذِهِ زَوْجَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا رَفَعْتُمْ نَعْشَهَا فَلَا تُزَعْزِعُوهَا وَلَا تُزَلْزِلُوا وَارْفُقُوا فَإِنَّهُ كَانَ يَقْسِمُ لِثَمَانٍ وَلَا يَقْسِمُ لِوَاحِدَةٍقَالَ عَطَاءٌ الَّتِي لَا يَقْسِمُ لَهَا صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَيِّ بْنِ أَخْطَبَ
Ato (rahimahulloh) aytdi: Biz Ibn Abbos bilan birga Sarifda Nabiy ﷺning ayollari Maymunaning janozasida hozir boʻldik. Ibn Abbos: «Bu — Rasululloh ﷺning ayollari. Uning tobutini koʻtarganingizda, silkitmanglar, tebratmanglar, avaylanglar. Chunki u zot sakkiztasiga (kun) taqsimlar, bittasiga taqsimlamas edilar», dedi. Ato aytdi: U zot taqsimlamaydigan (ayol) Safiyya binti Huyay ibn Axtab edi.Ато (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Биз Ибн Аббос билан бирга Сарифда Набий ﷺнинг аёллари Маймунанинг жанозасида ҳозир бўлдик. Ибн Аббос: «Бу — Расулуллоҳ ﷺнинг аёллари. Унинг тобутини кўтарганингизда, силкитманглар, тебратманглар, авайланглар. Чунки у зот саккизтасига (кун) тақсимлар, биттасига тақсимламас эдилар», деди. Ато айтди: У зот тақсимламайдиган (аёл) Сафийя бинти Ҳуяй ибн Ахтаб эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍيَقُولُ تَبَرَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَضَى حَاجَتَهُ لِلْخَلَاءِ ثُمَّ جَاءَ فَقُرِّبَ لَهُ طَعَامٌ فَأَكَلَ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ chiqib, hojatxonada hojatlarini ado qildilar, soʻng keldilar va u zotga taom yaqinlashtirildi; u zot yedilar, suvga esa tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, ҳожатхонада ҳожатларини адо қилдилар, сўнг келдилар ва у зотга таом яқинлаштирилди; у зот едилар, сувга эса тегмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌأَنَّ مَيْمُونَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَةَ ابْنِ عَبَّاسٍ تُوُفِّيَتْ قَالَ فَذَهَبْتُ مَعَهُ إِلَى سَرِفَ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ لَا تُزَعْزِعُوا بِهَا وَلَا تُزَلْزِلُوا ارْفُقُوا فَإِنَّهُ كَانَ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ تِسْعُ نِسْوَةٍ فَكَانَ يَقْسِمُ لِثَمَانٍ وَلَا يَقْسِمُ لِلتَّاسِعَةِ يُرِيدُ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّقَالَ عَطَاءٌ كَانَتْ آخِرَهُنَّ مَوْتًا مَاتَتْ بِالْمَدِينَةِ
Ato (rahimahulloh) aytdi: Nabiy ﷺning ayollari, Ibn Abbosning xolasi Maymuna vafot etdi. Men u bilan birga Sarifga bordim. U Allohga hamd va sano aytdi, soʻng: «(Bu) — moʻminlarning onasi. Uni silkitmanglar, tebratmanglar, avaylanglar. Chunki Allohning Nabiysi ﷺning huzurlarida toʻqqizta ayol bor edi; u zot sakkiztasiga taqsimlar, toʻqqizinchisiga taqsimlamas edilar» — u Safiyya binti Huyayni nazarda tutdi — dedi. Ato aytdi: U (ayollar) ichida eng oxirida vafot etgani edi; u Madinada vafot etdi.Ато (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Набий ﷺнинг аёллари, Ибн Аббоснинг холаси Маймуна вафот этди. Мен у билан бирга Сарифга бордим. У Аллоҳга ҳамд ва сано айтди, сўнг: «(Бу) — мўминларнинг онаси. Уни силкитманглар, тебратманглар, авайланглар. Чунки Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг ҳузурларида тўққизта аёл бор эди; у зот саккизтасига тақсимлар, тўққизинчисига тақсимламас эдилар» — у Сафийя бинти Ҳуяйни назарда тутди — деди. Ато айтди: У (аёллар) ичида энг охирида вафот этгани эди; у Мадинада вафот этди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ ذَكْوَانَ مَوْلَى عَائِشَةَأَنَّهُ اسْتَأْذَنَ لِابْنِ عَبَّاسٍ عَلَى عَائِشَةَ وَهِيَ تَمُوتُ وَعِنْدَهَا ابْنُ أَخِيهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ هَذَا ابْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْكِ وَهُوَ مِنْ خَيْرِ بَنِيكِ فَقَالَتْ دَعْنِي مِنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمِنْ تَزْكِيَتِهِ فَقَالَ لَهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ فَقِيهٌ فِي دِينِ اللَّهِ فَأْذَنِي لَهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْكِ وَلْيُوَدِّعْكِ قَالَتْ فَأْذَنْ لَهُ إِنْ شِئْتَ قَالَ فَأَذِنَ لَهُ فَدَخَلَ ابْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ سَلَّمَ وَجَلَسَ وَقَالَ أَبْشِرِي يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ فَوَاللَّهِ مَا بَيْنَكِ وَبَيْنَ أَنْ يَذْهَبَ عَنْكِ كُلُّ أَذًى وَنَصَبٍ أَوْ قَالَ وَصَبٍ وَتَلْقَيْ الْأَحِبَّةَ مُحَمَّدًا وَحِزْبَهُ أَوْ قَالَ أَصْحَابَهُ إِلَّا أَنْ تُفَارِقَ رُوحُكِ جَسَدَكِ فَقَالَتْ وَأَيْضًا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنْتِ أَحَبَّ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ يُحِبُّ إِلَّا طَيِّبًا وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَرَاءَتَكِ مِنْ فَوْقِ سَبْعِ سَمَوَاتٍ فَلَيْسَ فِي الْأَرْضِ مَسْجِدٌ إِلَّا وَهُوَ يُتْلَى فِيهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَسَقَطَتْ قِلَادَتُكِ بِالْأَبْوَاءِ فَاحْتَبَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَنْزِلِ وَالنَّاسُ مَعَهُ فِي ابْتِغَائِهَا أَوْ قَالَ فِي طَلَبِهَا حَتَّى أَصْبَحَ الْقَوْمُ عَلَى غَيْرِ مَاءٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} الْآيَةَ فَكَانَ فِي ذَلِكَ رُخْصَةٌ لِلنَّاسِ عَامَّةً
Zakvon — Oishaning ozod qilgan quli — (rivoyat qiladi)ki, u Oisha vafot etayotgan paytda Ibn Abbos uchun undan izn soʻradi; uning yonida jiyani Abdulloh ibn Abdurrahmon bor edi. U: «Mana bu — Ibn Abbos, sizdan izn soʻramoqda, u sizning eng yaxshi farzandlaringizdan», dedi. U: «Meni Ibn Abbosdan ham, uning (meni) poklashidan ham qoʻy», dedi. Shunda Abdulloh ibn Abdurrahmon unga: «Axir u — Allohning Kitobini oʻquvchi, Allohning dinida faqih (kishi)dir. Unga izn bering, sizga salom bersin va sizni vidolasin», dedi. U: «Xohlasang, unga izn ber», dedi. Bas, u izn berdi va Ibn Abbos kirdi, soʻng salom berib oʻtirdi va: «Xushxabar boʻlsin, ey moʻminlarning onasi! Allohga qasamki, sizdan har qanday azob va charchoq (yoki: xastalik) ketishi hamda sevimlilarga — Muhammad va uning jamoasiga (yoki: ashoblariga) yoʻliqishingiz bilan sizning oraliqingizda ruhingizning jasadingizdan ajralishidan boshqa narsa yoʻq», dedi. U: «Yana (nima)?» dedi. Ibn Abbos: «Siz Rasululloh ﷺga u zotning ayollari ichida eng suyuklisi edingiz; u zot esa faqat pokni sevar edilar. Alloh azza va jalla sizning pokligingizni yetti osmon ustidan nozil qildi; endi yer yuzida biror masjid yoʻqki, unda u kechalari va kunduzlari tilovat qilinmasa. Abvoda marjoningiz tushib qolgan edi, shunda Nabiy ﷺ va u zot bilan birga odamlar uni qidirib manzilda toʻxtab qoldilar — to qavm suvsiz tongni qarshi olguncha. Bas, Alloh azza va jalla: {Pok tuproq bilan tayammum qilinglar} (oyatini) nozil qildi. Shunda bunda odamlarning barchasi uchun ruxsat boʻldi», dedi.Заквон — Оишанинг озод қилган қули — (ривоят қилади)ки, у Оиша вафот этаётган пайтда Ибн Аббос учун ундан изн сўради; унинг ёнида жияни Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон бор эди. У: «Мана бу — Ибн Аббос, сиздан изн сўрамоқда, у сизнинг энг яхши фарзандларингиздан», деди. У: «Мени Ибн Аббосдан ҳам, унинг (мени) поклашидан ҳам қўй», деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон унга: «Ахир у — Аллоҳнинг Китобини ўқувчи, Аллоҳнинг динида фақиҳ (киши)дир. Унга изн беринг, сизга салом берсин ва сизни видоласин», деди. У: «Хоҳласанг, унга изн бер», деди. Бас, у изн берди ва Ибн Аббос кирди, сўнг салом бериб ўтирди ва: «Хушхабар бўлсин, эй мўминларнинг онаси! Аллоҳга қасамки, сиздан ҳар қандай азоб ва чарчоқ (ёки: хасталик) кетиши ҳамда севимлиларга — Муҳаммад ва унинг жамоасига (ёки: ашобларига) йўлиқишингиз билан сизнинг оралиқингизда руҳингизнинг жасадингиздан ажралишидан бошқа нарса йўқ», деди. У: «Яна (нима)?» деди. Ибн Аббос: «Сиз Расулуллоҳ ﷺга у зотнинг аёллари ичида энг суюклиси эдингиз; у зот эса фақат покни севар эдилар. Аллоҳ азза ва жалла сизнинг поклигингизни етти осмон устидан нозил қилди; энди ер юзида бирор масжид йўқки, унда у кечалари ва кундузлари тиловат қилинмаса. Абвода маржонингиз тушиб қолган эди, шунда Набий ﷺ ва у зот билан бирга одамлар уни қидириб манзилда тўхтаб қолдилар — то қавм сувсиз тонгни қарши олгунча. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Пок тупроқ билан таяммум қилинглар} (оятини) нозил қилди. Шунда бунда одамларнинг барчаси учун рухсат бўлди», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَعْلَمُهُمْ قَالَوَلَكِنْ يَمْنَحُ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يُعْطِيَهُ عَلَيْهَا خَرْجًا مَعْلُومًا
Tovus (rahimahulloh) aytdi: Menga ularning eng bilimdoni xabar berdi: «Balki (yerini) birodariga (bepul) berishi, unga uni maʼlum bir haq evaziga berishidan koʻra u uchun yaxshiroqdir».Товус (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Менга уларнинг энг билимдони хабар берди: «Балки (ерини) биродарига (бепул) бериши, унга уни маълум бир ҳақ эвазига беришидан кўра у учун яхшироқдир».
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَكَتَبَ نَجْدَةُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ الْوِلْدَانِ فَكَتَبَ إِلَيْهِ كَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ قَتْلِ الْوِلْدَانِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُهُمْ وَأَنْتَ فَلَا تَقْتُلْهُمْ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ مِنْهُمْ مِثْلَ مَا عَلِمَ صَاحِبُ مُوسَى مِنْ الْغُلَامِ
Yazid ibn Hurmuz (rahimahulloh) aytdi: Najda Ibn Abbosga xat yozib, undan bolalarni oʻldirish haqida soʻradi. U esa unga: «Sen menga bolalarni oʻldirish haqida soʻrab yozibsan. Rasululloh ﷺ ularni oʻldirmaganlar; sen ham ularni oʻldirma, magar ulardan Musoning hamrohi bola haqida bilgan narsani bilsanggina (boshqa gap)», deb yozdi.Язид ибн Ҳурмуз (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Нажда Ибн Аббосга хат ёзиб, ундан болаларни ўлдириш ҳақида сўради. У эса унга: «Сен менга болаларни ўлдириш ҳақида сўраб ёзибсан. Расулуллоҳ ﷺ уларни ўлдирмаганлар; сен ҳам уларни ўлдирма, магар улардан Мусонинг ҳамроҳи бола ҳақида билган нарсани билсанггина (бошқа гап)», деб ёзди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ لِمَ فَعَلَ ذَاكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan sakkiztani birga va yettitani birga oʻqidim. Men Ibn Abbosga: «Nega bunday qildilar?» dedim. U: «Ummatlarini qiyinchilikka solmaslikni iroda qildilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан саккизтани бирга ва еттитани бирга ўқидим. Мен Ибн Аббосга: «Нега бундай қилдилар?» дедим. У: «Умматларини қийинчиликка солмасликни ирода қилдилар», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَتَيْتُهُ بِعَرَفَةَ فَوَجَدْتُهُ يَأْكُلُ رُمَّانًا فَقَالَ ادْنُ فَكُلْ لَعَلَّكَ صَائِمٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَصُومُهُ وَقَالَ مَرَّةً إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَصُمْ هَذَا الْيَوْمَ
Saʼid ibn Jubayr (rahimahulloh) aytdi: Men uning (Ibn Abbosning) oldiga Arafada keldim va uni anor yeyayotgan holda topdim. U: «Yaqin kel, ye; sen roʻzador boʻlsang kerak. Rasululloh ﷺ uni roʻza tutmas edilar», dedi. Bir marta esa: «Rasululloh ﷺ bu kunda roʻza tutmadilar», dedi.Саъид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен унинг (Ибн Аббоснинг) олдига Арафада келдим ва уни анор еяётган ҳолда топдим. У: «Яқин кел, е; сен рўзадор бўлсанг керак. Расулуллоҳ ﷺ уни рўза тутмас эдилар», деди. Бир марта эса: «Расулуллоҳ ﷺ бу кунда рўза тутмадилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا حَاصَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْلَ الطَّائِفِ أَعْتَقَ مِنْ رَقِيقِهِمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Toif ahlini qamal qilganlarida, ularning qullaridan (baʼzilarini) ozod qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Тоиф аҳлини қамал қилганларида, уларнинг қулларидан (баъзиларини) озод қилдилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ الْعُقَيْلِيُّ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مُزَاحِمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ سَافَرَ رَكْعَتَيْنِ وَحِينَ أَقَامَ أَرْبَعًا قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَمَنْ صَلَّى فِي السَّفَرِ أَرْبَعًا كَمَنْ صَلَّى فِي الْحَضَرِ رَكْعَتَيْنِ قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَقْصُرْ الصَّلَاةَ إِلَّا مَرَّةً وَاحِدَةً حَيْثُ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ وَصَلَّى النَّاسُ رَكْعَةً رَكْعَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ safarga chiqqanlarida ikki rakaat, muqim boʻlganlarida toʻrt rakaat oʻqidilar. Ibn Abbos: «Kim safarda toʻrt rakaat oʻqisa, muqimlikda ikki rakaat oʻqigan kishi kabidir», dedi. Yana Ibn Abbos: «Namoz faqat bir martagina qasr qilingan — oʻshanda Rasululloh ﷺ ikki rakaat oʻqigan, odamlar esa bir rakaatdan oʻqigan edilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиққанларида икки ракаат, муқим бўлганларида тўрт ракаат ўқидилар. Ибн Аббос: «Ким сафарда тўрт ракаат ўқиса, муқимликда икки ракаат ўқиган киши кабидир», деди. Яна Ибн Аббос: «Намоз фақат бир мартагина қаср қилинган — ўшанда Расулуллоҳ ﷺ икки ракаат ўқиган, одамлар эса бир ракаатдан ўқиган эдилар», деди.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ يُخْبِرُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الَّذِي يَتَصَدَّقُ ثُمَّ يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ مَثَلُ الْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَأْكُلُ قَيْئَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa qilib, soʻng sadaqasini qaytarib oladigan kishining misoli qusib, soʻng qusugʻini yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа қилиб, сўнг садақасини қайтариб оладиган кишининг мисоли қусиб, сўнг қусуғини ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ صُرِفَتْ الْقِبْلَةُ بَعْدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ va ashoblari Baytul-Maqdisga qarab oʻn olti oy namoz oʻqidilar, soʻng qibla (undan) burildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ва ашоблари Байтул-Мақдисга қараб ўн олти ой намоз ўқидилар, сўнг қибла (ундан) бурилди.