Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قَالَ : " النُّفَسَاءُ تَنْتَظِرُ نَحْوًا مِنْ أَرْبَعِينَ يَوْمًا "

Ibn Abbos aytdi: «Nifosli ayol qirq kunga yaqin kutadi».Ибн Аббос айтди: «Нифосли аёл қирқ кунга яқин кутади».

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَوْنٍ ، عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَجْلَانَ ، قَالَ : سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْ النُّفَسَاءِ وَالْحَائِضِ : هَلْ تَقْضِيَانِ الصَّلَاةَ إِذَا تَطَهَّرْنَ، قَالَ : " هُوَ ذَا، أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَوْ فَعَلْنَ ذَلِكَ أَمَرْنَا نِسَاءَنَا بِذَلِكَ "

Abu Gʻolib Ajlon aytdi: Men Ibn Abbosdan nifosli va hayzli ayollar haqida — ular poklanganlarida namozni qazo qiladilarmi, deb soʻradim. U: «Mana, Nabiy ﷺning ayollari; agar ular shunday qilganlarida, biz ham oʻz ayollarimizni shunga buyurgan boʻlar edik», dedi.Абу Ғолиб Ажлон айтди: Мен Ибн Аббосдан нифосли ва ҳайзли аёллар ҳақида — улар покланганларида намозни қазо қиладиларми, деб сўрадим. У: «Мана, Набий ﷺнинг аёллари; агар улар шундай қилганларида, биз ҳам ўз аёлларимизни шунга буюрган бўлар эдик», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حُمَيْدٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْحَائِضِ تَسْمَعُ السَّجْدَةَ، قَالَ : " لَا تَسْجُدُ لِأَنَّهَا صَلَاةٌ "

Ibn Abbosdan sajda oyatini eshitgan hayzli ayol haqida soʻralgan edi, u: «Sajda qilmaydi, chunki u namozdir», dedi.Ибн Аббосдан сажда оятини эшитган ҳайзли аёл ҳақида сўралган эди, у: «Сажда қилмайди, чунки у намоздир», деди.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ ، عَنْ هِشَامٍ هُوَ ابْنُ حَسَّانَ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، أَنَّهُ " لَمْ يَكُنْ يَرَى بَأْسًا بِعَرَقِ الْحَائِضِ وَالْجُنُبِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) hayzli ayol va junub kishining terida hech qanday zarar koʻrmas edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ҳайзли аёл ва жунуб кишининг терида ҳеч қандай зарар кўрмас эди.

أَخْبَرَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قَالَ : " كُنَّ نِسَاءَنَا يَخْتَضِبْنَ بِاللَّيْلِ، فَإِذَا أَصْبَحْنَ، فَتَحْنَهُ فَتَوَضَّأْنَ وَصَلَّيْنَ، ثُمَّ يَخْتَضِبْنَ بَعْدَ الصَّلَاةِ، فَإِذَا كَانَ عِنْدَ الظُّهْرِ، فَتَحْنَهُ فَتَوَضَّأْنَ وَصَلَّيْنَ فَأَحْسَنَّ خِضَابًا، وَلَا يَمْنَعُ مِنْ الصَّلَاةِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Bizning ayollarimiz kechasi xino qoʻyishar, tong otganda uni yechib, tahorat qilib namoz oʻqishar, soʻng namozdan keyin yana xino qoʻyishar edi. Peshin boʻlganda esa uni yechib, tahorat qilib namoz oʻqishar edi va xinolarini chiroyli qilishar edi; bu ularni namozdan toʻsmas edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Бизнинг аёлларимиз кечаси хино қўйишар, тонг отганда уни ечиб, таҳорат қилиб намоз ўқишар, сўнг намоздан кейин яна хино қўйишар эди. Пешин бўлганда эса уни ечиб, таҳорат қилиб намоз ўқишар эди ва хиноларини чиройли қилишар эди; бу уларни намоздан тўсмас эди».

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ : " كُنَّ نِسَاؤُنَا إِذَا صَلَّيْنَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ، اخْتَضَبْنَ، فَإِذَا أَصْبَحْنَ أَطْلَقْنَهُ وَتَوَضَّأْنَ وَصَلَّيْنَ، وَإِذَا صَلَّيْنَ الظُّهْرَ اخْتَضَبْنَ، فَإِذَا أَرَدْنَ أَنْ يُصَلِّينَ الْعَصْرَ، أَطْلَقْنَهُ فَأَحْسَنَّ خِضَابَهُ وَلَا يَحْبِسْنَ عَنْ الصَّلَاةِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhu) aytdi: «Bizning ayollarimiz xufton namozini oʻqishgach xino qoʻyishar, tong otganda uni yechib, tahorat qilib namoz oʻqishar edi. Peshinni oʻqishsa, xino qoʻyishar, asrni oʻqimoqchi boʻlganlarida uni yechishar edi va xinolari chiroyli boʻlar edi; bu ularni namozdan ushlab qolmas edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу) айтди: «Бизнинг аёлларимиз хуфтон намозини ўқишгач хино қўйишар, тонг отганда уни ечиб, таҳорат қилиб намоз ўқишар эди. Пешинни ўқишса, хино қўйишар, асрни ўқимоқчи бўлганларида уни ечишар эди ва хинолари чиройли бўлар эди; бу уларни намоздан ушлаб қолмас эди».

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ ، عَنْ خُصَيْفٍ ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ، قَالَ : " يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot xotini hayzli holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «Yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «Ярим динор садақа қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ الْحَكَمِ ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، فِي الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ، قَالَ : " يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ، أَوْ نِصْفِ دِينَارٍ شَكَّ الْحَكَمُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xotini hayzli holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «Bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilsin», dedi — al-Hakam shubha qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «Бир динор ёки ярим динор садақа қилсин», деди — ал-Ҳакам шубҳа қилди.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ الْحَكَمِ ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، فِي الَّذِي يَغْشَى امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ " يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ، أَوْ نِصْفِ دِينَارٍ " ، قَالَ شُعْبَةُ : أَمَّا حِفْظِي فَهُوَ مَرْفُوعٌ، وَأَمَّا فُلَانٌ وَفُلَانٌ، فَقَالَا : غَيْرُ مَرْفُوعٍ، فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ : حَدِّثْنَا بِحِفْظِكَ، وَدَعْ مَا قَالَ فُلَانٌ وَفُلَانٌ، فَقَالَ : " وَاللَّهِ مَا أُحِبُّ أَنِّي عُمِّرْتُ فِي الدُّنْيَا عُمُرَ نُوحٍ وَأَنِّي حَدَّثْتُ بِهَذَا، أَوْ سَكَتُّ عَنْ هَذَا "، قَالَ أَبُو مُحَمَّد : عَبْدُ الحَمِيدِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحمَنِ بْنِ زَيدِ بْنِ الخَطَّابِ وَكَانَ وَالِيَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَلَى الْكُوفَةِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xotini hayzli holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «Bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilsin», dedi. Shuʼba aytdi: Mening yodimda u marfuʼdir; falonchi va falonchi esa uni marfuʼ emas, dedilar. Shunda qavmdan baʼzilar: Bizga oʻz yodingdagini soʻzlab ber, falonchi va falonchining gapini qoʻy, dedilar. U: «Allohga qasamki, dunyoda Nuhning umricha yashab, buni rivoyat qilishim menga yoqmaydi», dedi — yoki: «bu haqda sukut qilishim», dedi. Abu Muhammad aytdi: Abdulhamid — Ibn Zayd ibn Abdurrahmon ibn Zayd ibn al-Xattobdir; u Umar ibn Abdulazizning Kufadagi voliysi edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «Бир динор ёки ярим динор садақа қилсин», деди. Шуъба айтди: Менинг ёдимда у марфуъдир; фалончи ва фалончи эса уни марфуъ эмас, дедилар. Шунда қавмдан баъзилар: Бизга ўз ёдингдагини сўзлаб бер, фалончи ва фалончининг гапини қўй, дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, дунёда Нуҳнинг умрича яшаб, буни ривоят қилишим менга ёқмайди», деди — ёки: «бу ҳақда сукут қилишим», деди. Абу Муҳаммад айтди: Абдулҳамид — Ибн Зайд ибн Абдурраҳмон ибн Зайд ибн ал-Хаттобдир; у Умар ибн Абдулазизнинг Куфадаги волийси эди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ ، عَنْ رَجُلٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قَالَ : " إِذَا أَتَاهَا فِي دَمٍ فَدِينَارٌ، وَإِذَا أَتَاهَا وَقَدْ انْقَطَعَ الدَّمُ فَنِصْفُ دِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Agar unga qon (oqib turgan) holida yaqinlashsa — bir dinor; qon toʻxtagandan keyin yaqinlashsa — yarim dinor».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Агар унга қон (оқиб турган) ҳолида яқинлашса — бир динор; қон тўхтагандан кейин яқинлашса — ярим динор».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ خُصَيْفٍ ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ : " يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ xotini hayzli holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «Yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «Ярим динор садақа қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيِّ ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " إِذَا أَتَى الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ، فَإِنْ كَانَ الدَّمُ عَبِيطًا، فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ، وَإِنْ كَانَتْ صُفْرَةً، فَلْيَتَصَدَّقْ بِنِصْفِ دِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Erkak xotiniga u hayzli holida yaqinlik qilsa, agar qon qip-qizil boʻlsa, bir dinor sadaqa qilsin; agar sargʻish boʻlsa, yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Эркак хотинига у ҳайзли ҳолида яқинлик қилса, агар қон қип-қизил бўлса, бир динор садақа қилсин; агар сарғиш бўлса, ярим динор садақа қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ بْنُ غِيَاثٍ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ الْحَكَمِ ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ، قَالَ : " يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ، أَوْ بِنِصْفِ دِينَارٍ "، وقَالَ إِبْرَاهِيمُ : " يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan xotiniga u hayzli holida yaqinlik qilgan kishi haqida soʻraldi. U: «Bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilsin», dedi. Ibrohim esa: «Allohdan magʻfirat soʻraydi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан хотинига у ҳайзли ҳолида яқинлик қилган киши ҳақида сўралди. У: «Бир динор ёки ярим динор садақа қилсин», деди. Иброҳим эса: «Аллоҳдан мағфират сўрайди», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ عَطَاءٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قَالَ : " إِذَا وَقَعَ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ فَعَلَيْهِ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِدِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Xotiniga u hayzli holida yaqinlik qilsa, unga bir dinor sadaqa qilish lozim».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Хотинига у ҳайзли ҳолида яқинлик қилса, унга бир динор садақа қилиш лозим».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ مِقْسَمٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قَالَ : " يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ، أَوْ نِصْفِ دِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Bir dinor yoki yarim dinor sadaqa qilsin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Бир динор ёки ярим динор садақа қилсин».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ عَطَاءٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، فِي الَّذِي يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ، قَالَ : " يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xotiniga u hayzli holida yaqinlik qilgan kishi haqida: «Bir dinor sadaqa qilsin», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хотинига у ҳайзли ҳолида яқинлик қилган киши ҳақида: «Бир динор садақа қилсин», деди.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاق ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ ، عَنْ مُجَاهِدٍ ، قَالَ : لَقَدْ عَرَضْتُ الْقُرْآنَ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا ثَلَاثَ عَرَضَاتٍ، أَقِفُ عِنْدَ كُلِّ آيَةٍ أَسْأَلُهُ فِيمَ أُنْزِلَتْ، وَفِيمَ كَانَتْ؟، فَقُلْتُ : يَا ابْنَ عَبَّاسٍ، أَرَأَيْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى : # فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ سورة البقرة آية 222 #، قَالَ : " مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمْ أَنْ تَعْتَزِلُوهُنَّ "

Mujohid aytdi: Men Qurʼonni Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga uch marta boshdan-oxirigacha oʻqib chiqdim; har bir oyat oldida toʻxtab, undan bu oyat nima haqida nozil boʻlgani va nima xususida ekanini soʻrar edim. Men: «Ey Ibn Abbos, Allohning {Bas, poklansalar, Alloh sizlarga buyurgan joydan ularga yaqinlashinglar} degan soʻzi haqida nima deysiz?» — dedim. U: «Alloh sizlarni ulardan chetlanishga buyurgan joydan», — dedi.Мужоҳид айтди: Мен Қуръонни Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га уч марта бошдан-охиригача ўқиб чиқдим; ҳар бир оят олдида тўхтаб, ундан бу оят нима ҳақида нозил бўлгани ва нима хусусида эканини сўрар эдим. Мен: «Эй Ибн Аббос, Аллоҳнинг {Бас, поклансалар, Аллоҳ сизларга буюрган жойдан уларга яқинлашинглар} деган сўзи ҳақида нима дейсиз?» — дедим. У: «Аллоҳ сизларни улардан четланишга буюрган жойдан», — деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا : # فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ سورة البقرة آية 223 #، قَالَ : " ائْتِهَا مِنْ بَيْنِ يَدَيْهَا وَمِنْ خَلْفِهَا بَعْدَ أَنْ يَكُونَ فِي الْمَأْتَى "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) {ekinzoringizga xohlagan tarzda kelinglar} (oyati) haqida: «Unga oldidan ham, orqasidan ham kelaver, faqat kelish joyi (farj)da boʻlsin», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) {экинзорингизга хоҳлаган тарзда келинглар} (ояти) ҳақида: «Унга олдидан ҳам, орқасидан ҳам келавер, фақат келиш жойи (фарж)да бўлсин», — деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ، عَنْ دَاوُدَ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنَّهُ كَانَ " يَكْرَهُ إِتْيَانَ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ فِي دُبُرِهَا، وَيَعِيبُهُ عَيْبًا شَدِيدًا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) erkakning ayoliga orqasidan yaqinlik qilishini makruh sanar va uni qattiq ayblar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) эркакнинг аёлига орқасидан яқинлик қилишини макруҳ санар ва уни қаттиқ айблар эди.

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ فِي قَوْلِهِ : " # وَلا جُنُبًا إِلا عَابِرِي سَبِيلٍ سورة النساء آية 43 #، قَالَ : هُوَ الْمُسَافِرُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhu) Allohning {Yoʻlni kesib oʻtuvchilardan boʻlak, junub holingizda ham (namozga yaqinlashmanglar)} degan soʻzi haqida: «U — musofirdir», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу) Аллоҳнинг {Йўлни кесиб ўтувчилардан бўлак, жунуб ҳолингизда ҳам (намозга яқинлашманглар)} деган сўзи ҳақида: «У — мусофирдир», — деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ ، أَنْبأَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَمْرٍو ، عَنْ عَطَاءٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَابْنُ جُرَيْجٍ ، عَنْ عَطَاءٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَّرَ الصَّلَاةَ ذَاتَ لَيْلَةٍ، فَقِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، الصَّلَاةَ، نَامَ النِّسَاءُ وَالْوِلْدَانُ، فَخَرَجَ وَهُوَ يَمْسَحُ الْمَاءَ عَنْ شِقِّهِ، وَهُوَ يَقُولُ : " هُوَ الْوَقْتُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي "

Ibn Abbosdan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kecha namozni kechiktirdilar. Shunda: «Ey Rasululloh, namoz! Ayollar va bolalar uxlab qoldi», — deyildi. U zot yonlaridagi suvni artgan holda chiqib keldilar va: «Agar ummatimga mashaqqat boʻlishidan (qoʻrqmaganimda), (asl) vaqt shudir», — der edilar.Ибн Аббосдан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кеча намозни кечиктирдилар. Шунда: «Эй Расулуллоҳ, намоз! Аёллар ва болалар ухлаб қолди», — дейилди. У зот ёнларидаги сувни артган ҳолда чиқиб келдилар ва: «Агар умматимга машаққат бўлишидан (қўрқмаганимда), (асл) вақт шудир», — дер эдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ إِسْرَائِيلَ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : قِيلَ : " يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ الَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يُصَلُّونَ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ ؟ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى : # وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ سورة البقرة آية 143 # "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Ey Allohning Rasuli! Baytul-Maqdisga qarab namoz oʻqib oʻlganlar haqida nima deysiz?» deyildi. Shunda Alloh taolo: {Alloh imoningizni zoye qiladigan emas} (Baqara, 143) oyatini nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули! Байтул-Мақдисга қараб намоз ўқиб ўлганлар ҳақида нима дейсиз?» дейилди. Шунда Аллоҳ таоло: {Аллоҳ имонингизни зое қиладиган эмас} (Бақара, 143) оятини нозил қилди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ الْحَكَمِ ، قَالَ : سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهِ عَنْهُمَا، قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ ، فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الْعِشَاءِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ قَامَ، فَقَالَ : " أَنَامَ الْغُلَيِّمُ؟ " أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا ، فَقَامَ فَصَلَّى فَجِئْتُ، فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ، فَأَخَذَ بِيَدِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men xolam Maymunanikida edim. Xufton (namozi)dan keyin Nabiy ﷺ kelib toʻrt rakat namoz oʻqidilar, soʻng turib: «Bolakay uxladimi?» dedilar — yoki shunga oʻxshash soʻz (aytdilar). Soʻng turib namoz oʻqidilar. Men kelib chap tomonlarida turdim, u zot qoʻlimdan ushlab meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен холам Маймунаникида эдим. Хуфтон (намози)дан кейин Набий ﷺ келиб тўрт ракат намоз ўқидилар, сўнг туриб: «Болакай ухладими?» дедилар — ёки шунга ўхшаш сўз (айтдилар). Сўнг туриб намоз ўқидилар. Мен келиб чап томонларида турдим, у зот қўлимдан ушлаб мени ўнг томонларига ўтказдилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ طَاوُسًا يُحَدِّثُ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : " أُمِرَ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةٍ أَعْظُمٍ، وَأُمِرَ أَنْ لَا يَكُفَّ شَعَرًا وَلَا ثَوْبًا " قَالَ شُعْبَةُ : وَحَدَّثَنِيهِ مَرَّةً أُخْرَى قَالَ : " أُمِرْتُ بِالسُّجُودِ، وَلَا أَكُفَّ شَعَرًا وَلَا ثَوْبًا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Nabiyingiz ﷺ yetti suyak ustida sajda qilishga buyurildilar va sochni ham, kiyimni ham yigʻishtirmaslikka buyurildilar». Shuʼba aytdi: Buni menga boshqa safar (shunday) aytib berdi: «Men sajda qilishga hamda sochni ham, kiyimni ham yigʻishtirmaslikka buyurildim».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Набийингиз ﷺ етти суяк устида сажда қилишга буюрилдилар ва сочни ҳам, кийимни ҳам йиғиштирмасликка буюрилдилар». Шуъба айтди: Буни менга бошқа сафар (шундай) айтиб берди: «Мен сажда қилишга ҳамда сочни ҳам, кийимни ҳам йиғиштирмасликка буюрилдим».

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، وَيَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، قَالَا : حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ، قَالَ : حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ : الْجَبْهَةِ قَالَ وُهَيْبٌ : وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى أَنْفِهِ وَالْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ، وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ، وَلَا نَكُفَّ الثِّيَابَ وَلَا الشَّعَرَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Men yetti suyak ustida sajda qilishga buyurildim: peshona ustida — Vuhayb aytdi: (roviy) qoʻli bilan burniga ishora qildi — hamda ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoqning uchlari ustida; kiyimlarni ham, sochni ham yigʻishtirmasligimizga (buyurildik)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Мен етти суяк устида сажда қилишга буюрилдим: пешона устида — Вуҳайб айтди: (ровий) қўли билан бурнига ишора қилди — ҳамда икки қўл, икки тизза ва икки оёқнинг учлари устида; кийимларни ҳам, сочни ҳам йиғиштирмаслигимизга (буюрилдик)», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ سُحَيْمٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السِّتَارَةَ وَالنَّاسُ صُفُوفٌ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ، فَقَالَ : " يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلَّا الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ، أَلَا إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا، فَأَمَّا الرُّكُوعُ، فَعَظِّمُوا رَبَّكُمْ، وَأَمَّا السُّجُودُ، فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ، فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ pardani koʻtardilar, odamlar esa Abu Bakr ortida saf-saf (turgan) edilar. Shunda u zot: «Ey odamlar! Darhaqiqat, paygʻambarlik bashoratlaridan faqat solih tush qoldi, uni musulmon koʻradi yoki uning (haqida) koʻrsatiladi. Ogoh boʻlinglar! Men rukuʼ yoki sajdada Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda Robbingizni ulugʻlanglar; sajdaga kelsak, unda duoga astoydil berilinglar, zero (duolaringiz) ijobat boʻlishga loyiqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пардани кўтардилар, одамлар эса Абу Бакр ортида саф-саф (турган) эдилар. Шунда у зот: «Эй одамлар! Дарҳақиқат, пайғамбарлик башоратларидан фақат солиҳ туш қолди, уни мусулмон кўради ёки унинг (ҳақида) кўрсатилади. Огоҳ бўлинглар! Мен рукуъ ёки саждада Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда Роббингизни улуғланглар; саждага келсак, унда дуога астойдил берилинглар, зеро (дуоларингиз) ижобат бўлишга лойиқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ سُحَيْمٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ وَأَنَا رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ، فَأَمَّا الرُّكُوعُ، فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ، وَأَمَّا السُّجُودُ، فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ، فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, men rukuʼda yoki sajdada turib Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda Robbni ulugʻlanglar; sajdaga kelsak, unda duoga astoydil berilinglar, zero (duolaringiz) ijobat boʻlishga loyiqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен рукуъда ёки саждада туриб Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда Роббни улуғланглар; саждага келсак, унда дуога астойдил берилинглар, зеро (дуоларингиз) ижобат бўлишга лойиқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، حَدَّثَنِي بَكْرٌ هُوَ ابْنُ مُضَرَ ، عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ ، عَنْ بُكَيْرٍ ، أَنَّ كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهِ عَنْهُ رَأَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ يُصَلِّي وَرَأْسُهُ مَعْقُوصٌ مِنْ وَرَائِهِ فَقَامَ وَرَاءَهُ، فَجَعَلَ يَحُلُّهُ، وَأَقَرَّ لَهُ الْآخَرُ، ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ ، فَقَالَ : مَا لَكَ وَرَأْسِي؟ قَالَ : إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِنَّمَا مَثَلُ هَذَا كَمَثَلِ الَّذِي يُصَلِّي وَهُوَ مَكْتُوفٌ "

Ibn Abbosning ozod qilingan quli Kurayb hadis aytdiki, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Abdulloh ibn Horisni sochini orqasidan toʻplab bogʻlab olgan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdi. U uning ortida turib, sochini yechishga kirishdi, anavi esa uni qoʻyib berib turaverdi. Soʻng u Ibn Abbosga yuzlanib: «Senga nima boʻldi, nega boshim bilan ovora boʻlding?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bunday (qilgan)ning misoli qoʻllari bogʻlangan holda namoz oʻqiyotgan kishining misoliga oʻxshaydi›, deganlarini eshitganman», dedi.Ибн Аббоснинг озод қилинган қули Курайб ҳадис айтдики, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Абдуллоҳ ибн Ҳорисни сочини орқасидан тўплаб боғлаб олган ҳолда намоз ўқиётганини кўрди. У унинг ортида туриб, сочини ечишга киришди, анави эса уни қўйиб бериб тураверди. Сўнг у Ибн Аббосга юзланиб: «Сенга нима бўлди, нега бошим билан овора бўлдинг?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бундай (қилган)нинг мисоли қўллари боғланган ҳолда намоз ўқиётган кишининг мисолига ўхшайди›, деганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : جِئْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ يَعْنِي : عَلَى أَتَانٍ، وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى أَوْ بِعَرَفَةَ ، فَمَرَرْتُ عَلَى بَعْضِ الصَّفِّ فَنَزَلْتُ عَنْهَا وَتَرَكْتُهَا تَرْعَى، وَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men va Fazl bir eshakka minib keldik, Nabiy ﷺ esa Minoda yoki Arafotda namoz oʻqiyotgan edilar. Men safning bir qismidan oʻtdim, soʻng undan tushdim va uni oʻtlagani qoʻyib yuborib, safga kirdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен ва Фазл бир эшакка миниб келдик, Набий ﷺ эса Минода ёки Арафотда намоз ўқиётган эдилар. Мен сафнинг бир қисмидан ўтдим, сўнг ундан тушдим ва уни ўтлагани қўйиб юбориб, сафга кирдим.

أَخْبَرَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لَا صَلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ، وَلَا صَلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Menga rozi boʻlingan kishilar — ular orasida Umar ibn al-Xattob ham bor edi, mening nazdimda ularning eng rozi boʻlganim Umar edi — hadis aytishdiki, Allohning Paygʻambari ﷺ: «Bomdod namozidan keyin quyosh chiqquncha namoz yoʻq va asr namozidan keyin quyosh botguncha namoz yoʻq» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Менга рози бўлинган кишилар — улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб ҳам бор эди, менинг наздимда уларнинг энг рози бўлганим Умар эди — ҳадис айтишдики, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Бомдод намозидан кейин қуёш чиққунча намоз йўқ ва аср намозидан кейин қуёш ботгунча намоз йўқ» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل هُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنَّهُ قَالَ فِي السُّجُودِ فِي ص : " لَيْسَتْ مِنْ عَزَائِمِ السُّجُودِ، وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَ فِيهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) «Sod» (surasi)dagi sajda haqida: «U vojib sajdalardan emas, lekin men Rasululloh ﷺ unda sajda qilganlarini koʻrdim», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) «Сод» (сураси)даги сажда ҳақида: «У вожиб саждалардан эмас, лекин мен Расулуллоҳ ﷺ унда сажда қилганларини кўрдим», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ هُوَ ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَحْوَلِ ، عَنْ طَاوُسٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ يَتَهَجَّدُ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ : " اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ قَيُّومُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ مَلِكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، أَنْتَ الْحَقُّ، وَقَوْلُكَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالْبَعْثُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَمُحَمَّدٌّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَقٌّ. اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِكَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ kechasi tahajjudga turganlarida shunday der edilar: «Allohumma, hamd Sengadir. Sen osmonlar, yer va ulardagilarning nurisan. Hamd Sengadir. Sen osmonlar, yer va ulardagilarni turgʻizib turuvchisan. Hamd Sengadir. Sen osmonlar, yer va ulardagilarning egasisan. Sen Haqsan, soʻzing haq, vaʼdang haq, Senga yoʻliqish haq, jannat haq, doʻzax haq, qayta tirilish haq, paygʻambarlar haq, Muhammad ﷺ haq. Allohumma, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga qaytdim, Sen (bergan hujjat) ila daʼvo qildim, hukmni Senga topshirdim. Bas, avval qilgan va keyin qilgan, oshkor qilgan va sir tutgan (gunohlarim)ni magʻfirat qilgin. Sen oldinga oʻtkazuvchisan, Sen orqaga qoldiruvchisan. Sendan oʻzga iloh yoʻq, Sensiz hech qanday hovl va quvvat yoʻq».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси таҳажжудга турганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳумма, ҳамд Сенгадир. Сен осмонлар, ер ва улардагиларнинг нурисан. Ҳамд Сенгадир. Сен осмонлар, ер ва улардагиларни турғизиб турувчисан. Ҳамд Сенгадир. Сен осмонлар, ер ва улардагиларнинг эгасисан. Сен Ҳақсан, сўзинг ҳақ, ваъданг ҳақ, Сенга йўлиқиш ҳақ, жаннат ҳақ, дўзах ҳақ, қайта тирилиш ҳақ, пайғамбарлар ҳақ, Муҳаммад ﷺ ҳақ. Аллоҳумма, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга қайтдим, Сен (берган ҳужжат) ила даъво қилдим, ҳукмни Сенга топширдим. Бас, аввал қилган ва кейин қилган, ошкор қилган ва сир тутган (гуноҳларим)ни мағфират қилгин. Сен олдинга ўтказувчисан, Сен орқага қолдирувчисан. Сендан ўзга илоҳ йўқ, Сенсиз ҳеч қандай ҳовл ва қувват йўқ».

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيُّ ، وَمُسَدَّدٌ قَالَا : حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ ، عَنْ طَاوُسٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " صَلَّى فِي كُسُوفٍ ثَمَانَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ (quyosh) tutilishida toʻrt sajdada sakkiz rukuʼ (bilan namoz) oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ (қуёш) тутилишида тўрт саждада саккиз рукуъ (билан намоз) ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو يَعْقُوبَ يُوسُفُ الْبُوَيْطِيُّ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِدْرِيسَ هُوَ الشَّافِعِيُّ ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَحَكَى ابْنُ عَبَّاسٍ : أَنَّ صَلَاتَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ خَطَبَهُمْ، فَقَالَ : " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ، وَلَا لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ، فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Quyosh tutildi va Rasululloh ﷺ namoz oʻqidilar. Ibn Abbos u zotning namozlarini shunday hikoya qildi: (u) ikki rakaat (boʻlib), har bir rakaatda ikki rukuʼ (bor edi). Soʻng u zot ularga xutba qilib: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir; ular birovning oʻlimi uchun ham, hayoti uchun ham tutilmaydi. Bas, buni koʻrsangiz, Allohni zikr qilishga shoshilinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Қуёш тутилди ва Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқидилар. Ибн Аббос у зотнинг намозларини шундай ҳикоя қилди: (у) икки ракаат (бўлиб), ҳар бир ракаатда икки рукуъ (бор эди). Сўнг у зот уларга хутба қилиб: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир; улар бировнинг ўлими учун ҳам, ҳаёти учун ҳам тутилмайди. Бас, буни кўрсангиз, Аллоҳни зикр қилишга шошилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعٍ قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَ الْمِنْبَرَ، فَلَمَّا اتَّخَذَ الْمِنْبَرَ، تَحَوَّلَ إِلَيْهِ، حَنَّ الْجِذْعُ فَاحْتَضَنَهُ فَسَكَنَ، وَقَالَ : " لَوْ لَمْ أَحْتَضِنْهُ، لَحَنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " . حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، مِثْلَهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ minbar tutishlaridan oldin bir xurmo tanasiga (suyanib) xutba qilar edilar. Minbar tutgach, unga oʻtdilar va tana nola qildi. U zot uni bagʻirlariga bosdilar, shunda u tinchidi va: «Agar men uni bagʻrimga bosmaganimda, u qiyomat kunigacha nola qilardi», dedilar. Boshqa sanad bilan ham Anasdan, u Nabiy ﷺdan xuddi shunday rivoyat qilingan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ минбар тутишларидан олдин бир хурмо танасига (суяниб) хутба қилар эдилар. Минбар тутгач, унга ўтдилар ва тана нола қилди. У зот уни бағирларига босдилар, шунда у тинчиди ва: «Агар мен уни бағримга босмаганимда, у қиёмат кунигача нола қиларди», дедилар. Бошқа санад билан ҳам Анасдан, у Набий ﷺдан худди шундай ривоят қилинган.

أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيل ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِثَلَاثٍ : بِ سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Nabiy ﷺ uch (rakʼat) bilan vitr qilar edilar: {Sabbihisma robbikal aʼlaa} (Aʼlo surasi), {Qul yaa ayyuhal kaafirun} (Kofirun surasi) va {Qul huvalloohu ahad} (Ixlos surasi)ni oʻqir edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: «Набий ﷺ уч (ракъат) билан витр қилар эдилар: {Саббиҳисма роббикал аълаа} (Аъло сураси), {Қул яа айюҳал каафирун} (Кофирун сураси) ва {Қул ҳуваллооҳу аҳад} (Ихлос сураси)ни ўқир эдилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ ، قَالَ : حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِثَلَاثٍ : يَقْرَأُ فِي الْأُولَى بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى، وَفِي الثَّانِيَةِ بِقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ، وَفِي الثَّالِثَةِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Nabiy ﷺ uch (rakʼat) bilan vitr qilar edilar: birinchisida {Sabbihisma robbikal aʼlaa}ni, ikkinchisida {Qul yaa ayyuhal kaafirun}ni, uchinchisida {Qul huvalloohu ahad}ni oʻqir edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: «Набий ﷺ уч (ракъат) билан витр қилар эдилар: биринчисида {Саббиҳисма роббикал аълаа}ни, иккинчисида {Қул яа айюҳал каафирун}ни, учинчисида {Қул ҳуваллооҳу аҳад}ни ўқир эдилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنِي ابْنُ عُيَيْنَةَ ، حَدَّثَنِي أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَطَاءً يَقُولُ : سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ، يَقُولُ : " أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ بَدَأَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ يَوْمَ الْعِيدِ، ثُمَّ خَطَبَ فَرُئِيَ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ النِّسَاءَ فَأَتَاهُنَّ، فَذَكَّرَهُنَّ وَوَعَظَهُنَّ، وَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَتَصَدَّقْنَ، وَبِلَالٌ قَابِضٌ بِثَوْبِهِ، فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تَجِيءُ بِالْخُرْصِ وَالشَّيْءِ، ثُمَّ تُلْقِيهِ فِي ثَوْبِ بِلَالٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: «Men Rasululloh ﷺ haqida guvohlik beramanki, u zot iyd kuni xutbadan oldin namozdan boshladilar, soʻng xutba qildilar. Soʻng ayollarga eshittira olmagan deb bilinib, ularning oldiga bordilar, ularga eslatma va vaʼz qildilar hamda sadaqa qilishga buyurdilar. Bilol esa kiyimini tutib turardi. Ayol (bir-bir) isirgʻa va (boshqa) narsalarni keltirib, Bilolning kiyimiga tashlay boshladi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳақида гувоҳлик бераманки, у зот ийд куни хутбадан олдин намоздан бошладилар, сўнг хутба қилдилар. Сўнг аёлларга эшиттира олмаган деб билиниб, уларнинг олдига бордилар, уларга эслатма ва ваъз қилдилар ҳамда садақа қилишга буюрдилар. Билол эса кийимини тутиб турарди. Аёл (бир-бир) исирға ва (бошқа) нарсаларни келтириб, Билолнинг кийимига ташлай бошлади».

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ ، عَنْ طَاوُسٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهِ عَنْهُ، قَالَ : " شَهِدْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ، وَعُمَرَ، وَعُثْمَانَ يُصَلُّونَ قَبْلَ الْخُطْبَةِ فِي الْعِيدِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmonning iydda xutbadan oldin namoz oʻqiyotganlarida hozir boʻldim», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмоннинг ийдда хутбадан олдин намоз ўқиётганларида ҳозир бўлдим», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، حَدَّثَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " خَرَجَ يَوْمَ الْفِطْرِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، وَلَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلَا بَعْدَهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ fitr kuni chiqib, ikki rakaat (namoz) oʻqidilar va undan oldin ham, undan keyin ham (boshqa namoz) oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ фитр куни чиқиб, икки ракаат (намоз) ўқидилар ва ундан олдин ҳам, ундан кейин ҳам (бошқа намоз) ўқимадилар.