Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ تُوُفِّيَ أَبِي وَعَلَيْهِ دَيْنٌ، فَعَرَضْتُ عَلَى غُرَمَائِهِ أَنْ يَأْخُذُوا التَّمْرَ بِمَا عَلَيْهِ، فَأَبَوْا وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ فِيهِ وَفَاءً، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ ‏"‏ إِذَا جَدَدْتَهُ فَوَضَعْتَهُ فِي الْمِرْبَدِ آذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ فَجَاءَ وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَجَلَسَ عَلَيْهِ، وَدَعَا بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ غُرَمَاءَكَ، فَأَوْفِهِمْ ‏"‏‏.‏ فَمَا تَرَكْتُ أَحَدًا لَهُ عَلَى أَبِي دَيْنٌ إِلاَّ قَضَيْتُهُ، وَفَضَلَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ وَسْقًا سَبْعَةٌ عَجْوَةٌ، وَسِتَّةٌ لَوْنٌ أَوْ سِتَّةٌ عَجْوَةٌ وَسَبْعَةٌ لَوْنٌ، فَوَافَيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَغْرِبَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَضَحِكَ فَقَالَ ‏"‏ ائْتِ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ فَأَخْبِرْهُمَا ‏"‏‏.‏ فَقَالاَ لَقَدْ عَلِمْنَا إِذْ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا صَنَعَ أَنْ سَيَكُونُ ذَلِكَ‏.‏ وَقَالَ هِشَامٌ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ صَلاَةَ الْعَصْرِ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا بَكْرٍ وَلاَ ضَحِكَ، وَقَالَ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا دَيْنًا‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ صَلاَةَ الظُّهْرِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam vafot etdi va u qarzdor edi. Men uning qarz beruvchilariga — otamning qarzi evaziga — bogʻimning mevalarini (xurmolarini) olishni taklif qildim, lekin ular — bu (qarzni) toʻliq qoplamaydi, deb oʻylab — taklifni rad etdi. Bas, men Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, unga bu haqda aytdim. U zot (menga): «Sen xurmoni uzib, uni mirbad (xurmo quritiladigan joy)ga yigʻganingda, meni (chaqir)», — dedilar. Nihoyat, u zot Abu Bakr va Umar bilan birga kelib, xurmoning ustiga oʻtirdi va Allohdan — uni barakali qilishni — soʻrab duo qildi. Soʻng u zot: «Qarz beruvchilaringni chaqir va ularga haqlarini toʻliq ber», — dedilar. Bas, men otamning barcha qarz beruvchilarining toʻliq (haqini) toʻladim va (shundan keyin ham) oʻn uch vasq xurmo ortdi — ulardan yettitasi ajva, oltitasi esa lavn edi (yoki oltitasi ajva, yettitasi lavn edi). Men quyosh botishda Allohning Rasuli ﷺ ni uchratdim va unga bu haqda xabar berdim. Shunda u zot tabassum qilib: «Abu Bakr va Umarning oldiga borib, ularga bu haqda ayt», — dedi. Ular: «Allohning Rasuli ﷺ qilgan (ish)ni qilganda, biz — shunday (barakat) boʻlishini sezgan edik», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам вафот этди ва у қарздор эди. Мен унинг қарз берувчиларига — отамнинг қарзи эвазига — боғимнинг меваларини (хурмоларини) олишни таклиф қилдим, лекин улар — бу (қарзни) тўлиқ қопламайди, деб ўйлаб — таклифни рад этди. Бас, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, унга бу ҳақда айтдим. У зот (менга): «Сен хурмони узиб, уни мирбад (хурмо қуритиладиган жой)га йиғганингда, мени (чақир)», — дедилар. Ниҳоят, у зот Абу Бакр ва Умар билан бирга келиб, хурмонинг устига ўтирди ва Аллоҳдан — уни баракали қилишни — сўраб дуо қилди. Сўнг у зот: «Қарз берувчиларингни чақир ва уларга ҳақларини тўлиқ бер», — дедилар. Бас, мен отамнинг барча қарз берувчиларининг тўлиқ (ҳақини) тўладим ва (шундан кейин ҳам) ўн уч васқ хурмо ортди — улардан еттитаси ажва, олтитаси эса лавн эди (ёки олтитаси ажва, еттитаси лавн эди). Мен қуёш ботишда Аллоҳнинг Расули ﷺ ни учратдим ва унга бу ҳақда хабар бердим. Шунда у зот табассум қилиб: «Абу Бакр ва Умарнинг олдига бориб, уларга бу ҳақда айт», — деди. Улар: «Аллоҳнинг Расули ﷺ қилган (иш)ни қилганда, биз — шундай (баракат) бўлишини сезган эдик», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى إِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ga — namozni mukammal oʻqish, zakot berish va har bir musulmonga yaxshi nasihat (xayrixohlik) qilish (sharti) bilan — bayʼat berdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ га — намозни мукаммал ўқиш, закот бериш ва ҳар бир мусулмонга яхши насиҳат (хайрихоҳлик) қилиш (шарти) билан — байъат бердим.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، قَالَ سَمِعْتُ عَامِرًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَدْ أَعْيَا، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبَهُ، فَدَعَا لَهُ، فَسَارَ بِسَيْرٍ لَيْسَ يَسِيرُ مِثْلَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لاَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ‏"‏‏.‏ فَبِعْتُهُ فَاسْتَثْنَيْتُ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ، وَنَقَدَنِي ثَمَنَهُ، ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَأَرْسَلَ عَلَى إِثْرِي، قَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ لآخُذَ جَمَلَكَ، فَخُذْ جَمَلَكَ ذَلِكَ فَهْوَ مَالُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ إِلَىَ الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ مُغِيرَةَ فَبِعْتُهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ‏.‏ وَقَالَ عَطَاءٌ وَغَيْرُهُ لَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ شَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ وَلَكَ ظَهْرُهُ حَتَّى تَرْجِعَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرْنَاكَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ تَبَلَّغْ عَلَيْهِ إِلَى أَهْلِكَ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِوَقِيَّةٍ‏.‏ وَتَابَعَهُ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ وَغَيْرِهِ عَنْ جَابِرٍ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ‏.‏ وَهَذَا يَكُونُ وَقِيَّةً عَلَى حِسَابِ الدِّينَارِ بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ‏.‏ وَلَمْ يُبَيِّنِ الثَّمَنَ مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ، وَابْنُ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ وَقِيَّةُ ذَهَبٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ بِمِائَتَىْ دِرْهَمٍ‏.‏ وَقَالَ دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِطَرِيقِ تَبُوكَ، أَحْسِبُهُ قَالَ بِأَرْبَعِ أَوَاقٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِعِشْرِينَ دِينَارًا‏.‏ وَقَوْلُ الشَّعْبِيِّ بِوَقِيَّةٍ أَكْثَرُ‏.‏ الاِشْتِرَاطُ أَكْثَرُ وَأَصَحُّ عِنْدِي‏.‏ قَالَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men sekin (yuradigan) va charchagan bir tuyaga mingan paytimda, Paygʻambar ﷺ (yonimdan) oʻtdi va uni urdi hamda unga Allohdan barakat (soʻrab duo) qildi. Tuya shu qadar tez (chopadigan) boʻldiki, ilgari hech qachon shunday boʻlmagan edi. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Uni menga bir uqiya (oltinga) sot», — dedilar. Men: «Yoʻq», — dedim. U zot yana: «Uni menga bir uqiya (oltinga) sot», — dedilar. Men uni sotdim va — uni oʻz uyimgacha minishni — shart qildim. Biz (Madinaga) yetib kelganda, men oʻsha tuyani Paygʻambar ﷺ ga olib bordim va u zot menga uning narxini berdi. Men uyga qaytdim, lekin u zot meni (chaqirib) yubordi va (men borganimda) u zot: «Men sening tuyangni olmayman. Tuyangni — sen uchun hadya (sifatida) — ol», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен секин (юрадиган) ва чарчаган бир туяга минган пайтимда, Пайғамбар ﷺ (ёнимдан) ўтди ва уни урди ҳамда унга Аллоҳдан баракат (сўраб дуо) қилди. Туя шу қадар тез (чопадиган) бўлдики, илгари ҳеч қачон шундай бўлмаган эди. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Уни менга бир уқия (олтинга) сот», — дедилар. Мен: «Йўқ», — дедим. У зот яна: «Уни менга бир уқия (олтинга) сот», — дедилар. Мен уни сотдим ва — уни ўз уйимгача минишни — шарт қилдим. Биз (Мадинага) етиб келганда, мен ўша туяни Пайғамбар ﷺ га олиб бордим ва у зот менга унинг нархини берди. Мен уйга қайтдим, лекин у зот мени (чақириб) юборди ва (мен борганимда) у зот: «Мен сенинг туянгни олмайман. Туянгни — сен учун ҳадя (сифатида) — ол», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، أَوِ الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْهُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، قَالَ قَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَبَاهُ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، فَلَمَّا حَضَرَ جِدَادُ النَّخْلِ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَتِهِ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ أَصْحَابَكَ ‏"‏‏.‏ فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَأَنَا وَاللَّهِ رَاضٍ أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلِمَ وَاللَّهِ الْبَيَادِرُ كُلُّهَا حَتَّى أَنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ أُغْرُوا بِي يَعْنِي هِيجُوا بِي فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam Uhud (gʻazoti) kuni shahid boʻldi va olti qiz hamda toʻlanishi (kerak boʻlgan) baʼzi qarzlarni qoldirdi. Xurmoni uzish vaqti kelganda, men Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga borib: «Yo Rasululloh! Bilasizki, otam Uhud kuni shahid boʻldi va koʻp qarzdor edi; men qarz beruvchilar sizni koʻrishini (uchratishini) xohlayman», — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Bor va turli xil xurmolarni yigʻib, ularni alohida-alohida uyumlarga qoʻy», — dedi. Men shunday qildim va u zotni chaqirdim. Uni koʻrgach, qarz beruvchilar oʻsha paytda oʻz haqlarini qattiq talab qila boshladi. Paygʻambar ﷺ ularning shu (xatti-harakatini) koʻrgach, eng katta uyumning atrofini uch marta aylanib, uning ustiga oʻtirdi va: «Sheriklaringni (yaʼni qarz beruvchilarni) chaqir», — dedi. Soʻng u zot — Alloh otamning barcha qarzlarini uzgunicha — oʻlchab, ularga berishda davom etdi. Allohga qasamki, men singillarimga bitta (ham) xurmo olib bormagan boʻlsam ham, Allohning otamning qarzlarini uzgani meni xursand qilardi. Lekin, Allohga qasamki, barcha uyumlar — (qanday boʻlsa) — butun (toʻliq) qoldi va men Allohning Rasuli ﷺ oʻtirgan uyumga qaradim — undan goʻyo bitta (ham) xurmo olinmaganday edi.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам Уҳуд (ғазоти) куни шаҳид бўлди ва олти қиз ҳамда тўланиши (керак бўлган) баъзи қарзларни қолдирди. Хурмони узиш вақти келганда, мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига бориб: «Ё Расулуллоҳ! Биласизки, отам Уҳуд куни шаҳид бўлди ва кўп қарздор эди; мен қарз берувчилар сизни кўришини (учратишини) хоҳлайман», — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Бор ва турли хил хурмоларни йиғиб, уларни алоҳида-алоҳида уюмларга қўй», — деди. Мен шундай қилдим ва у зотни чақирдим. Уни кўргач, қарз берувчилар ўша пайтда ўз ҳақларини қаттиқ талаб қила бошлади. Пайғамбар ﷺ уларнинг шу (хатти-ҳаракатини) кўргач, энг катта уюмнинг атрофини уч марта айланиб, унинг устига ўтирди ва: «Шерикларингни (яъни қарз берувчиларни) чақир», — деди. Сўнг у зот — Аллоҳ отамнинг барча қарзларини узгунича — ўлчаб, уларга беришда давом этди. Аллоҳга қасамки, мен сингилларимга битта (ҳам) хурмо олиб бормаган бўлсам ҳам, Аллоҳнинг отамнинг қарзларини узгани мени хурсанд қиларди. Лекин, Аллоҳга қасамки, барча уюмлар — (қандай бўлса) — бутун (тўлиқ) қолди ва мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ўтирган уюмга қарадим — ундан гўё битта (ҳам) хурмо олинмагандай эди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ اصْطَبَحَ نَاسٌ الْخَمْرَ يَوْمَ أُحُدٍ، ثُمَّ قُتِلُوا شُهَدَاءَ‏.‏ فَقِيلَ لِسُفْيَانَ مِنْ آخِرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ قَالَ لَيْسَ هَذَا فِيهِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Baʼzi odamlar Uhud (jangi) kunining ertalabida aroq (alkogol) ichdi va (oʻsha kuni) shahid boʻldi» (Sufyondan: «(Ular) kunning oxirgi qismida(mi)?» — deb soʻraldi. U: «Bunday maʼlumot rivoyatda kelmaydi», — dedi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Баъзи одамлар Уҳуд (жанги) кунининг эрталабида ароқ (алкогол) ичди ва (ўша куни) шаҳид бўлди» (Суфёндан: «(Улар) куннинг охирги қисмида(ми)?» — деб сўралди. У: «Бундай маълумот ривоятда келмайди», — деди).

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ جِيءَ بِأَبِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ مُثِّلَ بِهِ وَوُضِعَ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَذَهَبْتُ أَكْشِفُ عَنْ وَجْهِهِ، فَنَهَانِي قَوْمِي، فَسَمِعَ صَوْتَ صَائِحَةٍ فَقِيلَ ابْنَةُ عَمْرٍو، أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لِمَ تَبْكِي أَوْ لاَ تَبْكِي، مَا زَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لِصَدَقَةَ أَفِيهِ حَتَّى رُفِعَ قَالَ رُبَّمَا قَالَهُ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otamning (badani) buzilgan (shafqatsizlarcha jarohatlangan) jasadi Paygʻambar ﷺ ning oldiga keltirildi va u zotning roʻparasiga qoʻyildi. Men uning yuzini ochmoqchi boʻldim, lekin sheriklarim meni man qildi. Soʻng bir ayolning (motam) yigʻi ovozi eshitildi va — u Amrning qizi yoki opasi (singlisi) edi, deyildi. Paygʻambar ﷺ: «Nega u yigʻlayapti?» — dedi (yoki: «Yigʻlamanglar — chunki farishtalar hali (ham) uni qanotlari bilan soyalab turibdi», — dedi). (Buxoriy — Sadaqadan, rivoyatchidan: «Rivoyatda: ‹To u koʻtarilgunicha›, — degan ibora bormi?» — deb soʻradi. U: «Jobir buni aytgan boʻlishi mumkin», — deb javob berdi.)Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отамнинг (бадани) бузилган (шафқацизларча жароҳатланган) жасади Пайғамбар ﷺ нинг олдига келтирилди ва у зотнинг рўпарасига қўйилди. Мен унинг юзини очмоқчи бўлдим, лекин шерикларим мени ман қилди. Сўнг бир аёлнинг (мотам) йиғи овози эшитилди ва — у Амрнинг қизи ёки опаси (синглиси) эди, дейилди. Пайғамбар ﷺ: «Нега у йиғлаяпти?» — деди (ёки: «Йиғламанглар — чунки фаришталар ҳали (ҳам) уни қанотлари билан соялаб турибди», — деди). (Бухорий — Садақадан, ривоятчидан: «Ривоятда: ‹То у кўтарилгунича›, — деган ибора борми?» — деб сўради. У: «Жобир буни айтган бўлиши мумкин», — деб жавоб берди.)

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ يَأْتِينِي بِخَبَرِ الْقَوْمِ يَوْمَ الأَحْزَابِ ‏"‏‏.‏ قَالَ الزُّبَيْرُ أَنَا‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ يَأْتِينِي بِخَبَرِ الْقَوْمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ الزُّبَيْرُ أَنَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيًّا، وَحَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ahzob (Xandaq) kuni dushman haqidagi xabarni menga kim keltiradi?» — dedi. Zubayr: «Men (keltiraman)», — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: «Dushman haqidagi xabarni menga kim keltiradi?» — dedi. Zubayr yana: «Men (keltiraman)», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Har bir paygʻambarning havoriysi (sodiq yordamchisi) boʻlgan; mening havoriyim — Zubayr(dir)», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аҳзоб (Хандақ) куни душман ҳақидаги хабарни менга ким келтиради?» — деди. Зубайр: «Мен (келтираман)», — деди. Пайғамбар ﷺ яна: «Душман ҳақидаги хабарни менга ким келтиради?» — деди. Зубайр яна: «Мен (келтираман)», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир пайғамбарнинг ҳаворийси (содиқ ёрдамчиси) бўлган; менинг ҳаворийим — Зубайр(дир)», — деди.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَدَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ ـ قَالَ صَدَقَةُ أَظُنُّهُ ـ يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَ النَّاسَ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيًّا، وَإِنَّ حَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ odamlarni (chaqirganda) (Sadaqa — rivoyatchi: «Ehtimol, bu Xandaq kuni boʻlgan», — dedi), Zubayr (chaqiriqqa, yaʼni josuslik qilishga) javob berdi. Paygʻambar ﷺ odamlarni yana chaqirdi va Zubayr (yana) javob berdi. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Har bir paygʻambarning havoriysi boʻlgan; mening havoriyim — Zubayr ibn Avvom(dir)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ одамларни (чақирганда) (Садақа — ривоятчи: «Эҳтимол, бу Хандақ куни бўлган», — деди), Зубайр (чақириққа, яъни жосуслик қилишга) жавоб берди. Пайғамбар ﷺ одамларни яна чақирди ва Зубайр (яна) жавоб берди. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир пайғамбарнинг ҳаворийси бўлган; менинг ҳаворийим — Зубайр ибн Аввом(дир)», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سِنَانُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيُّ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَ أَنَّهُ، غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِبَلَ نَجْدٍ، فَلَمَّا قَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَفَلَ مَعَهُ، فَأَدْرَكَتْهُمُ الْقَائِلَةُ فِي وَادٍ كَثِيرِ الْعِضَاهِ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَفَرَّقَ النَّاسُ يَسْتَظِلُّونَ بِالشَّجَرِ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَحْتَ سَمُرَةٍ وَعَلَّقَ بِهَا سَيْفَهُ وَنِمْنَا نَوْمَةً، فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُونَا وَإِذَا عِنْدَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذَا اخْتَرَطَ عَلَىَّ سَيْفِي وَأَنَا نَائِمٌ، فَاسْتَيْقَظْتُ وَهْوَ فِي يَدِهِ صَلْتًا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ مَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي فَقُلْتُ ‏"‏ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ ثَلاَثًا وَلَمْ يُعَاقِبْهُ وَجَلَسَ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir gʻazotda qatnashish uchun Allohning Rasuli ﷺ bilan birga Najd tomon yoʻl oldi. Allohning Rasuli ﷺ qaytganida, u (Jobir) ham u zot bilan qaytdi. Ular — koʻp tikanli daraxtlari boʻlgan bir vodiyda ekanlarida — peshin (vaqti) keldi. Allohning Rasuli ﷺ va odamlar (ulovlaridan) tushib, daraxtlar soyasida dam olish uchun tarqaldi. Allohning Rasuli ﷺ bir daraxt ostida dam olib, qilichini unga osib qoʻydi. Biz hammamiz mizgʻib (uxlab) oldik va birdan Allohning Rasuli ﷺ bizni chaqirayotganini eshitdik. (Uygʻonib) qarasak, u zotning yonida bir badaviy (turibdi). Paygʻambar ﷺ: «Bu badaviy — men uxlab yotganimda — qilichimni (qinidan) sugʻurib oldi va men uygʻonganimda, uning qoʻlida — yalangʻoch (qinidan chiqarilgan) qilichni — koʻrdim; u: ‹Seni mendan kim qutqaradi?› — deb (meni) qoʻrqitdi. Men uch marta: ‹Alloh›, — dedim», — dedi. Paygʻambar ﷺ uni jazolamadi, balki (joyiga) oʻtirdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир ғазотда қатнашиш учун Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга Нажд томон йўл олди. Аллоҳнинг Расули ﷺ қайтганида, у (Жобир) ҳам у зот билан қайтди. Улар — кўп тиканли дарахтлари бўлган бир водийда эканларида — пешин (вақти) келди. Аллоҳнинг Расули ﷺ ва одамлар (уловларидан) тушиб, дарахтлар соясида дам олиш учун тарқалди. Аллоҳнинг Расули ﷺ бир дарахт остида дам олиб, қиличини унга осиб қўйди. Биз ҳаммамиз мизғиб (ухлаб) олдик ва бирдан Аллоҳнинг Расули ﷺ бизни чақираётганини эшитдик. (Уйғониб) қарасак, у зотнинг ёнида бир бадавий (турибди). Пайғамбар ﷺ: «Бу бадавий — мен ухлаб ётганимда — қиличимни (қинидан) суғуриб олди ва мен уйғонганимда, унинг қўлида — яланғоч (қинидан чиқарилган) қилични — кўрдим; у: ‹Сени мендан ким қутқаради?› — деб (мени) қўрқитди. Мен уч марта: ‹Аллоҳ›, — дедим», — деди. Пайғамбар ﷺ уни жазоламади, балки (жойига) ўтирди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا سِنَانُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ، وَأَبُو سَلَمَةَ أَنَّ جَابِرًا، أَخْبَرَهُ‏.‏ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ سِنَانِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، غَزَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَدْرَكَتْهُمُ الْقَائِلَةُ فِي وَادٍ كَثِيرِ الْعِضَاهِ، فَتَفَرَّقَ النَّاسُ فِي الْعِضَاهِ يَسْتَظِلُّونَ بِالشَّجَرِ، فَنَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم تَحْتَ شَجَرَةٍ فَعَلَّقَ بِهَا سَيْفَهُ ثُمَّ نَامَ، فَاسْتَيْقَظَ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ وَهْوَ لاَ يَشْعُرُ بِهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ هَذَا اخْتَرَطَ سَيْفِي ‏"‏‏.‏ فَقَالَ مَنْ يَمْنَعُكَ قُلْتُ ‏"‏ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ فَشَامَ السَّيْفَ، فَهَا هُوَ ذَا جَالِسٌ، ثُمَّ لَمْ يُعَاقِبْهُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Allohning Rasuli ﷺ bilan birga bir gʻazotda qatnashdi. Ular — koʻp tikanli daraxtlari boʻlgan bir vodiyda ekanlarida — peshin (vaqti) keldi. Odamlar daraxtlar soyasida dam olish uchun tarqaldi. Paygʻambar ﷺ bir daraxt ostida dam olib, qilichini unga osdi, soʻng uxladi. Soʻng u zot uygʻonib, yonida — ilgari boʻlmagan bir kishini — koʻrdi. Paygʻambar ﷺ: «Bu (kishi) qilichimni (qinidan) oldi va: ‹Seni mendan kim qutqaradi?› — dedi. Men: ‹Alloh›, — dedim. Bas, u qilichni qiniga qaytarib soldi; mana, uni (shu yerda) oʻtirganini koʻrib turibsizlar», — dedi. Har holda, Paygʻambar ﷺ uni jazolamadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга бир ғазотда қатнашди. Улар — кўп тиканли дарахтлари бўлган бир водийда эканларида — пешин (вақти) келди. Одамлар дарахтлар соясида дам олиш учун тарқалди. Пайғамбар ﷺ бир дарахт остида дам олиб, қиличини унга осди, сўнг ухлади. Сўнг у зот уйғониб, ёнида — илгари бўлмаган бир кишини — кўрди. Пайғамбар ﷺ: «Бу (киши) қиличимни (қинидан) олди ва: ‹Сени мендан ким қутқаради?› — деди. Мен: ‹Аллоҳ›, — дедим. Бас, у қилични қинига қайтариб солди; мана, уни (шу ерда) ўтирганини кўриб турибсизлар», — деди. Ҳар ҳолда, Пайғамбар ﷺ уни жазоламади.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَتَلاَحَقَ بِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا عَلَى نَاضِحٍ لَنَا قَدْ أَعْيَا فَلاَ يَكَادُ يَسِيرُ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا لِبَعِيرِكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ عَيِيَ‏.‏ قَالَ فَتَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَزَجَرَهُ وَدَعَا لَهُ، فَمَا زَالَ بَيْنَ يَدَىِ الإِبِلِ قُدَّامَهَا يَسِيرُ‏.‏ فَقَالَ لِي ‏"‏ كَيْفَ تَرَى بَعِيرَكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ بِخَيْرٍ قَدْ أَصَابَتْهُ بَرَكَتُكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتَبِيعُنِيهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَاسْتَحْيَيْتُ، وَلَمْ يَكُنْ لَنَا نَاضِحٌ غَيْرَهُ، قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَبِعْنِيهِ ‏"‏‏.‏ فَبِعْتُهُ إِيَّاهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي عَرُوسٌ، فَاسْتَأْذَنْتُهُ فَأَذِنَ لِي، فَتَقَدَّمْتُ النَّاسَ إِلَى الْمَدِينَةِ حَتَّى أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ، فَلَقِيَنِي خَالِي فَسَأَلَنِي عَنِ الْبَعِيرِ، فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا صَنَعْتُ فِيهِ فَلاَمَنِي، قَالَ وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي حِينَ اسْتَأْذَنْتُهُ ‏"‏ هَلْ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ تَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَلاَّ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُوُفِّيَ وَالِدِي ـ أَوِ اسْتُشْهِدَ ـ وَلِي أَخَوَاتٌ صِغَارٌ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ مِثْلَهُنَّ، فَلاَ تُؤَدِّبُهُنَّ، وَلاَ تَقُومُ عَلَيْهِنَّ، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا لِتَقُومَ عَلَيْهِنَّ وَتُؤَدِّبَهُنَّ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ غَدَوْتُ عَلَيْهِ بِالْبَعِيرِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَهُ، وَرَدَّهُ عَلَىَّ‏.‏ قَالَ الْمُغِيرَةُ هَذَا فِي قَضَائِنَا حَسَنٌ لاَ نَرَى بِهِ بَأْسًا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ bilan birga bir gʻazotda qatnashdim. Paygʻambar ﷺ meni (yoʻlda) — men sugʻorish uchun ishlatiladigan tuyamizga mingan holatda — uchratdi; u (tuya) shu qadar charchagan ediki, deyarli yura olmasdi. Paygʻambar ﷺ menga: «Tuyaga nima boʻldi?» — dedi. Men: «U charchadi», — dedim. Bas, Allohning Rasuli ﷺ uning orqasidan (kelib), uni (sekin) jerkidi va uning haqiga duo qildi; shunda u boshqa tuyalardan oʻzib, ularning oldiga oʻta boshladi. Soʻng u zot menga: «Tuyangni (endi) qanday topyapsan?» — dedi. Men: «Uni juda yaxshi (holatda) topyapman — u sizning duoyingizni oldi», — dedim. U zot: «Uni menga sotasanmi?» — dedi. Men — bu bizning yagona sugʻorish tuyamiz boʻlsa ham — (rad etishdan) uyaldim; shuning uchun: «Ha», — dedim. U zot: «Unday boʻlsa, uni menga sot», — dedi. Men uni — to Madinaga yetgunimcha unga minib turishim sharti bilan — sotdim. Soʻng men: «Yo Allohning Paygʻambari! Men kuyovman», — dedim va u zotdan — uyimga (oldinroq) borishimga ruxsat berishini — soʻradim. U zot menga ruxsat berdi va men — odamlardan oldin — Madinaga yetib bordim; u yerda men amakimni uchratdim, u mendan tuya haqida soʻradi va men unga (bu haqda) hammasini aytdim, u esa meni buning uchun koyidi. Men Allohning Rasuli ﷺ dan ruxsat soʻraganimda, u zot mendan — boker (qiz) qizga uylandimmi yoki tul (turmush koʻrgan) ayolgami — deb soʻragan edi va men tul ayolga uylanganimni aytgandim. U zot: «Nega sen — sen bilan oʻynaydigan va sen u bilan oʻynaydigan — boker (qiz) qizga uylanmading?» — dedi. Men: «Yo Rasululloh! Otam vafot etdi (yoki shahid boʻldi) va mening baʼzi yosh singillarim bor; shuning uchun men — ularga odob oʻrgatmaydigan va ularga xizmat qilmaydigan — ular kabi yosh qizga uylanishni — maʼqul koʻrmadim. Bas, men — ularga xizmat qilsin va ularga odob oʻrgatsin deb — tul ayolga uylandim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ Madinaga yetib kelganida, men ertasiga tuyani u zotga (olib) keldim va u zot menga uning narxini berdi hamda tuyaning oʻzini (ham) menga berdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга бир ғазотда қатнашдим. Пайғамбар ﷺ мени (йўлда) — мен суғориш учун ишлатиладиган туямизга минган ҳолатда — учратди; у (туя) шу қадар чарчаган эдики, деярли юра олмасди. Пайғамбар ﷺ менга: «Туяга нима бўлди?» — деди. Мен: «У чарчади», — дедим. Бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ унинг орқасидан (келиб), уни (секин) жеркиди ва унинг ҳақига дуо қилди; шунда у бошқа туялардан ўзиб, уларнинг олдига ўта бошлади. Сўнг у зот менга: «Туянгни (энди) қандай топяпсан?» — деди. Мен: «Уни жуда яхши (ҳолатда) топяпман — у сизнинг дуойингизни олди», — дедим. У зот: «Уни менга сотасанми?» — деди. Мен — бу бизнинг ягона суғориш туямиз бўлса ҳам — (рад этишдан) уялдим; шунинг учун: «Ҳа», — дедим. У зот: «Ундай бўлса, уни менга сот», — деди. Мен уни — то Мадинага етгунимча унга миниб туришим шарти билан — сотдим. Сўнг мен: «Ё Аллоҳнинг Пайғамбари! Мен куёвман», — дедим ва у зотдан — уйимга (олдинроқ) боришимга рухсат беришини — сўрадим. У зот менга рухсат берди ва мен — одамлардан олдин — Мадинага етиб бордим; у ерда мен амакимни учратдим, у мендан туя ҳақида сўради ва мен унга (бу ҳақда) ҳаммасини айтдим, у эса мени бунинг учун койиди. Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ дан рухсат сўраганимда, у зот мендан — бокер (қиз) қизга уйландимми ёки тул (турмуш кўрган) аёлгами — деб сўраган эди ва мен тул аёлга уйланганимни айтгандим. У зот: «Нега сен — сен билан ўйнайдиган ва сен у билан ўйнайдиган — бокер (қиз) қизга уйланмадинг?» — деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Отам вафот этди (ёки шаҳид бўлди) ва менинг баъзи ёш сингилларим бор; шунинг учун мен — уларга одоб ўргатмайдиган ва уларга хизмат қилмайдиган — улар каби ёш қизга уйланишни — маъқул кўрмадим. Бас, мен — уларга хизмат қилсин ва уларга одоб ўргацин деб — тул аёлга уйландим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинага етиб келганида, мен эртасига туяни у зотга (олиб) келдим ва у зот менга унинг нархини берди ҳамда туянинг ўзини (ҳам) менга берди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُ لُحُومَ الأَضَاحِيِّ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayoti davrida biz qurbonlik (soʻyilgan) hayvonlarning goʻshtini (safar ozigʻi sifatida) Madinaga olib borardik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаёти даврида биз қурбонлик (сўйилган) ҳайвонларнинг гўштини (сафар озиғи сифатида) Мадинага олиб борардик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا إِذَا صَعِدْنَا كَبَّرْنَا، وَإِذَا نَزَلْنَا سَبَّحْنَا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz qachon baland joyga koʻtarilsak: «Allohu akbar (Alloh — Eng Ulugʻ)», — der edik; va qachon pastga tushsak: «Subhanalloh», — der edik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз қачон баланд жойга кўтарилсак: «Аллоҳу акбар (Аллоҳ — Энг Улуғ)», — дер эдик; ва қачон пастга тушсак: «Субҳаналлоҳ», — дер эдик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا إِذَا صَعِدْنَا كَبَّرْنَا، وَإِذَا تَصَوَّبْنَا سَبَّحْنَا‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz qachon baland joyga koʻtarilsak, takbir (Allohu akbar) aytar edik; va qachon pastga tushsak: «Subhanalloh», — der edik.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз қачон баланд жойга кўтарилсак, такбир (Аллоҳу акбар) айтар эдик; ва қачон пастга тушсак: «Субҳаналлоҳ», — дер эдик.

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ نَدَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ، فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيًّا، وَحَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ الْحَوَارِيُّ النَّاصِرُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xandaq jangi kuni Paygʻambar ﷺ odamlar orasidan birovning — razvedkachi boʻlishga — koʻngilli (ixtiyoriy) chiqishini istadi. Zubayr koʻngilli chiqdi. U zot xuddi shu (talab)ni yana (takrorladi) va Zubayr yana koʻngilli chiqdi. Soʻng u zot xuddi shu talabni (uch marta) takrorladi va Zubayr yana bir bor koʻngilli chiqdi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Har bir paygʻambarning havoriysi boʻlgan; mening havoriyim — Zubayr(dir)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хандақ жанги куни Пайғамбар ﷺ одамлар орасидан бировнинг — разведкачи бўлишга — кўнгилли (ихтиёрий) чиқишини истади. Зубайр кўнгилли чиқди. У зот худди шу (талаб)ни яна (такрорлади) ва Зубайр яна кўнгилли чиқди. Сўнг у зот худди шу талабни (уч марта) такрорлади ва Зубайр яна бир бор кўнгилли чиқди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир пайғамбарнинг ҳаворийси бўлган; менинг ҳаворийим — Зубайр(дир)», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمَ بَدْرٍ أُتِيَ بِأُسَارَى، وَأُتِيَ بِالْعَبَّاسِ وَلَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ ثَوْبٌ، فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَهُ قَمِيصًا فَوَجَدُوا قَمِيصَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ يَقْدُرُ عَلَيْهِ، فَكَسَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهُ، فَلِذَلِكَ نَزَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَمِيصَهُ الَّذِي أَلْبَسَهُ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ كَانَتْ لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَدٌ فَأَحَبَّ أَنْ يُكَافِئَهُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Badr (jangi) kuni asirlar keltirildi — Abbos (ham) ular orasida edi, u kiyimsiz (yalangʻoch) edi. Paygʻambar ﷺ unga koʻylak izladi. Abdulloh ibn Ubayning koʻylagi unga (oʻlchamiga) toʻgʻri kelishi maʼlum boʻldi; bas, Paygʻambar ﷺ uni (Abbosga) kiydirdi. Mana shu sabab — Paygʻambar ﷺ oʻzining koʻylagini yechib, uni Abdullohga bergani(ning sababi) edi (Rivoyatchi qoʻshdi: «U (Abdulloh) Paygʻambar ﷺ ga biror yaxshilik qilgan edi va u zot uni mukofotlashni xohlardi»).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бадр (жанги) куни асирлар келтирилди — Аббос (ҳам) улар орасида эди, у кийимсиз (яланғоч) эди. Пайғамбар ﷺ унга кўйлак излади. Абдуллоҳ ибн Убайнинг кўйлаги унга (ўлчамига) тўғри келиши маълум бўлди; бас, Пайғамбар ﷺ уни (Аббосга) кийдирди. Мана шу сабаб — Пайғамбар ﷺ ўзининг кўйлагини ечиб, уни Абдуллоҳга бергани(нинг сабаби) эди (Ривоятчи қўшди: «У (Абдуллоҳ) Пайғамбар ﷺ га бирор яхшилик қилган эди ва у зот уни мукофотлашни хоҳларди»).

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْحَرْبُ خُدْعَةٌ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Urush — hiyla(dir)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уруш — ҳийла(дир)», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ، فَإِنَّهُ قَدْ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ هَذَا ـ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ عَنَّانَا وَسَأَلَنَا الصَّدَقَةَ، قَالَ وَأَيْضًا وَاللَّهِ قَالَ فَإِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاهُ فَنَكْرَهُ أَنْ نَدَعَهُ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُهُ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُهُ حَتَّى اسْتَمْكَنَ مِنْهُ فَقَتَلَهُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Alloh va Uning Rasuliga chindan ozor bergan Kaʼb ibn Ashrafni oʻldirishga kim tayyor?» — dedi. Muhammad ibn Maslama: «Yo Rasululloh! Uni oʻldirishimni xohlaysizmi?» — dedi. U zot ‹ha› deb javob berdi. Bas, Muhammad ibn Maslama uning (Kaʼbning) oldiga borib: «Bu kishi (yaʼni Paygʻambar) bizni mashaqqatga soldi va bizdan sadaqa (zakot) soʻradi», — dedi. Kaʼb: «Allohga qasamki, sizlar undan charchaysizlar (toʻyasizlar)», — dedi. Muhammad unga: «Biz unga ergashdik, shuning uchun uning ishining oxirini koʻrmagunimizcha, uni tark etishni yoqtirmaymiz», — dedi. Muhammad ibn Maslama u bilan shu tarzda gaplashishda davom etdi — to uni oʻldirish imkonini topguncha.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ ва Унинг Расулига чиндан озор берган Каъб ибн Ашрафни ўлдиришга ким тайёр?» — деди. Муҳаммад ибн Маслама: «Ё Расулуллоҳ! Уни ўлдиришимни хоҳлайсизми?» — деди. У зот ‹ҳа› деб жавоб берди. Бас, Муҳаммад ибн Маслама унинг (Каъбнинг) олдига бориб: «Бу киши (яъни Пайғамбар) бизни машаққатга солди ва биздан садақа (закот) сўради», — деди. Каъб: «Аллоҳга қасамки, сизлар ундан чарчайсизлар (тўясизлар)», — деди. Муҳаммад унга: «Биз унга эргашдик, шунинг учун унинг ишининг охирини кўрмагунимизча, уни тарк этишни ёқтирмаймиз», — деди. Муҳаммад ибн Маслама у билан шу тарзда гаплашишда давом этди — то уни ўлдириш имконини топгунча.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأْذَنْ لِي فَأَقُولَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قَدْ فَعَلْتُ ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kaʼb ibn Ashrafni (yaʼni bir yahudiyni) oʻldirishga kim tayyor?» — dedi. Muhammad ibn Maslama: «Uni oʻldirishimni xohlaysizmi?» — deb javob berdi. Paygʻambar ﷺ ‹ha› deb javob berdi. Muhammad ibn Maslama: «Unday boʻlsa, menga (Kaʼbga) xohlaganimni aytishimga ruxsat bering (yaʼni hiyla uchun)», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men (ruxsat) beraman», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Каъб ибн Ашрафни (яъни бир яҳудийни) ўлдиришга ким тайёр?» — деди. Муҳаммад ибн Маслама: «Уни ўлдиришимни хоҳлайсизми?» — деб жавоб берди. Пайғамбар ﷺ ‹ҳа› деб жавоб берди. Муҳаммад ибн Маслама: «Ундай бўлса, менга (Каъбга) хоҳлаганимни айтишимга рухсат беринг (яъни ҳийла учун)», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен (рухсат) бераман», — деди.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ذَبَحْنَا بُهَيْمَةً لَنَا، وَطَحَنْتُ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ، فَتَعَالَ أَنْتَ وَنَفَرٌ، فَصَاحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا أَهْلَ الْخَنْدَقِ، إِنَّ جَابِرًا قَدْ صَنَعَ سُؤْرًا، فَحَىَّ هَلاً بِكُمْ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh! Biz oʻzimizning bir yosh qoʻyimizni soʻydik va bir soʼ arpani (un qilib) yanchdik. Bas, men sizni baʼzi kishilar bilan birga (taomga) taklif qilaman», — dedim. Shunda Paygʻambar ﷺ baland ovozda: «Ey Xandaq ahli! Jobir suvr (taom-ziyofat) tayyorlabdi, bas, kelinglar», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Биз ўзимизнинг бир ёш қўйимизни сўйдик ва бир сў арпани (ун қилиб) янчдик. Бас, мен сизни баъзи кишилар билан бирга (таомга) таклиф қиламан», — дедим. Шунда Пайғамбар ﷺ баланд овозда: «Эй Хандақ аҳли! Жобир сувр (таом-зиёфат) тайёрлабди, бас, келинглар», — деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ لِي ‏"‏ ادْخُلِ الْمَسْجِدَ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan birga safarda edim va biz Madinaga yetganimizda, u zot menga: «Masjidga kir va ikki rakaat (namoz) oʻqi», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга сафарда эдим ва биз Мадинага етганимизда, у зот менга: «Масжидга кир ва икки ракаат (намоз) ўқи», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَدِمْتُ مِنْ سَفَرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ صِرَارٌ مَوْضِعٌ نَاحِيَةً بِالْمَدِينَةِ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta men safardan qaytdim va Paygʻambar ﷺ (menga): «Ikki rakaat (namoz) oʻqi», — dedi (Siror — Madina yaqinidagi bir joy).Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта мен сафардан қайтдим ва Пайғамбар ﷺ (менга): «Икки ракаат (намоз) ўқи», — деди (Сирор — Мадина яқинидаги бир жой).

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، وَقَتَادَةَ، سَمِعُوا سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا مِنَ الأَنْصَارِ غُلاَمٌ، فَأَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا ـ قَالَ شُعْبَةُ فِي حَدِيثِ مَنْصُورٍ إِنَّ الأَنْصَارِيَّ قَالَ حَمَلْتُهُ عَلَى عُنُقِي فَأَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَفِي حَدِيثِ سُلَيْمَانَ وُلِدَ لَهُ غُلاَمٌ، فَأَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا ـ قَالَ ‏"‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي، فَإِنِّي إِنَّمَا جُعِلْتُ قَاسِمًا أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ حُصَيْنٌ ‏"‏ بُعِثْتُ قَاسِمًا أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمًا عَنْ جَابِرٍ أَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ الْقَاسِمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَمُّوا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning kishilarimizdan — ansorlardan — biriga bir oʻgʻil tugʻildi va u unga Muhammad deb ism qoʻymoqchi boʻldi. Soʻng ansoriy kishi: «Men bolani Paygʻambar ﷺ ning oldiga olib bordim. Paygʻambar ﷺ: ‹Farzandingga mening ismim bilan ism qoʻy, lekin (ularni) mening kunyam bilan atama — chunki men sizlar orasida (oʻlja va boshqalarni) taqsimlash uchun Qosim (yaʼni taqsimlovchi) qilinganman›, — dedi», — dedi. Rivoyatchi Husayn aytdiki, Paygʻambar ﷺ: «Men sizlar orasida (narsalarni) taqsimlash uchun Qosim (taqsimlovchi) sifatida yuborilganman», — dedi (Rivoyatchi Solim aytdiki, u Jobirning shunday deganini eshitgan: oʻsha kishi bolaga al-Qosim deb ism qoʻymoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ: «(Oʻgʻillaringizni) mening ismim bilan atanglar, lekin (ularni) mening kunyam bilan atamanglar», — dedi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг кишиларимиздан — ансорлардан — бирига бир ўғил туғилди ва у унга Муҳаммад деб исм қўймоқчи бўлди. Сўнг ансорий киши: «Мен болани Пайғамбар ﷺ нинг олдига олиб бордим. Пайғамбар ﷺ: ‹Фарзандингга менинг исмим билан исм қўй, лекин (уларни) менинг куням билан атама — чунки мен сизлар орасида (ўлжа ва бошқаларни) тақсимлаш учун Қосим (яъни тақсимловчи) қилинганман›, — деди», — деди. Ривоятчи Ҳусайн айтдики, Пайғамбар ﷺ: «Мен сизлар орасида (нарсаларни) тақсимлаш учун Қосим (тақсимловчи) сифатида юборилганман», — деди (Ривоятчи Солим айтдики, у Жобирнинг шундай деганини эшитган: ўша киши болага ал-Қосим деб исм қўймоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ: «(Ўғилларингизни) менинг исмим билан атанглар, лекин (уларни) менинг куням билан атаманглар», — деди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ لاَ نَكْنِيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وُلِدَ لِي غُلاَمٌ، فَسَمَّيْتُهُ الْقَاسِمَ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ لاَ نَكْنِيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَحْسَنَتِ الأَنْصَارُ، سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي، فَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizning oramizdagi bir kishi bir oʻgʻil koʻrdi va unga al-Qosim deb ism qoʻydi. Shunda ansorlar (oʻsha kishiga): «Biz seni hech qachon Abulqosim deb atamaymiz va seni bu muborak laqab bilan rozi qilmaymiz», — dedi. Bas, u Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib: «Yo Rasululloh! Men bir oʻgʻil koʻrdim va unga al-Qosim deb ism qoʻydim; ansorlar esa: ‹Biz seni hech qachon Abulqosim deb atamaymiz va seni bu laqab bilan rozi qilmaymiz›, — dedi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ansorlar yaxshi qilibdi. Mening ismim bilan atanglar, lekin mening kunyam bilan atamanglar — chunki men — Qosim(man)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бизнинг орамиздаги бир киши бир ўғил кўрди ва унга ал-Қосим деб исм қўйди. Шунда ансорлар (ўша кишига): «Биз сени ҳеч қачон Абулқосим деб атамаймиз ва сени бу муборак лақаб билан рози қилмаймиз», — деди. Бас, у Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб: «Ё Расулуллоҳ! Мен бир ўғил кўрдим ва унга ал-Қосим деб исм қўйдим; ансорлар эса: ‹Биз сени ҳеч қачон Абулқосим деб атамаймиз ва сени бу лақаб билан рози қилмаймиз›, — деди», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ансорлар яхши қилибди. Менинг исмим билан атанглар, лекин менинг куням билан атаманглар — чунки мен — Қосим(ман)», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْفَقِيرُ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُحِلَّتْ لِي الْغَنَائِمُ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Menga oʻlja halol qilindi», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Менга ўлжа ҳалол қилинди», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ قَدْ جَاءَنِي مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَلَمْ يَجِئْ حَتَّى قُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنَا‏.‏ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَحَثَا لِي ثَلاَثًا ـ وَجَعَلَ سُفْيَانُ يَحْثُو بِكَفَّيْهِ جَمِيعًا، ثُمَّ قَالَ لَنَا هَكَذَا قَالَ لَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ ـ وَقَالَ مَرَّةً فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَسَأَلْتُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَقُلْتُ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، فَإِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي، وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي‏.‏ قَالَ قُلْتَ تَبْخَلُ عَلَىَّ مَا مَنَعْتُكَ مِنْ مَرَّةٍ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُعْطِيَكَ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرٍ فَحَثَا لِي حَثْيَةً وَقَالَ عُدَّهَا‏.‏ فَوَجَدْتُهَا خَمْسَمِائَةٍ قَالَ فَخُذْ مِثْلَهَا مَرَّتَيْنِ‏.‏ وَقَالَ يَعْنِي ابْنَ الْمُنْكَدِرِ وَأَىُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنَ الْبُخْلِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ (menga): «Agar Bahrayn mulki bizga kelganida, men senga shuncha-shuncha bergan boʻlardim», — dedi. Lekin Bahrayn mulki — to Paygʻambar ﷺ vafot etguncha — kelmadi. Bahrayn mulki kelganda, Abu Bakr birovga: «Allohning Rasuli ﷺ da pul haqqi (talabi) boʻlgan yoki Allohning Rasuli ﷺ unga biror narsa vaʼda qilgan har bir kishi bizning oldimizga kelsin», — deb eʼlon qilishni buyurdi. Bas, men uning oldiga borib: «Allohning Rasuli ﷺ menga shuncha-shuncha berishni vaʼda qilgan edi», — dedim. Abu Bakr men uchun ikki qoʻllab uch marta pul hovuchladi (Rivoyatchi Sufyon bu harakatni ikki qoʻllab hovuchlab koʻrsatdi va: «Boshqa rivoyatchi Ibn Munkadir buni shu tarzda koʻrsatardi», — dedi). Jobirdan (yana) rivoyat qilinadi: Bir marta men Abu Bakrning oldiga borib pul soʻradim, lekin u menga bermadi; men yana uning oldiga bordim, lekin u menga bermadi; bas, men uchinchi marta uning oldiga borib: «Men sizdan soʻradim, siz menga bermadingiz; soʻng men (ikkinchi marta) soʻradim, siz menga bermadingiz; soʻng men (uchinchi marta) soʻradim, lekin siz menga bermadingiz. Siz yo menga bering, yoki mening haqimda baxil hisoblanishingizga (yoʻl qoʻying)», — dedim. Abu Bakr: «Sen menga — men sening haqingda baxilman, deb aytyapsan. Lekin aslida, qachon men sening iltimosingni rad etsam, (koʻnglimda) senga berish istagi bor edi», — dedi. (Boshqa rivoyatda Jobir qoʻshdi:) Bas, Abu Bakr men uchun ikki qoʻllab pul hovuchlab, menga uni sanashni buyurdi. Men uni besh yuz (dirham) ekanini bildim. Abu Bakr menga uning ikki barobarini olishni aytdi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ (менга): «Агар Баҳрайн мулки бизга келганида, мен сенга шунча-шунча берган бўлардим», — деди. Лекин Баҳрайн мулки — то Пайғамбар ﷺ вафот этгунча — келмади. Баҳрайн мулки келганда, Абу Бакр бировга: «Аллоҳнинг Расули ﷺ да пул ҳаққи (талаби) бўлган ёки Аллоҳнинг Расули ﷺ унга бирор нарса ваъда қилган ҳар бир киши бизнинг олдимизга келсин», — деб эълон қилишни буюрди. Бас, мен унинг олдига бориб: «Аллоҳнинг Расули ﷺ менга шунча-шунча беришни ваъда қилган эди», — дедим. Абу Бакр мен учун икки қўллаб уч марта пул ҳовучлади (Ривоятчи Суфён бу ҳаракатни икки қўллаб ҳовучлаб кўрсатди ва: «Бошқа ривоятчи Ибн Мункадир буни шу тарзда кўрсатарди», — деди). Жобирдан (яна) ривоят қилинади: Бир марта мен Абу Бакрнинг олдига бориб пул сўрадим, лекин у менга бермади; мен яна унинг олдига бордим, лекин у менга бермади; бас, мен учинчи марта унинг олдига бориб: «Мен сиздан сўрадим, сиз менга бермадингиз; сўнг мен (иккинчи марта) сўрадим, сиз менга бермадингиз; сўнг мен (учинчи марта) сўрадим, лекин сиз менга бермадингиз. Сиз ё менга беринг, ёки менинг ҳақимда бахил ҳисобланишингизга (йўл қўйинг)», — дедим. Абу Бакр: «Сен менга — мен сенинг ҳақингда бахилман, деб айтяпсан. Лекин аслида, қачон мен сенинг илтимосингни рад эцам, (кўнглимда) сенга бериш истаги бор эди», — деди. (Бошқа ривоятда Жобир қўшди:) Бас, Абу Бакр мен учун икки қўллаб пул ҳовучлаб, менга уни санашни буюрди. Мен уни беш юз (дирҳам) эканини билдим. Абу Бакр менга унинг икки баробарини олишни айтди.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ غَنِيمَةً بِالْجِعْرَانَةِ إِذْ قَالَ لَهُ رَجُلٌ اعْدِلْ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ شَقِيتَ إِنْ لَمْ أَعْدِلْ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Jiʼranada oʻljani taqsimlayotganda, kimdir unga: «(Taqsimingda) adolatli boʻl», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar men adolat qilmasam, men albatta baxtsiz (badbaxt) boʻlardim», — deb javob berdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Жиъранада ўлжани тақсимлаётганда, кимдир унга: «(Тақсимингда) адолатли бўл», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар мен адолат қилмасам, мен албатта бахциз (бадбахт) бўлардим», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي ‏"‏ لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ كَانَتْ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي‏.‏ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ كَانَ قَالَ لِي ‏"‏ لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ لأَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لِي احْثُهْ‏.‏ فَحَثَوْتُ حَثْيَةً فَقَالَ لِي عُدَّهَا‏.‏ فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ، فَأَعْطَانِي أَلْفًا وَخَمْسَمِائَةٍ‏.‏ وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ انْثُرُوهُ فِي الْمَسْجِدِ ‏"‏ فَكَانَ أَكْثَرَ مَالٍ أُتِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ الْعَبَّاسُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعْطِنِي إِنِّي فَادَيْتُ نَفْسِي وَفَادَيْتُ عَقِيلاً‏.‏ قَالَ ‏"‏ خُذْ ‏"‏‏.‏ فَحَثَا فِي ثَوْبِهِ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ، فَلَمْ يَسْتَطِعْ‏.‏ فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ إِلَىَّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ فَنَثَرَ مِنْهُ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ فَلَمْ يَرْفَعْهُ‏.‏ فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ عَلَىَّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ فَنَثَرَ ثُمَّ احْتَمَلَهُ عَلَى كَاهِلِهِ ثُمَّ انْطَلَقَ، فَمَا زَالَ يُتْبِعُهُ بَصَرَهُ حَتَّى خَفِيَ عَلَيْنَا عَجَبًا مِنْ حِرْصِهِ، فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَمَّ مِنْهَا دِرْهَمٌ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir marta menga: «Agar Bahrayn daromadi kelganida, men senga shuncha-shuncha bergan boʻlardim», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ vafot etganda, Bahrayn daromadi keldi va Abu Bakr: «Allohning Rasuli ﷺ kimga biror narsa vaʼda qilgan boʻlsa, mening oldimga kelsin», — deb eʼlon qildi. Bas, men Abu Bakrning oldiga borib: «Allohning Rasuli ﷺ menga: ‹Agar Bahrayn daromadi kelsa, men senga shuncha-shuncha berardim›, — degan edi», — dedim. Shunda Abu Bakr menga: «Ikki qoʻllab (pul) hovuchla», — dedi. Men ikki qoʻllab pul hovuchladim va Abu Bakr menga uni sanashni buyurdi. Men uni sanadim — u besh yuz (oltin) edi. U menga bergan umumiy miqdor — bir ming besh yuz (oltin) edi. Anasdan (rivoyat qilinadi): Paygʻambar ﷺ ga Bahrayndan pul keltirildi. U zot: «Uni masjidga yoyinglar», — dedi. Bu — Allohning Rasuli ﷺ ga hech qachon keltirilgan eng katta miqdor edi. Shu orada Abbos uning oldiga kelib: «Yo Rasululloh! Menga bering — chunki men oʻzimning va Aqilning fidyasini toʻladim», — dedi. Paygʻambar ﷺ (unga): «Ol», — dedi. U ikki qoʻllab pul hovuchlab, uni kiyimiga soldi va uni koʻtarmoqchi boʻldi, lekin koʻtara olmadi va Paygʻambar ﷺ ga: «Uni koʻtarishga menga yordam berishni birovga buyurasizmi?» — deb iltijo qildi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq», — dedi. Soʻng Abbos: «Unday boʻlsa, oʻzingiz uni koʻtarishga menga yordam berasizmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq», — dedi. Shunda Abbos puldan biroz tashlab (yubordi), lekin shunda ham uni koʻtara olmadi va yana Paygʻambar ﷺ ga: «Uni koʻtarishga menga yordam berishni birovga buyurasizmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq», — dedi. Soʻng Abbos: «Unday boʻlsa, oʻzingiz uni koʻtarishga menga yordam berasizmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq», — dedi. Bas, Abbos yana biroz pul tashlab, uni yelkasiga koʻtarib, ketdi. Paygʻambar ﷺ — uning ochkoʻzligidan hayratlanib — to u koʻzimizdan gʻoyib boʻlguncha — unga qarab turdi. Allohning Rasuli ﷺ — oʻsha puldan bironta (ham) dirham qolmaguncha — u yerdan turmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир марта менга: «Агар Баҳрайн даромади келганида, мен сенга шунча-шунча берган бўлардим», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ вафот этганда, Баҳрайн даромади келди ва Абу Бакр: «Аллоҳнинг Расули ﷺ кимга бирор нарса ваъда қилган бўлса, менинг олдимга келсин», — деб эълон қилди. Бас, мен Абу Бакрнинг олдига бориб: «Аллоҳнинг Расули ﷺ менга: ‹Агар Баҳрайн даромади келса, мен сенга шунча-шунча берардим›, — деган эди», — дедим. Шунда Абу Бакр менга: «Икки қўллаб (пул) ҳовучла», — деди. Мен икки қўллаб пул ҳовучладим ва Абу Бакр менга уни санашни буюрди. Мен уни санадим — у беш юз (олтин) эди. У менга берган умумий миқдор — бир минг беш юз (олтин) эди. Анасдан (ривоят қилинади): Пайғамбар ﷺ га Баҳрайндан пул келтирилди. У зот: «Уни масжидга ёйинглар», — деди. Бу — Аллоҳнинг Расули ﷺ га ҳеч қачон келтирилган энг катта миқдор эди. Шу орада Аббос унинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Менга беринг — чунки мен ўзимнинг ва Ақилнинг фидясини тўладим», — деди. Пайғамбар ﷺ (унга): «Ол», — деди. У икки қўллаб пул ҳовучлаб, уни кийимига солди ва уни кўтармоқчи бўлди, лекин кўтара олмади ва Пайғамбар ﷺ га: «Уни кўтаришга менга ёрдам беришни бировга буюрасизми?» — деб илтижо қилди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ», — деди. Сўнг Аббос: «Ундай бўлса, ўзингиз уни кўтаришга менга ёрдам берасизми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ», — деди. Шунда Аббос пулдан бироз ташлаб (юборди), лекин шунда ҳам уни кўтара олмади ва яна Пайғамбар ﷺ га: «Уни кўтаришга менга ёрдам беришни бировга буюрасизми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ», — деди. Сўнг Аббос: «Ундай бўлса, ўзингиз уни кўтаришга менга ёрдам берасизми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ», — деди. Бас, Аббос яна бироз пул ташлаб, уни елкасига кўтариб, кетди. Пайғамбар ﷺ — унинг очкўзлигидан ҳайратланиб — то у кўзимиздан ғойиб бўлгунча — унга қараб турди. Аллоҳнинг Расули ﷺ — ўша пулдан биронта (ҳам) дирҳам қолмагунча — у ердан турмади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ ثُمَّ فَتَرَ عَنِّي الْوَحْىُ فَتْرَةً، فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ، فَرَفَعْتُ بَصَرِي قِبَلَ السَّمَاءِ فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ قَاعِدٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَجُئِثْتُ مِنْهُ حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ، فَجِئْتُ أَهْلِي فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="74" aya_start="1" aya_end="5"]{‏يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ‏}‏ إِلَى ‏{‏فَاهْجُرْ‏}‏ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرِّجْزُ الأَوْثَانُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdi: «Vahiy (kelishi) qisqa muddatga toʻxtatildi (kechiktirildi); lekin birdan, men yurib ketayotganimda, osmonda bir ovoz eshitdim va osmonga qaraganimda, hayratimga koʻra — menga Hiro gʻorida kelgan farishtani — osmon bilan yer orasida bir kursida oʻtirgan holda — koʻrdim. Men undan shu qadar qoʻrqdimki, yerga (yiqilib) tushdim va oilamning oldiga kelib, (ularga): ‹Meni (choponga) oʻrang! Meni oʻrang!› — dedim. Soʻng Alloh (quyidagi) vahiyni yubordi: ‹Ey (choponga) burkanib olgan (zot)! (Oʻrningdan) tur va (odamlarni) ogohlantir! Va Robbingni ulugʻla! Va kiyimlaringni pok tut! Va butlardan yiroq boʻl!› (Muddassir, 1-5)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитди: «Ваҳий (келиши) қисқа муддатга тўхтатилди (кечиктирилди); лекин бирдан, мен юриб кетаётганимда, осмонда бир овоз эшитдим ва осмонга қараганимда, ҳайратимга кўра — менга Ҳиро ғорида келган фариштани — осмон билан ер орасида бир курсида ўтирган ҳолда — кўрдим. Мен ундан шу қадар қўрқдимки, ерга (йиқилиб) тушдим ва оиламнинг олдига келиб, (уларга): ‹Мени (чопонга) ўранг! Мени ўранг!› — дедим. Сўнг Аллоҳ (қуйидаги) ваҳийни юборди: ‹Эй (чопонга) бурканиб олган (зот)! (Ўрнингдан) тур ва (одамларни) огоҳлантир! Ва Роббингни улуғла! Ва кийимларингни пок тут! Ва бутлардан йироқ бўл!› (Муддассир, 1-5)», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَجْنَحَ ‏{‏اللَّيْلُ‏}‏ ـ أَوْ كَانَ جُنْحُ اللَّيْلِ ـ فَكُفُّوا صِبْيَانَكُمْ، فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ تَنْتَشِرُ حِينَئِذٍ، فَإِذَا ذَهَبَ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ فَحُلُّوهُمْ وَأَغْلِقْ بَابَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَأَطْفِئْ مِصْبَاحَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَأَوْكِ سِقَاءَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَخَمِّرْ إِنَاءَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَلَوْ تَعْرُضُ عَلَيْهِ شَيْئًا ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Tun kirganda, bolalaringizni oʻzingizga yaqin (uyda) tuting — chunki oʻsha paytda shaytonlar tarqaladi. Bir soatdan keyin ularni (qoʻyib) yuborishingiz mumkin; va uyingizning eshiklarini (kechasi) yopinglar hamda (yopayotganda) Allohning nomini zikr qilinglar; idishlaringizni yopinglar va (yopayotganda) Allohning nomini zikr qilinglar — (agar idishingizni yopadigan narsangiz boʻlmasa) uning ustiga biror narsa (masalan, bir parcha yogʻoch va shu kabilarni) koʻndalang qoʻyinglar», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Тун кирганда, болаларингизни ўзингизга яқин (уйда) тутинг — чунки ўша пайтда шайтонлар тарқалади. Бир соатдан кейин уларни (қўйиб) юборишингиз мумкин; ва уйингизнинг эшикларини (кечаси) ёпинглар ҳамда (ёпаётганда) Аллоҳнинг номини зикр қилинглар; идишларингизни ёпинглар ва (ёпаётганда) Аллоҳнинг номини зикр қилинглар — (агар идишингизни ёпадиган нарсангиз бўлмаса) унинг устига бирор нарса (масалан, бир парча ёғоч ва шу кабиларни) кўндаланг қўйинглар», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا رَوْحٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانَ جُنْحُ اللَّيْلِ ـ أَوْ أَمْسَيْتُمْ ـ فَكُفُّوا صِبْيَانَكُمْ، فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ تَنْتَشِرُ حِينَئِذٍ، فَإِذَا ذَهَبَ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ فَحُلُّوهُمْ، وَأَغْلِقُوا الأَبْوَابَ، وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ مَا أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ وَلَمْ يَذْكُرْ ‏"‏ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Tun kirganda (yoki kech boʻlganda), bolalaringizni oʻzingizga yaqin (uyda) tuting — chunki oʻsha paytda shaytonlar tarqaladi. Lekin tunning bir soati oʻtganda, ularni (qoʻyib) yuborishingiz mumkin. Eshiklarni yopinglar va Allohning nomini zikr qilinglar — chunki shayton yopiq eshikni ochmaydi», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Тун кирганда (ёки кеч бўлганда), болаларингизни ўзингизга яқин (уйда) тутинг — чунки ўша пайтда шайтонлар тарқалади. Лекин туннинг бир соати ўтганда, уларни (қўйиб) юборишингиз мумкин. Эшикларни ёпинглар ва Аллоҳнинг номини зикр қилинглар — чунки шайтон ёпиқ эшикни очмайди», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ كَثِيرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ رَفَعَهُ قَالَ ‏"‏ خَمِّرُوا الآنِيَةَ، وَأَوْكُوا الأَسْقِيَةَ، وَأَجِيفُوا الأَبْوَابَ، وَاكْفِتُوا صِبْيَانَكُمْ عِنْدَ الْعِشَاءِ، فَإِنَّ لِلْجِنِّ انْتِشَارًا وَخَطْفَةً، وَأَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ عِنْدَ الرُّقَادِ، فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ رُبَّمَا اجْتَرَّتِ الْفَتِيلَةَ فَأَحْرَقَتْ أَهْلَ الْبَيْتِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَحَبِيبٌ عَنْ عَطَاءٍ فَإِنَّ لِلشَّيَاطِينِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Idishlaringizni yopinglar, meshlaringizni (suv idishlaringizni) bogʻlanglar, eshiklaringizni yopinglar va kechasi bolalaringizni oʻzingizga yaqin (uyda) tuting — chunki jinlar oʻsha paytda tarqaladi va narsalarni olib (oʻgʻirlab) ketadi. Toʻshakka (yotgani) borganingizda, chiroqlaringizni oʻchiringlar — chunki fasod (ziyon) keltiruvchi (yaʼni kalamush) shamning pilikini sudrab (olib ketib), uy aholisini yondirishi mumkin», — dedi (Ato — «jinlar» oʻrniga «shaytonlar» (deb aytdi)).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Идишларингизни ёпинглар, мешларингизни (сув идишларингизни) боғланглар, эшикларингизни ёпинглар ва кечаси болаларингизни ўзингизга яқин (уйда) тутинг — чунки жинлар ўша пайтда тарқалади ва нарсаларни олиб (ўғирлаб) кетади. Тўшакка (ётгани) борганингизда, чироқларингизни ўчиринглар — чунки фасод (зиён) келтирувчи (яъни каламуш) шамнинг пиликини судраб (олиб кетиб), уй аҳолисини ёндириши мумкин», — деди (Ато — «жинлар» ўрнига «шайтонлар» (деб айтди)).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَجْنِي الْكَبَاثَ، وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ عَلَيْكُمْ بِالأَسْوَدِ مِنْهُ، فَإِنَّهُ أَطْيَبُهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَكُنْتَ تَرْعَى الْغَنَمَ قَالَ ‏"‏ وَهَلْ مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ وَقَدْ رَعَاهَا ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Allohning Rasuli ﷺ bilan birga arak daraxtlarining mevalarini terayotgan edik va Allohning Rasuli ﷺ: «Qora (mevasini) teringlar — chunki u eng yaxshisidir», — dedi. Sahobalar: «Siz choʻpon boʻlganmidingiz?» — deb soʻradi. U zot: «Choʻpon boʻlmagan hech bir paygʻambar yoʻq edi», — deb javob berdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга арак дарахтларининг меваларини тераётган эдик ва Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қора (мевасини) теринглар — чунки у энг яхшисидир», — деди. Саҳобалар: «Сиз чўпон бўлганмидингиз?» — деб сўради. У зот: «Чўпон бўлмаган ҳеч бир пайғамбар йўқ эди», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ ثَابَ مَعَهُ نَاسٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ حَتَّى كَثُرُوا، وَكَانَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلٌ لَعَّابٌ فَكَسَعَ أَنْصَارِيًّا، فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ غَضَبًا شَدِيدًا، حَتَّى تَدَاعَوْا، وَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ‏.‏ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ‏.‏ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ دَعْوَى أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُهُمْ ‏"‏‏.‏ فَأُخْبِرَ بِكَسْعَةِ الْمُهَاجِرِيِّ الأَنْصَارِيَّ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهَا فَإِنَّهَا خَبِيثَةٌ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَقَدْ تَدَاعَوْا عَلَيْنَا، لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ أَلاَ نَقْتُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْخَبِيثَ لِعَبْدِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّهُ كَانَ يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bir gʻazotda Paygʻambar ﷺ bilan birga edik. Unga koʻp sonli muhojirlar qoʻshildi va muhojirlar orasida — hazil (yoki nayza bilan oʻyin) qiladigan — bir kishi bor edi; bas, u (hazillashib) bir ansoriy kishini sonidan (yaʼni dumbasidan) urdi. Ansoriy shunchalik gʻazablandiki, ikkalasi (ham) oʻz qavmini chaqirdi. Ansoriy: ‹Yordam, ey ansorlar!› — dedi; muhojir esa: ‹Yordam, ey muhojirlar!› — dedi. Paygʻambar ﷺ (tashqariga) chiqib: «Odamlarga nima boʻldi — (nega ular) bu johiliyat chaqirigʻini (chaqiryapti)?» — dedi. Soʻng u zot: «Ularga nima boʻldi?» — dedi. Bas, u zotga — muhojirning ansoriyni urgani — aytildi. Paygʻambar ﷺ: «Buni (yaʼni yordamga chaqiriqni) toʻxtatinglar — chunki u — yomon chaqiriqdir», — dedi. Abdulloh ibn Ubay ibn Salul (bir munofiq): ‹Muhojirlar (bizga qarshi) chaqirdi (va toʻplandi); bas, biz Madinaga qaytganimizda, albatta, eng sharafli (kishi)lar undan eng pastkash (kishi)larni quvib chiqaradi›, — dedi. Shunda Umar: «Yo Allohning Paygʻambari! Bu yomon kishini (yaʼni Abdulloh ibn Ubay ibn Salulni) oʻldirmaylikmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «(Yoʻq,) aks holda odamlar — Muhammad oʻz sahobalarini oʻldirardi, deyishi mumkin», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бир ғазотда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик. Унга кўп сонли муҳожирлар қўшилди ва муҳожирлар орасида — ҳазил (ёки найза билан ўйин) қиладиган — бир киши бор эди; бас, у (ҳазиллашиб) бир ансорий кишини сонидан (яъни думбасидан) урди. Ансорий шунчалик ғазабландики, иккаласи (ҳам) ўз қавмини чақирди. Ансорий: ‹Ёрдам, эй ансорлар!› — деди; муҳожир эса: ‹Ёрдам, эй муҳожирлар!› — деди. Пайғамбар ﷺ (ташқарига) чиқиб: «Одамларга нима бўлди — (нега улар) бу жоҳилият чақириғини (чақиряпти)?» — деди. Сўнг у зот: «Уларга нима бўлди?» — деди. Бас, у зотга — муҳожирнинг ансорийни ургани — айтилди. Пайғамбар ﷺ: «Буни (яъни ёрдамга чақириқни) тўхтатинглар — чунки у — ёмон чақириқдир», — деди. Абдуллоҳ ибн Убай ибн Салул (бир мунофиқ): ‹Муҳожирлар (бизга қарши) чақирди (ва тўпланди); бас, биз Мадинага қайтганимизда, албатта, энг шарафли (киши)лар ундан энг пасткаш (киши)ларни қувиб чиқаради›, — деди. Шунда Умар: «Ё Аллоҳнинг Пайғамбари! Бу ёмон кишини (яъни Абдуллоҳ ибн Убай ибн Салулни) ўлдирмайликми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «(Йўқ,) акс ҳолда одамлар — Муҳаммад ўз саҳобаларини ўлдирарди, дейиши мумкин», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا سَلِيمٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَثَلِي وَمَثَلُ الأَنْبِيَاءِ كَرَجُلٍ بَنَى دَارًا فَأَكْمَلَهَا وَأَحْسَنَهَا، إِلاَّ مَوْضِعَ لَبِنَةٍ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَدْخُلُونَهَا وَيَتَعَجَّبُونَ، وَيَقُولُونَ لَوْلاَ مَوْضِعُ اللَّبِنَةِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Mening boshqa paygʻambarlarga nisbatan misolim — bir uyni toʻliq va aʼlo darajada qurgan, lekin (faqat) bitta gʻisht (qoʻyiladigan) joyni (qoldirgan) kishining misolidek. Odamlar uyga kirganda, uning goʻzalligiga qoyil qolib: ‹Faqat mana shu gʻisht (qoʻyiladigan) joy (boʻlmaganida, uy qanchalik mukammal boʻlardi)!› — deydi», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менинг бошқа пайғамбарларга нисбатан мисолим — бир уйни тўлиқ ва аъло даражада қурган, лекин (фақат) битта ғишт (қўйиладиган) жойни (қолдирган) кишининг мисолидек. Одамлар уйга кирганда, унинг гўзаллигига қойил қолиб: ‹Фақат мана шу ғишт (қўйиладиган) жой (бўлмаганида, уй қанчалик мукаммал бўларди)!› — дейди», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Mening ismim bilan ism qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya qoʻymanglar», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менинг исмим билан исм қўйинглар, лекин менинг куням билан куня қўйманглар», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرٌ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أَبَاهُ، تُوُفِّيَ وَعَلَيْهِ دَيْنٌ، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ أَبِي تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا وَلَيْسَ عِنْدِي إِلاَّ مَا يُخْرِجُ نَخْلُهُ، وَلاَ يَبْلُغُ مَا يُخْرِجُ سِنِينَ مَا عَلَيْهِ، فَانْطَلِقْ مَعِي لِكَىْ لاَ يُفْحِشَ عَلَىَّ الْغُرَمَاءُ‏.‏ فَمَشَى حَوْلَ بَيْدَرٍ مِنْ بَيَادِرِ التَّمْرِ فَدَعَا ثَمَّ آخَرَ، ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ انْزِعُوهُ ‏"‏‏.‏ فَأَوْفَاهُمُ الَّذِي لَهُمْ، وَبَقِيَ مِثْلُ مَا أَعْطَاهُمْ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam qarzdor holda vafot etgan edi. Bas, men Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Otam toʻlanmagan qarzlarni qoldirib (vafot etdi) va menda — uning xurmo daraxtlarining hosilidan boshqa — hech narsa yoʻq; ularning bir necha yillik hosili (ham) uning qarzlarini qoplamaydi. Bas, men bilan yuring — toki qarzdorlar menga (qoʻpol) muomala qilmasin», — dedim. Paygʻambar ﷺ xurmo uyumlaridan birining atrofida aylanib, (Allohga) duo qildi; soʻng boshqa bir uyum bilan (ham) shunday qildi va uning ustiga oʻtirib: «(Ularga) oʻlchab ber», — dedi. Men ularning haqqini toʻladim va (shunda ham) ortib qolgani — ularga toʻlangani qadar (koʻp) edi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам қарздор ҳолда вафот этган эди. Бас, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Отам тўланмаган қарзларни қолдириб (вафот этди) ва менда — унинг хурмо дарахтларининг ҳосилидан бошқа — ҳеч нарса йўқ; уларнинг бир неча йиллик ҳосили (ҳам) унинг қарзларини қопламайди. Бас, мен билан юринг — токи қарздорлар менга (қўпол) муомала қилмасин», — дедим. Пайғамбар ﷺ хурмо уюмларидан бирининг атрофида айланиб, (Аллоҳга) дуо қилди; сўнг бошқа бир уюм билан (ҳам) шундай қилди ва унинг устига ўтириб: «(Уларга) ўлчаб бер», — деди. Мен уларнинг ҳаққини тўладим ва (шунда ҳам) ортиб қолгани — уларга тўлангани қадар (кўп) эди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُومُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِلَى شَجَرَةٍ أَوْ نَخْلَةٍ، فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ ـ أَوْ رَجُلٌ ـ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَجْعَلُ لَكَ مِنْبَرًا قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتُمْ ‏"‏‏.‏ فَجَعَلُوا لَهُ مِنْبَرًا، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ دُفِعَ إِلَى الْمِنْبَرِ، فَصَاحَتِ النَّخْلَةُ صِيَاحَ الصَّبِيِّ، ثُمَّ نَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَضَمَّهُ إِلَيْهِ تَئِنُّ أَنِينَ الصَّبِيِّ، الَّذِي يُسَكَّنُ، قَالَ ‏"‏ كَانَتْ تَبْكِي عَلَى مَا كَانَتْ تَسْمَعُ مِنَ الذِّكْرِ عِنْدَهَا ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ juma kuni — bir daraxt yoki xurmo (tanasi) yonida turardi. Soʻng bir ansoriy ayol yoki erkak: «Yo Rasululloh! Sizga minbar yasaylikmi?» — dedi. U zot: «Xohlasangiz (yasanglar)», — deb javob berdi. Bas, ular u zot uchun minbar yasadi va juma kuni boʻlganda, u minbarga (xutba aytish uchun) yoʻl oldi. Shunda xurmo (tanasi) — bola kabi — yigʻladi! Paygʻambar ﷺ (minbardan) tushib, uni quchoqladi — u esa — tinchitilayotgan bola kabi — inqirashda davom etardi. Paygʻambar ﷺ: «U — yonida eshitadigan diniy ilmni (yoʻqotgani) uchun yigʻlardi», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жума куни — бир дарахт ёки хурмо (танаси) ёнида турарди. Сўнг бир ансорий аёл ёки эркак: «Ё Расулуллоҳ! Сизга минбар ясайликми?» — деди. У зот: «Хоҳласангиз (ясанглар)», — деб жавоб берди. Бас, улар у зот учун минбар ясади ва жума куни бўлганда, у минбарга (хутба айтиш учун) йўл олди. Шунда хурмо (танаси) — бола каби — йиғлади! Пайғамбар ﷺ (минбардан) тушиб, уни қучоқлади — у эса — тинчитилаётган бола каби — инқирашда давом этарди. Пайғамбар ﷺ: «У — ёнида эшитадиган диний илмни (йўқотгани) учун йиғларди», — деди.

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ لَكُمْ مِنْ أَنْمَاطٍ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ وَأَنَّى يَكُونُ لَنَا الأَنْمَاطُ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّهُ سَيَكُونُ لَكُمُ الأَنْمَاطُ ‏"‏‏.‏ فَأَنَا أَقُولُ لَهَا ـ يَعْنِي امْرَأَتَهُ ـ أَخِّرِي عَنِّي أَنْمَاطَكِ‏.‏ فَتَقُولُ أَلَمْ يَقُلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهَا سَتَكُونُ لَكُمُ الأَنْمَاطُ ‏"‏‏.‏ فَأَدَعُهَا‏.‏

Paygʻambar ﷺ: «Sizlarda gilamlar (anmot) bormi?» dedilar. Men: «Bizda gilamlar qayoqdan boʻlsin?» dedim. U zot: «Albatta sizlarda gilamlar boʻladi», dedilar. Shundan keyin men unga — yaʼni xotinimga — «Gilamlaringni mendan nari qoʻy», desam, u: «Paygʻambar ﷺ ‹Sizlarda gilamlar boʻladi› demaganmidilar?» derdi. Shunda men uni qoʻyib berardim.Пайғамбар ﷺ: «Сизларда гиламлар (анмот) борми?» дедилар. Мен: «Бизда гиламлар қаёқдан бўлсин?» дедим. У зот: «Албатта сизларда гиламлар бўлади», дедилар. Шундан кейин мен унга — яъни хотинимга — «Гиламларингни мендан нари қўй», десам, у: «Пайғамбар ﷺ ‹Сизларда гиламлар бўлади› демаганмидилар?» дерди. Шунда мен уни қўйиб берардим.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ الْمَاجِشُونُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُنِي دَخَلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا أَنَا بِالرُّمَيْصَاءِ امْرَأَةِ أَبِي طَلْحَةَ وَسَمِعْتُ خَشَفَةً، فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا بِلاَلٌ‏.‏ وَرَأَيْتُ قَصْرًا بِفِنَائِهِ جَارِيَةٌ، فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقَالَ لِعُمَرَ‏.‏ فَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَهُ فَأَنْظُرَ إِلَيْهِ، فَذَكَرْتُ غَيْرَتَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بِأُمِّي وَأَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَيْكَ أَغَارُ

Paygʻambar ﷺ: «Men oʻzimni jannatga kirgan holda koʻrdim, birdan Abu Talhaning xotini Rumaysoga (yoʻliqdim) va bir shitirlash eshitdim. ‹Bu kim?› dedim. (Farishta:) ‹Bu Bilol›, dedi. Yana bir qasr koʻrdim, uning hovlisida bir joriya bor edi. ‹Bu kimniki?› dedim. (Farishta:) ‹Umarniki›, dedi. Men unga kirib qaramoqchi boʻldim, ammo sening rashkingni esladim», dedilar. Shunda Umar: «Onam-otam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli, sizdan rashk qilamanmi?» dedi.Пайғамбар ﷺ: «Мен ўзимни жаннатга кирган ҳолда кўрдим, бирдан Абу Талҳанинг хотини Румайсога (йўлиқдим) ва бир шитирлаш эшитдим. ‹Бу ким?› дедим. (Фаришта:) ‹Бу Билол›, деди. Яна бир қаср кўрдим, унинг ҳовлисида бир жория бор эди. ‹Бу кимники?› дедим. (Фаришта:) ‹Умарники›, деди. Мен унга кириб қарамоқчи бўлдим, аммо сенинг рашкингни эсладим», дедилар. Шунда Умар: «Онам-отам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули, сиздан рашк қиламанми?» деди.