حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَقْبَلَتْ مِنَ الشَّأْمِ عِيرٌ، تَحْمِلُ طَعَامًا، فَالْتَفَتُوا إِلَيْهَا، حَتَّى مَا بَقِيَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً فَنَزَلَتْ [quran sura="62" aya_start="11" aya_end="11"]{وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا}
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan namoz oʻqiyotgan paytimizda, Shomdan taom (oziq-ovqat) olib kelayotgan bir karvon keldi. Odamlar karvon tomonga qaradi (va unga bordi) va Paygʻambar ﷺ bilan (faqat) oʻn ikki kishi qoldi. Bas, mana bu vahiy nozil boʻldi: ‹Ular biror savdo yoki oʻyin-kulgi koʻrganda, unga tomon yopirilib (tarqab) ketdi› (Jumʼa, 11).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан намоз ўқиётган пайтимизда, Шомдан таом (озиқ-овқат) олиб келаётган бир карвон келди. Одамлар карвон томонга қаради (ва унга борди) ва Пайғамбар ﷺ билан (фақат) ўн икки киши қолди. Бас, мана бу ваҳий нозил бўлди: ‹Улар бирор савдо ёки ўйин-кулги кўрганда, унга томон ёпирилиб (тарқаб) кетди› (Жумъа, 11).
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلَتْ عِيرٌ، وَنَحْنُ نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْجُمُعَةَ، فَانْفَضَّ النَّاسُ إِلاَّ اثْنَىْ عَشَرَ رَجُلاً، فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ [quran sura="62" aya_start="11" aya_end="11"]{وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا }
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan juma namozini oʻqiyotgan paytimizda, (Madinaga) bir karvon keldi. Odamlar — oʻn ikki kishidan boshqa — karvon tomonga chiqib ketdi. Soʻng mana bu oyat nozil boʻldi: ‹Ular biror savdo yoki oʻyin-kulgi koʻrganda, unga tomon yopirilib (tarqab) ketdi va seni tik turgan holda (tashlab) qoldirdi› (Jumʼa, 11).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан жума намозини ўқиётган пайтимизда, (Мадинага) бир карвон келди. Одамлар — ўн икки кишидан бошқа — карвон томонга чиқиб кетди. Сўнг мана бу оят нозил бўлди: ‹Улар бирор савдо ёки ўйин-кулги кўрганда, унга томон ёпирилиб (тарқаб) кетди ва сени тик турган ҳолда (ташлаб) қолдирди› (Жумъа, 11).
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رَحِمَ اللَّهُ رَجُلاً سَمْحًا إِذَا بَاعَ، وَإِذَا اشْتَرَى، وَإِذَا اقْتَضَى ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh — sotib olishda, sotishda va (oʻz) haqini (qarzni) talab qilishda muruvvatli (yumshoq) boʻlgan kishiga rahm qilsin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ — сотиб олишда, сотишда ва (ўз) ҳақини (қарзни) талаб қилишда мурувватли (юмшоқ) бўлган кишига раҳм қилсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ قَالَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ أَجْعَلُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ فَإِنَّ لِي غُلاَمًا نَجَّارًا. قَالَ " إِنْ شِئْتِ ". قَالَ فَعَمِلَتْ لَهُ الْمِنْبَرَ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ قَعَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ الَّذِي صُنِعَ، فَصَاحَتِ النَّخْلَةُ الَّتِي كَانَ يَخْطُبُ عِنْدَهَا حَتَّى كَادَتْ أَنْ تَنْشَقَّ، فَنَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَخَذَهَا فَضَمَّهَا إِلَيْهِ، فَجَعَلَتْ تَئِنُّ أَنِينَ الصَّبِيِّ الَّذِي يُسَكَّتُ حَتَّى اسْتَقَرَّتْ. قَالَ " بَكَتْ عَلَى مَا كَانَتْ تَسْمَعُ مِنَ الذِّكْرِ ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ansoriy ayol Allohning Rasuli ﷺ ga: «Yo Rasululloh, sizga oʻtirish uchun biror narsa yasaymi — menda duradgor bir qul bor», — dedi. U zot: «Xohlasang (yasa)», — dedilar. Bas, u (ayol) u zotga bir minbar yasatdi. Juma kuni boʻlganda, Paygʻambar ﷺ oʻsha minbar ustida oʻtirdilar. Paygʻambar ﷺ — yonida turib xutba aytadigan — xurmo daraxti tanasi shu qadar yigʻladiki, u yorilib ketay deb qoldi. Paygʻambar ﷺ minbardan (tushib), tana oldiga keldi va uni quchoqladi; u (tana) — yigʻidan toʻxtatishga koʻndirilayotgan bola(ning yigʻisi)dek — ingrar (nola qilar) edi, soʻng u (yigʻidan) toʻxtadi. Paygʻambar ﷺ: «U — oʻzi eshitib turgan diniy ilm (zikr)dan (judo boʻlgani uchun) yigʻladi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир ансорий аёл Аллоҳнинг Расули ﷺ га: «Ё Расулуллоҳ, сизга ўтириш учун бирор нарса ясайми — менда дурадгор бир қул бор», — деди. У зот: «Хоҳласанг (яса)», — дедилар. Бас, у (аёл) у зотга бир минбар ясатди. Жума куни бўлганда, Пайғамбар ﷺ ўша минбар устида ўтирдилар. Пайғамбар ﷺ — ёнида туриб хутба айтадиган — хурмо дарахти танаси шу қадар йиғладики, у ёрилиб кетай деб қолди. Пайғамбар ﷺ минбардан (тушиб), тана олдига келди ва уни қучоқлади; у (тана) — йиғидан тўхтатишга кўндирилаётган бола(нинг йиғиси)дек — инграр (нола қилар) эди, сўнг у (йиғидан) тўхтади. Пайғамбар ﷺ: «У — ўзи эшитиб турган диний илм (зикр)дан (жудо бўлгани учун) йиғлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ، فَأَبْطَأَ بِي جَمَلِي وَأَعْيَا، فَأَتَى عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " جَابِرٌ ". فَقُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " مَا شَأْنُكَ ". قُلْتُ أَبْطَأَ عَلَىَّ جَمَلِي وَأَعْيَا، فَتَخَلَّفْتُ. فَنَزَلَ يَحْجُنُهُ بِمِحْجَنِهِ، ثُمَّ قَالَ " ارْكَبْ ". فَرَكِبْتُ، فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ أَكُفُّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَزَوَّجْتَ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ". قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا. قَالَ " أَفَلاَ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ". قُلْتُ إِنَّ لِي أَخَوَاتٍ، فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ امْرَأَةً تَجْمَعُهُنَّ، وَتَمْشُطُهُنَّ، وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ. قَالَ " أَمَّا إِنَّكَ قَادِمٌ، فَإِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ ". ثُمَّ قَالَ " أَتَبِيعُ جَمَلَكَ ". قُلْتُ نَعَمْ. فَاشْتَرَاهُ مِنِّي بِأُوقِيَّةٍ، ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلِي، وَقَدِمْتُ بِالْغَدَاةِ، فَجِئْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ، فَوَجَدْتُهُ عَلَى باب الْمَسْجِدِ، قَالَ " الآنَ قَدِمْتَ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " فَدَعْ جَمَلَكَ، فَادْخُلْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ". فَدَخَلْتُ فَصَلَّيْتُ، فَأَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَزِنَ لَهُ أُوقِيَّةً. فَوَزَنَ لِي بِلاَلٌ، فَأَرْجَحَ فِي الْمِيزَانِ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى وَلَّيْتُ فَقَالَ " ادْعُ لِي جَابِرًا ". قُلْتُ الآنَ يَرُدُّ عَلَىَّ الْجَمَلَ، وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْهُ. قَالَ " خُذْ جَمَلَكَ وَلَكَ ثَمَنُهُ ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men bir gʻazotda Paygʻambar ﷺ bilan birga edim va mening tuyam sekin hamda charchagan edi. Paygʻambar ﷺ mening oldimga kelib: «Ey Jobir», — dedilar. Men: «Labbay», — dedim. U zot: «Senga nima boʻldi?» — dedilar. Men: «Tuyam sekin va charchagan; shuning uchun men ortda qoldim», — dedim. Bas, u zot (ulovdan) tushdi va tuyani oʻz hassasi bilan turtdi, soʻng menga minishni buyurdi. Men tuyaga mindim va u shu qadar tezlashdiki, men uni — Allohning Rasuli ﷺ dan oldinga oʻtib ketmasligi uchun — ushlab turishga toʻgʻri keldi. Soʻng u zot mendan: «Uylandingmi?» — deb soʻradilar. Men ‹ha› (deb javob berdim). U zot: «Bokiragami yoki tul (eri oʻlgan) ayolgami?» — dedilar. Men: «Tul ayolga uylandim», — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Nega bokiraga uylanmading — sen u bilan, u sen bilan oʻynashib (xursand boʻlib yashar) edingiz-ku?» — dedilar. Jobir: «Mening (yosh) singillarim bor; shuning uchun men — ularning hammasini yigʻib, sochlarini tarab, ularni parvarish qiladigan — tul ayolga uylanishni yaxshi koʻrdim», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sen (uyga) yetib borasan; bas, (uyga) yetib borganingda, men senga zavjang bilan (yaqinlik) qilishni tavsiya qilaman (toki aqlli farzand koʻrasan)», — dedilar. Soʻng u zot mendan: «Tuyangni sotasanmi?» — dedilar. Men ‹ha› (deb javob berdim) va Paygʻambar ﷺ uni bir uqiya oltinga sotib oldilar. Allohning Rasuli ﷺ mendan oldin (uyga) yetib keldilar va men ertalab yetib keldim; men masjidga borganimda, u zotni masjid eshigi oldida topdim. U zot: «Hozir(gina) yetib keldingmi?» — dedilar. Men ‹ha› (deb javob berdim). U zot: «Tuyangni qoldir va (masjidga) kirib, ikki rakat (namoz) oʻqi», — dedilar. Men kirib, namoz oʻqidim. U zot Bilolga — menga bir uqiya oltin oʻlchab berishni — aytdilar. Bas, Bilol menga adolat bilan (toʻgʻri) oʻlchab berdi va men ketdim. Paygʻambar ﷺ meni (chaqirib) yubordi va men — u zot menga tuyamni qaytaradi (men uni har narsadan koʻra yomon koʻrar edim) deb — oʻyladim. Lekin Paygʻambar ﷺ menga: «Tuyangni — uning puli bilan birga — ol», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен бир ғазотда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим ва менинг туям секин ҳамда чарчаган эди. Пайғамбар ﷺ менинг олдимга келиб: «Эй Жобир», — дедилар. Мен: «Лаббай», — дедим. У зот: «Сенга нима бўлди?» — дедилар. Мен: «Туям секин ва чарчаган; шунинг учун мен ортда қолдим», — дедим. Бас, у зот (уловдан) тушди ва туяни ўз ҳассаси билан туртди, сўнг менга минишни буюрди. Мен туяга миндим ва у шу қадар тезлашдики, мен уни — Аллоҳнинг Расули ﷺ дан олдинга ўтиб кетмаслиги учун — ушлаб туришга тўғри келди. Сўнг у зот мендан: «Уйландингми?» — деб сўрадилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим). У зот: «Бокирагами ёки тул (эри ўлган) аёлгами?» — дедилар. Мен: «Тул аёлга уйландим», — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Нега бокирага уйланмадинг — сен у билан, у сен билан ўйнашиб (хурсанд бўлиб яшар) эдингиз-ку?» — дедилар. Жобир: «Менинг (ёш) сингилларим бор; шунинг учун мен — уларнинг ҳаммасини йиғиб, сочларини тараб, уларни парвариш қиладиган — тул аёлга уйланишни яхши кўрдим», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Сен (уйга) етиб борасан; бас, (уйга) етиб борганингда, мен сенга завжанг билан (яқинлик) қилишни тавсия қиламан (токи ақлли фарзанд кўрасан)», — дедилар. Сўнг у зот мендан: «Туянгни сотасанми?» — дедилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим) ва Пайғамбар ﷺ уни бир уқия олтинга сотиб олдилар. Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан олдин (уйга) етиб келдилар ва мен эрталаб етиб келдим; мен масжидга борганимда, у зотни масжид эшиги олдида топдим. У зот: «Ҳозир(гина) етиб келдингми?» — дедилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим). У зот: «Туянгни қолдир ва (масжидга) кириб, икки ракат (намоз) ўқи», — дедилар. Мен кириб, намоз ўқидим. У зот Билолга — менга бир уқия олтин ўлчаб беришни — айтдилар. Бас, Билол менга адолат билан (тўғри) ўлчаб берди ва мен кетдим. Пайғамбар ﷺ мени (чақириб) юборди ва мен — у зот менга туямни қайтаради (мен уни ҳар нарсадан кўра ёмон кўрар эдим) деб — ўйладим. Лекин Пайғамбар ﷺ менга: «Туянгни — унинг пули билан бирга — ол», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ حَرَامٍ، وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَاسْتَعَنْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى غُرَمَائِهِ أَنْ يَضَعُوا مِنْ دَيْنِهِ، فَطَلَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ، فَلَمْ يَفْعَلُوا، فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اذْهَبْ فَصَنِّفْ تَمْرَكَ أَصْنَافًا، الْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، وَعَذْقَ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَرْسِلْ إِلَىَّ ". فَفَعَلْتُ، ثُمَّ أَرْسَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَلَسَ عَلَى أَعْلاَهُ، أَوْ فِي وَسَطِهِ ثُمَّ قَالَ " كِلْ لِلْقَوْمِ ". فَكِلْتُهُمْ حَتَّى أَوْفَيْتُهُمُ الَّذِي لَهُمْ، وَبَقِيَ تَمْرِي، كَأَنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ مِنْهُ شَىْءٌ. وَقَالَ فِرَاسٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ حَدَّثَنِي جَابِرٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّاهُ، وَقَالَ هِشَامٌ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " جُذَّ لَهُ فَأَوْفِ لَهُ ".
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Amr ibn Harom vafot etdi va u boshqalarga qarzdor edi. Men Paygʻambar ﷺ dan — uning qarzdorlariga (haq egalariga) qarzni biror kamaytirishda shafoat qilishni — soʻradim. Paygʻambar ﷺ ulardan (qarzni kamaytirishni) soʻradilar, lekin ular rad etdi. Paygʻambar ﷺ menga: «Bor va xurmongni — har xil turlariga qarab — (uyumlarga) qoʻy. Ajva (xurmosi)ni bir tomonga, Ibn Zaydning (xurmo) shingili(ni) boshqa tomonga va hokazo. Soʻng meni chaqir», — dedilar. Men shunday qildim va Paygʻambar ﷺ ni chaqirdim. U zot kelib, uyumlarning boshida (yoki oʻrtasida) oʻtirdilar va menga: «Odamlarga (haq egalariga) oʻlchab ber», — deb buyurdilar. Men ularga — to barcha qarzni toʻlagunimcha — oʻlchab berdim. Mening xurmom esa — goʻyo undan hech narsa olinmagandek — (oʻshanicha) qoldi. Boshqa rivoyatlarda Jobir dedi: Paygʻambar ﷺ: «U (Abdulloh) — barcha qarzni toʻlaguncha — ularga oʻlchab beraverdi», — dedilar. Paygʻambar ﷺ (Abdullohga): «Unga (qarzdorlardan biriga) (shingillar) kesib, toʻliq oʻlchab ber», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ҳаром вафот этди ва у бошқаларга қарздор эди. Мен Пайғамбар ﷺ дан — унинг қарздорларига (ҳақ эгаларига) қарзни бирор камайтиришда шафоат қилишни — сўрадим. Пайғамбар ﷺ улардан (қарзни камайтиришни) сўрадилар, лекин улар рад этди. Пайғамбар ﷺ менга: «Бор ва хурмонгни — ҳар хил турларига қараб — (уюмларга) қўй. Ажва (хурмоси)ни бир томонга, Ибн Зайднинг (хурмо) шингили(ни) бошқа томонга ва ҳоказо. Сўнг мени чақир», — дедилар. Мен шундай қилдим ва Пайғамбар ﷺ ни чақирдим. У зот келиб, уюмларнинг бошида (ёки ўртасида) ўтирдилар ва менга: «Одамларга (ҳақ эгаларига) ўлчаб бер», — деб буюрдилар. Мен уларга — то барча қарзни тўлагунимча — ўлчаб бердим. Менинг хурмом эса — гўё ундан ҳеч нарса олинмагандек — (ўшанича) қолди. Бошқа ривоятларда Жобир деди: Пайғамбар ﷺ: «У (Абдуллоҳ) — барча қарзни тўлагунча — уларга ўлчаб бераверди», — дедилар. Пайғамбар ﷺ (Абдуллоҳга): «Унга (қарздорлардан бирига) (шингиллар) кесиб, тўлиқ ўлчаб бер», — дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ الْمُكْتِبُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَجُلاً أَعْتَقَ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ، فَاحْتَاجَ فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي " فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِكَذَا وَكَذَا، فَدَفَعَهُ إِلَيْهِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi — oʻz quli oʻz (egasi) vafot etgandan soʻng ozod boʻlishini — qaror qildi (mudabbar), keyin u (egasi) pulga muhtoj boʻldi; bas, Paygʻambar ﷺ qulni olib: «Bu qulni mendan kim sotib oladi?» — dedilar. Nuaym ibn Abdulloh uni falon-falon narxga sotib oldi va Paygʻambar ﷺ qulni unga berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши — ўз қули ўз (эгаси) вафот этгандан сўнг озод бўлишини — қарор қилди (мудаббар), кейин у (эгаси) пулга муҳтож бўлди; бас, Пайғамбар ﷺ қулни олиб: «Бу қулни мендан ким сотиб олади?» — дедилар. Нуайм ибн Абдуллоҳ уни фалон-фалон нархга сотиб олди ва Пайғамбар ﷺ қулни унга бердилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، وَأَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَطِيبَ، وَلاَ يُبَاعُ شَىْءٌ مِنْهُ إِلاَّ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ إِلاَّ الْعَرَايَا.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — meva pishmaguncha uni sotishdan — qaytardi va ularning (mevalarning) hech biri dinor yoki dirhamdan (yaʼni puldan) boshqaga sotilmasin (deb buyurdi), magar Araya daraxtlari (boʻlsa — ularning xurmosini xurmoga sotsa boʻladi).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — мева пишмагунча уни сотишдан — қайтарди ва уларнинг (меваларнинг) ҳеч бири динор ёки дирҳамдан (яъни пулдан) бошқага сотилмасин (деб буюрди), магар Арая дарахтлари (бўлса — уларнинг хурмосини хурмога соца бўлади).
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَلِيمِ بْنِ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَا، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُبَاعَ الثَّمَرَةُ حَتَّى تُشَقِّحَ. فَقِيلَ مَا تُشَقِّحُ قَالَ تَحْمَارُّ وَتَصْفَارُّ وَيُؤْكَلُ مِنْهَا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (xurmo) mevasini — to u qizarguncha yoki sargʻayguncha va yeyishga yaroqli boʻlguncha — sotishdan qaytardi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (хурмо) мевасини — то у қизаргунча ёки сарғайгунча ва ейишга яроқли бўлгунча — сотишдан қайтарди.
حَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَالٍ لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ har qanday sheriklik mulkda (sherikka) shufʼa (oldindan sotib olish huquqi) berdi; lekin agar mulkning chegaralari ajratilgan yoki yoʻllar hamda koʻchalar belgilangan boʻlsa, unda shufʼa yoʻq edi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳар қандай шериклик мулкда (шерикка) шуфъа (олдиндан сотиб олиш ҳуқуқи) берди; лекин агар мулкнинг чегаралари ажратилган ёки йўллар ҳамда кўчалар белгиланган бўлса, унда шуфъа йўқ эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالشُّفْعَةِ فِي كُلِّ مَالٍ لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ har qanday boʻlinmagan sheriklik mulkda shufʼaning amal qilishini hukm qildi; lekin agar chegaralar aniq belgilangan yoki yoʻllar hamda koʻchalar ajratilgan boʻlsa, unda shufʼa yoʻq edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳар қандай бўлинмаган шериклик мулкда шуфъанинг амал қилишини ҳукм қилди; лекин агар чегаралар аниқ белгиланган ёки йўллар ҳамда кўчалар ажратилган бўлса, унда шуфъа йўқ эди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَاعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمُدَبَّرَ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir mudabbarni (qulni) — (uning egasi hali tirik va pulga muhtoj boʻlgani uchun, uning nomidan) — sotdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир мудаббарни (қулни) — (унинг эгаси ҳали тирик ва пулга муҳтож бўлгани учун, унинг номидан) — сотди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ بَاعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir mudabbarni sotdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир мудаббарни сотди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَامَ الْفَتْحِ، وَهُوَ بِمَكَّةَ " إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ حَرَّمَ بَيْعَ الْخَمْرِ وَالْمَيْتَةِ وَالْخِنْزِيرِ وَالأَصْنَامِ ". فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ شُحُومَ الْمَيْتَةِ فَإِنَّهَا يُطْلَى بِهَا السُّفُنُ، وَيُدْهَنُ بِهَا الْجُلُودُ، وَيَسْتَصْبِحُ بِهَا النَّاسُ. فَقَالَ " لاَ، هُوَ حَرَامٌ ". ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ، إِنَّ اللَّهَ لَمَّا حَرَّمَ شُحُومَهَا جَمَلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ ". قَالَ أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، كَتَبَ إِلَىَّ عَطَاءٌ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Makka fathi yilida Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Alloh va Uning Rasuli xamr (ichkilik), oʻlgan hayvon, choʻchqa va butlarni sotishni harom qildi». Odamlar: «Yo Rasululloh, oʻlgan hayvonlar yogʻi-chi — chunki u kemalarni (yelimlash uchun) moylashda va terilarni (moylashda) ishlatilar edi; odamlar undan chiroqlarda (ham) foydalanar edi», — dedi. U zot: «Yoʻq, u haromdir», — dedilar. Allohning Rasuli ﷺ yana: «Alloh yahudiylarni laʼnatlasin — chunki Alloh ularga (hayvon) yogʻini harom qildi, lekin ular yogʻni eritib sotdi va uning pulini yedi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Макка фатҳи йилида Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Аллоҳ ва Унинг Расули хамр (ичкилик), ўлган ҳайвон, чўчқа ва бутларни сотишни ҳаром қилди». Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, ўлган ҳайвонлар ёғи-чи — чунки у кемаларни (елимлаш учун) мойлашда ва териларни (мойлашда) ишлатилар эди; одамлар ундан чироқларда (ҳам) фойдаланар эди», — деди. У зот: «Йўқ, у ҳаромдир», — дедилар. Аллоҳнинг Расули ﷺ яна: «Аллоҳ яҳудийларни лаънатласин — чунки Аллоҳ уларга (ҳайвон) ёғини ҳаром қилди, лекин улар ёғни эритиб сотди ва унинг пулини еди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالشُّفْعَةِ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ har qanday boʻlinmagan sheriklik narsada (mulkda) shufʼa (oldindan sotib olish huquqi) haqida hukm qildi. Lekin agar chegaralar belgilangan (ajratilgan) yoki yoʻllar hamda koʻchalar aniqlangan boʻlsa, unda shufʼa yoʻq.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳар қандай бўлинмаган шериклик нарсада (мулкда) шуфъа (олдиндан сотиб олиш ҳуқуқи) ҳақида ҳукм қилди. Лекин агар чегаралар белгиланган (ажратилган) ёки йўллар ҳамда кўчалар аниқланган бўлса, унда шуфъа йўқ.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ قَدْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ، قَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَلَمْ يَجِئْ مَالُ الْبَحْرَيْنِ حَتَّى قُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ أَوْ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا. فَأَتَيْتُهُ، فَقُلْتُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا، فَحَثَى لِي حَثْيَةً فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ، وَقَالَ خُذْ مِثْلَيْهَا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ (menga): «Agar Bahraynning puli (moli) kelsa, men senga undan shuncha-shuncha beraman», — dedilar. Lekin Bahrayn puli kelishdan oldin Paygʻambar ﷺ vafot etdilar. Bahrayn puli yetib kelganda, Abu Bakr: «Kimga Paygʻambar ﷺ (biror narsa) vaʼda qilgan boʻlsa, bizning oldimizga kelsin», — deb eʼlon qildi. Men Abu Bakr oldiga borib: «Paygʻambar ﷺ menga shuncha-shuncha vaʼda qilgan edilar», — dedim. Abu Bakr menga bir hovuch tanga berdi va men ularni sanaganimda, ular besh yuz (tanga) edi. Soʻng Abu Bakr: «Sen olgan (miqdor)ning ikki barobarini (yana) ol», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ (менга): «Агар Баҳрайннинг пули (моли) келса, мен сенга ундан шунча-шунча бераман», — дедилар. Лекин Баҳрайн пули келишдан олдин Пайғамбар ﷺ вафот этдилар. Баҳрайн пули етиб келганда, Абу Бакр: «Кимга Пайғамбар ﷺ (бирор нарса) ваъда қилган бўлса, бизнинг олдимизга келсин», — деб эълон қилди. Мен Абу Бакр олдига бориб: «Пайғамбар ﷺ менга шунча-шунча ваъда қилган эдилар», — дедим. Абу Бакр менга бир ҳовуч танга берди ва мен уларни санаганимда, улар беш юз (танга) эди. Сўнг Абу Бакр: «Сен олган (миқдор)нинг икки баробарини (яна) ол», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي، وَأَنَا مَرِيضٌ لاَ أَعْقِلُ، فَتَوَضَّأَ وَصَبَّ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ، فَعَقَلْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَنِ الْمِيرَاثُ إِنَّمَا يَرِثُنِي كَلاَلَةٌ. فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرَائِضِ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men kasal va hushsiz yotgan paytda Rasululloh ﷺ meni koʻrgani keldilar. U zot tahorat olib, ortgan suvni mening ustimga sepdilar, men hushimga keldim va: «Yo Rasululloh, merosim kimga (qoladi)? Mening na yuqorida (ota-bobom), na pastda (farzandim) bor», — dedim. Shunda meros (farzandlar ulushi) haqidagi oyatlar nozil boʻldi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен касал ва ҳушсиз ётган пайтда Расулуллоҳ ﷺ мени кўргани келдилар. У зот таҳорат олиб, ортган сувни менинг устимга сепдилар, мен ҳушимга келдим ва: «Ё Расулуллоҳ, меросим кимга (қолади)? Менинг на юқорида (ота-бобом), на пастда (фарзандим) бор», — дедим. Шунда мерос (фарзандлар улуши) ҳақидаги оятлар нозил бўлди.
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، وَغَيْرِهِ،، يَزِيدُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ، وَلَمْ يُبَلِّغْهُ كُلُّهُمْ رَجُلٌ وَاحِدٌ مِنْهُمْ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، فَكُنْتُ عَلَى جَمَلٍ ثَفَالٍ، إِنَّمَا هُوَ فِي آخِرِ الْقَوْمِ، فَمَرَّ بِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ هَذَا ". قُلْتُ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ. قَالَ " مَا لَكَ ". قُلْتُ إِنِّي عَلَى جَمَلٍ ثَفَالٍ. قَالَ " أَمَعَكَ قَضِيبٌ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " أَعْطِنِيهِ ". فَأَعْطَيْتُهُ فَضَرَبَهُ فَزَجَرَهُ، فَكَانَ مِنْ ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ أَوَّلِ الْقَوْمِ قَالَ " بِعْنِيهِ ". فَقُلْتُ بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " بِعْنِيهِ قَدْ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ، وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ". فَلَمَّا دَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ أَخَذْتُ أَرْتَحِلُ. قَالَ " أَيْنَ تُرِيدُ ". قُلْتُ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً قَدْ خَلاَ مِنْهَا. قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ". قُلْتُ إِنَّ أَبِي تُوُفِّيَ وَتَرَكَ بَنَاتٍ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَنْكِحَ امْرَأَةً قَدْ جَرَّبَتْ خَلاَ مِنْهَا. قَالَ " فَذَلِكَ ". فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ " يَا بِلاَلُ اقْضِهِ وَزِدْهُ ". فَأَعْطَاهُ أَرْبَعَةَ دَنَانِيرَ، وَزَادَهُ قِيرَاطًا. قَالَ جَابِرٌ لاَ تُفَارِقُنِي زِيَادَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَلَمْ يَكُنِ الْقِيرَاطُ يُفَارِقُ جِرَابَ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edim va boshqalardan ortda qolayotgan sekin bir tuyaga mingan edim. Paygʻambar ﷺ mening yonimdan oʻtdilar va: «Bu kim?» — deb soʻradilar. Men: «Jobir ibn Abdulloh», — dedim. U zot: «Senga nima boʻldi (nega kechikyapsan)?» — dedilar. Men: «Men sekin tuyaga minganman», — dedim. U zot: «Senda hassa (tayoq) bormi?» — dedilar. Men ‹ha› (deb javob berdim). U zot: «Uni menga ber», — dedilar. Men uni berganimda, u zot tuyani urdi va unga dakki berdi (jahl qildi). Shundan keyin oʻsha tuya boshqalardan (oldinga) oʻtib ketdi. Paygʻambar ﷺ: «Uni menga sot», — dedilar. Men: «U siz uchun(dir), yo Rasululloh!» — dedim. U zot: «Uni menga sot. Men uni toʻrt dinorga sotib oldim va sen Madinagacha unga minaverasan», — dedilar. Biz Madinaga yaqinlashganda, men (uyim tomonga) keta boshladim. Paygʻambar ﷺ: «Qayerga ketyapsan?» — dedilar. Men: «Men tul (eri oʻlgan) ayolga uylandim», — dedim. U zot: «Nega bokiraga uylanmading — sen u bilan, u sen bilan oʻynashib (xursand boʻlar) edingiz-ku?» — dedilar. Men: «Otam vafot etdi va (orqasida yosh) qizlarni qoldirdi; shuning uchun men — (ularni parvarish qiladigan tajribali) tul ayolga uylanishni — qaror qildim», — dedim. U zot: «Yaxshi qilibsan», — dedilar. Biz Madinaga yetib kelganda, Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Bilol, unga (tuya narxini) toʻla va (yana) ortiqcha pul ber», — dedilar. Bilol menga toʻrt dinor va bir qirot ortiqcha berdi. (Rivoyatchi:) Jobir qoʻshdi: «Allohning Rasuli ﷺ ning oʻsha ortiqcha qiroti mendan hech qachon ajramadi (yaʼni barakat sifatida saqlandi)». Oʻsha qirot doim Jobir ibn Abdullohning hamyonida (saqlanar) edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим ва бошқалардан ортда қолаётган секин бир туяга минган эдим. Пайғамбар ﷺ менинг ёнимдан ўтдилар ва: «Бу ким?» — деб сўрадилар. Мен: «Жобир ибн Абдуллоҳ», — дедим. У зот: «Сенга нима бўлди (нега кечикяпсан)?» — дедилар. Мен: «Мен секин туяга минганман», — дедим. У зот: «Сенда ҳасса (таёқ) борми?» — дедилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим). У зот: «Уни менга бер», — дедилар. Мен уни берганимда, у зот туяни урди ва унга дакки берди (жаҳл қилди). Шундан кейин ўша туя бошқалардан (олдинга) ўтиб кетди. Пайғамбар ﷺ: «Уни менга сот», — дедилар. Мен: «У сиз учун(дир), ё Расулуллоҳ!» — дедим. У зот: «Уни менга сот. Мен уни тўрт динорга сотиб олдим ва сен Мадинагача унга минаверасан», — дедилар. Биз Мадинага яқинлашганда, мен (уйим томонга) кета бошладим. Пайғамбар ﷺ: «Қаерга кетяпсан?» — дедилар. Мен: «Мен тул (эри ўлган) аёлга уйландим», — дедим. У зот: «Нега бокирага уйланмадинг — сен у билан, у сен билан ўйнашиб (хурсанд бўлар) эдингиз-ку?» — дедилар. Мен: «Отам вафот этди ва (орқасида ёш) қизларни қолдирди; шунинг учун мен — (уларни парвариш қиладиган тажрибали) тул аёлга уйланишни — қарор қилдим», — дедим. У зот: «Яхши қилибсан», — дедилар. Биз Мадинага етиб келганда, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Билол, унга (туя нархини) тўла ва (яна) ортиқча пул бер», — дедилар. Билол менга тўрт динор ва бир қирот ортиқча берди. (Ривоятчи:) Жобир қўшди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг ўша ортиқча қироти мендан ҳеч қачон ажрамади (яъни баракат сифатида сақланди)». Ўша қирот доим Жобир ибн Абдуллоҳнинг ҳамёнида (сақланар) эди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانُوا يَزْرَعُونَهَا بِالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَالنِّصْفِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا، فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ ". وَقَالَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ، فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ ".
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar oʻz yerini — uning uchdan biri, toʻrtdan biri yoki yarmi (hosil)iga — dehqonchilik uchun ijaraga berar edi. Paygʻambar ﷺ: «Kimda yer boʻlsa, uni oʻzi eksin, yoki uni oʻz (musulmon) birodariga tekinga bersin; aks holda, uni boʻsh (ekilmagan) qoldirsin», — dedilar. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan (ham) rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kimda yer boʻlsa, uni oʻzi eksin, yoki uni oʻz (musulmon) birodariga tekinga bersin; aks holda, uni boʻsh qoldirsin», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар ўз ерини — унинг учдан бири, тўртдан бири ёки ярми (ҳосил)ига — деҳқончилик учун ижарага берар эди. Пайғамбар ﷺ: «Кимда ер бўлса, уни ўзи эксин, ёки уни ўз (мусулмон) биродарига текинга берсин; акс ҳолда, уни бўш (экилмаган) қолдирсин», — дедилар. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан (ҳам) ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кимда ер бўлса, уни ўзи эксин, ёки уни ўз (мусулмон) биродарига текинга берсин; акс ҳолда, уни бўш қолдирсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُخَابَرَةِ، وَالْمُحَاقَلَةِ، وَعَنِ الْمُزَابَنَةِ، وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا، وَأَنْ لاَ تُبَاعَ إِلاَّ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ، إِلاَّ الْعَرَايَا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ muxobara, muhoqala va muzobana (deb atalgan savdolar)dan hamda mevani — to u ofat (kasallik)dan xoli boʻlguncha — sotishdan qaytardi. U zot mevani — Araya(dan) boshqa — puldan oʻzga (narsa)ga sotishdan (ham) qaytardi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ мухобара, муҳоқала ва музобана (деб аталган савдолар)дан ҳамда мевани — то у офат (касаллик)дан холи бўлгунча — сотишдан қайтарди. У зот мевани — Арая(дан) бошқа — пулдан ўзга (нарса)га сотишдан (ҳам) қайтарди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَيْفَ تَرَى بَعِيرَكَ أَتَبِيعُنِيهِ ". قُلْتُ نَعَمْ. فَبِعْتُهُ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْبَعِيرِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَهُ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan birga u zotning gʻazotlaridan birida (safarda) ekanimda, u zot: «Tuyangga nima boʻldi? Uni sotasanmi?» — dedilar. Men ‹ha› (deb javob berdim) va uni u zotga sotdim. U zot Madinaga yetib kelganda, men tuyani ertalab u zotga olib bordim va u zot menga uning narxini toʻladi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга у зотнинг ғазотларидан бирида (сафарда) эканимда, у зот: «Туянгга нима бўлди? Уни сотасанми?» — дедилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим) ва уни у зотга сотдим. У зот Мадинага етиб келганда, мен туяни эрталаб у зотга олиб бордим ва у зот менга унинг нархини тўлади.
حَدَّثَنَا خَلاَّدٌ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، حَدَّثَنَا مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْمَسْجِدِ ـ قَالَ مِسْعَرٌ أُرَاهُ قَالَ ضُحًى ـ فَقَالَ " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ ". وَكَانَ لِي عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَانِي وَزَادَنِي.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning oldiga — u zot masjidda ekanlarida — bordim. (Masʼar: «Menimcha, Jobir tush (peshin)dan oldin bordi», — deb oʻylaydi.) Paygʻambar ﷺ menga ikki rakat namoz oʻqishni aytganlaridan soʻng, u zot menga — oʻzi qarzdor boʻlgan — qarzni toʻladi va menga ortiqcha miqdor (ham) berdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига — у зот масжидда эканларида — бордим. (Масъар: «Менимча, Жобир туш (пешин)дан олдин борди», — деб ўйлайди.) Пайғамбар ﷺ менга икки ракат намоз ўқишни айтганларидан сўнг, у зот менга — ўзи қарздор бўлган — қарзни тўлади ва менга ортиқча миқдор (ҳам) берди.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ شَهِيدًا، وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَاشْتَدَّ الْغُرَمَاءُ فِي حُقُوقِهِمْ، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُمْ أَنْ يَقْبَلُوا تَمْرَ حَائِطِي وَيُحَلِّلُوا أَبِي فَأَبَوْا، فَلَمْ يُعْطِهِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَائِطِي، وَقَالَ " سَنَغْدُو عَلَيْكَ ". فَغَدَا عَلَيْنَا حِينَ أَصْبَحَ، فَطَافَ فِي النَّخْلِ، وَدَعَا فِي ثَمَرِهَا بِالْبَرَكَةِ، فَجَدَدْتُهَا فَقَضَيْتُهُمْ، وَبَقِيَ لَنَا مِنْ تَمْرِهَا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mening otam Uhud (jangi) kuni shahid boʻldi va u qarzdor edi. Uning qarz beruvchilari oʻz haqlarini qattiq (qayta-qayta) talab qildi. Men Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordim (va u zotga bu haqda xabar berdim). U zot ularga — mening bogʻim mevasini olib, otamni qarzlardan ozod qilishni — aytdi, lekin ular bunga koʻnmadi. Bas, Paygʻambar ﷺ ularga mening bogʻimni bermadi va menga — u ertalab mening oldimga kelishini — aytdi. U zot ertalab barvaqt bizning oldimizga keldi va xurmo daraxtlari orasida yurdi hamda ularning mevasiga barakat soʻrab Allohga duo qildi. Soʻng men xurmoni terdim va qarz beruvchilarga toʻladim; va bizga (yana) baʼzi xurmolar qoldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Менинг отам Уҳуд (жанги) куни шаҳид бўлди ва у қарздор эди. Унинг қарз берувчилари ўз ҳақларини қаттиқ (қайта-қайта) талаб қилди. Мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига бордим (ва у зотга бу ҳақда хабар бердим). У зот уларга — менинг боғим мевасини олиб, отамни қарзлардан озод қилишни — айтди, лекин улар бунга кўнмади. Бас, Пайғамбар ﷺ уларга менинг боғимни бермади ва менга — у эрталаб менинг олдимга келишини — айтди. У зот эрталаб барвақт бизнинг олдимизга келди ва хурмо дарахтлари орасида юрди ҳамда уларнинг мевасига баракат сўраб Аллоҳга дуо қилди. Сўнг мен хурмони тердим ва қарз берувчиларга тўладим; ва бизга (яна) баъзи хурмолар қолди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ تُوُفِّيَ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا لِرَجُلٍ مِنَ الْيَهُودِ، فَاسْتَنْظَرَهُ جَابِرٌ، فَأَبَى أَنْ يُنْظِرَهُ، فَكَلَّمَ جَابِرٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَشْفَعَ لَهُ إِلَيْهِ، فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ لِيَأْخُذَ ثَمَرَ نَخْلِهِ بِالَّذِي لَهُ فَأَبَى، فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّخْلَ، فَمَشَى فِيهَا ثُمَّ قَالَ لِجَابِرٍ " جُدَّ لَهُ فَأَوْفِ لَهُ الَّذِي لَهُ ". فَجَدَّهُ بَعْدَ مَا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَوْفَاهُ ثَلاَثِينَ وَسْقًا، وَفَضَلَتْ لَهُ سَبْعَةَ عَشَرَ وَسْقًا، فَجَاءَ جَابِرٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَهُ بِالَّذِي كَانَ، فَوَجَدَهُ يُصَلِّي الْعَصْرَ، فَلَمَّا انْصَرَفَ أَخْبَرَهُ بِالْفَضْلِ، فَقَالَ " أَخْبِرْ ذَلِكَ ابْنَ الْخَطَّابِ ". فَذَهَبَ جَابِرٌ إِلَى عُمَرَ، فَأَخْبَرَهُ. فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ عَلِمْتُ حِينَ مَشَى فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُبَارَكَنَّ فِيهَا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam vafot etganda, u bir yahudiyga oʻttiz vasq (xurmo) qarzdor edi. Men undan — toʻlash uchun — muhlat soʻradim, lekin u rad etdi. Men Allohning Rasuli ﷺ dan — yahudiy bilan vositachilik qilishni — soʻradim. Allohning Rasuli ﷺ yahudiyning oldiga borib, undan — qarz oʻrniga mening daraxtlarim mevasini qabul qilishni — soʻradi, lekin yahudiy rad etdi. Allohning Rasuli ﷺ xurmozor bogʻiga kirdi, daraxtlar orasida yurdi va menga (shunday deb) buyurdi: «(Mevani) ter va unga haqini ber». Bas, men Allohning Rasuli ﷺ ketgandan soʻng, unga meva terdim va uning oʻttiz vasqini berdim hamda oʻzimga (yana) oʻn yetti vasq ortiq qoldi. Jobir dedi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga — boʻlgan (voqea)ni xabar berish uchun — bordim, lekin u zotni asr namozini oʻqiyotgan topdim. Namozdan soʻng men u zotga — qolgan ortiqcha mevalar haqida — aytdim. Allohning Rasuli ﷺ menga — buni (Umar) Ibn Xattobga xabar berishni — aytdi. Men Umar oldiga borib, unga bu haqda aytganimda, Umar: «Allohning Rasuli ﷺ sening bogʻingda yurganda, men — Alloh uni, albatta, barakatli qilishiga — ishongan edim», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам вафот этганда, у бир яҳудийга ўттиз васқ (хурмо) қарздор эди. Мен ундан — тўлаш учун — муҳлат сўрадим, лекин у рад этди. Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ дан — яҳудий билан воситачилик қилишни — сўрадим. Аллоҳнинг Расули ﷺ яҳудийнинг олдига бориб, ундан — қарз ўрнига менинг дарахтларим мевасини қабул қилишни — сўради, лекин яҳудий рад этди. Аллоҳнинг Расули ﷺ хурмозор боғига кирди, дарахтлар орасида юрди ва менга (шундай деб) буюрди: «(Мевани) тер ва унга ҳақини бер». Бас, мен Аллоҳнинг Расули ﷺ кетгандан сўнг, унга мева тердим ва унинг ўттиз васқини бердим ҳамда ўзимга (яна) ўн етти васқ ортиқ қолди. Жобир деди: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига — бўлган (воқеа)ни хабар бериш учун — бордим, лекин у зотни аср намозини ўқиётган топдим. Намоздан сўнг мен у зотга — қолган ортиқча мевалар ҳақида — айтдим. Аллоҳнинг Расули ﷺ менга — буни (Умар) Ибн Хаттобга хабар беришни — айтди. Мен Умар олдига бориб, унга бу ҳақда айтганимда, Умар: «Аллоҳнинг Расули ﷺ сенинг боғингда юрганда, мен — Аллоҳ уни, албатта, баракатли қилишига — ишонган эдим», — деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَعْتَقَ رَجُلٌ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي ". فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، فَأَخَذَ ثَمَنَهُ، فَدَفَعَهُ إِلَيْهِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi — oʻz quli uning vafotidan soʻng ozod qilinishini — vaʼda (qasam) qildi. Paygʻambar ﷺ: «Mendan bu qulni kim sotib oladi?» — dedilar. Nuʼaym ibn Abdulloh oʻsha qulni sotib oldi va Paygʻambar ﷺ uning narxini olib, uni (qul) egasiga berdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши — ўз қули унинг вафотидан сўнг озод қилинишини — ваъда (қасам) қилди. Пайғамбар ﷺ: «Мендан бу қулни ким сотиб олади?» — дедилар. Нуъайм ибн Абдуллоҳ ўша қулни сотиб олди ва Пайғамбар ﷺ унинг нархини олиб, уни (қул) эгасига берди.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ عِيَالاً وَدَيْنًا، فَطَلَبْتُ إِلَى أَصْحَابِ الدَّيْنِ أَنْ يَضَعُوا بَعْضًا مِنْ دَيْنِهِ فَأَبَوْا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَشْفَعْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، فَقَالَ " صَنِّفْ تَمْرَكَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ عَلَى حِدَتِهِ، عِذْقَ ابْنِ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، وَاللِّينَ عَلَى حِدَةٍ، وَالْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَحْضِرْهُمْ حَتَّى آتِيَكَ ". فَفَعَلْتُ، ثُمَّ جَاءَ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ عَلَيْهِ، وَكَالَ لِكُلِّ رَجُلٍ حَتَّى اسْتَوْفَى، وَبَقِيَ التَّمْرُ كَمَا هُوَ كَأَنَّهُ لَمْ يُمَسَّ. وَغَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَاضِحٍ لَنَا، فَأَزْحَفَ الْجَمَلُ فَتَخَلَّفَ عَلَىَّ فَوَكَزَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ، قَالَ " بِعْنِيهِ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ". فَلَمَّا دَنَوْنَا اسْتَأْذَنْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ. قَالَ صلى الله عليه وسلم " فَمَا تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ". قُلْتُ ثَيِّبًا، أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ جَوَارِيَ صِغَارًا، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا تُعَلِّمُهُنَّ وَتُؤَدِّبُهُنَّ، ثُمَّ قَالَ " ائْتِ أَهْلَكَ ". فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ خَالِي بِبَيْعِ الْجَمَلِ فَلاَمَنِي، فَأَخْبَرْتُهُ بِإِعْيَاءِ الْجَمَلِ، وَبِالَّذِي كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَوَكْزِهِ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْجَمَلِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَ الْجَمَلِ وَالْجَمَلَ وَسَهْمِي مَعَ الْقَوْمِ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh (otam) vafot etganda, u (orqasida) farzandlar va qarzlar qoldirdi. Men qarz beruvchilardan — uning qarzidan bir qismini (kechib) tushirishni — soʻradim, lekin ular rad etdi. Bas, men Paygʻambar ﷺ ning oldiga — ular bilan vositachilik qilish uchun — bordim, lekin ular (yana) rad etdi. Paygʻambar ﷺ (menga): «Xurmongni turlariga ajrat: ‹Azq ibn Zayd›, ‹Laʼn› va ‹Ajva› — har bir turni alohida (qoʻy), soʻng barcha qarz beruvchilarni chaqir va men sening oldingga kelguncha kut», — dedilar. Men shunday qildim va Paygʻambar ﷺ kelib, xurmo yonida oʻtirdi va har biriga oʻz haqini oʻlchab bera boshladi — to ularga toʻliq toʻlab boʻlguncha; va xurmo miqdori — goʻyo u zot unga tegmagandek — avvalgidek qoldi. (Boshqa bir safar) men Paygʻambar ﷺ bilan birga gʻazotlardan birida ishtirok etdim va men oʻz tuyalarimizdan biriga mingan edim. Tuya charchab, boshqalardan ortda qola boshladi. Paygʻambar ﷺ uning orqasiga (sekin) urdi. U zot: «Uni menga sot, lekin sen Madinagacha unga minishga haqlisan», — dedilar. Biz Madinaga yaqinlashganda, men Paygʻambar ﷺ dan — uyimga borish uchun — ruxsat soʻrab: «Yo Rasululloh, men yangi uylandim», — dedim. Paygʻambar ﷺ: «Sen bokiraga uylandingmi yoki tul (eri oʻlgan yoki ajrashgan) ayolgami?» — deb soʻradilar. Men: «Men tul ayolga uylandim — chunki Abdulloh (otam) vafot etdi va (orqasida) yoshi kichik qizlarni qoldirdi; shuning uchun men — ularni (yaxshi xulqqa) oʻrgatadigan va tarbiyalaydigan — tul ayolga uylandim», — dedim. Paygʻambar ﷺ (menga): «Oilangga bor», — dedilar. Men u yerga borib, tuyani sotgan(im) haqida togʻam (yoki amakim)ga aytganimda, u meni buning uchun (jahl bilan) koyidi. Shunda men unga tuyaning sekinligi va charchagani haqida hamda Paygʻambar ﷺ unga (tuyaga) qilgan (ish) va uni urgani haqida aytdim. Paygʻambar ﷺ (Madinaga) yetib kelganda, men ertalab tuya bilan u zotning oldiga bordim va u zot menga uning narxini, tuyani(ning oʻzini) va — boshqa odamlarga berganidek — oʻlja(dan) ulushimni berdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ (отам) вафот этганда, у (орқасида) фарзандлар ва қарзлар қолдирди. Мен қарз берувчилардан — унинг қарзидан бир қисмини (кечиб) туширишни — сўрадим, лекин улар рад этди. Бас, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига — улар билан воситачилик қилиш учун — бордим, лекин улар (яна) рад этди. Пайғамбар ﷺ (менга): «Хурмонгни турларига ажрат: ‹Азқ ибн Зайд›, ‹Лаън› ва ‹Ажва› — ҳар бир турни алоҳида (қўй), сўнг барча қарз берувчиларни чақир ва мен сенинг олдингга келгунча кут», — дедилар. Мен шундай қилдим ва Пайғамбар ﷺ келиб, хурмо ёнида ўтирди ва ҳар бирига ўз ҳақини ўлчаб бера бошлади — то уларга тўлиқ тўлаб бўлгунча; ва хурмо миқдори — гўё у зот унга тегмагандек — аввалгидек қолди. (Бошқа бир сафар) мен Пайғамбар ﷺ билан бирга ғазотлардан бирида иштирок этдим ва мен ўз туяларимиздан бирига минган эдим. Туя чарчаб, бошқалардан ортда қола бошлади. Пайғамбар ﷺ унинг орқасига (секин) урди. У зот: «Уни менга сот, лекин сен Мадинагача унга минишга ҳақлисан», — дедилар. Биз Мадинага яқинлашганда, мен Пайғамбар ﷺ дан — уйимга бориш учун — рухсат сўраб: «Ё Расулуллоҳ, мен янги уйландим», — дедим. Пайғамбар ﷺ: «Сен бокирага уйландингми ёки тул (эри ўлган ёки ажрашган) аёлгами?» — деб сўрадилар. Мен: «Мен тул аёлга уйландим — чунки Абдуллоҳ (отам) вафот этди ва (орқасида) ёши кичик қизларни қолдирди; шунинг учун мен — уларни (яхши хулққа) ўргатадиган ва тарбиялайдиган — тул аёлга уйландим», — дедим. Пайғамбар ﷺ (менга): «Оилангга бор», — дедилар. Мен у ерга бориб, туяни сотган(им) ҳақида тоғам (ёки амаким)га айтганимда, у мени бунинг учун (жаҳл билан) койиди. Шунда мен унга туянинг секинлиги ва чарчагани ҳақида ҳамда Пайғамбар ﷺ унга (туяга) қилган (иш) ва уни ургани ҳақида айтдим. Пайғамбар ﷺ (Мадинага) етиб келганда, мен эрталаб туя билан у зотнинг олдига бордим ва у зот менга унинг нархини, туяни(нинг ўзини) ва — бошқа одамларга берганидек — ўлжа(дан) улушимни берди.
حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَعْتَقَ عَبْدًا لَهُ، لَيْسَ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ، فَرَدَّهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَابْتَاعَهُ مِنْهُ نُعَيْمُ بْنُ النَّحَّامِ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi bir qulni ozod qildi va undan boshqa (hech) mol-mulki yoʻq edi; shuning uchun Paygʻambar ﷺ ozodlikni bekor qildi (va qulni uning uchun sotdi). Nuʼaym ibn Nahhom oʻsha qulni undan sotib oldi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши бир қулни озод қилди ва ундан бошқа (ҳеч) мол-мулки йўқ эди; шунинг учун Пайғамбар ﷺ озодликни бекор қилди (ва қулни унинг учун сотди). Нуъайм ибн Наҳҳом ўша қулни ундан сотиб олди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيُّ، قَالَ أَتَيْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَسْجِدَ، فَدَخَلْتُ إِلَيْهِ، وَعَقَلْتُ الْجَمَلَ فِي نَاحِيَةِ الْبَلاَطِ فَقُلْتُ هَذَا جَمَلُكَ. فَخَرَجَ فَجَعَلَ يُطِيفُ بِالْجَمَلِ قَالَ " الثَّمَنُ وَالْجَمَلُ لَكَ ".
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ masjidga kirdilar va men ham — tuyani masjidning (eshigi oldidagi) sahnida bogʻlagandan keyin — u yerga bordim. Men (Paygʻambar ﷺ ga): «Bu — sizning tuyangiz», — dedim. U zot (tashqariga) chiqdi va tuyani koʻzdan kechira boshladi hamda: «Tuya ham, uning narxi ham — sen uchun(dir)», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ масжидга кирдилар ва мен ҳам — туяни масжиднинг (эшиги олдидаги) саҳнида боғлагандан кейин — у ерга бордим. Мен (Пайғамбар ﷺ га): «Бу — сизнинг туянгиз», — дедим. У зот (ташқарига) чиқди ва туяни кўздан кечира бошлади ҳамда: «Туя ҳам, унинг нархи ҳам — сен учун(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا قِبَلَ السَّاحِلِ، فَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ وَهُمْ ثَلاَثُمِائَةٍ وَأَنَا فِيهِمْ، فَخَرَجْنَا حَتَّى إِذَا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ فَنِيَ الزَّادُ، فَأَمَرَ أَبُو عُبَيْدَةَ بِأَزْوَادِ ذَلِكَ الْجَيْشِ فَجُمِعَ ذَلِكَ كُلُّهُ فَكَانَ مِزْوَدَىْ تَمْرٍ، فَكَانَ يُقَوِّتُنَا كُلَّ يَوْمٍ قَلِيلاً قَلِيلاً، حَتَّى فَنِيَ فَلَمْ يَكُنْ يُصِيبُنَا إِلاَّ تَمْرَةٌ تَمْرَةٌ. فَقُلْتُ وَمَا تُغْنِي تَمْرَةٌ فَقَالَ لَقَدْ وَجَدْنَا فَقْدَهَا حِينَ فَنِيَتْ. قَالَ ثُمَّ انْتَهَيْنَا إِلَى الْبَحْرِ فَإِذَا حُوتٌ مِثْلُ الظَّرِبِ، فَأَكَلَ مِنْهُ ذَلِكَ الْجَيْشُ ثَمَانِيَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، ثُمَّ أَمَرَ أَبُو عُبَيْدَةَ بِضِلَعَيْنِ مِنْ أَضْلاَعِهِ فَنُصِبَا، ثُمَّ أَمَرَ بِرَاحِلَةٍ فَرُحِلَتْ ثُمَّ مَرَّتْ تَحْتَهُمَا فَلَمْ تُصِبْهُمَا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ sharqiy sohil tomonga bir qoʻshin joʻnatdi va Abu Ubayda ibn Jarrohni ularning boshligʻi qilib tayinladi; qoʻshin — men ham ichida boʻlgan — uch yuz kishidan iborat edi. Biz — taomimiz tugay degan bir joyga yetgunimizcha — yurib bordik. Abu Ubayda bizga — barcha yoʻl taomimizni yigʻishni — buyurdi va u yigʻildi. Mening (bizning) yoʻl taomimiz xurmo edi. Abu Ubayda undan bizga — to u tugaguncha — har kuni ozgina-ozgina (taom) berib turdi. Har birimizning ulushimiz faqat bittadan xurmo edi». Men (rivoyatchi): «Bitta xurmo qanday foyda bera olar edi?» — dedim. Jobir: «Oʻsha (bitta xurmo) ham tugaganda, biz uning qadrini bildik», — dedi. Jobir qoʻshdi: «Biz dengiz sohiliga yetganda, biz — kichik bir togʻdek (ulkan) bir baliqni koʻrdik. Qoʻshin undan oʻn sakkiz kun (davomida) yedi. Soʻng Abu Ubayda — uning ikkita qovurgʻasini oʻrnatishni — buyurdi va ular yerga oʻrnatildi. Soʻng u — bir urgʻochi tuyaga minishni (buyurdi) va u (tuya) — oʻsha ikki qovurgʻa (orasidan), ularga tegmay — oʻtib ketdi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ шарқий соҳил томонга бир қўшин жўнатди ва Абу Убайда ибн Жарроҳни уларнинг бошлиғи қилиб тайинлади; қўшин — мен ҳам ичида бўлган — уч юз кишидан иборат эди. Биз — таомимиз тугай деган бир жойга етгунимизча — юриб бордик. Абу Убайда бизга — барча йўл таомимизни йиғишни — буюрди ва у йиғилди. Менинг (бизнинг) йўл таомимиз хурмо эди. Абу Убайда ундан бизга — то у тугагунча — ҳар куни озгина-озгина (таом) бериб турди. Ҳар биримизнинг улушимиз фақат биттадан хурмо эди». Мен (ривоятчи): «Битта хурмо қандай фойда бера олар эди?» — дедим. Жобир: «Ўша (битта хурмо) ҳам тугаганда, биз унинг қадрини билдик», — деди. Жобир қўшди: «Биз денгиз соҳилига етганда, биз — кичик бир тоғдек (улкан) бир балиқни кўрдик. Қўшин ундан ўн саккиз кун (давомида) еди. Сўнг Абу Убайда — унинг иккита қовурғасини ўрнатишни — буюрди ва улар ерга ўрнатилди. Сўнг у — бир урғочи туяга минишни (буюрди) ва у (туя) — ўша икки қовурға (орасидан), уларга тегмай — ўтиб кетди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّمَا جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ sherikli mol-mulklarda shufʼa (oldindan sotib olish huquqi)ni belgiladi; lekin yer boʻlinganda va yoʻllar ajratilganda, shufʼa yoʻq.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шерикли мол-мулкларда шуфъа (олдиндан сотиб олиш ҳуқуқи)ни белгилади; лекин ер бўлинганда ва йўллар ажратилганда, шуфъа йўқ.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالشُّفْعَةِ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Shufʼa huquqi har qanday sherikli mol-mulkda amal qiladi, lekin yer boʻlinganda va yoʻl ajratilganda, shufʼa huquqi yoʻq», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Шуфъа ҳуқуқи ҳар қандай шерикли мол-мулкда амал қилади, лекин ер бўлинганда ва йўл ажратилганда, шуфъа ҳуқуқи йўқ», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ فَإِنَّهُ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم ". فَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ أَنَا. فَأَتَاهُ فَقَالَ أَرَدْنَا أَنْ تُسْلِفَنَا وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ. فَقَالَ ارْهَنُونِي نِسَاءَكُمْ. قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُكَ نِسَاءَنَا، وَأَنْتَ أَجْمَلُ الْعَرَبِ قَالَ فَارْهَنُونِي أَبْنَاءَكُمْ. قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُ أَبْنَاءَنَا فَيُسَبُّ أَحَدُهُمْ، فَيُقَالُ رُهِنَ بِوَسْقٍ أَوْ وَسْقَيْنِ هَذَا عَارٌ عَلَيْنَا وَلَكِنَّا نَرْهَنُكَ اللأْمَةَ ـ قَالَ سُفْيَانُ يَعْنِي السِّلاَحَ ـ فَوَعَدَهُ أَنْ يَأْتِيَهُ فَقَتَلُوهُ، ثُمَّ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kaʼb ibn Ashrafni kim oʻldiradi — chunki u Allohni va Uning Rasulini ranjitdi?» — dedilar. Muhammad ibn Maslama (oʻrnidan turib): «Men uni oʻldiraman», — dedi. Bas, Muhammad ibn Maslama Kaʼbning oldiga borib: «Men bir yoki ikki vasq don qarz (olish)ni xohlayman», — dedi. Kaʼb: «Xotinlaringizni menga garovga qoʻyinglar», — dedi. Muhammad ibn Maslama: «Biz xotinlarimizni qanday garovga qoʻyamiz — sen esa arablarning eng koʻrkamisi(dir)?» — dedi. U: «Unda oʻgʻillaringizni menga garovga qoʻyinglar», — dedi. Muhammad: «Biz oʻgʻillarimizni qanday garovga qoʻyamiz — odamlar ularni: ‹Bir yoki ikki vasq donga garovga qoʻyilgan›, deb haqorat qiladi-ku? Bu — biz uchun uyat. Lekin biz senga oʻz qurolimizni garovga qoʻyamiz», — dedi. Bas, Muhammad ibn Maslama unga — keyingi safar uning oldiga kelishni — vaʼda qildi. Ular (Muhammad ibn Maslama va sheriklari) vaʼda qilgandek uning oldiga kelib, uni oʻldirdi. Soʻng ular Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, u zotga bu haqda aytdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Каъб ибн Ашрафни ким ўлдиради — чунки у Аллоҳни ва Унинг Расулини ранжитди?» — дедилар. Муҳаммад ибн Маслама (ўрнидан туриб): «Мен уни ўлдираман», — деди. Бас, Муҳаммад ибн Маслама Каъбнинг олдига бориб: «Мен бир ёки икки васқ дон қарз (олиш)ни хоҳлайман», — деди. Каъб: «Хотинларингизни менга гаровга қўйинглар», — деди. Муҳаммад ибн Маслама: «Биз хотинларимизни қандай гаровга қўямиз — сен эса арабларнинг энг кўркамиси(дир)?» — деди. У: «Унда ўғилларингизни менга гаровга қўйинглар», — деди. Муҳаммад: «Биз ўғилларимизни қандай гаровга қўямиз — одамлар уларни: ‹Бир ёки икки васқ донга гаровга қўйилган›, деб ҳақорат қилади-ку? Бу — биз учун уят. Лекин биз сенга ўз қуролимизни гаровга қўямиз», — деди. Бас, Муҳаммад ибн Маслама унга — кейинги сафар унинг олдига келишни — ваъда қилди. Улар (Муҳаммад ибн Маслама ва шериклари) ваъда қилгандек унинг олдига келиб, уни ўлдирди. Сўнг улар Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, у зотга бу ҳақда айтди.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَعْتَقَ رَجُلٌ مِنَّا عَبْدًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِهِ فَبَاعَهُ. قَالَ جَابِرٌ مَاتَ الْغُلاَمُ عَامَ أَوَّلَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizdan bir kishi — oʻz quli uning vafotidan soʻng ozod boʻlishini — eʼlon qildi (mudabbar qildi). Paygʻambar ﷺ oʻsha qulni (chaqirib) yubordi va uni sotdi. Qul oʻsha yili vafot etdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биздан бир киши — ўз қули унинг вафотидан сўнг озод бўлишини — эълон қилди (мудаббар қилди). Пайғамбар ﷺ ўша қулни (чақириб) юборди ва уни сотди. Қул ўша йили вафот этди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مِخْوَلِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثًا.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ boshlariga uch marta suv quyardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бошларига уч марта сув қуярдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا ثَلاَثًا ". فَلَمْ يَقْدَمْ حَتَّى تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَأَمَرَ أَبُو بَكْرٍ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ أَوْ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا. فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَعَدَنِي. فَحَثَى لِي ثَلاَثًا.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ menga: «Menga Bahrayn (mol-mulki) kelsa, men senga mana shuncha-shuncha beraman», — dedilar (va Paygʻambar ﷺ qoʻllari bilan uch marta (ishorat qildi)). Lekin Paygʻambar ﷺ — pul unga yetib bormasdan oldin — vafot etdi. (Pul kelganda) Abu Bakr bir jarchiga — kimda Paygʻambar ﷺ dan pul talabi (haqi) boʻlsa yoki unga biror narsa vaʼda qilingan boʻlsa, Abu Bakrning oldiga kelsin, deb — eʼlon qilishni buyurdi. Men Abu Bakrning oldiga borib, unga — Paygʻambar ﷺ menga mana shuncha-shuncha berishni vaʼda qilganini — aytdim. Shunda Abu Bakr menga uch hovuch (pul) berdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ менга: «Менга Баҳрайн (мол-мулки) келса, мен сенга мана шунча-шунча бераман», — дедилар (ва Пайғамбар ﷺ қўллари билан уч марта (ишорат қилди)). Лекин Пайғамбар ﷺ — пул унга етиб бормасдан олдин — вафот этди. (Пул келганда) Абу Бакр бир жарчига — кимда Пайғамбар ﷺ дан пул талаби (ҳақи) бўлса ёки унга бирор нарса ваъда қилинган бўлса, Абу Бакрнинг олдига келсин, деб — эълон қилишни буюрди. Мен Абу Бакрнинг олдига бориб, унга — Пайғамбар ﷺ менга мана шунча-шунча беришни ваъда қилганини — айтдим. Шунда Абу Бакр менга уч ҳовуч (пул) берди.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ،. وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ شَهِيدًا، فَاشْتَدَّ الْغُرَمَاءُ فِي حُقُوقِهِمْ، فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمْتُهُ، فَسَأَلَهُمْ أَنْ يَقْبَلُوا ثَمَرَ حَائِطِي، وَيُحَلِّلُوا أَبِي، فَأَبَوْا، فَلَمْ يُعْطِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَائِطِي، وَلَمْ يَكْسِرْهُ لَهُمْ، وَلَكِنْ قَالَ " سَأَغْدُو عَلَيْكَ ". فَغَدَا عَلَيْنَا حَتَّى أَصْبَحَ، فَطَافَ فِي النَّخْلِ، وَدَعَا فِي ثَمَرِهِ بِالْبَرَكَةِ، فَجَدَدْتُهَا، فَقَضَيْتُهُمْ حُقُوقَهُمْ، وَبَقِيَ لَنَا مِنْ ثَمَرِهَا بَقِيَّةٌ، ثُمَّ جِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ جَالِسٌ، فَأَخْبَرْتُهُ بِذَلِكَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعُمَرَ " اسْمَعْ ـ وَهْوَ جَالِسٌ ـ يَا عُمَرُ ". فَقَالَ أَلاَّ يَكُونُ قَدْ عَلِمْنَا أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَاللَّهِ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam Uhud (jangi) kuni shahid boʻldi va uning qarz beruvchilari qarzni qattiq (qoʻpol) tarzda talab qildi. Bas, men Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga borib, unga bu haqda xabar berdim. U zot ulardan — mening bogʻimning mevalarini qabul qilib, otamni kechishni — soʻradi, lekin ular rad etdi. Bas, Allohning Rasuli ﷺ ularga mevani (oʻsha yili) bermadi va uni kesib, ular orasida taqsimlamadi (ham), balki: «Ertaga ertalab sizlarning oldingizga kelaman», — dedilar. Bas, u zot ertasi kuni ertalab bizning oldimizga kelib, xurmo daraxtlari orasida yurdi va Allohdan — ularning mevalarini barakali qilishni — soʻrab duo qildi. Men mevani uzdim va qarz beruvchilarning barcha haqlarini toʻliq qaytardim hamda bizga koʻp meva qoldi. Soʻng men Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga — u zot oʻtirgan edi — borib, unga — nima boʻlganini — aytdim. Allohning Rasuli ﷺ oʻsha yerda oʻtirgan Umarga — bu voqeani tinglashni — aytdi. Umar: «Biz — sen Allohning Rasuli ekaningni — bilmaymizmi? Allohga qasamki, sen — albatta — Allohning Rasuli(dir)san!» — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам Уҳуд (жанги) куни шаҳид бўлди ва унинг қарз берувчилари қарзни қаттиқ (қўпол) тарзда талаб қилди. Бас, мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига бориб, унга бу ҳақда хабар бердим. У зот улардан — менинг боғимнинг меваларини қабул қилиб, отамни кечишни — сўради, лекин улар рад этди. Бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ уларга мевани (ўша йили) бермади ва уни кесиб, улар орасида тақсимламади (ҳам), балки: «Эртага эрталаб сизларнинг олдингизга келаман», — дедилар. Бас, у зот эртаси куни эрталаб бизнинг олдимизга келиб, хурмо дарахтлари орасида юрди ва Аллоҳдан — уларнинг меваларини баракали қилишни — сўраб дуо қилди. Мен мевани уздим ва қарз берувчиларнинг барча ҳақларини тўлиқ қайтардим ҳамда бизга кўп мева қолди. Сўнг мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига — у зот ўтирган эди — бориб, унга — нима бўлганини — айтдим. Аллоҳнинг Расули ﷺ ўша ерда ўтирган Умарга — бу воқеани тинглашни — айтди. Умар: «Биз — сен Аллоҳнинг Расули эканингни — билмаймизми? Аллоҳга қасамки, сен — албатта — Аллоҳнинг Расули(дир)сан!» — деди.
حَدَّثَنَا ثَابِتٌ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ مُحَارِبٍ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَضَانِي وَزَادَنِي
Jobir (roziyallohu anhu) (shunday) dedi: Men masjidda Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordim va u zot menga haqimni toʻladi hamda menga — qarzdor boʻlganidan koʻra — koʻproq berdi.Жобир (розияллоҳу анҳу) (шундай) деди: Мен масжидда Пайғамбар ﷺ нинг олдига бордим ва у зот менга ҳақимни тўлади ҳамда менга — қарздор бўлганидан кўра — кўпроқ берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبٍ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ بِعْتُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَعِيرًا فِي سَفَرٍ، فَلَمَّا أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ " ائْتِ الْمَسْجِدَ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ". فَوَزَنَ ـ قَالَ شُعْبَةُ أُرَاهُ فَوَزَنَ لِي فَأَرْجَحَ، فَمَا زَالَ مِنْهَا شَىْءٌ حَتَّى أَصَابَهَا أَهْلُ الشَّأْمِ يَوْمَ الْحَرَّةِ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men safarlardan birida Paygʻambar ﷺ ga bir tuya sotdim. Biz Madinaga yetib kelganda, u zot menga — masjidga borib, ikki rakʼat (namoz) oʻqishni — buyurdi. Soʻng u zot men uchun (tuyaning narxini oltinda) tortdi va uning ustiga (yana) ortiqcha (miqdor) berdi. Undan bir qismi — Harra kuni Shom qoʻshini uni olib ketguncha — menda (qoldi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен сафарлардан бирида Пайғамбар ﷺ га бир туя сотдим. Биз Мадинага етиб келганда, у зот менга — масжидга бориб, икки ракъат (намоз) ўқишни — буюрди. Сўнг у зот мен учун (туянинг нархини олтинда) тортди ва унинг устига (яна) ортиқча (миқдор) берди. Ундан бир қисми — Ҳарра куни Шом қўшини уни олиб кетгунча — менда (қолди).
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَى أَنَّهَا لِمَنْ وُهِبَتْ لَهُ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — umro (umrbod foydalanishga berilgan hadya) — kimga berilgan boʻlsa, oʻshaning oʻzi uchun(dir), deb hukm qildi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — умро (умрбод фойдаланишга берилган ҳадя) — кимга берилган бўлса, ўшанинг ўзи учун(дир), деб ҳукм қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَتْ لِرِجَالٍ مِنَّا فُضُولُ أَرَضِينَ فَقَالُوا نُؤَاجِرُهَا بِالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَالنِّصْفِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ، فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ ".
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi kishilarda ortiqcha yer bor edi va ular — uni boshqalarga, hosilning uchdan biri, toʻrtdan biri yoki yarmini (olish) sharti bilan, ekishga berishni — aytdi. Paygʻambar ﷺ: «Kimda yer boʻlsa, uni oʻzi eksin yoki uni (ekishga) birodariga bersin, yoki uni (ekilmagan holda) qoldirsin», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Баъзи кишиларда ортиқча ер бор эди ва улар — уни бошқаларга, ҳосилнинг учдан бири, тўртдан бири ёки ярмини (олиш) шарти билан, экишга беришни — айтди. Пайғамбар ﷺ: «Кимда ер бўлса, уни ўзи эксин ёки уни (экишга) биродарига берсин, ёки уни (экилмаган ҳолда) қолдирсин», — дедилар.