Molikka yetib kelishicha

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، وَزَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، كَانَا يَقُولاَنِ مَنْ أَدْرَكَ الرَّكْعَةَ فَقَدْ أَدْرَكَ السَّجْدَةَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) va Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) shunday derdilar: «Kim rakaatga yetishsa, sajdaga yetishibdi».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ва Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) шундай дердилар: «Ким ракаатга етишса, саждага етишибди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، قَدْ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَسْبِغِ الْوُضُوءَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ وَيْلٌ لِلأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdurrahmon ibn Abu Bakr Saʼd ibn Abu Vaqqos vafot etgan kuni Nabiy ﷺ ning zavjalari Oishaning huzuriga kirib, tahorat suvini soʻradi. Shunda Oisha (roziyallohu anho) unga: «Ey Abdurrahmon, tahoratni mukammal (batamom) olgin, chunki men Rasululloh ﷺ ning: ‹Oʻtdan (kuygan) tovonlarga voy boʻlsin!› deb aytganlarini eshitganman», dedi.Моликка етиб келишича, Абдурраҳмон ибн Абу Бакр Саъд ибн Абу Ваққос вафот этган куни Набий ﷺ нинг завжалари Оишанинг ҳузурига кириб, таҳорат сувини сўради. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо) унга: «Эй Абдурраҳмон, таҳоратни мукаммал (батамом) олгин, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ўтдан (куйган) товонларга вой бўлсин!› деб айтганларини эшитганман», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَا لاَ يَتَوَضَّآنِ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) va Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) olovda pishirilgan narsani yeganlaridan (soʻng) tahorat olmas edilar.Моликка етиб келишича, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) ва Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) оловда пиширилган нарсани еганларидан (сўнг) таҳорат олмас эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ اسْتَقِيمُوا وَلَنْ تُحْصُوا وَاعْمَلُوا وَخَيْرُ أَعْمَالِكُمُ الصَّلاَةُ وَلاَ يُحَافِظُ عَلَى الْوُضُوءِ إِلاَّ مُؤْمِنٌ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ: «Toʻgʻri (mustaqim) boʻlishga urininglar, garchi (buni toʻla) uddalay olmasangiz ham. (Yaxshi) amal qilinglar; amallaringizning eng yaxshisi — namozdir. Tahoratni faqat moʻmingina (doimiy) saqlaydi», dedilar.Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Тўғри (мустақим) бўлишга урининглар, гарчи (буни тўла) уддалай олмасангиз ҳам. (Яхши) амал қилинглар; амалларингизнинг энг яхшиси — намоздир. Таҳоратни фақат мўмингина (доимий) сақлайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ، سُئِلَ عَنِ الْمَسْحِ، عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ لاَ حَتَّى يُمْسَحَ الشَّعْرُ بِالْمَاءِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan salla ustidan mash tortish haqida soʻralganda, u: «Yoʻq, toki sochni suv bilan mash qilmaguncha (boʻlmaydi)», dedi.Моликка етиб келишича, Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан салла устидан маш тортиш ҳақида сўралганда, у: «Йўқ, токи сочни сув билан маш қилмагунча (бўлмайди)», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَ يَرْعُفُ فَيَخْرُجُ فَيَغْسِلُ الدَّمَ عَنْهُ ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَبْنِي عَلَى مَا قَدْ صَلَّى ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning burni qonar, u (namozdan) chiqib, qonini yuvar, soʻng qaytib, oʻqigan (namozi) ustiga (davom ettirib) qurar edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг бурни қонар, у (намоздан) чиқиб, қонини ювар, сўнг қайтиб, ўқиган (намози) устига (давом эттириб) қурар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، سُئِلَتْ عَنْ غُسْلِ الْمَرْأَةِ، مِنَ الْجَنَابَةِ فَقَالَتْ لِتَحْفِنْ عَلَى رَأْسِهَا ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ مِنَ الْمَاءِ وَلْتَضْغَثْ رَأْسَهَا بِيَدَيْهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Oisha (roziyallohu anho)dan ayolning janobatdan gʻusl qilishi haqida soʻralganda, u: «Boshiga uch hovuch suv quysin va boshini (sochini) qoʻllari bilan ishqalasin», dedi.Моликка етиб келишича, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан аёлнинг жанобатдан ғусл қилиши ҳақида сўралганда, у: «Бошига уч ҳовуч сув қуйсин ва бошини (сочини) қўллари билан ишқаласин», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَسُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، سُئِلاَ عَنِ الْحَائِضِ، هَلْ يُصِيبُهَا زَوْجُهَا إِذَا رَأَتِ الطُّهْرَ قَبْلَ أَنْ تَغْتَسِلَ فَقَالاَ لاَ حَتَّى تَغْتَسِلَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Solim ibn Abdulloh va Sulaymon ibn Yasor (rahimahumalloh)dan hayzli ayol haqida — u poklikni koʻrsa, gʻusl qilishidan avval eri unga yaqinlik qila oladimi, deb soʻralganda, ular ikkovi: «Yoʻq, toki gʻusl qilmaguncha (mumkin emas)», dedilar.Моликка етиб келишича, Солим ибн Абдуллоҳ ва Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳумаллоҳ)дан ҳайзли аёл ҳақида — у покликни кўрса, ғусл қилишидан аввал эри унга яқинлик қила оладими, деб сўралганда, улар иккови: «Йўқ, токи ғусл қилмагунча (мумкин эмас)», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ الْمُؤَذِّنَ، جَاءَ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ يُؤْذِنُهُ لِصَلاَةِ الصُّبْحِ فَوَجَدَهُ نَائِمًا فَقَالَ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ ‏.‏ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يَجْعَلَهَا فِي نِدَاءِ الصُّبْحِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, muazzin Umar ibn al-Xattobni bomdod namoziga chaqirish uchun kelib, uni uxlab yotgan holda koʻribdi. Shunda u: «Namoz uyqudan yaxshiroqdir» (as-solotu xayrun minan-navm), debdi. Umar esa unga buni bomdod azoniga qoʻshib aytishni buyuribdi.Моликка етиб келишича, муаззин Умар ибн ал-Хаттобни бомдод намозига чақириш учун келиб, уни ухлаб ётган ҳолда кўрибди. Шунда у: «Намоз уйқудан яхшироқдир» (ас-солоту хайрун минан-навм), дебди. Умар эса унга буни бомдод азонига қўшиб айтишни буюрибди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَجُلاً، عَطَسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ فَشَمَّتَهُ إِنْسَانٌ إِلَى جَنْبِهِ فَسَأَلَ عَنْ ذَلِكَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ فَنَهَاهُ عَنْ ذَلِكَ وَقَالَ لاَ تَعُدْ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, bir kishi juma kuni imom xutba qilayotgan paytda aksa urdi, yonidagi bir odam esa unga (aksa duosini aytib) ‹yarhamukalloh› dedi. Bu haqda Said ibn al-Musayyabdan soʻralganda, u buni qaytardi (man qildi) va: «Boshqa qilma», dedi.Моликка етиб келишича, бир киши жума куни имом хутба қилаётган пайтда акса урди, ёнидаги бир одам эса унга (акса дуосини айтиб) ‹ярҳамукаллоҳ› деди. Бу ҳақда Саид ибн ал-Мусайябдан сўралганда, у буни қайтарди (ман қилди) ва: «Бошқа қилма», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ عَنِ الْوِتْرِ أَوَاجِبٌ هُوَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ قَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَوْتَرَ الْمُسْلِمُونَ ‏.‏ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يُرَدِّدُ عَلَيْهِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَقُولُ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَوْتَرَ الْمُسْلِمُونَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, bir kishi Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan vitr haqida: «U vojibmi?» deb soʻradi. Abdulloh ibn Umar: «Rasululloh ﷺ vitr oʻqidilar, musulmonlar ham vitr oʻqidilar», dedi. U kishi (savolini) qayta-qayta takrorlar, Abdulloh ibn Umar esa: «Rasululloh ﷺ vitr oʻqidilar, musulmonlar ham vitr oʻqidilar», der edi.Моликка етиб келишича, бир киши Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан витр ҳақида: «У вожибми?» деб сўради. Абдуллоҳ ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ витр ўқидилар, мусулмонлар ҳам витр ўқидилар», деди. У киши (саволини) қайта-қайта такрорлар, Абдуллоҳ ибн Умар эса: «Расулуллоҳ ﷺ витр ўқидилар, мусулмонлар ҳам витр ўқидилар», дер эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، وَعُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، وَالْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، قَدْ أَوْتَرُوا بَعْدَ الْفَجْرِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo), Ubodah ibn Somit (roziyallohu anhu), Qosim ibn Muhammad (rahimahulloh) va Abdulloh ibn Omir ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu) — (barchasi) tong otgandan keyin vitr oʻqishgan.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо), Убодаҳ ибн Сомит (розияллоҳу анҳу), Қосим ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) ва Абдуллоҳ ибн Омир ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу) — (барчаси) тонг отгандан кейин витр ўқишган.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، فَاتَتْهُ رَكْعَتَا الْفَجْرِ فَقَضَاهُمَا بَعْدَ أَنْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan bomdodning ikki rakaat (sunnat)i qazo boʻlib qolgan, u esa ularni quyosh chiqqandan keyin qazo (qilib) oʻqigan.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан бомдоднинг икки ракаат (суннат)и қазо бўлиб қолган, у эса уларни қуёш чиққандан кейин қазо (қилиб) ўқиган.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، كَانَا يُصَلِّيَانِ النَّافِلَةَ وَهُمَا مُحْتَبِيَانِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Urva ibn Zubayr (rahimahulloh) va Saʼid ibn Musayyab (rahimahulloh) nafl namozini oʻtirgan (tizzalarini quchoqlagan) holda oʻqir edilar.Моликка етиб келишича, Урва ибн Зубайр (раҳимаҳуллоҳ) ва Саъид ибн Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ) нафл намозини ўтирган (тиззаларини қучоқлаган) ҳолда ўқир эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَا يَقُولاَنِ الصَّلاَةُ الْوُسْطَى صَلاَةُ الصُّبْحِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَقَوْلُ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) va Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Oʻrtadagi namoz — bomdod namozidir», der edilar. Molik aytdi: «Bu haqda eshitganlarim ichida Ali va Ibn Abbosning soʻzi menga eng maʼqulidir».Моликка етиб келишича, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) ва Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Ўртадаги намоз — бомдод намозидир», дер эдилар. Молик айтди: «Бу ҳақда эшитганларим ичида Али ва Ибн Аббоснинг сўзи менга энг маъқулидир».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، كَانَ يُصَلِّي فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) bitta kiyimda namoz oʻqir edi.Моликка етиб келишича, Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) битта кийимда намоз ўқир эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تُصَلِّي فِي الدِّرْعِ وَالْخِمَارِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) koʻylak va roʻmolda namoz oʻqir edi.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) кўйлак ва рўмолда намоз ўқир эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ فِي مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَالطَّائِفِ وَفِي مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَعُسْفَانَ وَفِي مِثْلِ مَا بَيْنَ مَكَّةَ وَجُدَّةَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ أَرْبَعَةُ بُرُدٍ وَذَلِكَ أَحَبُّ مَا تُقْصَرُ إِلَىَّ فِيهِ الصَّلاَةُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ لاَ يَقْصُرُ الَّذِي يُرِيدُ السَّفَرَ الصَّلاَةَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ بُيُوتِ الْقَرْيَةِ وَلاَ يُتِمُّ حَتَّى يَدْخُلَ أَوَّلَ بُيُوتِ الْقَرْيَةِ أَوْ يُقَارِبُ ذَلِكَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Makka bilan Toif orasidagi, Makka bilan Usfon orasidagi va Makka bilan Judda orasidagi masofaga oʻxshash yoʻlda namozni qasr qilar edi. Molik aytdi: «Bu toʻrt burd boʻlib, namoz qasr qilinadigan masofalar ichida menga eng maʼqul boʻlgani shudir». Molik aytdi: «Safarni niyat qilgan kishi qishloqning uylaridan chiqmaguncha namozni qasr qilmaydi; qishloqning avvalgi uylariga kirmaguncha yoki unga yaqinlashmaguncha (namozni) toʻliq oʻqimaydi».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Макка билан Тоиф орасидаги, Макка билан Усфон орасидаги ва Макка билан Жудда орасидаги масофага ўхшаш йўлда намозни қаср қилар эди. Молик айтди: «Бу тўрт бурд бўлиб, намоз қаср қилинадиган масофалар ичида менга энг маъқул бўлгани шудир». Молик айтди: «Сафарни ният қилган киши қишлоқнинг уйларидан чиқмагунча намозни қаср қилмайди; қишлоқнинг аввалги уйларига кирмагунча ёки унга яқинлашмагунча (намозни) тўлиқ ўқимайди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَعُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَأَبَا، بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانُوا يَتَنَفَّلُونَ فِي السَّفَرِ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنِ النَّافِلَةِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ لاَ بَأْسَ بِذَلِكَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Qosim ibn Muhammad, Urva ibn az-Zubayr va Abu Bakr ibn Abdurrahmon (rahimahumulloh) safarda nafl (namoz) oʻqir edilar. Yahyo aytdi: Molikdan safardagi nafl namozi haqida soʻralganda, u: «Bunda — kechasi ham, kunduzi ham — hech qanday ziyon yoʻq. Menga baʼzi ilm ahllari shunday qilgani haqida xabar yetgan», dedi.Моликка етиб келишича, Қосим ибн Муҳаммад, Урва ибн аз-Зубайр ва Абу Бакр ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳумуллоҳ) сафарда нафл (намоз) ўқир эдилар. Яҳё айтди: Моликдан сафардаги нафл намози ҳақида сўралганда, у: «Бунда — кечаси ҳам, кундузи ҳам — ҳеч қандай зиён йўқ. Менга баъзи илм аҳллари шундай қилгани ҳақида хабар етган», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَمُرَّ، بَيْنَ أَيْدِي النِّسَاءِ وَهُنَّ يُصَلِّينَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) ayollar namoz oʻqiyotganda ularning oldidan oʻtishni yoqtirmas edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) аёллар намоз ўқиётганда уларнинг олдидан ўтишни ёқтирмас эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَسْتَتِرُ بِرَاحِلَتِهِ إِذَا صَلَّى ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) namoz oʻqiganda ulovini (oʻziga) sutra qilar edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) намоз ўқиганда уловини (ўзига) сутра қилар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، كَانَ يَدِبُّ رَاكِعًا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) rukuʼ qilgan holda (safga) yurar edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) рукуъ қилган ҳолда (сафга) юрар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ، كَانَ إِذَا مَرَّ عَلَيْهِ بَعْضُ مَنْ يَبِيعُ فِي الْمَسْجِدِ دَعَاهُ فَسَأَلَهُ مَا مَعَكَ وَمَا تُرِيدُ فَإِنْ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَبِيعَهُ قَالَ عَلَيْكَ بِسُوقِ الدُّنْيَا وَإِنَّمَا هَذَا سُوقُ الآخِرَةِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, masjidda biror narsa sotayotgan kimsa Ato ibn Yasorning yonidan oʻtsa, u (Ato) uni chaqirib: «Yoningda nima bor, nima istaysan?» deb soʻrardi. Agar u sotmoqchi ekanini aytsa, u: «Senga dunyo bozori kerak; bu esa — oxirat bozoridir», derdi.Моликка етиб келишича, масжидда бирор нарса сотаётган кимса Ато ибн Ясорнинг ёнидан ўтса, у (Ато) уни чақириб: «Ёнингда нима бор, нима истайсан?» деб сўрарди. Агар у сотмоқчи эканини айтса, у: «Сенга дунё бозори керак; бу эса — охират бозоридир», дерди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، بَنَى رَحْبَةً فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ تُسَمَّى الْبُطَيْحَاءَ وَقَالَ مَنْ كَانَ يُرِيدُ أَنْ يَلْغَطَ أَوْ يُنْشِدَ شِعْرًا أَوْ يَرْفَعَ صَوْتَهُ فَلْيَخْرُجْ إِلَى هَذِهِ الرَّحْبَةِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) masjidning bir chetida al-Butayho deb ataladigan bir maydon qurdi va: «Kim behuda gaplashmoqchi yoki sheʼr oʻqimoqchi yoki ovozini koʻtarmoqchi boʻlsa, mana shu maydonga chiqsin», dedi.Моликка етиб келишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) масжиднинг бир четида ал-Бутайҳо деб аталадиган бир майдон қурди ва: «Ким беҳуда гаплашмоқчи ёки шеър ўқимоқчи ёки овозини кўтармоқчи бўлса, мана шу майдонга чиқсин», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، كَانَ يَغْدُو إِلَى الْمُصَلَّى بَعْدَ أَنْ يُصَلِّيَ الصُّبْحَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Said ibn al-Musayyab bomdodni oʻqiganidan soʻng, quyosh chiqishidan oldin namozgohga borar edi.Моликка етиб келишича, Саид ибн ал-Мусайяб бомдодни ўқиганидан сўнг, қуёш чиқишидан олдин намозгоҳга борар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏ "‏ إِذَا أَنْشَأَتْ بَحْرِيَّةً ثُمَّ تَشَاءَمَتْ فَتِلْكَ عَيْنٌ غُدَيْقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ shunday der edilar: «Bulut dengiz tomonidan paydo boʻlib, soʻng Shom tomonga yuz tutsa, u sertoʻkin yomgʻir manbai boʻladi».Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ шундай дер эдилар: «Булут денгиз томонидан пайдо бўлиб, сўнг Шом томонга юз тутса, у сертўкин ёмғир манбаи бўлади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، كَانَ يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ وَقَدْ مُطِرَ النَّاسُ مُطِرْنَا بِنَوْءِ الْفَتْحِ ثُمَّ يَتْلُو هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏مَا يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلاَ مُمْسِكَ لَهَا وَمَا يُمْسِكْ فَلاَ مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ ‏}‏

Molikka yetib kelishicha, Abu Hurayra (roziyallohu anhu) odamlarga yomgʻir yoqqan tongda shunday der edi: «Bizga ‹fath› (Allohning ochib berishi) bilan yomgʻir yogʻdi», soʻng bu oyatni tilovat qilardi: {Alloh odamlarga rahmatdan qay birini ochsa, uni hech kim ushlab qololmas; U nimani ushlab qolsa, uni Undan keyin hech kim yubora olmas} (Fotir 2).Моликка етиб келишича, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) одамларга ёмғир ёққан тонгда шундай дер эди: «Бизга ‹фатҳ› (Аллоҳнинг очиб бериши) билан ёмғир ёғди», сўнг бу оятни тиловат қиларди: {Аллоҳ одамларга раҳматдан қай бирини очса, уни ҳеч ким ушлаб қололмас; У нимани ушлаб қолса, уни Ундан кейин ҳеч ким юбора олмас} (Фотир 2).

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، مَكَثَ عَلَى سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثَمَانِيَ سِنِينَ يَتَعَلَّمُهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Baqara surasini sakkiz yil davomida oʻrgangan.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Бақара сурасини саккиз йил давомида ўрганган.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو فَيَقُولُ ‏ "‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَإِذَا أَرَدْتَ فِي النَّاسِ فِتْنَةً فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ غَيْرَ مَفْتُونٍ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ shunday deb duo qilar edilar: «Allohumma, Sendan yaxshi ishlarni qilishni, yomon ishlarni tark etishni va miskinlarni sevishni soʻrayman. Agar odamlar orasida bir fitnani iroda qilsang, meni fitnaga giriftor qilmagan holimda Oʻzingga olgin».Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ шундай деб дуо қилар эдилар: «Аллоҳумма, Сендан яхши ишларни қилишни, ёмон ишларни тарк этишни ва мискинларни севишни сўрайман. Агар одамлар орасида бир фитнани ирода қилсанг, мени фитнага гирифтор қилмаган ҳолимда Ўзингга олгин».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَا مِنْ دَاعٍ يَدْعُو إِلَى هُدًى إِلاَّ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنِ اتَّبَعَهُ لاَ يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَا مِنْ دَاعٍ يَدْعُو إِلَى ضَلاَلَةٍ إِلاَّ كَانَ عَلَيْهِ مِثْلُ أَوْزَارِهِمْ لاَ يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ: «Hidoyatga daʼvat qilgan har bir kishiga, unga ergashganlarning ajri kabi ajr boʻladi — bu ularning ajrlaridan hech narsani kamaytirmaydi. Zalolatga daʼvat qilgan har bir kishining zimmasiga esa, ularning gunohlari kabi gunoh boʻladi — bu ularning gunohlaridan hech narsani kamaytirmaydi», dedilar.Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳидоятга даъват қилган ҳар бир кишига, унга эргашганларнинг ажри каби ажр бўлади — бу уларнинг ажрларидан ҳеч нарсани камайтирмайди. Залолатга даъват қилган ҳар бир кишининг зиммасига эса, уларнинг гуноҳлари каби гуноҳ бўлади — бу уларнинг гуноҳларидан ҳеч нарсани камайтирмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ، كَانَ يَقُومُ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَيَقُولُ نَامَتِ الْعُيُونُ وَغَارَتِ النُّجُومُ وَأَنْتَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abu Dardo (roziyallohu anhu) kechaning oʻrtasida turib: «Koʻzlar uxladi, yulduzlar botdi, Sen esa — Hayyu Qayyum (tirik va borliqni tutib turuvchi)san», der edi.Моликка етиб келишича, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) кечанинг ўртасида туриб: «Кўзлар ухлади, юлдузлар ботди, Сен эса — Ҳаййу Қаййум (тирик ва борлиқни тутиб турувчи)сан», дер эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، وَأَبَا، هُرَيْرَةَ كَانُوا يُصَلُّونَ عَلَى الْجَنَائِزِ بِالْمَدِينَةِ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ فَيَجْعَلُونَ الرِّجَالَ مِمَّا يَلِي الإِمَامَ وَالنِّسَاءَ مِمَّا يَلِي الْقِبْلَةَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Usmon ibn Affon, Abdulloh ibn Umar va Abu Hurayra Madinada erkaklar va ayollarning janozalariga namoz oʻqir edilar; erkaklarni imomga yaqin, ayollarni esa qiblaga yaqin (tomonga) qoʻyar edilar.Моликка етиб келишича, Усмон ибн Аффон, Абдуллоҳ ибн Умар ва Абу Ҳурайра Мадинада эркаклар ва аёлларнинг жанозаларига намоз ўқир эдилар; эркакларни имомга яқин, аёлларни эса қиблага яқин (томонга) қўяр эдилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ وَدُفِنَ يَوْمَ الثُّلاَثَاءِ وَصَلَّى النَّاسُ عَلَيْهِ أَفْذَاذًا لاَ يَؤُمُّهُمْ أَحَدٌ ‏.‏ فَقَالَ نَاسٌ يُدْفَنُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ ‏.‏ وَقَالَ آخَرُونَ يُدْفَنُ بِالْبَقِيعِ ‏.‏ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَا دُفِنَ نَبِيٌّ قَطُّ إِلاَّ فِي مَكَانِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَحُفِرَ لَهُ فِيهِ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ غُسْلِهِ أَرَادُوا نَزْعَ قَمِيصِهِ فَسَمِعُوا صَوْتًا يَقُولُ لاَ تَنْزِعُوا الْقَمِيصَ فَلَمْ يُنْزَعِ الْقَمِيصُ وَغُسِّلَ وَهُوَ عَلَيْهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ dushanba kuni vafot etdilar, seshanba kuni dafn etildilar. Odamlar u zotga yakka-yakka, hech kim ularga imomlik qilmagan holda janoza namozi oʻqidilar. Baʼzi odamlar: «Minbar yoniga dafn etilsin», dedilar. Boshqalar: «Baqiʼga dafn etilsin», dedilar. Shunda Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu) kelib: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Hech bir Paygʻambar faqat oʻzi vafot etgan joyidagina dafn etiladi›, deganlarini eshitganman», dedi. Bas, u zotga oʻsha yerda qabr qazildi. U zotni gʻusl qilish paytida koʻylagini yechmoqchi boʻlishganda, ular: «Koʻylakni yechmanglar», degan ovozni eshitdilar. Shundan koʻylak yechilmadi va u zot ﷺ koʻylaklari ustidan gʻusl qilindilar.Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ душанба куни вафот этдилар, сешанба куни дафн этилдилар. Одамлар у зотга якка-якка, ҳеч ким уларга имомлик қилмаган ҳолда жаноза намози ўқидилар. Баъзи одамлар: «Минбар ёнига дафн этилсин», дедилар. Бошқалар: «Бақиъга дафн этилсин», дедилар. Шунда Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) келиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ҳеч бир Пайғамбар фақат ўзи вафот этган жойидагина дафн этилади›, деганларини эшитганман», деди. Бас, у зотга ўша ерда қабр қазилди. У зотни ғусл қилиш пайтида кўйлагини ечмоқчи бўлишганда, улар: «Кўйлакни ечманглар», деган овозни эшитдилар. Шундан кўйлак ечилмади ва у зот ﷺ кўйлаклари устидан ғусл қилиндилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تَقُولُ مَا صَدَّقْتُ بِمَوْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَمِعْتُ وَقْعَ الْكَرَازِينِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho): «Men ketmonlarning tovushini eshitmagunimcha, Nabiy ﷺ ning vafot etganlariga ishonmagan edim», derdilar.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо): «Мен кетмонларнинг товушини эшитмагунимча, Набий ﷺ нинг вафот этганларига ишонмаган эдим», дердилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تَقُولُ كَسْرُ عَظْمِ الْمُسْلِمِ مَيْتًا كَكَسْرِهِ وَهُوَ حَىٌّ ‏.‏ تَعْنِي فِي الإِثْمِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho): «Oʻlgan musulmonning suyagini sindirish, uni tirikligida sindirish kabidir», deb, gunoh (jihatidan barobarligi)ni nazarda tutardilar.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо): «Ўлган мусулмоннинг суягини синдириш, уни тириклигида синдириш кабидир», деб, гуноҳ (жиҳатидан баробарлиги)ни назарда тутардилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ ‏:‏ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، كَتَبَ إِلَى عَامِلِهِ عَلَى دِمَشْقَ فِي الصَّدَقَةِ ‏:‏ إِنَّمَا الصَّدَقَةُ فِي الْحَرْثِ وَالْعَيْنِ وَالْمَاشِيَةِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ ‏:‏ وَلاَ تَكُونُ الصَّدَقَةُ إِلاَّ فِي ثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ ‏:‏ فِي الْحَرْثِ وَالْعَيْنِ وَالْمَاشِيَةِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn Abdulaziz Damashqdagi zakot amaliga (soliq yigʻuvchisiga): «Zakot faqat ekin (hosil), naqd pul va chorva molidadir», deb yozdi. Molik aytdi: «Zakot faqat uch narsada boʻladi: ekin, naqd pul va chorva molida».Моликка етиб келишича, Умар ибн Абдулазиз Дамашқдаги закот амалига (солиқ йиғувчисига): «Закот фақат экин (ҳосил), нақд пул ва чорва молидадир», деб ёзди. Молик айтди: «Закот фақат уч нарсада бўлади: экин, нақд пул ва чорва молида».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ اتَّجِرُوا فِي أَمْوَالِ الْيَتَامَى لاَ تَأْكُلُهَا الزَّكَاةُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Yetimlarning mollari bilan savdo qilinglar, toki uni zakot yeb bitirmasin», dedi.Моликка етиб келишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Етимларнинг моллари билан савдо қилинглар, токи уни закот еб битирмасин», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تُعْطِي أَمْوَالَ الْيَتَامَى الَّذِينَ فِي حَجْرِهَا مَنْ يَتَّجِرُ لَهُمْ فِيهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) oʻz tarbiyasidagi yetimlarning mollarini, ular uchun oʻsha mol bilan savdo qiladigan kishiga berar edi.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) ўз тарбиясидаги етимларнинг молларини, улар учун ўша мол билан савдо қиладиган кишига берар эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ، قَالَ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً لَجَاهَدْتُهُمْ عَلَيْهِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu): «Agar ular mendan bir tuya boʻgʻovini (iqol) man qilsalar ham, men ular bilan shu (narsa) uchun jang qilardim», dedi.Моликка етиб келишича, Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу): «Агар улар мендан бир туя бўғовини (иқол) ман қилсалар ҳам, мен улар билан шу (нарса) учун жанг қилардим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَامِلاً، لِعُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ كَتَبَ إِلَيْهِ يَذْكُرُ أَنَّ رَجُلاً مَنَعَ زَكَاةَ مَالِهِ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عُمَرُ أَنْ دَعْهُ وَلاَ تَأْخُذْ مِنْهُ زَكَاةً مَعَ الْمُسْلِمِينَ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ الرَّجُلَ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ وَأَدَّى بَعْدَ ذَلِكَ زَكَاةَ مَالِهِ فَكَتَبَ عَامِلُ عُمَرَ إِلَيْهِ يَذْكُرُ لَهُ ذَلِكَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عُمَرُ أَنْ خُذْهَا مِنْهُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn Abdulazizning bir amaldori unga maktub yozib, bir kishi moli zakotini man qilganini zikr qildi. Umar unga: uni qoʻy va musulmonlar bilan (birga) undan zakot olma, deb yozdi. (Roviy) aytdi: Bu narsa oʻsha kishiga yetib bordi va unga (bu) ogʻir botdi, shundan soʻng u moli zakotini ado etdi. Umarning amaldori unga buni zikr qilib yozdi, Umar esa unga: uni undan olgin, deb yozdi.Моликка етиб келишича, Умар ибн Абдулазизнинг бир амалдори унга мактуб ёзиб, бир киши моли закотини ман қилганини зикр қилди. Умар унга: уни қўй ва мусулмонлар билан (бирга) ундан закот олма, деб ёзди. (Ровий) айтди: Бу нарса ўша кишига етиб борди ва унга (бу) оғир ботди, шундан сўнг у моли закотини адо этди. Умарнинг амалдори унга буни зикр қилиб ёзди, Умар эса унга: уни ундан олгин, деб ёзди.