حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ رَبٍّ يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ سَائِبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِقَتْلِ ذِي الطُّفْيَتَيْنِ وَالْأَبْتَرِ وَقَالَ إِنَّهُمَا يَطْمِسَانِ الْبَصَرَ وَيُسْقِطَانِ الْوَلَدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ zul-tufyatayn (belida ikki oq chiziqli ilon) va abtar (dumi kalta ilon)ni oʻldirishga buyurdilar va: «Ular ikkalasi koʻzni koʻr qiladi va homilani tushiradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ зул-туфятайн (белида икки оқ чизиқли илон) ва абтар (думи калта илон)ни ўлдиришга буюрдилар ва: «Улар иккаласи кўзни кўр қилади ва ҳомилани туширади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ يُحَدِّثُ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ أَيُّ الْعَمَلِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الدَّائِمُ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فَقُلْتُ فَأَيُّ حِينٍ كَانَ يَقُومُ قَالَتْ إِذَا سَمِعَ الصَّارِخَ
Masruq (rahimahulloh) rivoyat qiladi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺga qaysi amal eng suyukli edi?» deb soʻradim. U: «Doimiy qilinadigani», dedi. Ibn Jaʼfar (rivoyatida): Men: «U zot qaysi paytda (namozga) turar edilar?» dedim. U: «Xoʻroz ovozini eshitganlarida», dedi.Масруқ (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺга қайси амал энг суюкли эди?» деб сўрадим. У: «Доимий қилинадигани», деди. Ибн Жаъфар (ривоятида): Мен: «У зот қайси пайтда (намозга) турар эдилар?» дедим. У: «Хўроз овозини эшитганларида», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ التَّيَمُّنَ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ ثُمَّ قَالَ الْأَشْعَثُ أَخِيرًا كَانَ يُحِبُّ التَّيَمُّنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي تَرَجُّلِهِ وَنَعْلِهِ وَطُهُورِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ barcha ishlarida oʻngdan boshlashni yaxshi koʻrar edilar. Soʻngra Ashʼas keyinroq: «U zot imkon qadar sochlarini taraganlarida, oyoq kiyim kiyganlarida va taharat qilganlarida oʻngdan boshlashni yaxshi koʻrar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ барча ишларида ўнгдан бошлашни яхши кўрар эдилар. Сўнгра Ашъас кейинроқ: «У зот имкон қадар сочларини тараганларида, оёқ кийим кийганларида ва таҳарат қилганларида ўнгдан бошлашни яхши кўрар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُهَاجِرِ قَالَ سَمِعْتُ صَفِيَّةَ تحَدَّثُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَسْمَاءَ سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ غُسْلِ الْمَحِيضِ قَالَ تَأْخُذُ إِحْدَاكُنَّ مَاءَهَا وَسِدْرَتَهَا فَتَطَهَّرُ فَتُحْسِنُ الطُّهُورَ ثُمَّ تَصُبُّ عَلَى رَأْسِهَا فَتُدَلِّكُهُ دَلْكًا شَدِيدًا حَتَّى يَبْلُغَ شُؤُونَ رَأْسِهَا ثُمَّ تَصُبُّ عَلَيْهَا الْمَاءَ ثُمَّ تَأْخُذُ فِرْصَةً مُمَسَّكَةً فَتَطَهَّرُ بِهَا قَالَتْ أَسْمَاءُ وَكَيْفَ تَطَهَّرُ بِهَا قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ تَطَهَّرِي بِهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ كَأَنَّهَا تُخْفِي ذَلِكَ تَبْتَغِي أَثَرَ الدَّمِ وَسَأَلَتْهُ عَنْ غُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ تَأْخُذِينَ مَاءَكِ فَتَطَهَّرِينَ فَتُحْسِنِينَ الطُّهُورَ أَوْ أَبْلِغِي الطُّهُورَ ثُمَّ تَصُبُّ عَلَى رَأْسِهَا فَتُدَلِّكُهُ حَتَّى يَبْلُغَ شُؤُونَ رَأْسِهَا ثُمَّ تُفِيضُ عَلَيْهَا الْمَاءَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ نِعْمَ النِّسَاءُ نِسَاءُ الْأَنْصَارِ لَمْ يَكُنْ يَمْنَعُهُنَّ الْحَيَاءُ أَنْ يَتَفَقَّهْنَ فِي الدِّينِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Asmoʼ Paygʻambar ﷺ dan hayz gʻusli haqida soʻradi. Shunda U Zot: «Biringiz oʻz suvi va sidri (sidr bargi)ni olsin-da, poklansin va poklanishni goʻzal qilsin; soʻng boshiga (suv) quysin va uni qattiq ishqalab — toki boshining (soch) tublariga yetguncha — (yuvsin); soʻng ustiga suv quysin. Soʻng misk (surtilgan) bir parcha mato (firsa) olib, u bilan poklansin», dedilar. Shunda Asmoʼ: «Qanday u bilan poklanadi?» dedi. (Paygʻambar): «Subhanalloh! U bilan poklanasan», dedilar. Oisha — goʻyo uni (maʼnosini) yashirayotgandek — : «U bilan qon izini quvib (artib) chiq (degani)» dedi. Va u (Asmoʼ) Undan janobat gʻusli haqida (ham) soʻradi. (Paygʻambar): «Suv olib, poklansin-da, poklanishni goʻzal qilsin — yoki: poklanishni (toʻla) yetkazsin —; soʻng boshiga (suv) quysin va uni — toki boshining (soch) tublariga yetguncha — ishqalasin; soʻng ustiga suv quysin», dedilar. Oisha: «Ansor ayollari naqadar yaxshi ayollardir! Ularni hayo (uyat) dinda (masala) chuqur oʻrganishdan toʻsmas edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асмў Пайғамбар ﷺ дан ҳайз ғусли ҳақида сўради. Шунда У Зот: «Бирингиз ўз суви ва сидри (сидр барги)ни олсин-да, поклансин ва покланишни гўзал қилсин; сўнг бошига (сув) қуйсин ва уни қаттиқ ишқалаб — токи бошининг (соч) тубларига етгунча — (ювсин); сўнг устига сув қуйсин. Сўнг миск (суртилган) бир парча мато (фирса) олиб, у билан поклансин», дедилар. Шунда Асмў: «Қандай у билан покланади?» деди. (Пайғамбар): «Субҳаналлоҳ! У билан покланасан», дедилар. Оиша — гўё уни (маъносини) яшираётгандек — : «У билан қон изини қувиб (артиб) чиқ (дегани)» деди. Ва у (Асмў) Ундан жанобат ғусли ҳақида (ҳам) сўради. (Пайғамбар): «Сув олиб, поклансин-да, покланишни гўзал қилсин — ёки: покланишни (тўла) етказсин —; сўнг бошига (сув) қуйсин ва уни — токи бошининг (соч) тубларига етгунча — ишқаласин; сўнг устига сув қуйсин», дедилар. Оиша: «Ансор аёллари нақадар яхши аёллардир! Уларни ҳаё (уят) динда (масала) чуқур ўрганишдан тўсмас эди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ وَرُكُوعِهِ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sajdalarida va rukuʼlarida: «Subbuhun quddusun, robbul-malaikati var-ruh (Tasbeh aytilguvchi, eng pok Zot, farishtalar va Ruhning Robbi)», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саждаларида ва рукуъларида: «Суббуҳун қуддусун, роббул-малаикати вар-руҳ (Тасбеҳ айтилгувчи, энг пок Зот, фаришталар ва Руҳнинг Робби)», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدَعُ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الصُّبْحِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshindan oldin toʻrt rakaatni va bomdoddan oldin ikki rakaatni tark qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешиндан олдин тўрт ракаатни ва бомдоддан олдин икки ракаатни тарк қилмас эдилар.
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ: مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْكُنْتُ أَنَامُ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِجْلَيَّ فِي قِبْلَتِهِ فَإِذَا سَجَدَ غَمَزَنِي فَقَبَضْتُ رِجْلَيَّ وَإِذَا قَامَ بَسَطْتُهُمَا وَالْبُيُوتُ لَيْسَ يَوْمَئِذٍ فِيهَا مَصَابِيحُ
Abu Salama (Oishadan) rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Oisha dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning oldida uxlar, oyoqlarim uning qiblasi tomonda boʻlar edi; sajdada u zot oyoqlarimni (sekin) itarar, men ularni tortar, u zot turganida esa yana uzatar edim». Oisha qoʻshimcha qildi: «Oʻsha kunlarda uylar (chiroqsiz) qorongʻi edi».Абу Салама (Оишадан) ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Оиша деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида ухлар, оёқларим унинг қибласи томонда бўлар эди; саждада у зот оёқларимни (секин) итарар, мен уларни тортар, у зот турганида эса яна узатар эдим». Оиша қўшимча қилди: «Ўша кунларда уйлар (чироқсиз) қоронғи эди».
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِهِ وَهُوَ شَاكٍ فَصَلَّى جَالِسًا وَصَلَّى وَرَاءَهُ قَوْمٌ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اجْلِسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا
Nabiy ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho) aytadilarki, Rasululloh ﷺ oʻz uylarida oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, bir qancha odamlar esa u zotning orqalarida tik turib namoz oʻqishdi. Shunda u zot ularga oʻtiringlar, deb ishora qildilar. Namozdan boʻshaganlarida dedilar: «Imom ergashish uchungina (tayinlab) qoʻyilgandir. Bas, qachon u ruku qilsa, sizlar ham ruku qilinglar; (rukudan) bosh koʻtarsa, sizlar ham bosh koʻtaringlar; oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham oʻtirib oʻqinglar».Набий ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадиларки, Расулуллоҳ ﷺ ўз уйларида ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, бир қанча одамлар эса у зотнинг орқаларида тик туриб намоз ўқишди. Шунда у зот уларга ўтиринглар, деб ишора қилдилар. Намоздан бўшаганларида дедилар: «Имом эргашиш учунгина (тайинлаб) қўйилгандир. Бас, қачон у руку қилса, сизлар ҳам руку қилинглар; (рукудан) бош кўтарса, сизлар ҳам бош кўтаринглар; ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ўтириб ўқинглар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ شَيْبَانَ عَنْ أَبِي نَوْفَلٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُتَسَامَعُ عِنْدَهُ الشِّعْرُ فَقَالَتْ كَانَ أَبْغَضَ الْحَدِيثِ إِلَيْهِ
Abu Navfal aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺning huzurlarida sheʼr tinglanarmidi?» deb soʻradim. U: «U zotga eng yoqimsiz soʻz shu edi», dedi.Абу Навфал айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида шеър тингланармиди?» деб сўрадим. У: «У зотга энг ёқимсиз сўз шу эди», деди.
وَقَالَ عَنْ عَائِشَةَكَانَ يُعْجِبُهُ الْجَوَامِعُ مِنْ الدُّعَاءِ وَيَدَعُ مَا بَيْنَ ذَلِكَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U zotga duoning jomeʼ (jamlovchi) soʻzlari yoqar, ulardan boshqasini esa tark etar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У зотга дуонинг жомеъ (жамловчи) сўзлари ёқар, улардан бошқасини эса тарк этар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَضَعُ رَأْسَهُ فِي حِجْرِهَا فَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَهِيَ حَائِضٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ u hayzli boʻlgan holida boshlarini uning bagʻriga qoʻyib, Qurʼon oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ у ҳайзли бўлган ҳолида бошларини унинг бағрига қўйиб, Қуръон ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَخِيهِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بِرْذَوْنٍ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ طَرَفُهَا بَيْنَ كَتِفَيْهِ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَأَيْتِيهِ ذَاكَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Jabroil (alayhissalom) Nabiy ﷺning huzurlariga bir ot ustida keldi, ustida salla bor, sallaning uchi ikki yelkasi orasida edi. Men Nabiy ﷺdan soʻradim, u zot: «Uni koʻrdingmi? U Jabroil (alayhissalom) edi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Жаброил (алайҳиссалом) Набий ﷺнинг ҳузурларига бир от устида келди, устида салла бор, салланинг учи икки елкаси орасида эди. Мен Набий ﷺдан сўрадим, у зот: «Уни кўрдингми? У Жаброил (алайҳиссалом) эди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ فُلَيْتٍ حَدَّثَتْنِي جَسْرَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْمَا رَأَيْتُ صَانِعَةَ طَعَامٍ مِثْلَ صَفِيَّةَ أَهْدَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَاءً فِيهِ طَعَامٌ فَمَا مَلَكْتُ نَفْسِي أَنْ كَسَرْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كَفَّارَتُهُ فَقَالَ إِنَاءٌ كَإِنَاءٍ وَطَعَامٌ كَطَعَامٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Safiyyaga oʻxshab taom tayyorlaydigan hech kimni koʻrmadim. U Nabiy ﷺga ichida taom boʻlgan bir idish hadya qildi. Men esa oʻzimni tuta olmay, uni sindirib qoʻydim. Soʻng Nabiy ﷺdan uning kafforati haqida soʻradim. U zot: «Idish oʻrniga idish, taom oʻrniga taom», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Сафийяга ўхшаб таом тайёрлайдиган ҳеч кимни кўрмадим. У Набий ﷺга ичида таом бўлган бир идиш ҳадя қилди. Мен эса ўзимни тута олмай, уни синдириб қўйдим. Сўнг Набий ﷺдан унинг каффорати ҳақида сўрадим. У зот: «Идиш ўрнига идиш, таом ўрнига таом», дедилар.
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى فِي جِدَارِ الْقِبْلَةِ بُصَاقًا أَوْ مُخَاطًا أَوْ نُخَامَةً فَحَكَّهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qibla devorida tupuk, burun shilligʻi yoki balgʻam koʻrdilar va uni qirib tashladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қибла деворида тупук, бурун шиллиғи ёки балғам кўрдилар ва уни қириб ташладилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ رَخَّصَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻlimtikning terilaridan, agar oshlangan boʻlsa, foydalanishga ruxsat berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўлимтикнинг териларидан, агар ошланган бўлса, фойдаланишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِيارٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى بَدْرٍ فَتَبِعَهُ رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَلَحِقَهُ عِنْدَ الْجَمْرَةِ فَقَالَ إِنِّي أَرَدْتُ أَنْ أَتْبَعَكَ وَأُصِيبَ مَعَكَ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولِهِ قَالَ لَا قَالَ ارْجِعْ فَلَنْ نَسْتَعِينَ بِمُشْرِكٍ قَالَ ثُمَّ لَحِقَهُ عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَفَرِحَ بِذَاكَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ لَهُ قُوَّةٌ وَجَلَدٌ فَقَالَ جِئْتُ لِأَتْبَعَكَ وَأُصِيبَ مَعَكَ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قَالَ لَا قَالَ ارْجِعْ فَلَنْ أَسْتَعِينَ بِمُشْرِكٍ قَالَ ثُمَّ لَحِقَهُ حِينَ ظَهَرَ عَلَى الْبَيْدَاءِ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَخَرَجَ بِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Badrga chiqdilar. Mushriklardan bir kishi u zotning ortidan ergashdi va Jamra oldida u zotga yetib olib: «Men senga ergashib, sen bilan birga (oʻljadan) yetishmoqchiman», dedi. U zot: «Sen Alloh azza va jallaga va Uning Rasuliga imon keltirasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Qayt, biz mushrikdan yordam olmaymiz», dedilar. Soʻng u daraxt oldida yana u zotga yetib oldi — Rasululloh ﷺning ashoblari bundan xursand boʻldilar, chunki u kuchli va bardoshli kishi edi — va: «Men senga ergashib, sen bilan birga (oʻljadan) yetishmoqchi boʻlib keldim», dedi. U zot: «Allohga va Uning Rasuliga imon keltirasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Qayt, men mushrikdan yordam olmayman», dedilar. Soʻng u Baydoga chiqqanlarida yana u zotga yetib oldi va u zotga shunga oʻxshash gapni aytdi. U zot: «Allohga va Uning Rasuliga imon keltirasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda u zot uni oʻzlari bilan olib chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бадрга чиқдилар. Мушриклардан бир киши у зотнинг ортидан эргашди ва Жамра олдида у зотга етиб олиб: «Мен сенга эргашиб, сен билан бирга (ўлжадан) етишмоқчиман», деди. У зот: «Сен Аллоҳ азза ва жаллага ва Унинг Расулига имон келтирасанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Қайт, биз мушрикдан ёрдам олмаймиз», дедилар. Сўнг у дарахт олдида яна у зотга етиб олди — Расулуллоҳ ﷺнинг ашоблари бундан хурсанд бўлдилар, чунки у кучли ва бардошли киши эди — ва: «Мен сенга эргашиб, сен билан бирга (ўлжадан) етишмоқчи бўлиб келдим», деди. У зот: «Аллоҳга ва Унинг Расулига имон келтирасанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Қайт, мен мушрикдан ёрдам олмайман», дедилар. Сўнг у Байдога чиққанларида яна у зотга етиб олди ва у зотга шунга ўхшаш гапни айтди. У зот: «Аллоҳга ва Унинг Расулига имон келтирасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда у зот уни ўзлари билан олиб чиқдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ بِكَمْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ قَالَتْ بِأَرْبَعٍ وَثَلَاثٍ وَسِتٍّ وَثَلَاثٍ وَثَمَانٍ وَثَلَاثٍ وَعَشْرَةٍ وَثَلَاثٍ وَلَمْ يَكُنْ يُوتِرُ بِأَكْثَرَ مِنْ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَلَا أَنْقَصَ مِنْ سَبْعٍ وَكَانَ لَا يَدَعُ رَكْعَتَيْنِ
Abdulloh ibn Abu Qays aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ necha (rakaat) bilan vitr oʻqir edilar?» deb soʻradim. U: «Toʻrt va uch, olti va uch, sakkiz va uch, oʻn va uch bilan (oʻqir edilar). U zot oʻn uchdan koʻp va yettidan kam vitr oʻqimas edilar hamda ikki rakaatni tark etmas edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Қайс айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ неча (ракаат) билан витр ўқир эдилар?» деб сўрадим. У: «Тўрт ва уч, олти ва уч, саккиз ва уч, ўн ва уч билан (ўқир эдилар). У зот ўн учдан кўп ва еттидан кам витр ўқимас эдилар ҳамда икки ракаатни тарк этмас эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ كَيْفَ كَانَ نَوْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْجَنَابَةِ أَيَغْتَسِلُ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ فَقَالَتْ كُلَّ ذَلِكَ قَدْ كَانَ يَفْعَلُ رُبَّمَا اغْتَسَلَ فَنَامَ وَرُبَّمَا تَوَضَّأَ فَنَامَ قَالَ قُلْتُ لَهَا كَيْفَ كَانَتْ قِرَاءَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ أَيَجْهَرُ أَمْ يُسِرُّ قَالَتْ كُلَّ ذَلِكَ قَدْ كَانَ يَفْعَلُ رُبَّمَا جَهَرَ وَرُبَّمَا أَسَرَّ
Abdulloh ibn Abu Qays aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺning janobat holidagi uyqulari qanday edi? Uxlashdan oldin gʻusl qilarmidilar?» deb soʻradim. U: «Bularning barchasini qilar edilar: baʼzan gʻusl qilib, soʻng uxlar edilar, baʼzan taharat qilib, soʻng uxlar edilar», dedi. Men unga: «Rasululloh ﷺning kechasi qiroatlari qanday edi — ovoz chiqarib oʻqirmidilar yoki ichlarida oʻqirmidilar?» dedim. U: «Bularning barchasini qilar edilar: baʼzan ovoz chiqarib oʻqir, baʼzan ichlarida oʻqir edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Қайс айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг жанобат ҳолидаги уйқулари қандай эди? Ухлашдан олдин ғусл қилармидилар?» деб сўрадим. У: «Буларнинг барчасини қилар эдилар: баъзан ғусл қилиб, сўнг ухлар эдилар, баъзан таҳарат қилиб, сўнг ухлар эдилар», деди. Мен унга: «Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси қироатлари қандай эди — овоз чиқариб ўқирмидилар ёки ичларида ўқирмидилар?» дедим. У: «Буларнинг барчасини қилар эдилар: баъзан овоз чиқариб ўқир, баъзан ичларида ўқир эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَفَّظُ مِنْ هِلَالِ شَعْبَانَ مَا لَا يَتَحَفَّظُ مِنْ غَيْرِهِ ثُمَّ يَصُومُ بِرُؤْيَةِ رَمَضَانَ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْهِ عَدَّ ثَلَاثِينَ يَوْمًا ثُمَّ صَامَ
Abdulloh ibn Abu Qays dedi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdim: Rasululloh ﷺ Shaʼbon hilolini boshqa (oylar hilolini) kuzatmagan darajada kuzatar edilar, soʻng Ramazon (hilolini) koʻrishlari bilan roʻza tutar edilar. Agar (osmon) bulutli boʻlib qolsa, oʻttiz kun sanab, soʻng roʻza tutar edilar.Абдуллоҳ ибн Абу Қайс деди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ Шаъбон ҳилолини бошқа (ойлар ҳилолини) кузатмаган даражада кузатар эдилар, сўнг Рамазон (ҳилолини) кўришлари билан рўза тутар эдилар. Агар (осмон) булутли бўлиб қолса, ўттиз кун санаб, сўнг рўза тутар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ عَنْ رَبِيعَةَ يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ أَنَّ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ حَدَّثَهُ قَالَكَتَبَ مَعِي مُعَاوِيَةُ إِلَى عَائِشَةَ قَالَ فَقَدِمْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَدَفَعْتُ إِلَيْهَا كِتَابَ مُعَاوِيَةَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ أَلَا أُحَدِّثُكَ بِشَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنِّي كُنْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ يَوْمًا مِنْ ذَاكَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَوْ كَانَ عِنْدَنَا رَجُلٌ يُحَدِّثُنَا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أَبْعَثُ لَكَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَسَكَتَ ثُمَّ قَالَ لَوْ كَانَ عِنْدَنَا رَجُلٌ يُحَدِّثُنَا فَقَالَتْ حَفْصَةُ أَلَا أُرْسِلُ لَكَ إِلَى عُمَرَ فَسَكَتَ ثُمَّ قَالَ لَا ثُمَّ دَعَا رَجُلًا فَسَارَّهُ بِشَيْءٍ فَمَا كَانَ إِلَّا أَنْ أَقْبَلَ عُثْمَانُ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ بِوَجْهِهِ وَحَدِيثِهِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ لَهُ يَا عُثْمَانُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَعَلَّهُ أَنْ يُقَمِّصَكَ قَمِيصًا فَإِنْ أَرَادُوكَ عَلَى خَلْعِهِ فَلَا تَخْلَعْهُ ثَلَاثَ مِرَارٍقَالَ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ فَأَيْنَ كُنْتِ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ وَاللَّهِ لَقَدْ أُنْسِيتُهُ حَتَّى مَا ظَنَنْتُ أَنِّي سَمِعْتُهُ
Nuʼmon ibn Bashir aytadi: Muoviya men bilan Oisha (roziyallohu anho)ga xat yubordi. Men Oishaning oldiga borib, unga Muoviyaning xatini topshirdim. U: «Ey oʻgʻilcham, senga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsani aytib bermaymi?» dedi. Men: «Ha, (ayting)», dedim. U dedi: «Bir kuni men va Hafsa Rasululloh ﷺning huzurlarida edik. U zot: ‹Qaniydi, huzurimizda bizga suhbat qiladigan bir kishi boʻlsa›, dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, sizga Abu Bakrni chaqirtirmaymi?› dedim. U zot jim turdilar. Soʻng: ‹Qaniydi, huzurimizda bizga suhbat qiladigan bir kishi boʻlsa›, dedilar. Hafsa: ‹Sizga Umarni chaqirtirmaymi?› dedi. U zot jim turdilar, soʻng: ‹Yoʻq›, dedilar. Keyin bir kishini chaqirib, unga bir narsani sirli aytdilar. Koʻp oʻtmay Usmon keldi. U zot yuzlarini va soʻzlarini unga qaratdilar. Men u zotning unga: ‹Ey Usmon, Alloh azza va jalla senga bir koʻylak kiydirsa ajab emas. Agar seni uni yechishga majburlasalar, uni yechma›, deb uch marta aytganlarini eshitdim». Men: «Ey moʻminlar onasi, bu hadis qayerda qolgan edi (nega ilgari aytmadingiz)?» dedim. U: «Ey oʻgʻilcham, Allohga qasamki, men uni shu qadar unutgan edimki, hatto uni eshitganimni ham gumon qilmas edim», dedi.Нуъмон ибн Башир айтади: Муовия мен билан Оиша (розияллоҳу анҳо)га хат юборди. Мен Оишанинг олдига бориб, унга Муовиянинг хатини топширдим. У: «Эй ўғилчам, сенга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсани айтиб бермайми?» деди. Мен: «Ҳа, (айтинг)», дедим. У деди: «Бир куни мен ва Ҳафса Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдик. У зот: ‹Қанийди, ҳузуримизда бизга суҳбат қиладиган бир киши бўлса›, дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, сизга Абу Бакрни чақиртирмайми?› дедим. У зот жим турдилар. Сўнг: ‹Қанийди, ҳузуримизда бизга суҳбат қиладиган бир киши бўлса›, дедилар. Ҳафса: ‹Сизга Умарни чақиртирмайми?› деди. У зот жим турдилар, сўнг: ‹Йўқ›, дедилар. Кейин бир кишини чақириб, унга бир нарсани сирли айтдилар. Кўп ўтмай Усмон келди. У зот юзларини ва сўзларини унга қаратдилар. Мен у зотнинг унга: ‹Эй Усмон, Аллоҳ азза ва жалла сенга бир кўйлак кийдирса ажаб эмас. Агар сени уни ечишга мажбурласалар, уни ечма›, деб уч марта айтганларини эшитдим». Мен: «Эй мўминлар онаси, бу ҳадис қаерда қолган эди (нега илгари айтмадингиз)?» дедим. У: «Эй ўғилчам, Аллоҳга қасамки, мен уни шу қадар унутган эдимки, ҳатто уни эшитганимни ҳам гумон қилмас эдим», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ الْأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي عَلَى الْخُمْرَةِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ xumra (kichik boʻyra) ustida namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ хумра (кичик бўйра) устида намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ قَالَ وَقَالَ هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ rukuʼlarida: «Subbuhun quddusun, robbul-malaikati var-ruh», der edilar. (Roviy) aytdi: Hishom ibn Abu Abdulloh esa: «rukuʼlarida va sajdalarida», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ рукуъларида: «Суббуҳун қуддусун, роббул-малаикати вар-руҳ», дер эдилар. (Ровий) айтди: Ҳишом ибн Абу Абдуллоҳ эса: «рукуъларида ва саждаларида», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَرَكْعَتَيْ الْفَجْرِ لَهُمَا خَيْرٌ مِنْ الدُّنْيَا جَمِيعًاقَالَ وَكَانَ قَتَادَةُ يَسْتَمِعُ هَذَا الْحَدِيثَ فَيَقُولُ لَهُمَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Bomdodning ikki rakaati butun dunyodan koʻra yaxshiroqdir», dedilar. (Roviy) aytdi: Qatoda bu hadisni eshitganida: «Ular menga qizil tuyalardan ham suyukliroqdir», der edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Бомдоднинг икки ракаати бутун дунёдан кўра яхшироқдир», дедилар. (Ровий) айтди: Қатода бу ҳадисни эшитганида: «Улар менга қизил туялардан ҳам суюклироқдир», дер эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِالْأَجْرَاسِ أَنْ تُقْطَعَ مِنْ أَعْنَاقِ الْإِبِلِ يَوْمَ بَدْرٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Badr kuni tuyalarning boʻynidagi qoʻngʻiroqlarni kesib tashlashga buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни туяларнинг бўйнидаги қўнғироқларни кесиб ташлашга буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ عَفَّانُ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ حَائِضٍ إِلَّا بِخِمَارٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Hayz koʻradigan (yoshga yetgan) ayolning namozi roʻmolsiz qabul qilinmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳайз кўрадиган (ёшга етган) аёлнинг намози рўмолсиз қабул қилинмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي حَسَّانَأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَائِشَةَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الطِّيَرَةَ فِي الْمَرْأَةِ وَالدَّارِ وَالدَّابَّةِ فَغَضِبَتْ غَضَبًا شَدِيدًا فَطَارَتْ شُقَّةٌ مِنْهَا فِي السَّمَاءِ وَشُقَّةٌ فِي الْأَرْضِ فَقَالَتْ إِنَّمَا كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَتَطَيَّرُونَ مِنْ ذَلِكَ
Abu Hassondan rivoyat qilinadiki, bir kishi Oisha (roziyallohu anho)ga: «Abu Hurayra Rasululloh ﷺ: ‹Shumlik ayolda, uyda va ulovda boʻladi›, deganlarini rivoyat qilyapti», dedi. Shunda u qattiq gʻazablandi — uning (soʻzidan) bir boʻlagi osmonga, bir boʻlagi yerga uchdi — va: «Johiliyat ahli mana shulardan shumlanar edilar», dedi.Абу Ҳассондан ривоят қилинадики, бир киши Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Абу Ҳурайра Расулуллоҳ ﷺ: ‹Шумлик аёлда, уйда ва уловда бўлади›, деганларини ривоят қиляпти», деди. Шунда у қаттиқ ғазабланди — унинг (сўзидан) бир бўлаги осмонга, бир бўлаги ерга учди — ва: «Жоҳилият аҳли мана шулардан шумланар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ لِآلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحْشٌ إِذَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَدَّ وَلَعِبَ وَأَقْبَلَ وَأَدْبَرَ فَإِذَا أَحَسَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ دَخَلَ رَبَضَ فَلَمْ يَتَرَمْرَمْ كَرَاهِيَةَ أَنْ يُؤْذِيَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oilalarida bir yovvoyi (kiyik) bor edi. Rasululloh ﷺ chiqib ketsalar, u chopib, oʻynab, u yoqdan-bu yoqqa yurar edi. Rasululloh ﷺning kirganlarini sezsa, u zotga ozor bermaslik uchun yotib olar va qimirlamas edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг оилаларида бир ёввойи (кийик) бор эди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб кетсалар, у чопиб, ўйнаб, у ёқдан-бу ёққа юрар эди. Расулуллоҳ ﷺнинг кирганларини сезса, у зотга озор бермаслик учун ётиб олар ва қимирламас эди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهُ تُصُدِّقَ عَلَى بَرِيرَةَ مِنْ لَحْمِ الصَّدَقَةِ فَذُهِبَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقِيلَ إِنَّهُ مِنْ لَحْمِ الصَّدَقَةِ قَالَ إِنَّمَا هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Bariraga sadaqa goʻshtidan sadaqa qilindi. U Nabiy ﷺning oldilariga olib borildi va: «Bu sadaqa goʻshtidandir», deyildi. U zot: «U unga sadaqa, bizga esa hadyadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Барирага садақа гўштидан садақа қилинди. У Набий ﷺнинг олдиларига олиб борилди ва: «Бу садақа гўштидандир», дейилди. У зот: «У унга садақа, бизга эса ҳадядир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ عَفَّانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ لَقَدْ أَعْقَبَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ امْرَأَةٍ قَالَ عَفَّانُ مِنْ عَجُوزَةٍ مِنْ عَجَائِزِ قُرَيْشٍ مِنْ نِسَاءِ قُرَيْشٍ حَمْرَاءِ الشِّدْقَيْنِ هَلَكَتْ فِي الدَّهْرِ قَالَتْ فَتَمَعَّرَ وَجْهُهُ تَمَعُّرًا مَا كُنْتُ أَرَاهُ إِلَّا عِنْدَ نُزُولِ الْوَحْيِ أَوْ عِنْدَ الْمَخِيلَةِ حَتَّى يَنْظُرَ أَرَحْمَةٌ أَمْ عَذَابٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xadijani zikr qildilar. Men: «Alloh azza va jalla sizga (undan) yaxshiroq ayolni bergan-ku», dedim — Affon (rivoyatida): «qurayshning kampirlaridan boʻlgan, qurayshning ayollaridan, ikki lunji qizargan, zamon oʻtib halok boʻlgan bir kampirdan (yaxshiroq ayolni)». U aytdi: Shunda u zotning yuzlari shu qadar oʻzgardiki, men buni faqat vahiy nozil boʻlayotganda yoki bulut paydo boʻlib, u zot uning rahmatmi yoki azobmi ekanini kutayotgan paytlaridagina koʻrar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хадижани зикр қилдилар. Мен: «Аллоҳ азза ва жалла сизга (ундан) яхшироқ аёлни берган-ку», дедим — Аффон (ривоятида): «қурайшнинг кампирларидан бўлган, қурайшнинг аёлларидан, икки лунжи қизарган, замон ўтиб ҳалок бўлган бир кампирдан (яхшироқ аёлни)». У айтди: Шунда у зотнинг юзлари шу қадар ўзгардики, мен буни фақат ваҳий нозил бўлаётганда ёки булут пайдо бўлиб, у зот унинг раҳматми ёки азобми эканини кутаётган пайтларидагина кўрар эдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنَا ابْنُ جُرَيجٍ أَخْبَرَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَعْتَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ عَامَّةُ اللَّيْلِ وَحَتَّى نَامَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ رَقَدَ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى فَقَالَ إِنَّهُ لَوَقْتُهَا لَوْلَا أَنْ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ أَنْ أَشُقَّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kecha xufton (namozi)ni tunning koʻp qismi oʻtgunicha va masjid ahli uxlab qolgunicha kechiktirdilar — Ibn Bakr: «uxlab qolgunicha», dedi. Soʻng chiqib, namoz oʻqidilar va: «Albatta, bu uning (asl) vaqtidir, agar ummatimga mashaqqat boʻlmaganida edi», dedilar. Ibn Bakr: «men ummatimga mashaqqat qilmaganimda edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кеча хуфтон (намози)ни туннинг кўп қисми ўтгунича ва масжид аҳли ухлаб қолгунича кечиктирдилар — Ибн Бакр: «ухлаб қолгунича», деди. Сўнг чиқиб, намоз ўқидилар ва: «Албатта, бу унинг (асл) вақтидир, агар умматимга машаққат бўлмаганида эди», дедилар. Ибн Бакр: «мен умматимга машаққат қилмаганимда эди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا هَذَا جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلَامَ فَقَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ تَرَى مَا لَا نَرَى
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Bu — Jabroil (alayhissalom), u senga salom yoʻllayapti», dedilar. U: «Unga ham salom va Allohning rahmati hamda barakotlari boʻlsin. Siz biz koʻrmaydigan narsani koʻrasiz», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Бу — Жаброил (алайҳиссалом), у сенга салом йўллаяпти», дедилар. У: «Унга ҳам салом ва Аллоҳнинг раҳмати ҳамда баракотлари бўлсин. Сиз биз кўрмайдиган нарсани кўрасиз», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْاجْتَمَعْنَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلْنَ فَاطِمَةَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَ لَهَا قُولِي لَهُ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ قَالَتْ فَدَخَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مَعَ عَائِشَةَ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ لَهُ إِنَّ نِسَاءَكَ أَرْسَلْنَنِي إِلَيْكَ وَهُنَّ يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُحِبِّينِي قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَأَحِبِّيهَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهِنَّ فَأَخْبَرَتْهُنَّ مَا قَالَ لَهَا فَقُلْنَ إِنَّكِ لَمْ تَصْنَعِي شَيْئًا فَارْجِعِي إِلَيْهِ فَقَالَتْ وَاللَّهِ لَا أَرْجِعُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبَدًا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَانَتْ ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَقًّا فَأَرْسَلْنَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ قَالَتْ عَائِشَةُ هِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنَّ أَزْوَاجَكَ أَرْسَلْنَنِي إِلَيْكَ وَهُنَّ يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ قَالَتْ ثُمَّ أَقْبَلَتْ عَلَيَّ تَشْتُمُنِي فَجَعَلْتُ أُرَاقِبُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْظُرُ إِلَى طَرْفِهِ هَلْ يَأْذَنُ لِي فِي أَنْ أَنْتَصِرَ مِنْهَا فَلَمْ يَتَكَلَّمْ قَالَتْ فَشَتَمَتْنِي حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لَا يَكْرَهُ أَنْ أَنْتَصِرَ مِنْهَا فَاسْتَقْبَلْتُهَا فَلَمْ أَلْبَثْ أَنْ أَفْحَمْتُهَا قَالَتْ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning xotinlari toʻplanishib, Fotimani Nabiy ﷺning oldiga yubordilar va unga: «Sening xotinlaring…» deb, ular Abu Quhofaning qizi haqida adolat qilishingizni oʻtinmoqdalar, degan maʼnodagi soʻzni aytishni tayinladilar. Fotima Nabiy ﷺning huzuriga, u zot Oisha bilan uning yopinchigʻi ostida boʻlgan holatda kirdi va u zotga: «Xotinlaringiz meni yubordilar, ular Abu Quhofaning qizi haqida adolat qilishingizni oʻtinmoqdalar», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Meni sevasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, buni sev», dedilar. Fotima ularning oldiga qaytib, u zot aytgan gapni ularga xabar berdi. Ular unga: «Sen hech narsa qilmadingda, u zotning oldiga qayt», dedilar. U: «Allohga qasamki, bu haqda u zotning oldiga aslo qaytmayman», dedi — va u haqiqatan Rasululloh ﷺning qizlari edi. Shunda ular Zaynab binti Jahshni yubordilar. Oisha aytadi: U Nabiy ﷺning xotinlaridan men bilan bahslasha oladigan kishi edi. U: «Xotinlaringiz meni yubordilar, ular Abu Quhofaning qizi haqida adolat qilishingizni oʻtinmoqdalar», dedi. Soʻng menga yuzlanib soʻka boshladi. Men Nabiy ﷺni kuzatib, koʻz qirini kuzatardim, undan oʻzimni himoya qilishimga izn beradilarmi, deb. U meni shu qadar soʻkdiki, oxiri men u zot undan oʻzimni himoya qilishimni yoqtirmasliklarini gumon qildim. Shunda men unga qarshi turdim va koʻp oʻtmay uni jim qilib qoʻydim. Nabiy ﷺ unga: «U Abu Bakrning qizidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг хотинлари тўпланишиб, Фотимани Набий ﷺнинг олдига юбордилар ва унга: «Сенинг хотинларинг…» деб, улар Абу Қуҳофанинг қизи ҳақида адолат қилишингизни ўтинмоқдалар, деган маънодаги сўзни айтишни тайинладилар. Фотима Набий ﷺнинг ҳузурига, у зот Оиша билан унинг ёпинчиғи остида бўлган ҳолатда кирди ва у зотга: «Хотинларингиз мени юбордилар, улар Абу Қуҳофанинг қизи ҳақида адолат қилишингизни ўтинмоқдалар», деди. Набий ﷺ унга: «Мени севасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, буни сев», дедилар. Фотима уларнинг олдига қайтиб, у зот айтган гапни уларга хабар берди. Улар унга: «Сен ҳеч нарса қилмадингда, у зотнинг олдига қайт», дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, бу ҳақда у зотнинг олдига асло қайтмайман», деди — ва у ҳақиқатан Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари эди. Шунда улар Зайнаб бинти Жаҳшни юбордилар. Оиша айтади: У Набий ﷺнинг хотинларидан мен билан баҳслаша оладиган киши эди. У: «Хотинларингиз мени юбордилар, улар Абу Қуҳофанинг қизи ҳақида адолат қилишингизни ўтинмоқдалар», деди. Сўнг менга юзланиб сўка бошлади. Мен Набий ﷺни кузатиб, кўз қирини кузатардим, ундан ўзимни ҳимоя қилишимга изн берадиларми, деб. У мени шу қадар сўкдики, охири мен у зот ундан ўзимни ҳимоя қилишимни ёқтирмасликларини гумон қилдим. Шунда мен унга қарши турдим ва кўп ўтмай уни жим қилиб қўйдим. Набий ﷺ унга: «У Абу Бакрнинг қизидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَوْ غَيْرِهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ تُبَايِعُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ عَلَيْهَا {أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ} الْآيَةَ قَالَتْ فَوَضَعَتْ يَدَهَا عَلَى رَأْسِهَا حَيَاءً فَأَعْجَبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَى مِنْهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ أَقِرِّي أَيَّتُهَا الْمَرْأَةُ فَوَاللَّهِ مَا بَايَعَنَا إِلَّا عَلَى هَذَا قَالَتْ فَنَعَمْ إِذًا فَبَايَعَهَا بِالْآيَةِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Fotima bint Utba ibn Rabiʼa Nabiy ﷺga bayʼat qilgani keldi. U zot undan ‹Allohga hech narsani sherik qilmasliklari, oʻgʻirlik qilmasliklari va zino qilmasliklari› — oyat (boʻyicha ahd) oldilar. U hayosidan qoʻlini boshiga qoʻydi. Rasululloh ﷺga undan koʻrgan narsalari yoqdi. Shunda Oisha: «Iqror boʻlaver, ey ayol! Allohga qasamki, u zot bizdan ham faqat shu (shartlar) ustiga bayʼat olganlar», dedi. U: «Unday boʻlsa, ha», dedi. Bas, u zot unga oʻsha oyat bilan bayʼat oldilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Фотима бинт Утба ибн Рабиъа Набий ﷺга байъат қилгани келди. У зот ундан ‹Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмасликлари, ўғирлик қилмасликлари ва зино қилмасликлари› — оят (бўйича аҳд) олдилар. У ҳаёсидан қўлини бошига қўйди. Расулуллоҳ ﷺга ундан кўрган нарсалари ёқди. Шунда Оиша: «Иқрор бўлавер, эй аёл! Аллоҳга қасамки, у зот биздан ҳам фақат шу (шартлар) устига байъат олганлар», деди. У: «Ундай бўлса, ҳа», деди. Бас, у зот унга ўша оят билан байъат олдилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ مُوسَىِ بْنِ سَرْجِسٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَمُوتُ وَعِنْدَهُ قَدَحٌ فِيهِ مَاءٌ يُدْخِلُ يَدَهُ فِي الْقَدَحِ وَيَمْسَحُ وَجْهَهُ بِالْمَاءِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى سَكَرَاتِ الْمَوْتِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasulullohni ﷺ vafot etayotgan paytlarida koʻrdim; yonlarida ichida suv boʻlgan bir idish bor edi. U zot qoʻllarini idishga solar, soʻng suv bilan yuzlarini silar va: «Allohim, oʻlim sakarotlarida menga yordam ber», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳни ﷺ вафот этаётган пайтларида кўрдим; ёнларида ичида сув бўлган бир идиш бор эди. У зот қўлларини идишга солар, сўнг сув билан юзларини силар ва: «Аллоҳим, ўлим сакаротларида менга ёрдам бер», дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَامِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنِي عَوْفُ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ الطُّفَيْلِ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ يَا عَائِشَةُ إِيَّاكِ وَمُحَقِّرَاتِ الذُّنُوبِ فَإِنَّ لَهَا مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ طَالِبًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Ey Oisha, kichik (sanalgan) gunohlardan ehtiyot boʻl, chunki ular uchun Alloh azza va jalla tomonidan soʻroq qiluvchi bordir», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Эй Оиша, кичик (саналган) гуноҳлардан эҳтиёт бўл, чунки улар учун Аллоҳ азза ва жалла томонидан сўроқ қилувчи бордир», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتِافْتَقَدْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ ذَهَبَ إِلَى بَعْضِ نِسَائِهِ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ فَتَحَسَّسْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ فَإِذَا هُوَ رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ يَقُولُ سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي إِنَّكَ لَفِي شَأْنٍ وَإِنِّي لَفِي شَأْنٍ آخَرَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Nabiy ﷺni (oʻrinlarida) topolmadim va u zot baʼzi ayollarining oldiga ketgan boʻlsalar kerak, deb oʻyladim. Soʻng (qoʻlim bilan) paypaslab koʻrdim, soʻng qaytdim, qarasam u zot rukuʼda yoki sajdada: «Subhonaka va bihamdik, la ilaha illa anta (Sen poksan va Senga hamd boʻlsin, Sendan oʻzga iloh yoʻq)», deyayotgan ekanlar. Shunda: «Otam-onam Sizga fido boʻlsin, siz bir ishda ekansiz-u, men boshqa ishda edim», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Набий ﷺни (ўринларида) тополмадим ва у зот баъзи аёлларининг олдига кетган бўлсалар керак, деб ўйладим. Сўнг (қўлим билан) пайпаслаб кўрдим, сўнг қайтдим, қарасам у зот рукуъда ёки саждада: «Субҳонака ва биҳамдик, ла илаҳа илла анта (Сен поксан ва Сенга ҳамд бўлсин, Сендан ўзга илоҳ йўқ)», деяётган эканлар. Шунда: «Отам-онам Сизга фидо бўлсин, сиз бир ишда экансиз-у, мен бошқа ишда эдим», дедим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ أَوْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ صُبُّوا عَلَيَّ مِنْ سَبْعِ قِرَبٍ لَمْ تُحْلَلْ أَوْكِيَتُهُنَّ لَعَلِّي أَسْتَرِيحُ فَأَعْهَدَ إِلَى النَّاسِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَجْلَسْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ مِنْ نُحَاسٍ وَسَكَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ مِنْهُنَّ حَتَّى طَفِقَ يُشِيرُ إِلَيْنَا أَنْ قَدْ فَعَلْتُنَّ ثُمَّ خَرَجَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ فَمَا تَبْتَغِي بِذَلِكَ قَالَ أَمَّا سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا افْتَقَدَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَظَنَّتْ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida: «Menga ogʻzi yechilmagan yettita meshdan (suv) quyinglar, shoyad rohatlansam-u, odamlarga (vasiyat) ahd qilsam», dedilar. Oisha aytdi: Biz u zotni Hafsaning misdan (yasalgan) togʻorasiga oʻtqazdik va ulardan u zotga suv quya boshladik, hatto u zot bizga: «Boʻldi, (yetarli) qildingiz», deb ishora qila boshladilar. Soʻng chiqdilar. Ibn Jurayj aytdi: Men Atodan: «Bu bilan nimani koʻzlaysan?» deb soʻradim. U: «Subhonaka va bihamdika, la ilaha illa anta (soʻzlariga) kelsak — menga Ibn Abu Mulayka Oishadan xabar berdiki, u bir kechasi Nabiy ﷺni (oʻrinlarida) topolmadi va gumon qildi…», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида: «Менга оғзи ечилмаган еттита мешдан (сув) қуйинглар, шояд роҳатлансам-у, одамларга (васият) аҳд қилсам», дедилар. Оиша айтди: Биз у зотни Ҳафсанинг мисдан (ясалган) тоғорасига ўтқаздик ва улардан у зотга сув қуя бошладик, ҳатто у зот бизга: «Бўлди, (етарли) қилдингиз», деб ишора қила бошладилар. Сўнг чиқдилар. Ибн Журайж айтди: Мен Атодан: «Бу билан нимани кўзлайсан?» деб сўрадим. У: «Субҳонака ва биҳамдика, ла илаҳа илла анта (сўзларига) келсак — менга Ибн Абу Мулайка Оишадан хабар бердики, у бир кечаси Набий ﷺни (ўринларида) тополмади ва гумон қилди…», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ نِسَائِكَ لَهَا كُنْيَةٌ غَيْرِي فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتَنِي أَنْتِ أُمَّ عَبْدِ اللَّهِ فَكَانَ يُقَالُ لَهَا أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ حَتَّى مَاتَتْ وَلَمْ تَلِدْ قَطُّ
Oisha (roziyallohu anho) Nabiy ﷺga: «Ey Allohning Rasuli, xotinlaringizning barchasining kunyasi bor, mendan boshqa», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sen Ummu Abdulloh deb kunya ol», dedilar. Shundan keyin u vafot etgunicha unga Ummu Abdulloh deb aytilar edi, holbuki u hech tugʻmagan edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺга: «Эй Аллоҳнинг Расули, хотинларингизнинг барчасининг куняси бор, мендан бошқа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен Умму Абдуллоҳ деб куня ол», дедилар. Шундан кейин у вафот этгунича унга Умму Абдуллоҳ деб айтилар эди, ҳолбуки у ҳеч туғмаган эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِمْتُ فَرَأَيْتُنِي فِي الْجَنَّةِ فَسَمِعْتُ صَوْتَ قَارِئٍ يَقْرَأُ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذَا حَارِثَةُ بْنُ النُّعْمَانِ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَذَاكَ الْبِرُّ كَذَاكَ الْبِرُّ وَكَانَ أَبَرَّ النَّاسِ بِأُمِّهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Uxladim va oʻzimni jannatda koʻrdim; bir qorining oʻqiyotgan ovozini eshitdim. ‹Bu kim?› dedim. Ular: ‹Bu Horisa ibn Nuʼmon›, dedilar», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ unga: «Yaxshilik shunday boʻladi! Yaxshilik shunday boʻladi!» dedilar. U onasiga odamlarning eng yaxshi muomala qiladigani edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ухладим ва ўзимни жаннатда кўрдим; бир қорининг ўқиётган овозини эшитдим. ‹Бу ким?› дедим. Улар: ‹Бу Ҳориса ибн Нуъмон›, дедилар», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга: «Яхшилик шундай бўлади! Яхшилик шундай бўлади!» дедилар. У онасига одамларнинг энг яхши муомала қиладигани эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ أَوْ غَيْرِهِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْمَا كَانَ خُلُقٌ أَبْغَضَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْكَذِبِ وَلَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَكْذِبُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَذِبَةَ فَمَا يَزَالُ فِي نَفْسِهِ عَلَيْهِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَحْدَثَ مِنْهَا تَوْبَةً
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning sahobalariga yolgʻondan koʻra yomonroq koʻriladigan xulq boʻlmas edi. Kishi Rasululloh ﷺ huzurida bir yolgʻon soʻz gapirib qolsa, u zot (oʻsha kishi) bundan tavba qilganini bilmagunlaricha, bu narsa u zotning koʻnglida (unga nisbatan) turaverardi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларига ёлғондан кўра ёмонроқ кўриладиган хулқ бўлмас эди. Киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида бир ёлғон сўз гапириб қолса, у зот (ўша киши) бундан тавба қилганини билмагунларича, бу нарса у зотнинг кўнглида (унга нисбатан) тураверарди.