حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأُهْدِيَتْ لِحَفْصَةَ شَاةٌ وَنَحْنُ صَائِمَتَانِ فَفَطَّرَتْنِي فَكَانَتْ ابْنَةَ أَبِيهَا فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ أَبْدِلَا يَوْمًا مَكَانَهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Hafsaga bir qoʻy hadya qilindi, biz esa ikkimiz roʻzador edik. U meni iftor qildirdi — u otasining qizi edi. Rasululloh ﷺ huzurimizga kirganlarida, buni u zotga aytdik. U zot: «Uning oʻrniga boshqa bir kunni (roʻza tutib) almashtiringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ҳафсага бир қўй ҳадя қилинди, биз эса иккимиз рўзадор эдик. У мени ифтор қилдирди — у отасининг қизи эди. Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга кирганларида, буни у зотга айтдик. У зот: «Унинг ўрнига бошқа бир кунни (рўза тутиб) алмаштиринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ اسْتُحِيضَتْ سَبْعَ سِنِينَ وَكَانَتْ امْرَأَةَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فَسَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا هَذَا عِرْقٌ وَلَيْسَتْ بِحَيْضَةٍ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّيقَالَ فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abdurrahmon ibn Avfning xotini Umm Habiba bint Jahsh yetti yil istihoza koʻrdi. U bu haqda Rasululloh ﷺdan soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Bu faqat bir tomirdir, hayz emas. Bas, gʻusl qilib, namoz oʻqi», dedilar. Roviy aytdi: U har namoz uchun gʻusl qilar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абдурраҳмон ибн Авфнинг хотини Умм Ҳабиба бинт Жаҳш етти йил истиҳоза кўрди. У бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу фақат бир томирдир, ҳайз эмас. Бас, ғусл қилиб, намоз ўқи», дедилар. Ровий айтди: У ҳар намоз учун ғусл қилар эди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ قَالَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةَ أَنْوَاعٍ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ مُفْرَدٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَمَنْ كَانَ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ مَعًا لَمْ يَحِلَّ مِنْ شَيْءٍ مِمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَقَصَّرَ أَحَلَّ مِمَّا حُرِمَ مِنْهُ حَتَّى يَسْتَقْبِلَ حَجًّا
Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: Biz Rasululloh ﷺ bilan uch xil (niyat) bilan chiqdik: bizdan baʼzimiz haj va umra bilan talbiya aytdik, baʼzimiz yolgʻiz haj bilan talbiya aytdik, baʼzimiz esa umra bilan talbiya aytdik. Kimki haj va umra bilan birga talbiya aytgan boʻlsa, hajini ado etmaguncha Alloh azza va jalla unga harom qilgan narsalarning hech biridan chiqmadi. Kimki umra bilan talbiya aytib, soʻng Baytni tavof qilgan, Safo bilan Marva orasida saʼy qilgan va sochini qisqartirgan boʻlsa, hajni boshlaguniga qadar oʻziga harom boʻlgan narsalardan chiqdi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан уч хил (ният) билан чиқдик: биздан баъзимиз ҳаж ва умра билан талбия айтдик, баъзимиз ёлғиз ҳаж билан талбия айтдик, баъзимиз эса умра билан талбия айтдик. Кимки ҳаж ва умра билан бирга талбия айтган бўлса, ҳажини адо этмагунча Аллоҳ азза ва жалла унга ҳаром қилган нарсаларнинг ҳеч биридан чиқмади. Кимки умра билан талбия айтиб, сўнг Байтни тавоф қилган, Сафо билан Марва орасида саъй қилган ва сочини қисқартирган бўлса, ҳажни бошлагунига қадар ўзига ҳаром бўлган нарсалардан чиқди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ قَالَتْخَرَجْتُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أَقْفُو آثَارَ النَّاسِ قَالَتْ فَسَمِعْتُ وَئِيدَ الْأَرْضِ وَرَائِي يَعْنِي حِسَّ الْأَرْضِ قَالَتْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ وَمَعَهُ ابْنُ أَخِيهِ الْحَارِثُ بْنُ أَوْسٍ يَحْمِلُ مِجَنَّهُ قَالَتْ فَجَلَسْتُ إِلَى الْأَرْضِ فَمَرَّ سَعْدٌ وَعَلَيْهِ دِرْعٌ مِنْ حَدِيدٍ قَدْ خَرَجَتْ مِنْهَا أَطْرَافُهُ فَأَنَا أَتَخَوَّفُ عَلَى أَطْرَافِ سَعْدٍ قَالَتْ وَكَانَ سَعْدٌ مِنْ أَعْظَمِ النَّاسِ وَأَطْوَلِهِمْ قَالَتْ فَمَرَّ وَهُوَ يَرْتَجِزُ وَيَقُولُ لَيْتَ قَلِيلًا يُدْرِكُ الْهَيْجَا جَمَلْمَا أَحْسَنَ الْمَوْتَ إِذَا حَانَ الْأَجَلْقَالَتْ فَقُمْتُ فَاقْتَحَمْتُ حَدِيقَةً فَإِذَا فِيهَا نَفَرٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَإِذَا فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَفِيهِمْ رَجُلٌ عَلَيْهِ سَبْغَةٌ لَهُ يَعْنِي مِغْفَرًا فَقَالَ عُمَرُ مَا جَاءَ بِكِ لَعَمْرِي وَاللَّهِ إِنَّكِ لَجَرِيئَةٌ وَمَا يُؤْمِنُكِ أَنْ يَكُونَ بَلَاءٌ أَوْ يَكُونَ تَحَوُّزٌ قَالَتْ فَمَا زَالَ يَلُومُنِي حَتَّى تَمَنَّيْتُ أَنَّ الْأَرْضَ انْشَقَّتْ لِي سَاعَتَئِذٍ فَدَخَلْتُ فِيهَا قَالَتْ فَرَفَعَ الرَّجُلُ السَّبْغَةَ عَنْ وَجْهِهِ فَإِذَا طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ يَا عُمَرُ وَيْحَكَ إِنَّكَ قَدْ أَكْثَرْتَ مُنْذُ الْيَوْمَ وَأَيْنَ التَّحَوُّزُ أَوْ الْفِرَارُ إِلَّا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَتْ وَيَرْمِي سَعْدًا رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْعَرِقَةِ بِسَهْمٍ لَهُ فَقَالَ لَهُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْعَرَقَةِ فَأَصَابَ أَكْحَلَهُ فَقَطَعَهُ
Alqama ibn Vaqqos aytdi: Menga Oisha (roziyallohu anho) xabar berib, shunday dedi: Xandaq kuni men odamlarning izidan chiqdim va ortimdan yerning gumburlashini, yaʼni yerning tovushini eshitdim. Oʻgirilib qarasam, Saʼd ibn Muoz, u bilan birga esa qalqonini koʻtarib olgan jiyani Horis ibn Avs ekan. Men yerga oʻtirdim. Saʼd oʻtdi, ustida temir sovut boʻlib, undan (aʼzolarining) uchlari chiqib qolgan edi; men Saʼdning uchlari uchun qoʻrqdim. Saʼd odamlarning eng yirigi va eng novchasi edi. U rajaz aytib oʻtdi: ‹Koshki tuya jangga sal boʻlsa-da yetib kelsa edi! Ajal yetganda oʻlim naqadar goʻzal!› Men turib, bir bogʻga kirdim. U yerda musulmonlardan bir necha kishi bor ekan, ular orasida Umar ibn Xattob va yuzida sabgʻa, yaʼni dubulgʻa boʻlgan bir kishi bor edi. Umar: «Seni nima keltirdi? Umrim bilan qasamki, sen juda jasoratli ekansan! Bir balo yoki chekinish yuz berishidan oʻzingni nima omonda deb bilding?» dedi. U meni shu qadar malomat qildiki, oʻsha payt yer yorilib, ichiga kirib ketishimni orzu qildim. Shunda haligi kishi yuzidan dubulgʻani koʻtardi — u Talha ibn Ubaydulloh ekan. U: «Ey Umar, voy senga! Sen bugundan beri koʻp gapirding. Alloh azza va jalladan boʻlak qayerga chekinish yoki qochish boʻlsin?» dedi. (Oisha) dedi: Qurayshdan Ibnul-Ariqa deb ataladigan bir mushrik Saʼdga oʻqini otib: «Buni ol, men Ibnul-Ariqaman!» dedi va (oʻq) uning akhal tomiriga tegib, uni kesib yubordi.Алқама ибн Ваққос айтди: Менга Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бериб, шундай деди: Хандақ куни мен одамларнинг изидан чиқдим ва ортимдан ернинг гумбурлашини, яъни ернинг товушини эшитдим. Ўгирилиб қарасам, Саъд ибн Муоз, у билан бирга эса қалқонини кўтариб олган жияни Ҳорис ибн Авс экан. Мен ерга ўтирдим. Саъд ўтди, устида темир совут бўлиб, ундан (аъзоларининг) учлари чиқиб қолган эди; мен Саъднинг учлари учун қўрқдим. Саъд одамларнинг энг йириги ва энг новчаси эди. У ражаз айтиб ўтди: ‹Кошки туя жангга сал бўлса-да етиб келса эди! Ажал етганда ўлим нақадар гўзал!› Мен туриб, бир боғга кирдим. У ерда мусулмонлардан бир неча киши бор экан, улар орасида Умар ибн Хаттоб ва юзида сабға, яъни дубулға бўлган бир киши бор эди. Умар: «Сени нима келтирди? Умрим билан қасамки, сен жуда жасоратли экансан! Бир бало ёки чекиниш юз беришидан ўзингни нима омонда деб билдинг?» деди. У мени шу қадар маломат қилдики, ўша пайт ер ёрилиб, ичига кириб кетишимни орзу қилдим. Шунда ҳалиги киши юзидан дубулғани кўтарди — у Талҳа ибн Убайдуллоҳ экан. У: «Эй Умар, вой сенга! Сен бугундан бери кўп гапирдинг. Аллоҳ азза ва жалладан бўлак қаерга чекиниш ёки қочиш бўлсин?» деди. (Оиша) деди: Қурайшдан Ибнул-Ариқа деб аталадиган бир мушрик Саъдга ўқини отиб: «Буни ол, мен Ибнул-Ариқаман!» деди ва (ўқ) унинг акҳал томирига тегиб, уни кесиб юборди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kimki bir namoz oʻqib, unda Ummul-Qurʼonni oʻqimasa, u (namoz) nuqsonlidir», deyotganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Кимки бир намоз ўқиб, унда Уммул-Қуръонни ўқимаса, у (намоз) нуқсонлидир», деётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْوَاعَدَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلُ فِي سَاعَةٍ أَنْ يَأْتِيَهُ فِيهَا فَرَاثَ عَلَيْهِ أَنْ يَأْتِيَهُ فِيهَا فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَهُ بِالْبَابِ قَائِمًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي انْتَظَرْتُكَ لِمِيعَادِكَ فَقَالَ إِنَّ فِي الْبَيْتِ كَلْبًا وَلَا نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلَا صُورَةٌ وَكَانَ تَحْتَ سَرِيرِ عَائِشَةَ جِرْوُ كَلْبٍ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُخْرِجَ ثُمَّ أَمَرَ بِالْكِلَابِ حِينَ أَصْبَحَ فَقُتِلَتْ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Jibril Rasululloh ﷺga maʼlum bir soatda kelishni vaʼda qilgan edi, ammo oʻsha vaqtda kelishga kechikdi. Rasululloh ﷺ chiqib, uni eshik oldida turgan holda topdilar. Rasululloh ﷺ: «Men vaʼdang uchun seni kutdim», dedilar. U: «Uyda it bor; biz esa ichida it yoki surat boʻlgan uyga kirmaymiz», dedi. Oishaning karavoti tagida bir kuchukcha bor ekan. Rasululloh ﷺ buyurdilar, u chiqarildi. Soʻng tong otganda itlar haqida buyurdilar va ular oʻldirildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Жибрил Расулуллоҳ ﷺга маълум бир соатда келишни ваъда қилган эди, аммо ўша вақтда келишга кечикди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, уни эшик олдида турган ҳолда топдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ваъданг учун сени кутдим», дедилар. У: «Уйда ит бор; биз эса ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз», деди. Оишанинг каравоти тагида бир кучукча бор экан. Расулуллоҳ ﷺ буюрдилар, у чиқарилди. Сўнг тонг отганда итлар ҳақида буюрдилар ва улар ўлдирилди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَمَيْتُمْ وَحَلَقْتُمْ فَقَدْ حَلَّ لَكُمْ الطِّيبُ وَالثِّيَابُ وَكُلُّ شَيْءٍ إِلَّا النِّسَاءَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Tosh otib, sochingizni qirdirsangiz, sizlarga xushbuy ham, kiyim ham, har bir narsa halol boʻldi — ayollardan boshqasi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Тош отиб, сочингизни қирдирсангиз, сизларга хушбуй ҳам, кийим ҳам, ҳар бир нарса ҳалол бўлди — аёллардан бошқаси», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُبَاشِرَ إِحْدَانَا وَهِيَ حَائِضٌ أَمَرَهَا فَاتَّزَرَتْ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bizdan birimiz hayzli holida unga yaqinlik qilmoqchi boʻlsalar, unga buyurar, u esa izor bogʻlab olar edi. Janob holda uxlamoqchi boʻlsalar, namoz uchun qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ биздан биримиз ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилмоқчи бўлсалар, унга буюрар, у эса изор боғлаб олар эди. Жаноб ҳолда ухламоқчи бўлсалар, намоз учун қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مَا بَيْنَ أَنْ يَفْرَغَ مِنْ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى الْفَجْرِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُسَلِّمُ فِي كُلِّ ثِنْتَيْنِ وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ وَيَسْجُدُ فِي سَجْدَتِهِ بِقَدْرِ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ فَإِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ مِنْ الْأَذَانِ الْأَوَّلِ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ فَيَخْرُجَ مَعَهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ xufton namozidan boʻshaganlaridan tortib to fajrgacha oʻn bir rakaat oʻqir, har ikki rakaatda salom berar, bittasi bilan vitr qilar edilar. Sajdalarida boshlarini koʻtarishdan avval biringiz ellik oyat oʻqigudek turar edilar. Muazzin birinchi azondan tinganida turib, ikki yengil rakaat oʻqir, soʻng muazzin kelguniga qadar oʻng yonlari bilan yotar, keyin u bilan birga chiqar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозидан бўшаганларидан тортиб то фажргача ўн бир ракаат ўқир, ҳар икки ракаатда салом берар, биттаси билан витр қилар эдилар. Саждаларида бошларини кўтаришдан аввал бирингиз эллик оят ўқигудек турар эдилар. Муаззин биринчи азондан тинганида туриб, икки енгил ракаат ўқир, сўнг муаззин келгунига қадар ўнг ёнлари билан ётар, кейин у билан бирга чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ بُدَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْكُلُ طَعَامًا فِي سِتَّةِ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَأَكَلَهُ بِلُقْمَتَيْنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ لَوْ كَانَ ذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ لَكَفَاكُمْ فَإِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلْيَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ فَإِنْ نَسِيَ أَنْ يَذْكُرَ اسْمَ اللَّهِ فِي أَوَّلِهِ فَلْيَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sahobalaridan olti kishi bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, uni ikki luqmada yeb qoʻydi. Nabiy ﷺ: «Agar u Allohning nomini zikr qilganida, (bu taom) sizlarga kifoya qilardi. Bas, biringiz taom yesa, Allohning nomini zikr qilsin; agar avvalida Allohning nomini zikr qilishni unutsa, ‹Bismillahi avvalahu va oxirahu›, desin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саҳобаларидан олти киши билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, уни икки луқмада еб қўйди. Набий ﷺ: «Агар у Аллоҳнинг номини зикр қилганида, (бу таом) сизларга кифоя қиларди. Бас, бирингиз таом еса, Аллоҳнинг номини зикр қилсин; агар аввалида Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутса, ‹Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَأَلَهَا أَخُوهَا مِنْ الرَّضَاعَةِ عَنْ غُسْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَدَعَتْ بِمَاءٍ قَدْرَ الصَّاعِ فَاغْتَسَلَتْ وَصَبَّتْ عَلَى رَأْسِهَا ثَلَاثًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Undan emikdosh akasi Rasululloh ﷺning janobatdan gʻusl qilishlari haqida soʻradi. Shunda u bir soʼ miqdorida suv keltirishni soʻradi va gʻusl qildi hamda boshiga uch marta suv quydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ундан эмикдош акаси Расулуллоҳ ﷺнинг жанобатдан ғусл қилишлари ҳақида сўради. Шунда у бир сў миқдорида сув келтиришни сўради ва ғусл қилди ҳамда бошига уч марта сув қуйди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضَبٍّ فَلَمْ يَأْكُلْهُ فَقُلْتُ أَلَا نُطْعِمُهُ الْمَسَاكِينَ قَالَ لَا تُطْعِمُوهُمْ مِمَّا لَا تَأْكُلُونَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga kaltakesak keltirildi, u zot uni yemadilar. Men: «Uni miskinlarga yedirmaymizmi?» dedim. U zot: «Oʻzlaringiz yemaydigan narsani ularga yedirmanglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга калтакесак келтирилди, у зот уни емадилар. Мен: «Уни мискинларга едирмаймизми?» дедим. У зот: «Ўзларингиз емайдиган нарсани уларга едирманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ وَعَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ عَفَّانُ وحَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْسِمُ بَيْنَ نِسَائِهِ فَيَعْدِلُ قَالَ عَفَّانُ وَيَقُولُ هَذِهِ قِسْمَتِي ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ هَذَا فِعْلِي فِيمَا أَمْلِكُ فَلَا تَلُمْنِي فِيمَا تَمْلِكُ وَلَا أَمْلِكُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollari orasida (navbatni) taqsimlar va adolat qilar edilar. Affon (rivoyatida): va: «Bu mening taqsimotimdir», der edilar, soʻng: «Ey Allohim, bu men egalik qiladigan narsadagi ishimdir. Sen egalik qilib, men egalik qilmaydigan narsada meni malomat qilmagin», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёллари орасида (навбатни) тақсимлар ва адолат қилар эдилар. Аффон (ривоятида): ва: «Бу менинг тақсимотимдир», дер эдилар, сўнг: «Эй Аллоҳим, бу мен эгалик қиладиган нарсадаги ишимдир. Сен эгалик қилиб, мен эгалик қилмайдиган нарсада мени маломат қилмагин», дер эдилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَوُادَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَقُلْتُ أَرَأَيْتِ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} قَالَ فَقُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا عَلَى أَحَدٍ جُنَاحٌ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ بِئْسَمَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي إِنَّهَا لَوْ كَانَتْ عَلَى مَا أَوَّلْتَهَا كَانَتْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَلَكِنَّهَا إِنَّمَا أُنْزِلَتْ أَنَّ الْأَنْصَارَ كَانُوا قَبْلَ أَنْ يُسْلِمُوا يُهِلُّونَ لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَ عِنْدَ الْمُشَلَّلِ وَكَانَ مَنْ أَهَلَّ لَهَا تَحَرَّجَ أَنْ يَطَّوَّفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلُوا عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَتَحَرَّجُ أَنْ نَطَّوَّفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ قَدْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الطَّوَافَ بِهِمَا فَلَيْسَ يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَدَعَ الطَّوَافَ بِهِمَا
Urva (rahimahulloh) aytadi: Men (Oishaga): «Alloh azza va jallaning: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir. Bas, kim Baytni haj yoki umra qilsa, ularning ikkovi orasida saʼy qilishida unga gunoh yoʻqdir} degan soʻzi haqida nima deysiz?» dedim va: «Vallohi, ularning ikkovi orasida saʼy qilmagan kishiga hech qanday gunoh yoʻqdir», dedim. Shunda Oisha: «Ey jiyanim, naqadar yomon gap aytding! Agar bu oyat sen taʼvil qilganingdek boʻlganida, ‹ularning ikkovi orasida saʼy qilmasligida unga gunoh yoʻqdir› boʻlar edi. Lekin bu oyat ansorlar musulmon boʻlishlaridan avval, ular haqida nozil boʻldi. Ular Mushallal degan joyda oʻzlari ibodat qiladigan Manot degan butga talbiya aytar edilar. Kim unga talbiya aytgan boʻlsa, Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan qochar edi. Ular buni Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Ey Allohning Rasuli, biz johiliyatda Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan qochar edik›, dedilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir} — {ularning ikkovi orasida saʼy qilishida unga gunoh yoʻqdir} degan soʻzigacha (boʻlgan oyatni) nozil qildi», dedi. Oisha aytdi: «Soʻng Rasululloh ﷺ ularning ikkovi orasida saʼy qilishni sunnat qildilar. Bas, hech kimga ularning ikkovi orasida saʼy qilishni tark etish joiz emas».Урва (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен (Оишага): «Аллоҳ азза ва жалланинг: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир. Бас, ким Байтни ҳаж ёки умра қилса, уларнинг иккови орасида саъй қилишида унга гуноҳ йўқдир} деган сўзи ҳақида нима дейсиз?» дедим ва: «Валлоҳи, уларнинг иккови орасида саъй қилмаган кишига ҳеч қандай гуноҳ йўқдир», дедим. Шунда Оиша: «Эй жияним, нақадар ёмон гап айтдинг! Агар бу оят сен таъвил қилганингдек бўлганида, ‹уларнинг иккови орасида саъй қилмаслигида унга гуноҳ йўқдир› бўлар эди. Лекин бу оят ансорлар мусулмон бўлишларидан аввал, улар ҳақида нозил бўлди. Улар Мушаллал деган жойда ўзлари ибодат қиладиган Манот деган бутга талбия айтар эдилар. Ким унга талбия айтган бўлса, Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан қочар эди. Улар буни Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилиятда Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан қочар эдик›, дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир} — {уларнинг иккови орасида саъй қилишида унга гуноҳ йўқдир} деган сўзигача (бўлган оятни) нозил қилди», деди. Оиша айтди: «Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларнинг иккови орасида саъй қилишни суннат қилдилар. Бас, ҳеч кимга уларнинг иккови орасида саъй қилишни тарк этиш жоиз эмас».
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْيَوْمِ الَّذِي بُدِئَ فِيهِ فَقُلْتُ وَا رَأْسَاهْ فَقَالَ وَدِدْتُ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ وَأَنَا حَيٌّ فَهَيَّأْتُكِ وَدَفَنْتُكِ قَالَتْ فَقُلْتُ غَيْرَى كَأَنِّي بِكَ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ عَرُوسًا بِبَعْضِ نِسَائِكَ قَالَ وَأَنَا وَا رَأْسَاهْ ادْعُوا إِلَيَّ أَبَاكِ وَأَخَاكِ حَتَّى أَكْتُبَ لِأَبِي بَكْرٍ كِتَابًا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ وَيَتَمَنَّى مُتَمَنٍّ أَنَا أَوْلَى وَيَأْبَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَّا أَبَا بَكْرٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ (kasalliklari) boshlangan kuni mening oldimga kirdilar. Men: «Voy boshim!» dedim. U zot: «Bu men tirik ekanimda boʻlishini istardim, shunda seni (kafanga) tayyorlab, dafn qilardim», dedilar. Men rashk qilib: «Goʻyo men sizni oʻsha kuni ayollaringizdan biri bilan kuyov boʻlgan holda koʻrayapman», dedim. U zot: «Men ham — voy boshim! Otang bilan akangni oldimga chaqiringlar, Abu Bakrga bir hujjat yozib qoʻyay. Chunki men bir gapiruvchining gapirishidan va bir orzu qiluvchining: ‹Men haqliroqman› deb orzu qilishidan qoʻrqaman. Alloh azza va jalla ham, moʻminlar ham Abu Bakrdan boshqasini istamaydilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ (касалликлари) бошланган куни менинг олдимга кирдилар. Мен: «Вой бошим!» дедим. У зот: «Бу мен тирик эканимда бўлишини истардим, шунда сени (кафанга) тайёрлаб, дафн қилардим», дедилар. Мен рашк қилиб: «Гўё мен сизни ўша куни аёлларингиздан бири билан куёв бўлган ҳолда кўраяпман», дедим. У зот: «Мен ҳам — вой бошим! Отанг билан акангни олдимга чақиринглар, Абу Бакрга бир ҳужжат ёзиб қўяй. Чунки мен бир гапирувчининг гапиришидан ва бир орзу қилувчининг: ‹Мен ҳақлироқман› деб орзу қилишидан қўрқаман. Аллоҳ азза ва жалла ҳам, мўминлар ҳам Абу Бакрдан бошқасини истамайдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ عَنْ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ وَعَنْ الْمُبْتَلَى حَتَّى يَبْرَأَ وَعَنْ الصَّبِيِّ حَتَّى يَعْقِلَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa)dan qalam koʻtarilgan: uygʻonguniga qadar uxlab yotgandan, sogʻayguniga qadar (aqli zoʻr boʻlib) sinovga uchragandan va ulgʻayguniga qadar boladan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа)дан қалам кўтарилган: уйғонгунига қадар ухлаб ётгандан, соғайгунига қадар (ақли зўр бўлиб) синовга учрагандан ва улғайгунига қадар боладан», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ أَبِي خَلَفٍأَنَّهُ دَخَلَ مَعَ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَلَى عَائِشَةَ فَسَأَلَهَا عُبَيْدُ بْنُ عُمَيْرٍ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ هَذِهِ الْآيَةَ الَّذِينَ يَأْتُونَ مَا أَتَوْا أَوْ يُؤْتُونَ مَا أَتَوْا فَقَالَتْ أَيُّهُمَا أَحَبُّ إِلَيْكَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَأَحَدُهُمَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ أَيَّتُهُمَا قَالَ الَّذِينَ يَأْتُونَ مَا أَتَوْا فَقَالَتْ أَشْهَدُ لَكَذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا وَكَذَاكَ أُنْزِلَتْ وَلَكِنَّ الْهِجَاءَ حُرِّفَحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنِي أَبُو خَلَفٍ مَوْلَى بَنِي جُمَحٍ أَنَّهُ دَخَلَ مَعَ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Abu Xalaf rivoyat qiladiki, u Ubayd ibn Umayr bilan birga Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdi. Ubayd ibn Umayr undan: «Rasululloh ﷺ bu oyatni qanday oʻqir edilar: ‹allaziyna yaʼtuna mo atav› debmi yoki ‹yuʼtuna mo atav› deb?» — deb soʻradi. U: «Ularning qaysi biri senga suyukliroq?» dedi. U: «Vallohi, ularning biri menga ana u va mana bu narsadan ham suyukliroqdir», dedi. U: «Qaysi biri?» dedi. U: «‹Allaziyna yaʼtuna mo atav›», dedi. Shunda u: «Men guvohlik beramanki, Rasululloh ﷺ uni xuddi shunday oʻqir edilar va u shunday nozil boʻlgan, lekin yozuvi oʻzgartirilgan», dedi. Boshqa sanad bilan ham u Ubayd ibn Umayr bilan moʻminlar onasi Oishaning huzuriga kirgani (rivoyat qilinib), shu maʼnodagisi zikr qilindi.Абу Халаф ривоят қиладики, у Убайд ибн Умайр билан бирга Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирди. Убайд ибн Умайр ундан: «Расулуллоҳ ﷺ бу оятни қандай ўқир эдилар: ‹аллазийна яътуна мо атав› дебми ёки ‹юътуна мо атав› деб?» — деб сўради. У: «Уларнинг қайси бири сенга суюклироқ?» деди. У: «Валлоҳи, уларнинг бири менга ана у ва мана бу нарсадан ҳам суюклироқдир», деди. У: «Қайси бири?» деди. У: «‹Аллазийна яътуна мо атав›», деди. Шунда у: «Мен гувоҳлик бераманки, Расулуллоҳ ﷺ уни худди шундай ўқир эдилар ва у шундай нозил бўлган, лекин ёзуви ўзгартирилган», деди. Бошқа санад билан ҳам у Убайд ибн Умайр билан мўминлар онаси Оишанинг ҳузурига киргани (ривоят қилиниб), шу маънодагиси зикр қилинди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجُعِلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُرْدَةٌ سَوْدَاءُ مِنْ صُوفٍ فَذَكَرَ بَيَاضَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَوَادَهَا فَلَمَّا عَرِقَ وَجَدَ مِنْهَا رِيحَ الصُّوفِ فَقَذَفَهَا قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَدْ قَالَتْ كَانَ يُعْجِبُهُ الرِّيحُ الطَّيِّبَةُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uchun jundan qora rido qilindi. (Roviy) Nabiy ﷺning oq (badanlari)ni va uning (ridoning) qoraligʻini zikr qildi. U zot terlaganlarida undan jun hidini sezdilar va uni tashlab yubordilar. (Roviy) aytdi: Menimcha, u: «U zot xushboʻy hidni yoqtirar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ учун жундан қора ридо қилинди. (Ровий) Набий ﷺнинг оқ (баданлари)ни ва унинг (ридонинг) қоралиғини зикр қилди. У зот терлаганларида ундан жун ҳидини сездилар ва уни ташлаб юбордилар. (Ровий) айтди: Менимча, у: «У зот хушбўй ҳидни ёқтирар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ كَيْسَانَ وَيَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ وَعَفَّانُ الْمَعْنَى وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ يَزِيدَ لَمْ يَخْتَلِفُوا فِي الْإِسْنَادِ وَالْمَعْنَى قَالَا أَنَا جَعْفَرُ بْنُ كَيْسَانَ الْعَدَوِيُّ قَالَ حَدَّثَتْنَا مُعَاذَةُ بِنْتُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَدَوِيَّةُ قَالَتْدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَفْنَى أُمَّتِي إِلَّا بِالطَّعْنِ وَالطَّاعُونِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّعْنُ قَدْ عَرَفْنَاهُ فَمَا الطَّاعُونُ قَالَ غُدَّةٌ كَغُدَّةِ الْبَعِيرِ الْمُقِيمُ بِهَا كَالشَّهِيدِ وَالْفَارُّ مِنْهَا كَالْفَارِّ مِنْ الزَّحْفِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatim faqat taʼn (nayza) va toun bilan halok boʻladi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, bu taʼnni bildik, toun nima?» dedim. U zot: «Tuyaning beziga oʻxshash bez. Unda (sabr bilan) turgan kishi shahiddek, undan qochgan esa jang maydonidan qochgandek», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим фақат таън (найза) ва тоун билан ҳалок бўлади», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу таънни билдик, тоун нима?» дедим. У зот: «Туянинг безига ўхшаш без. Унда (сабр билан) турган киши шаҳиддек, ундан қочган эса жанг майдонидан қочгандек», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ سَخْبَرَةَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَعْظَمُ النِّسَاءِ بَرَكَةً أَيْسَرُهُنَّ مَئُونَةً
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Ayollarning barakasi eng ulugʻi — mashaqqati (xarajati) eng yengilidir».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Аёлларнинг баракаси энг улуғи — машаққати (харажати) энг енгилидир».
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنْ الَّذِينَ إِذَا أَحْسَنُوا اسْتَبْشَرُوا وَإِذَا أَسَاءُوا اسْتَغْفَرُوا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Allohumma-jʼalniy minallaziyna izo ahsanu-stabsharu va izo asau-stagʻfaru (Ey Alloh, meni yaxshilik qilsalar shodlanadigan, yomonlik qilsalar magʻfirat soʻraydigan kishilardan qilgin)», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳумма-жъалний миналлазийна изо аҳсану-стабшару ва изо асау-стағфару (Эй Аллоҳ, мени яхшилик қилсалар шодланадиган, ёмонлик қилсалар мағфират сўрайдиган кишилардан қилгин)», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْبَةُ الْخُضَرِيُّ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَحَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ أَحْلِفُ عَلَيْهِنَّ لَا يَجْعَلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ لَهُ سَهْمٌ فِي الْإِسْلَامِ كَمَنْ لَا سَهْمَ لَهُ فَأَسْهُمُ الْإِسْلَامِ ثَلَاثَةٌ الصَّلَاةُ وَالصَّوْمُ وَالزَّكَاةُ وَلَا يَتَوَلَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا فَيُوَلِّيهِ غَيْرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُحِبُّ رَجُلٌ قَوْمًا إِلَّا جَعَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَعَهُمْ وَالرَّابِعَةُ لَوْ حَلَفْتُ عَلَيْهَا رَجَوْتُ أَنْ لَا آثَمَ لَا يَسْتُرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إِلَّا سَتَرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِفَقَالَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ إِذَا سَمِعْتُمْ مِثْلَ هَذَا الْحَدِيثِ مِنْ مِثْلِ عُرْوَةَ يَرْوِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاحْفَظُوهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uch narsaga qasam ichaman: Alloh azza va jalla Islomda nasibasi bor kishini nasibasi yoʻq kishidek qilmaydi — Islomning nasibalari uchtadir: namoz, roʻza va zakot; Alloh azza va jalla dunyoda bir bandaning ishini oʻz zimmasiga olsa, qiyomat kunida uni boshqaga topshirmaydi; va bir kishi biror qavmni sevsa, Alloh azza va jalla uni ular bilan birga qiladi. Toʻrtinchisi shuki, agar unga qasam ichsam, gunohkor boʻlmasligimga umid qilaman: Alloh azza va jalla dunyoda bir bandani (aybini) yopsa, qiyomat kunida ham albatta uni yopadi», dedilar. Shunda Umar ibn Abdulaziz: «Bunday hadisni Urvaga oʻxshagan kishidan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib eshitsangiz, uni yod olinglar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Уч нарсага қасам ичаман: Аллоҳ азза ва жалла Исломда насибаси бор кишини насибаси йўқ кишидек қилмайди — Исломнинг насибалари учтадир: намоз, рўза ва закот; Аллоҳ азза ва жалла дунёда бир банданинг ишини ўз зиммасига олса, қиёмат кунида уни бошқага топширмайди; ва бир киши бирор қавмни севса, Аллоҳ азза ва жалла уни улар билан бирга қилади. Тўртинчиси шуки, агар унга қасам ичсам, гуноҳкор бўлмаслигимга умид қиламан: Аллоҳ азза ва жалла дунёда бир бандани (айбини) ёпса, қиёмат кунида ҳам албатта уни ёпади», дедилар. Шунда Умар ибн Абдулазиз: «Бундай ҳадисни Урвага ўхшаган кишидан, у Оишадан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб эшитсангиз, уни ёд олинглар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَعَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ سُمَيَّةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى صَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَيٍّ فَقَالَتْ لِي هَلْ لَكِ إِلَى أَنْ تُرْضِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِّي وَأَجْعَلُ لَكِ يَوْمِي قُلْتُ نَعَمْ فَأَخَذَتْ خِمَارًا لَهَا مَصْبُوغًا بِزَعْفَرَانٍ فَرَشَّتْهُ بِالْمَاءِ ثُمَّ اخْتَمَرَتْ بِهِ قَالَ عَفَّانُ لِيَفُوحَ رِيحُهُ ثُمَّ دَخَلَتْ عَلَيْهِ فِي يَوْمِهَا فَجَلَسَتْ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ إِلَيْكِ يَا عَائِشَةُ فَلَيْسَ هَذَا يَوْمَكِ فَقُلْتُ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ثُمَّ أَخْبَرْتُهُ خَبَرِي قَالَ عَفَّانُ فَرَضِيَ عَنْهَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyya binti Huyaydan xafa boʻldilar. Shunda u menga: «Rasululloh ﷺni mendan rozi qila olasanmi? Men oʻz kunimni senga beraman», dedi. Men: «Ha», dedim. U zaʼfaronga boʻyalgan roʻmolini olib, unga suv sepdi, soʻng uni oʻrab oldi — Affon: «hidi taralishi uchun», dedi — soʻng oʻzining kunida u zotning huzurlariga kirdi va yonlariga oʻtirdi. U zot: «Nari tur, ey Oisha, bu sening kuning emas», dedilar. Men: «Bu Allohning fazlidir, uni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedim, soʻng u zotga oʻz xabarimni aytdim. Affon: «Shunda u zot undan rozi boʻldilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийя бинти Ҳуяйдан хафа бўлдилар. Шунда у менга: «Расулуллоҳ ﷺни мендан рози қила оласанми? Мен ўз кунимни сенга бераман», деди. Мен: «Ҳа», дедим. У заъфаронга бўялган рўмолини олиб, унга сув сепди, сўнг уни ўраб олди — Аффон: «ҳиди таралиши учун», деди — сўнг ўзининг кунида у зотнинг ҳузурларига кирди ва ёнларига ўтирди. У зот: «Нари тур, эй Оиша, бу сенинг кунинг эмас», дедилар. Мен: «Бу Аллоҳнинг фазлидир, уни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедим, сўнг у зотга ўз хабаримни айтдим. Аффон: «Шунда у зот ундан рози бўлдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي الضُّحَى أَرْبَعًا وَيَزِيدُ مَا شَاءَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ zuho namozini toʻrt rakaat oʻqir va xohlaganlaricha ziyoda qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ зуҳо намозини тўрт ракаат ўқир ва хоҳлаганларича зиёда қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْدٍ قَالَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ سَالِمٍ الرَّاسِبِيَّةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُتِيَ بِاللَّبَنِ قَالَ كَمْ فِي الْبَيْتِ بَرَكَةً أَوْ بَرَكَتَيْنِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga sut keltirilganda: «Uyda qancha baraka bor — bir barakami yo ikki barakami?» der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга сут келтирилганда: «Уйда қанча барака бор — бир бараками ё икки бараками?» дер эдилар.
حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا فَهُوَ صَدَقَةٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bizga meros qolmaydi, biz qoldirgan narsa sadaqadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга мерос қолмайди, биз қолдирган нарса садақадир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَتْ صَلِّ إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْمَكَ أَهْلَ الْيَمَنِ عَنْ الصَّلَاةِ إِذَا طَلَعَتْ الشَّمْسُ
Shurayhning otasi aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan asrdan keyingi namoz haqida soʻradim. U: «Oʻqiyver! Rasululloh ﷺ sening qavming — Yaman ahlini quyosh chiqqan paytdagi namozdangina qaytarganlar», dedi.Шурайҳнинг отаси айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан асрдан кейинги намоз ҳақида сўрадим. У: «Ўқийвер! Расулуллоҳ ﷺ сенинг қавминг — Яман аҳлини қуёш чиққан пайтдаги намоздангина қайтарганлар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ الرِّشْكِ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ قَالَتْ فَقُلْتُ مِنْ أَيِّهِ كَانَ فَقَالَتْ لَمْ يَكُنْ يُبَالِي مِنْ أَيِّهِ كَانَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ har oyda uch kun roʻza tutar edilar. Men: «Qaysi kunlarida edi?» deb soʻradim. U: «U zot qaysi kunlari boʻlishiga parvo qilmas edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар ойда уч кун рўза тутар эдилар. Мен: «Қайси кунларида эди?» деб сўрадим. У: «У зот қайси кунлари бўлишига парво қилмас эдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَأَنَّ رَجُلًا أَوْصَى فِي مَسَاكِنَ لَهُ بِثُلُثِ كُلِّ مَسْكَنٍ لِإِنْسَانٍ فَسَأَلْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ فَقَالَ اجْمَعْ ثَلَاثَةً فِي مَكَانِ وَاحِدٍ فَإِنِّي سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَأَمْرُهُ رَدٌّ
Saʼd ibn Ibrohim aytadi: Bir kishi oʻz uylari haqida har bir uyning uchdan birini bir kishiga vasiyat qildi. Men Qosim ibn Muhammaddan soʻradim. U: «Uchtasini bir joyga jamla. Chunki men Oisha (roziyallohu anho)ning: ‹Rasululloh ﷺ: «Kim bizning ishimiz (dinimiz) boʻyicha boʻlmagan bir amalni qilsa, uning ishi rad qilinadi», dedilar› deb aytganlarini eshitganman», dedi.Саъд ибн Иброҳим айтади: Бир киши ўз уйлари ҳақида ҳар бир уйнинг учдан бирини бир кишига васият қилди. Мен Қосим ибн Муҳаммаддан сўрадим. У: «Учтасини бир жойга жамла. Чунки мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг: ‹Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизнинг ишимиз (динимиз) бўйича бўлмаган бир амални қилса, унинг иши рад қилинади», дедилар› деб айтганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ قَوْمًا اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ قَوْمًا وَقَالَ الْخَفَّافُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ قَوْمًا اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻz paygʻambarlarining qabrlarini masjidlar qilib olgan qavmni laʼnatladilar. Muhammad ibn Bakr: «Albatta, Rasululloh ﷺ bir qavmni laʼnatladilar», dedi. Xaffof esa: «Nabiy ﷺ: ‹Alloh oʻz paygʻambarlarining qabrlarini masjidlar qilib olgan qavmni laʼnatladi›, dedilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўз пайғамбарларининг қабрларини масжидлар қилиб олган қавмни лаънатладилар. Муҳаммад ибн Бакр: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бир қавмни лаънатладилар», деди. Хаффоф эса: «Набий ﷺ: ‹Аллоҳ ўз пайғамбарларининг қабрларини масжидлар қилиб олган қавмни лаънатлади›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَأَنَا عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ مُضْطَجِعَةٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqir, men esa u zotning oʻng tomonlarida yoki chap tomonlarida yotgan boʻlar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир, мен эса у зотнинг ўнг томонларида ёки чап томонларида ётган бўлар эдим.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُجَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاضِعًا يَدَيْهِ عَلَى مَعْرَفَةِ فَرَسٍ وَهُوَ يُكَلِّمُ رَجُلًا قُلْتُ رَأَيْتُكَ وَاضِعًا يَدَيْكَ عَلَى مَعْرَفَةِ فَرَسِ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَنْتَ تُكَلِّمُهُ قَالَ وَرَأَيْتِيهِ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ يُقْرِئُكِ السَّلَامَ قَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ جَزَاهُ اللَّهُ خَيْرًا مِنْ صَاحِبٍ وَدَخِيلٍ فَنِعْمَ الصَّاحِبُ وَنِعْمَ الدَّخِيلُ قَالَ سُفْيَانُ الدَّخِيلُ الضَّيْفُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bir otning yolidan qoʻllarini qoʻygan holda bir kishi bilan gaplashayotganlarini koʻrdim. Men: «Sizni Dihya Kalbiyning otining yolidan qoʻllaringizni qoʻyib, u bilan gaplashayotganingizni koʻrdim», dedim. U zot: «Uni koʻrdingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «U Jabroil (alayhissalom) edi, u senga salom yoʻllayapti», dedilar. U: «Unga ham salom va Allohning rahmati hamda barakotlari boʻlsin. Alloh uni suhbatdosh va mehmon sifatida yaxshilik bilan mukofotlasin — u naqadar yaxshi suhbatdosh va naqadar yaxshi mehmondir!» dedi. Sufyon aytdi: «Daxil — mehmon (demakdir)».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бир отнинг ёлидан қўлларини қўйган ҳолда бир киши билан гаплашаётганларини кўрдим. Мен: «Сизни Диҳя Калбийнинг отининг ёлидан қўлларингизни қўйиб, у билан гаплашаётганингизни кўрдим», дедим. У зот: «Уни кўрдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «У Жаброил (алайҳиссалом) эди, у сенга салом йўллаяпти», дедилар. У: «Унга ҳам салом ва Аллоҳнинг раҳмати ҳамда баракотлари бўлсин. Аллоҳ уни суҳбатдош ва меҳмон сифатида яхшилик билан мукофотласин — у нақадар яхши суҳбатдош ва нақадар яхши меҳмондир!» деди. Суфён айтди: «Дахил — меҳмон (демакдир)».
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ كَثِيرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عِيَاضٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْقَدْ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَإِنَّ بَعْضَ مِرْطِي عَلَيْهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ namoz oʻqir edilar, holbuki mening yopingʻichimning bir qismi u zotning ustida edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ намоз ўқир эдилар, ҳолбуки менинг ёпинғичимнинг бир қисми у зотнинг устида эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي فُدَيْكٍ الدِّيْلِيُّ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ الْأَشْهَلِيُّ عَنْ دَوُادَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْيَبَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ وَفِي الْحَبَّةِ السَّوْدَاءِ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلَّا السَّامَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا السَّامُ قَالَ الْمَوْتُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Misvok ogʻizni pokizalovchi, Robbni rozi qiluvchidir. Habbatus savdoda somdan boshqa har bir dardga shifo bor», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, som nima?» dedilar. U zot: «Oʻlim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мисвок оғизни покизаловчи, Роббни рози қилувчидир. Ҳаббатус савдода сомдан бошқа ҳар бир дардга шифо бор», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, сом нима?» дедилар. У зот: «Ўлим», дедилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَرَاثَ الْخَبَرَ تَمَثَّلَ فِيهِ بِبَيْتِ طَرَفَةَ وَيَأْتِيكَ بِالْأَخْبَارِ مَنْ لَمْ تُزَوِّدِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xabarning kechikkanini sezsalar, Tarafaning: «Sen yoʻl ozuqasi bermagan kishi senga xabarlarni keltirar», degan baytini misol keltirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хабарнинг кечикканини сезсалар, Тарафанинг: «Сен йўл озуқаси бермаган киши сенга хабарларни келтирар», деган байтини мисол келтирар эдилар.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُ وَهُوَ جُنُبٌ وَلَا يَمَسُّ مَاءً
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub holatda, suvga tegmasdan uxlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолатда, сувга тегмасдан ухлар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ مُرَّةَ عَنْ لَمِيسَ أَنَّهَا قَالَتْسَأَلْتُ عَائِشَةَ قَالَتْ قُلْتُ لَهَا الْمَرْأَةُ تَصْنَعُ الدُّهْنَ تَحَبَّبُ إِلَى زَوْجِهَا فَقَالَتْ أَمِيطِي عَنْكِ تِلْكَ الَّتِي لَا يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهَا قَالَتْ وَقَالَتْ امْرَأَةٌ لِعَائِشَةَ يَا أُمَّهْ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنِّي لَسْتُ بِأُمِّكُنَّ وَلَكِنِّي أُخْتُكُنَّ قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْلِطُ الْعِشْرِينَ بِصَلَاةٍ وَنَوْمٍ فَإِذَا كَانَ الْعَشْرُ شَمَّرَ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ وَشَمَّرَ
Lamis aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan soʻrab: «Ayol eriga oʻzini suyukli qilish uchun moy (atir) tayyorlaydi (bu haqda nima deysiz)?» dedim. U: «Uni oʻzingdan olib tashla! Alloh azza va jalla unga nazar solmaydi», dedi. Bir ayol Oishaga: «Ey ona!» dedi. Shunda Oisha: «Men sizlarning onangiz emasman, balki singlingizman», dedi. Oisha aytdi: «Rasululloh ﷺ (Ramazonning dastlabki) yigirma (kechasi)ni namoz bilan uyquni aralashtirib oʻtkazar, oxirgi oʻn kunlik kirganida esa astoydil kirishar va belbogʻini mahkam bogʻlab, bel bogʻlar edilar».Ламис айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан сўраб: «Аёл эрига ўзини суюкли қилиш учун мой (атир) тайёрлайди (бу ҳақда нима дейсиз)?» дедим. У: «Уни ўзингдан олиб ташла! Аллоҳ азза ва жалла унга назар солмайди», деди. Бир аёл Оишага: «Эй она!» деди. Шунда Оиша: «Мен сизларнинг онангиз эмасман, балки синглингизман», деди. Оиша айтди: «Расулуллоҳ ﷺ (Рамазоннинг дастлабки) йигирма (кечаси)ни намоз билан уйқуни аралаштириб ўтказар, охирги ўн кунлик кирганида эса астойдил киришар ва белбоғини маҳкам боғлаб, бел боғлар эдилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَبْرِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرَادَ أَنْ يُكَلِّمَهُ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْكِ بِالْكَوَامِلِ أَوْ كَلِمَةً أُخْرَى فَلَمَّا انْصَرَفَتْ عَائِشَةُ سَأَلَتْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَهَا قُولِي اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ الْخَيْرِ كُلِّهِ عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ مَا عَلِمْتُ مِنْهُ وَمَا لَمْ أَعْلَمْ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّرِّ كُلِّهِ عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ مَا عَلِمْتُ مِنْهُ وَمَا لَمْ أَعْلَمْ وَأَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ عَمَلٍ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ أَوْ عَمَلٍ وَأَسْأَلُكَ مِنْ الْخَيْرِ مَا سَأَلَكَ عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسْتَعِيذُكَ مِمَّا اسْتَعَاذَكَ مِنْهُ عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسْأَلُكَ مَا قَضَيْتَ لِي مِنْ أَمْرٍ أَنْ تَجْعَلَ عَاقِبَتَهُ رَشَدًاحَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا جَبْرُ بْنُ حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ كُلْثُومٍ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ تُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا عَلَيْكِ بِالْجَوَامِعِ الْكَوَامِلِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا جَبْرُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَائِشَةَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Rasululloh ﷺning huzurlariga kirdi va u zot bilan gaplashmoqchi boʻldi, Oisha esa namoz oʻqiyotgan edi. Rasululloh ﷺ unga: «Kavomil (jamlovchi duolar)ni lozim tut», dedilar — yoki boshqa bir soʻz (aytdilar). Oisha namozdan boʻshagach, u zotdan bu haqda soʻradi. U zot unga dedilar: «Ayt: Allohumma, men Sendan barcha yaxshilikni soʻrayman — tez keladiganini ham, kechroq keladiganini ham, undan bilganimni ham, bilmaganimni ham. Va men Sendan barcha yomonlikdan panoh soʻrayman — tez keladiganidan ham, kechroq keladiganidan ham, undan bilganimdan ham, bilmaganimdan ham. Sendan jannatni va unga yaqinlashtiruvchi soʻz yoki amalni soʻrayman va Sendan doʻzaxdan hamda unga yaqinlashtiruvchi soʻz yoki amaldan panoh soʻrayman. Sendan bandang va rasuling Muhammad ﷺ Sendan soʻragan yaxshilikni soʻrayman va bandang va rasuling Muhammad ﷺ Senga panoh soʻragan narsadan Senga panoh soʻrayman. Yana Sendan men uchun hukm qilgan har bir ishning oqibatini toʻgʻrilik qilishingni soʻrayman». Ummu Kulsum binti Abu Bakr Oishadan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ unga: «Javomiʼ va kavomilni lozim tut», dedilar — soʻng hadisni zikr qildi. Boshqa sanad bilan ham shunga oʻxshashi zikr qilindi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига кирди ва у зот билан гаплашмоқчи бўлди, Оиша эса намоз ўқиётган эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Кавомил (жамловчи дуолар)ни лозим тут», дедилар — ёки бошқа бир сўз (айтдилар). Оиша намоздан бўшагач, у зотдан бу ҳақда сўради. У зот унга дедилар: «Айт: Аллоҳумма, мен Сендан барча яхшиликни сўрайман — тез келадиганини ҳам, кечроқ келадиганини ҳам, ундан билганимни ҳам, билмаганимни ҳам. Ва мен Сендан барча ёмонликдан паноҳ сўрайман — тез келадиганидан ҳам, кечроқ келадиганидан ҳам, ундан билганимдан ҳам, билмаганимдан ҳам. Сендан жаннатни ва унга яқинлаштирувчи сўз ёки амални сўрайман ва Сендан дўзахдан ҳамда унга яқинлаштирувчи сўз ёки амалдан паноҳ сўрайман. Сендан банданг ва расулинг Муҳаммад ﷺ Сендан сўраган яхшиликни сўрайман ва банданг ва расулинг Муҳаммад ﷺ Сенга паноҳ сўраган нарсадан Сенга паноҳ сўрайман. Яна Сендан мен учун ҳукм қилган ҳар бир ишнинг оқибатини тўғрилик қилишингни сўрайман». Умму Кулсум бинти Абу Бакр Оишадан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Жавомиъ ва кавомилни лозим тут», дедилар — сўнг ҳадисни зикр қилди. Бошқа санад билан ҳам шунга ўхшаши зикр қилинди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْفَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ أَتَى بَعْضَ جَوَارِيهِ فَطَلَبْتُهُ فَإِذَا هُوَ سَاجِدٌ يَقُولُ رَبِّ اغْفِرْ لِي مَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni topolmay qoldim, u zot ayrim joriyalarining oldiga bordilar deb oʻyladim va u zotni izladim. Shunda u zot sajdada: «Robbim, yashirin qilgan va oshkora qilgan gunohlarimni magʻfirat qil», deb aytayotgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим, у зот айрим жорияларининг олдига бордилар деб ўйладим ва у зотни изладим. Шунда у зот саждада: «Роббим, яширин қилган ва ошкора қилган гуноҳларимни мағфират қил», деб айтаётган эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عُمَارَةَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي حَفْصَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَوْبَانِ عُمَانِيَّانِ أَوْ قَطَرِيَّانِ فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ إِنَّ هَذَيْنِ ثَوْبَانِ غَلِيظَانِ تَرْشَحُ فِيهِمَا فَيَثْقُلَانِ عَلَيْكَ وَإِنَّ فُلَانًا قَدْ جَاءَهُ بَزٌّ فَابْعَثْ إِلَيْهِ يَبِيعُكَ ثَوْبَيْنِ إِلَى الْمَيْسَرَةِ قَالَ قَدْ عَرَفْتُ مَا يُرِيدُ مُحَمَّدٌ إِنَّمَا يُرِيدُ أَنْ يَذْهَبَ بِثَوْبَيَّ أَيْ لَا يُعْطِينِي دَرَاهِمِي فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شُعْبَةُ أُرَاهُ قَالَ قَدْ كَذَبَ لَقَدْ عَرَفُوا أَنِّي أَتْقَاهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَوْ قَالَ أَصْدَقُهُمْ حَدِيثًا وَآدَاهُمْ لِلْأَمَانَةِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning ustlarida ikkita ummoniy yoki qatariy kiyim bor edi. Oisha u zotga: «Bu ikki kiyim qalin, sizlar ularda terlaysiz, ular sizga ogʻirlik qiladi. Falonchiga mato kelibdi, unga (odam) yuboring, sizga qoʻlingiz keng boʻlgan vaqtgacha (nasiyaga) ikkita kiyim sotsin», dedi. U (savdogar): «Men Muhammad nima istayotganini bilaman: u faqat mening ikki kiyimimni olib ketmoqchi, yaʼni menga pulimni bermaydi», dedi. Bu gap Nabiy ﷺga yetdi. Shuʼba aytdi: Menimcha, u zot: «U yolgʻon aytibdi. Ular mening Alloh azza va jalladan eng koʻp taqvo qilishimni — yoki: soʻzda eng rostgoʻy va omonatga eng vafodor ekanimni — bilishadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг устларида иккита уммоний ёки қатарий кийим бор эди. Оиша у зотга: «Бу икки кийим қалин, сизлар уларда терлайсиз, улар сизга оғирлик қилади. Фалончига мато келибди, унга (одам) юборинг, сизга қўлингиз кенг бўлган вақтгача (насияга) иккита кийим сотсин», деди. У (савдогар): «Мен Муҳаммад нима истаётганини биламан: у фақат менинг икки кийимимни олиб кетмоқчи, яъни менга пулимни бермайди», деди. Бу гап Набий ﷺга етди. Шуъба айтди: Менимча, у зот: «У ёлғон айтибди. Улар менинг Аллоҳ азза ва жалладан энг кўп тақво қилишимни — ёки: сўзда энг ростгўй ва омонатга энг вафодор эканимни — билишади», дедилар.