Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا سَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُبْحَةَ الضُّحَى قَطُّ وَإِنِّي لَأُسَبِّحُهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zuho namozini hech qachon oʻqimadilar, lekin men uni oʻqiyman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини ҳеч қачон ўқимадилар, лекин мен уни ўқийман.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَّةُ فَاسِقَةٌ وَالْعَقْرَبُ فَاسِقَةٌ وَالْغُرَابُ فَاسِقٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilon fosiqdir, chayon fosiqdir, qargʻa fosiqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илон фосиқдир, чаён фосиқдир, қарға фосиқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَهُ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar (koʻp) vasiyat qilaverdiki, men: ‹U (qoʻshnini) merosxoʻr qilib qoʻysa kerak› deb oʻylab qoldim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар (кўп) васият қилавердики, мен: ‹У (қўшнини) меросхўр қилиб қўйса керак› деб ўйлаб қолдим», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ السِّوَاكَ لَمَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning: «Albatta, misvok — ogʻiz uchun poklovchi, Robb uchun rozilikdir», deb aytayotganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, мисвок — оғиз учун покловчи, Робб учун розиликдир», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ أَنَّ عَائِشَةَسُئِلَتْ عَنْ الْقِرَاءَةِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسِرُّ الْقِرَاءَةَ فِيهِمَا وَذَكَرَتْ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan bomdod namozidan oldingi ikki rakatdagi qiroat haqida soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ ularda qiroatni ichlarida (ovoz chiqarmay) oʻqir edilar», dedi va {Qul yo ayyuhal-kofirun} bilan {Qul huvallohu ahad}ni zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан бомдод намозидан олдинги икки ракатдаги қироат ҳақида сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ уларда қироатни ичларида (овоз чиқармай) ўқир эдилар», деди ва {Қул ё айюҳал-кофирун} билан {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍأَنَّ عَائِشَةَ نَزَلَتْ عَلَى أُمِّ طَلْحَةَ الطَّلْحَاتِ فَرَأَتْ بَنَاتِهَا يُصَلِّينَ بِغَيْرِ خُمُرٍ فَقَالَتْ إِنِّي لَأَرَى بَنَاتِكِ قَدْ حِضْنَ أَوْ حَاضَ بَعْضُهُنَّ قَالَتْ أَجَلْ قَالَتْ فَلَا تُصَلِّيَنَّ جَارِيَةٌ مِنْهُنَّ وَقَدْ حَاضَتْ إِلَّا وَعَلَيْهَا خِمَارٌ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيَّ وَعِنْدِي فَتَاةٌ فَأَلْقَى إِلَيَّ حَقْوَهُ فَقَالَ شُقِّيهِ بَيْنَ هَذِهِ وَبَيْنَ الْفَتَاةِ الَّتِي عِنْدَ أُمِّ سَلَمَةَ فَإِنِّي لَا أُرَاهُمَا إِلَّا قَدْ حَاضَتَا أَوْ لَا أُرَاهَا إِلَّا قَدْ حَاضَتْ

Oisha (roziyallohu anho) Ummu Talha at-Talhotning huzuriga tushdi va uning qizlari roʻmolsiz namoz oʻqiyotganini koʻrdi. U: «Men qizlaringni hayz koʻra boshlagan, yoki ularning baʼzilari hayz koʻrgan deb bilaman», dedi. U: «Ha», dedi. Oisha: «Ulardan hayz koʻrgan biror qiz boshida roʻmol boʻlmasa, namoz oʻqimasin. Chunki Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, yonimda bir qiz bor edi. U zot menga izorlarini tashlab: ‹Buni mana shu bilan Ummu Salamaning oldidagi qiz oʻrtasida boʻlib ber. Chunki men ikkalasini ham hayz koʻrgan deb bilaman› — yoki: ‹men uni hayz koʻrgan deb bilaman› — dedilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) Умму Талҳа ат-Талҳотнинг ҳузурига тушди ва унинг қизлари рўмолсиз намоз ўқиётганини кўрди. У: «Мен қизларингни ҳайз кўра бошлаган, ёки уларнинг баъзилари ҳайз кўрган деб биламан», деди. У: «Ҳа», деди. Оиша: «Улардан ҳайз кўрган бирор қиз бошида рўмол бўлмаса, намоз ўқимасин. Чунки Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, ёнимда бир қиз бор эди. У зот менга изорларини ташлаб: ‹Буни мана шу билан Умму Саламанинг олдидаги қиз ўртасида бўлиб бер. Чунки мен иккаласини ҳам ҳайз кўрган деб биламан› — ёки: ‹мен уни ҳайз кўрган деб биламан› — дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْطَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيَّ لِحُرْمِهِ وَطَيَّبْتُهُ بِمِنًى قَبْلَ أَنْ يُفِيضَ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Men Rasululloh ﷺni ehromlari uchun oʻz qoʻllarim bilan xushboʻyladim (atir surtdim), va Minoda — (u zot) ifoza (tavofiga) borishlaridan oldin — (yana) xushboʻyladim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромлари учун ўз қўлларим билан хушбўйладим (атир суртдим), ва Минода — (у зот) ифоза (тавофига) боришларидан олдин — (яна) хушбўйладим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْفَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَخَرَجْتُ فَإِذَا هُوَ بِالْبَقِيعِ رَافِعٌ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لِي أَكُنْتِ تَخَافِينَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ قَالَتْ قُلْتُ ظَنَنْتُ أَنَّكَ أَتَيْتَ بَعْضَ نِسَائِكَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْزِلُ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَغْفِرُ لِأَكْثَرَ مِنْ عَدَدِ شَعَرِ غَنَمِ كَلْبٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi Rasulullohni ﷺ topa olmadim, shuning uchun chiqib (qarasam), u zot Baqiʼda boshlarini osmonga koʻtargan holda ekanlar. U zot menga: «Alloh va Uning Rasuli senga zulm qilishidan qoʻrqdingmi?» dedilar. Men: «Men sizni baʼzi ayollaringiznikiga bordingiz, deb oʻyladim», dedim. Shunda u zot: «Albatta, Alloh azza va jalla Shaʼbonning oʻrtasidagi kechada dunyo osmoniga tushib, Kalb (qabilasi)ning qoʻylari junining sonidan koʻproq kishini magʻfirat qiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси Расулуллоҳни ﷺ топа олмадим, шунинг учун чиқиб (қарасам), у зот Бақиъда бошларини осмонга кўтарган ҳолда эканлар. У зот менга: «Аллоҳ ва Унинг Расули сенга зулм қилишидан қўрқдингми?» дедилар. Мен: «Мен сизни баъзи аёлларингизникига бордингиз, деб ўйладим», дедим. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла Шаъбоннинг ўртасидаги кечада дунё осмонига тушиб, Калб (қабиласи)нинг қўйлари жунининг сонидан кўпроқ кишини мағфират қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ بِقَدْرِ الْمُدِّ وَيَغْتَسِلُ بِقَدْرِ الصَّاعِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir mudd (suv) bilan tahorat qilar va bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир мудд (сув) билан таҳорат қилар ва бир сў (сув) билан ғусл қилар эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا حَجَّاجٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ مَادَّةٌ وَإِنَّ مَادَّةَ قُرَيْشٍ مَوَالِيهِمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir qavmning madadi bor. Qurayshning madadi esa ularning mavlolaridir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир қавмнинг мадади бор. Қурайшнинг мадади эса уларнинг мавлоларидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنْ الَّذِينَ إِذَا أَحْسَنُوا اسْتَبْشَرُوا وَإِذَا أَسَاءُوا اسْتَغْفَرُوا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohummajʼalniy minallaziyna izo ahsanu-stabsharu va izo asau-stagʻfaru (Ey Alloh, meni yaxshilik qilsalar shodlanadigan, yomonlik qilsalar magʻfirat soʻraydigan kishilardan qilgin)», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳуммажъалний миналлазийна изо аҳсану-стабшару ва изо асау-стағфару (Эй Аллоҳ, мени яхшилик қилсалар шодланадиган, ёмонлик қилсалар мағфират сўрайдиган кишилардан қилгин)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَقَالَ يَزِيدُ مَرَّةً رَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَكَانَ يَقُولُ نِعْمَ السُّورَتَانِ هُمَا يَقْرَءُونَهُمَا فِي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshindan oldin toʻrt rakat — Yazid bir marta: «undan keyin ikki rakat», dedi — va bomdoddan oldin ikki rakat oʻqir edilar. U zot: «Bomdoddan oldingi ikki rakatda oʻqiladigan bu ikki sura naqadar yaxshi: {Qul yo ayyuhal-kofirun} va {Qul huvallohu ahad}», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешиндан олдин тўрт ракат — Язид бир марта: «ундан кейин икки ракат», деди — ва бомдоддан олдин икки ракат ўқир эдилар. У зот: «Бомдоддан олдинги икки ракатда ўқиладиган бу икки сура нақадар яхши: {Қул ё айюҳал-кофирун} ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад}», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنِ الْأَعْمَشِ يَعْنِي عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَدْ خَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَاهُ فَلَمْ نَعُدَّهُ طَلَاقًاقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَقَطَ مِنْ كِتَابِي أَبُو الضُّحَى

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni ixtiyorli qoʻyib berdilar, biz esa u zotni tanladik. Biz buni taloq deb hisoblamadik. Abu Bakr aytdi: Kitobimdan Abuz-Zuho tushib qolibdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ихтиёрли қўйиб бердилар, биз эса у зотни танладик. Биз буни талоқ деб ҳисобламадик. Абу Бакр айтди: Китобимдан Абуз-Зуҳо тушиб қолибди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَفْرُكُ الْمَنِيَّ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning kiyimlaridan maniyni ishqalab tozalar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг кийимларидан манийни ишқалаб тозалар эдим».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ البُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا الْتَقَى الْخِتَانَانِ وَجَبَ الْغُسْلُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki xatna joyi bir-biriga tegsa, gʻusl vojib boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки хатна жойи бир-бирига тегса, ғусл вожиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ طَلْحَةَ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِي جَارَيْنِ فَإِلَى أَيِّهِمَا أُهْدِي قَالَ إِلَى أَقْرَبِهِمَا مِنْكِ بَابًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, mening ikkita qoʻshnim bor; ulardan qaysi biriga hadya beray?» — dedim. U zot: «Eshigi senga yaqinroq boʻlganiga (ber)», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг иккита қўшним бор; улардан қайси бирига ҳадя берай?» — дедим. У зот: «Эшиги сенга яқинроқ бўлганига (бер)», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ قَالَكُنَّا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَذَكَرُوا الرَّجُلَ يَجْلِسُ عَلَى الْخَلَاءِ فَيَسْتَقْبِلُ الْقِبْلَةَ فَكَرِهُوا ذَلِكَ فَحَدَّثَ عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ ذَلِكَ ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَوَقَدْ فَعَلُوهَا حَوِّلِي مَقْعَدِي إِلَى الْقِبْلَةِ

Xolid ibn Abus-Salt aytdi: Biz Umar ibn Abdulazizning huzurida edik. Ular hojatxonada qiblaga yuzlanib oʻtiradigan kishi haqida gapirishdi va buni makruh sanashdi. Shunda u Irok ibn Molikdan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildiki, bu Nabiy ﷺning huzurlarida zikr qilindi va u zot: «Buni qilibdilarmi? Mening hojat oʻrnimni qiblaga buringlar», dedilar.Холид ибн Абус-Салт айтди: Биз Умар ибн Абдулазизнинг ҳузурида эдик. Улар ҳожатхонада қиблага юзланиб ўтирадиган киши ҳақида гапиришди ва буни макруҳ санашди. Шунда у Ирок ибн Моликдан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдики, бу Набий ﷺнинг ҳузурларида зикр қилинди ва у зот: «Буни қилибдиларми? Менинг ҳожат ўрнимни қиблага буринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِي يَقْرَؤُهُ وَهُوَ يَشُقُّ عَلَيْهِ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qurʼonda mohir boʻlgan kishi sharafli, taqvodor (farishta) elchilar bilan birga boʻladi. Qurʼonni oʻqiydigan, ammo unga (oʻqish) ogʻir keladigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қуръонда моҳир бўлган киши шарафли, тақводор (фаришта) элчилар билан бирга бўлади. Қуръонни ўқийдиган, аммо унга (ўқиш) оғир келадиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ رُومَانَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا يَا عَائِشَةُ لَوْلَا أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ لَأَمَرْتُ بِالْبَيْتِ فَهُدِمَ فَأَدْخَلْتُ فِيهِ مَا أُخْرِجَ مِنْهُ وَأَلْزَقْتُهُ بِالْأَرْضِ وَجَعَلْتُ لَهُ بَابَيْنِ بَابًا شَرْقِيًّا وَبَابًا غَرْبِيًّا فَإِنَّهُمْ عَجَزُوا عَنْ بِنَائِهِ فَبَلَغْتُ بِهِ أَسَاسَ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Ey Oisha, qavmingning johiliyatdan yaqinda chiqqanligi boʻlmaganida edi, men Baytni buzishga buyurar, undan chiqarib qoʻyilgan narsani unga qoʻshar, uni yer bilan tekislar va unga ikkita eshik — bir sharqiy eshik va bir gʻarbiy eshik qoʻyardim. Chunki ular uni qurishga qodir boʻlmagan edilar. Shunda men uni Ibrohim alayhissalomning poydevoriga yetkazardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Оиша, қавмингнинг жоҳилиятдан яқинда чиққанлиги бўлмаганида эди, мен Байтни бузишга буюрар, ундан чиқариб қўйилган нарсани унга қўшар, уни ер билан текислар ва унга иккита эшик — бир шарқий эшик ва бир ғарбий эшик қўярдим. Чунки улар уни қуришга қодир бўлмаган эдилар. Шунда мен уни Иброҳим алайҳиссаломнинг пойдеворига етказардим», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَهِيَ أَنْجَالٌ وَغَرْقَدٌ فَاشْتَكَى آلُ أَبِي بَكْرٍ فَاسْتَأْذَنْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي عِيَادَةِ أَبِي فَأَذِنَ لِي فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِوَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِقَالَتْ قُلْتُ هَجَرَ وَاللَّهِ أَبِي ثُمَّ أَتَيْتُ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ فَقُلْتُ أَيْ عَامِرُ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ وَجَدْتُ الْمَوْتَ قَبْلَ ذَوْقِهِإِنَّ الْجَبَانَ حَتْفُهُ مِنْ فُوقِهِقَالَتْ فَأَتَيْتُ بِلَالًا فَقُلْتُ يَا بِلَالُ كَيْفَ تَجِدُكَ فَقَالَ أَلَا لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةًبِفَخٍّ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُقَالَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي صَاعِنَا وَبَارِكْ لَنَا فِي مُدِّنَا وَحَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَمَا حَبَّبْتَ إِلَيْنَا مَكَّةَ وَانْقُلْ وَبَاءَهَا إِلَى خُمٍّ وَمَهْيَعَةَ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Biz Madinaga keldik, u yer botqoq suvli va gʻarqad (butalari bilan qoplangan) joy edi. Abu Bakrning oilasi kasal boʻlib qoldi. Men Nabiy ﷺdan otamni koʻrgani borishga izn soʻradim, u zot menga izn berdilar. Uning oldiga borib: «Ey ota, oʻzingizni qanday his qilyapsiz?» dedim. U: ‹Har bir kishi oʻz ahli ichida tongni qarshilaydi, holbuki oʻlim uning kavushining tasmasidan ham yaqinroqdir›, dedi. (Oisha) dedi: Men: «Vallohi, otam alahsirayapti», dedim. Soʻng Omir ibn Fuhayraning oldiga borib: «Ey Omir, oʻzingni qanday his qilyapsan?» dedim. U: ‹Men oʻlimni uni totishdan oldin topdim; albatta, qoʻrqoqning halokati oʻz tepasidandir›, dedi. (Oisha) dedi: Soʻng Bilolning oldiga borib: «Ey Bilol, oʻzingni qanday his qilyapsan?» dedim. U: ‹Koshki bilsam edim, atrofimda izxir va jalil (oʻtlari) boʻlgan holda Faxxda bir kecha tunay olarmikanman?› dedi. (Oisha) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga borib, buni u zotga xabar qildim. U zot: «Ey Alloh, soʼimizga barakat ber, muddimizga barakat ber, Madinani bizga Makkani sevdirganingdek sevdir va uning vabosini Xumm va Mahyaaga koʻchir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Биз Мадинага келдик, у ер ботқоқ сувли ва ғарқад (буталари билан қопланган) жой эди. Абу Бакрнинг оиласи касал бўлиб қолди. Мен Набий ﷺдан отамни кўргани боришга изн сўрадим, у зот менга изн бердилар. Унинг олдига бориб: «Эй ота, ўзингизни қандай ҳис қиляпсиз?» дедим. У: ‹Ҳар бир киши ўз аҳли ичида тонгни қаршилайди, ҳолбуки ўлим унинг кавушининг тасмасидан ҳам яқинроқдир›, деди. (Оиша) деди: Мен: «Валлоҳи, отам алаҳсираяпти», дедим. Сўнг Омир ибн Фуҳайранинг олдига бориб: «Эй Омир, ўзингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. У: ‹Мен ўлимни уни тотишдан олдин топдим; албатта, қўрқоқнинг ҳалокати ўз тепасидандир›, деди. (Оиша) деди: Сўнг Билолнинг олдига бориб: «Эй Билол, ўзингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. У: ‹Кошки билсам эдим, атрофимда изхир ва жалил (ўтлари) бўлган ҳолда Фаххда бир кеча тунай олармиканман?› деди. (Оиша) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бориб, буни у зотга хабар қилдим. У зот: «Эй Аллоҳ, сўимизга баракат бер, муддимизга баракат бер, Мадинани бизга Маккани севдирганингдек севдир ва унинг вабосини Хумм ва Маҳяага кўчир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ بَابَنُوسَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدَّوَاوِينُ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ثَلَاثَةٌ دِيوَانٌ لَا يَعْبَأُ اللَّهُ بِهِ شَيْئًا وَدِيوَانٌ لَا يَتْرُكُ اللَّهُ مِنْهُ شَيْئًا وَدِيوَانٌ لَا يَغْفِرُهُ اللَّهُ فَأَمَّا الدِّيوَانُ الَّذِي لَا يَغْفِرُهُ اللَّهُ فَالشِّرْكُ بِاللَّهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ} وَأَمَّا الدِّيوَانُ الَّذِي لَا يَعْبَأُ اللَّهُ بِهِ شَيْئًا فَظُلْمُ الْعَبْدِ نَفْسَهُ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَبِّهِ مِنْ صَوْمِ يَوْمٍ تَرَكَهُ أَوْ صَلَاةٍ تَرَكَهَا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَغْفِرُ ذَلِكَ وَيَتَجَاوَزُ إِنْ شَاءَ وَأَمَّا الدِّيوَانُ الَّذِي لَا يَتْرُكُ اللَّهُ مِنْهُ شَيْئًا فَظُلْمُ الْعِبَادِ بَعْضِهِمْ بَعْضًا الْقِصَاصُ لَا مَحَالَةَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla huzurida devonlar uchtadir: bir devon — Alloh unga hech eʼtibor bermaydi, bir devon — Alloh undan hech narsani tark etmaydi va bir devon — Alloh uni magʻfirat qilmaydi. Alloh magʻfirat qilmaydigan devon — Allohga shirk keltirishdir. Alloh azza va jalla: {Albatta, kim Allohga shirk keltirsa, Alloh unga jannatni harom qilibdi}, dedi. Alloh hech eʼtibor bermaydigan devon — bandaning oʻzi bilan Robbisi orasidagi ishlarda oʻziga zulm qilishi: tark etgan bir kunlik roʻzasi yoki tark etgan namozidir. Albatta, Alloh azza va jalla buni magʻfirat qiladi va xohlasa kechib yuboradi. Alloh undan hech narsani tark etmaydigan devon esa — bandalarning bir-biriga qilgan zulmi: qasos muqarrardir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла ҳузурида девонлар учтадир: бир девон — Аллоҳ унга ҳеч эътибор бермайди, бир девон — Аллоҳ ундан ҳеч нарсани тарк этмайди ва бир девон — Аллоҳ уни мағфират қилмайди. Аллоҳ мағфират қилмайдиган девон — Аллоҳга ширк келтиришдир. Аллоҳ азза ва жалла: {Албатта, ким Аллоҳга ширк келтирса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилибди}, деди. Аллоҳ ҳеч эътибор бермайдиган девон — банданинг ўзи билан Роббиси орасидаги ишларда ўзига зулм қилиши: тарк этган бир кунлик рўзаси ёки тарк этган намозидир. Албатта, Аллоҳ азза ва жалла буни мағфират қилади ва хоҳласа кечиб юборади. Аллоҳ ундан ҳеч нарсани тарк этмайдиган девон эса — бандаларнинг бир-бирига қилган зулми: қасос муқаррардир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا ابْنَتَهُ فَاطِمَةَ فَسَارَّهَا فَبَكَتْ ثُمَّ سَارَّهَا فَضَحِكَتْ فَسَأَلْتُهَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ أَمَّا حَيْثُ بَكَيْتُ فَإِنَّهُ أَخْبَرَنِي أَنَّهُ مَيِّتٌ فَبَكَيْتُ ثُمَّ أَخْبَرَنِي أَنِّي أَوَّلُ أَهْلِهِ لُحُوقًا بِهِ فَضَحِكْتُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ kasal boʻlib qolganlarida, qizlari Fotimani chaqirdilar va unga pichirlab (bir narsa) aytdilar, u yigʻladi. Soʻng yana pichirladilar, u kuldi. Men undan buning sababini soʻradim. U: «Yigʻlaganimga kelsak, u zot menga oʻzlarining vafot etishlarini xabar qildilar, shuning uchun yigʻladim. Soʻng menga, u zotning ahllaridan birinchi boʻlib u zotga qoʻshiladigan kishi men ekanimni xabar qildilar, shuning uchun kuldim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ касал бўлиб қолганларида, қизлари Фотимани чақирдилар ва унга пичирлаб (бир нарса) айтдилар, у йиғлади. Сўнг яна пичирладилар, у кулди. Мен ундан бунинг сабабини сўрадим. У: «Йиғлаганимга келсак, у зот менга ўзларининг вафот этишларини хабар қилдилар, шунинг учун йиғладим. Сўнг менга, у зотнинг аҳлларидан биринчи бўлиб у зотга қўшиладиган киши мен эканимни хабар қилдилар, шунинг учун кулдим», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizning bu ishimizda (dinimizda) undan boʻlmagan bir narsani paydo qilsa (yangilik kiritsa), u (narsa) rad etilgandir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизнинг бу ишимизда (динимизда) ундан бўлмаган бир нарсани пайдо қилса (янгилик киритса), у (нарса) рад этилгандир», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَسَّانَ قَالَدَخَلَ رَجُلَانِ مِنْ بَنِي عَامِرٍ عَلَى عَائِشَةَ فَأَخْبَرَاهَا أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الطِّيَرَةُ مِنْ الدَّارِ وَالْمَرْأَةِ وَالْفَرَسِ فَغَضِبَتْ فَطَارَتْ شِقَّةٌ مِنْهَا فِي السَّمَاءِ وَشِقَّةٌ فِي الْأَرْضِ وَقَالَتْ وَالَّذِي أَنْزَلَ الْفُرْقَانَ عَلَى مُحَمَّدٍ مَا قَالَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِنَّمَا قَالَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَتَطَيَّرُونَ مِنْ ذَلِكَ

Abu Hasson aytdi: Banu Omirdan ikki kishi Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib, unga Abu Hurayra Nabiy ﷺdan: «Shumlik uy, ayol va otdadir», deb rivoyat qilayotganini xabar qilishdi. Shunda u gʻazablandi — bir boʻlagi osmonga, bir boʻlagi yerga uchdi — va: «Muhammadga Furqonni nozil qilgan Zotga qasamki, Rasululloh ﷺ buni hech qachon aytmaganlar. U zot faqat: ‹Johiliyat ahli bulardan shumlanar edilar›, deganlar», dedi.Абу Ҳассон айтди: Бану Омирдан икки киши Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб, унга Абу Ҳурайра Набий ﷺдан: «Шумлик уй, аёл ва отдадир», деб ривоят қилаётганини хабар қилишди. Шунда у ғазабланди — бир бўлаги осмонга, бир бўлаги ерга учди — ва: «Муҳаммадга Фурқонни нозил қилган Зотга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ буни ҳеч қачон айтмаганлар. У зот фақат: ‹Жоҳилият аҳли булардан шумланар эдилар›, деганлар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْدٍ عَنْ أُمِّ سَالِمٍ الرَّاسِبِيَّةِ قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, roʻzadorning ogʻzidan chiqadigan hid Alloh nazdida mushk hididan yaxshiroqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, рўзадорнинг оғзидан чиқадиган ҳид Аллоҳ наздида мушк ҳидидан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَدْ خَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَاهُ أَفَكَانَ طَلَاقًا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Allohning Rasuli ﷺ bizni ixtiyor (qilishimiz)ga qoʻydilar va biz u zotni ixtiyor qildik. Bu taloq boʻldimi?»Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ бизни ихтиёр (қилишимиз)га қўйдилар ва биз у зотни ихтиёр қилдик. Бу талоқ бўлдими?»

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَى مَخِيلَةً يَعْنِي الْغَيْمَ تَلَوَّنَ وَجْهُهُ وَتَغَيَّرَ وَدَخَلَ وَخَرَجَ وَأَقْبَلَ وَأَدْبَرَ فَإِذَا مَطَرَتْ سُرِّيَ عَنْهُ قَالَتْ فَذَكَرَتْ لَهُ عَائِشَةُ بَعْضَ مَا رَأَتْ مِنْهُ فَقَالَ وَمَا يُدْرِينِي لَعَلَّهُ كَمَا قَالَ قَوْمُ عَادٍ {فَلَمَّا رَأَوْهُ عَارِضًا مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قَالُوا هَذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا بَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِهِ رِيحٌ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٌ}

Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ yomgʻir keltiradigandek koʻringan bulutni koʻrsalar, chehralari oʻzgarardi, kirib-chiqar, u yoq-bu yoqqa yurar edilar. Agar yomgʻir yogʻsa, koʻngillari joyiga tushardi. Oisha u zotga koʻrgan holatining baʼzisini eslatdi. Shunda u zot: «Men qayerdan bilay, balki u Od qavmi aytganday boʻlar: {Bas, ular uni oʻzlarining vodiylariga yuzlanib kelayotgan bulut holida koʻrganlarida: ‹Bu bizga yomgʻir keltiradigan bulutdir›, dedilar. Yoʻq, u sizlar shoshiltirgan narsa — ichida alamli azob boʻlgan shamoldir}», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ёмғир келтирадигандек кўринган булутни кўрсалар, чеҳралари ўзгарарди, кириб-чиқар, у ёқ-бу ёққа юрар эдилар. Агар ёмғир ёғса, кўнгиллари жойига тушарди. Оиша у зотга кўрган ҳолатининг баъзисини эслатди. Шунда у зот: «Мен қаердан билай, балки у Од қавми айтгандай бўлар: {Бас, улар уни ўзларининг водийларига юзланиб келаётган булут ҳолида кўрганларида: ‹Бу бизга ёмғир келтирадиган булутдир›, дедилар. Йўқ, у сизлар шошилтирган нарса — ичида аламли азоб бўлган шамолдир}», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ لَنَا حَصِيرَةٌ نَبْسُطُهَا بِالنَّهَارِ وَنَحْتَجِرُهَا بِاللَّيْلِ فَصَلَّى فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ قِرَاءَتَهُ فَصَلَّوْا بِصَلَاتِهِ فَلَمَّا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الثَّانِيَةُ كَثُرُوا فَاطَّلَعَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ اكْلَفُوا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا تُطِيقُونَ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ أَدْوَمَهُ وَإِنْ قَلَّ قَالَتْ وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً أَثْبَتَهَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Bizda bir boʻyra bor edi, kunduzi uni yozar, kechasi undan (namoz uchun) toʻsiq qilar edik. Bir kechasi Rasululloh ﷺ unda namoz oʻqidilar. Musulmonlar u zotning qiroatlarini eshitib, u zotga ergashib namoz oʻqishdi. Ikkinchi kecha boʻlganda, ular koʻpayib ketishdi. Shunda u zot ularga qarab: «Amallardan qoʻlingizdan keladiganini oʻzingizga lozim tutinglar. Chunki sizlar zerikmagunlaringizcha, Alloh (savob berishdan) zerikmaydi», dedilar. U zotga amallarning eng suyukligi — oz boʻlsa ham, davomlisi edi. (Oisha) dedi: U zot bir namozni oʻqisalar, uni doimiy qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бизда бир бўйра бор эди, кундузи уни ёзар, кечаси ундан (намоз учун) тўсиқ қилар эдик. Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ унда намоз ўқидилар. Мусулмонлар у зотнинг қироатларини эшитиб, у зотга эргашиб намоз ўқишди. Иккинчи кеча бўлганда, улар кўпайиб кетишди. Шунда у зот уларга қараб: «Амаллардан қўлингиздан келадиганини ўзингизга лозим тутинглар. Чунки сизлар зерикмагунларингизча, Аллоҳ (савоб беришдан) зерикмайди», дедилар. У зотга амалларнинг энг суюклиги — оз бўлса ҳам, давомлиси эди. (Оиша) деди: У зот бир намозни ўқисалар, уни доимий қилар эдилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيِّ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ فَقَالَتْ كَانَ يُصَلِّي لَيْلًا طَوِيلًا قَائِمًا وَلَيْلًا طَوِيلًا قَاعِدًا وَكَانَ إِذَا قَرَأَ قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا قَرَأَ جَالِسًا رَكَعَ جَالِسًا

Abdulloh ibn Shaqiq al-Uqayliy aytdi: Men Oishadan Rasululloh ﷺning kechasi oʻqiydigan namozlari haqida soʻradim. U: «U zot kechasi uzoq vaqt tik turib va kechasi uzoq vaqt oʻtirib oʻqir edilar. Tik turib (Qurʼon) oʻqiganlarida tik turib rukuʼ qilar, oʻtirib oʻqiganlarida oʻtirib rukuʼ qilar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ ал-Уқайлий айтди: Мен Оишадан Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ўқийдиган намозлари ҳақида сўрадим. У: «У зот кечаси узоқ вақт тик туриб ва кечаси узоқ вақт ўтириб ўқир эдилар. Тик туриб (Қуръон) ўқиганларида тик туриб рукуъ қилар, ўтириб ўқиганларида ўтириб рукуъ қилар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَكُنْتُ عِنْدَ عَائِشَةَ قَالَ قُلْتُ أَلَيْسَ اللَّهُ يَقُولُ {وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ} {وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى} قَالَتْ أَنَا أَوَّلُ هَذِهِ الْأُمَّةِ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُمَا فَقَالَ إِنَّمَا ذَاكِ جِبْرِيلُ لَمْ يَرَهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي خُلِقَ عَلَيْهَا إِلَّا مَرَّتَيْنِ رَآهُ مُنْهَبِطًا مِنْ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ سَادًّا عِظَمُ خَلْقِهِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ

Masruq aytdi: Men Oishaning huzurida edim. Men: «Alloh: {Va batahqiq, u uni ravshan ufqda koʻrdi}, {Va batahqiq, u uni boshqa bir tushishda koʻrdi} demaganmi?» dedim. U: «Men bu ummatdan Rasululloh ﷺdan bu ikkisi haqida birinchi boʻlib soʻragan kishiman. U zot: ‹U faqat Jibrildir. U uni yaratilgan asl suratida bu ikki martadan boshqa koʻrmagan: uni osmondan yerga tushayotgan, gavdasining ulkanligi osmon bilan yer orasini toʻsib turgan holda koʻrgan›, dedilar», dedi.Масруқ айтди: Мен Оишанинг ҳузурида эдим. Мен: «Аллоҳ: {Ва батаҳқиқ, у уни равшан уфқда кўрди}, {Ва батаҳқиқ, у уни бошқа бир тушишда кўрди} демаганми?» дедим. У: «Мен бу умматдан Расулуллоҳ ﷺдан бу иккиси ҳақида биринчи бўлиб сўраган кишиман. У зот: ‹У фақат Жибрилдир. У уни яратилган асл суратида бу икки мартадан бошқа кўрмаган: уни осмондан ерга тушаётган, гавдасининг улканлиги осмон билан ер орасини тўсиб турган ҳолда кўрган›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ قَالَقَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَاتِمًا شَيْئًا مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ لَكَتَمَ هَذِهِ الْآيَاتِ عَلَى نَفْسِهِ {وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ إِلَى قَوْلِهِ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا}

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Agar Rasululloh ﷺ Alloh oʻzlariga nozil qilgan narsadan biror narsani yashiradigan boʻlganlarida, oʻzlari haqidagi ushbu oyatlarni yashirgan boʻlar edilar: {Alloh neʼmat ato etgan va sen ham neʼmat bergan kishiga: ‹Juftingni oʻzingda tutib qol va Allohdan qoʻrq›, deganingda, Alloh oshkor qiladigan narsani oʻz ichingda yashirar eding va odamlardan qoʻrqar eding, holbuki Alloh undan qoʻrqishingga haqliroqdir} — {Allohning amri bajarilgusidir} degan soʻzigacha.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Агар Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ ўзларига нозил қилган нарсадан бирор нарсани яширадиган бўлганларида, ўзлари ҳақидаги ушбу оятларни яширган бўлар эдилар: {Аллоҳ неъмат ато этган ва сен ҳам неъмат берган кишига: ‹Жуфтингни ўзингда тутиб қол ва Аллоҳдан қўрқ›, деганингда, Аллоҳ ошкор қиладиган нарсани ўз ичингда яширар эдинг ва одамлардан қўрқар эдинг, ҳолбуки Аллоҳ ундан қўрқишингга ҳақлироқдир} — {Аллоҳнинг амри бажарилгусидир} деган сўзигача.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الشَّعْبِيِّ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْقَدْ فُرِضَتْ الصَّلَاةُ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ بِمَكَّةَ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ زَادَ مَعَ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ إِلَّا الْمَغْرِبَ فَإِنَّهَا وِتْرُ النَّهَارِ وَصَلَاةَ الْفَجْرِ لِطُولِ قِرَاءَتِهِمَا قَالَ وَكَانَ إِذَا سَافَرَ صَلَّى الصَّلَاةَ الْأُولَى

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Namoz Makkada ikki rakatdan farz qilingan edi. Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, har ikki rakatga yana ikki rakat qoʻshildi; magʻribdan boshqa — chunki u kunduzning vitridir — va bomdod namozidan boshqa — chunki ularning qiroati uzundir. (Roviy) aytdi: U zot safarga chiqqanlarida avvalgi namozni oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Намоз Маккада икки ракатдан фарз қилинган эди. Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, ҳар икки ракатга яна икки ракат қўшилди; мағрибдан бошқа — чунки у кундузнинг витридир — ва бомдод намозидан бошқа — чунки уларнинг қироати узундир. (Ровий) айтди: У зот сафарга чиққанларида аввалги намозни ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُكَانَ لَنَا سِتْرٌ فِيهِ تَمَاثِيلُ طَيْرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ حَوِّلِيهِ فَإِنِّي إِذَا رَأَيْتُهُ ذَكَرْتُ الدُّنْيَا وَكَانَتْ لَنَا قَطِيفَةٌ يَلْبَسُهَا تَقُولُ عَلَمُهَا حَرِيرٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bizda qush suratlari tushirilgan bir parda bor edi. Rasululloh ﷺ: «Ey Oisha, uni koʻchirib qoʻy, chunki men uni koʻrsam, dunyoni eslayman», dedilar. Bizda yana u zot kiyadigan bir chopon bor edi. U (Oisha): «Uning hoshiyasi ipakdan edi», deydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бизда қуш суратлари туширилган бир парда бор эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Оиша, уни кўчириб қўй, чунки мен уни кўрсам, дунёни эслайман», дедилар. Бизда яна у зот киядиган бир чопон бор эди. У (Оиша): «Унинг ҳошияси ипакдан эди», дейди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي الصِّدِّيقَةُ بِنْتُ الصِّدِّيقِ حَبِيبَةُ حَبِيبِ اللَّهِ الْمُبَرَّأَةُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَلَمْ أُكَذِّبْهَا

Masruq aytdi: Menga Siddiqning qizi siddiqa, Allohning habibining habibasi, (tuhmatdan) pok qilingan zot rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ asrdan keyin ikki rakat namoz oʻqir edilar. Men uni yolgʻonga chiqarmadim.Масруқ айтди: Менга Сиддиқнинг қизи сиддиқа, Аллоҳнинг ҳабибининг ҳабибаси, (туҳматдан) пок қилинган зот ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин икки ракат намоз ўқир эдилар. Мен уни ёлғонга чиқармадим.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holatlarida (ayollarini) oʻpar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолатларида (аёлларини) ўпар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ الْحَدَّادُ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ أَيُّ النَّاسِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ فَمِنْ الرِّجَالِ قَالَتْ أَبُوهَا

Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Oishaga: «Rasululloh ﷺga odamlarning eng suyukligi kim edi?» dedim. Oisha (javob) aytdi. Men: «Erkaklardan-chi?» dedim. U: «Uning otasi», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оишага: «Расулуллоҳ ﷺга одамларнинг энг суюклиги ким эди?» дедим. Оиша (жавоб) айтди. Мен: «Эркаклардан-чи?» дедим. У: «Унинг отаси», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الدَّجَّالُ مَكَّةَ وَلَا الْمَدِينَةَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Dajjol Makkaga ham, Madinaga ham kirmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Дажжол Маккага ҳам, Мадинага ҳам кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ رَجُلٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ فِي بَيْتِهِ قَالَتْ كَانَ يُرَقِّعُ الثَّوْبَ وَيَخْصِفُ النَّعْلَ أَوْ نَحْوَ هَذَا

Bir kishi aytdi: Men Oishadan: «Rasululloh ﷺ uylarida nima ish qilar edilar?» deb soʻradim. U: «U zot kiyimga yamoq solar, kavushni tikar edilar», yoki shunga oʻxshash (soʻzni) aytdi.Бир киши айтди: Мен Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ уйларида нима иш қилар эдилар?» деб сўрадим. У: «У зот кийимга ямоқ солар, кавушни тикар эдилар», ёки шунга ўхшаш (сўзни) айтди.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا عَلِمْنَا أَيْنَ يُدْفَنُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى سَمِعْنَا صَوْتَ الْمَسَاحِي مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ لَيْلَةِ الْأَرْبِعَاءِقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ وَالْمَسَاحِي الْمُرُورُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Chorshanba kechasining oxirida belkuraklar ovozini eshitmagunimizcha, Rasululloh ﷺ qayerga dafn qilinishlarini bilmagan edik. Ibn Ishoq aytdi: «Masohiy» — bu ketmonlardir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Чоршанба кечасининг охирида белкураклар овозини эшитмагунимизча, Расулуллоҳ ﷺ қаерга дафн қилинишларини билмаган эдик. Ибн Ишоқ айтди: «Масоҳий» — бу кетмонлардир.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا أَيْمَنُ بْنُ نَابِلٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي لَيْثٍ عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَقْرَبٍ قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَيْكُمْ بِالتَّلْبِينِ الْبَغِيضِ النَّافِعِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُ يَغْسِلُ بَطْنَ أَحَدِكُمْ كَمَا يَغْسِلُ أَحَدُكُمْ وَجْهَهُ بِالْمَاءِ مِنْ الْوَسَخِ وَقَالَتْ كَانَ إِذَا اشْتَكَى مِنْ أَهْلِهِ إِنْسَانٌ لَا تَزَالُ الْبُرْمَةُ عَلَى النَّارِ حَتَّى يَأْتِيَ عَلَيْهِ أَحَدُ طَرَفَيْهِ وَقَالَ يَعْنِي رَوْحٌ بِبَغْدَادَ كَانَ إِذَا اشْتَكَى أَحَدٌ مِنْ أَهْلِهِ شَيْئًا لَا تَزَالُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning: «Sizlarga yoqimsiz, ammo foydali talbinani lozim tutinglar. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, u sizlardan biringizning qornini — biringiz yuzini suv bilan kirdan yuvganidek — yuvadi», deb aytayotganlarini eshitdim. U (Oisha) dedi: Ahllaridan bir kishi kasal boʻlsa, uning ikki tomonidan biri kelmaguncha, qozon oʻtdan tushmas edi. Ravh Bagʻdodda: Ahllaridan biri biror narsadan shikoyat qilsa, doimo… dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Сизларга ёқимсиз, аммо фойдали талбинани лозим тутинглар. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, у сизлардан бирингизнинг қорнини — бирингиз юзини сув билан кирдан ювганидек — ювади», деб айтаётганларини эшитдим. У (Оиша) деди: Аҳлларидан бир киши касал бўлса, унинг икки томонидан бири келмагунча, қозон ўтдан тушмас эди. Равҳ Бағдодда: Аҳлларидан бири бирор нарсадан шикоят қилса, доимо… деди.