Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاغَسَلَتْ مَنِيًّا أَصَابَ ثَوْبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺning kiyimlariga tekkan maniyni yuvdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺнинг кийимларига теккан манийни ювди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَاهُ وَلَمْ يَعْدُدْهَا عَلَيْنَا شَيْئًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni ixtiyor qilishga (qoʻydilar), biz u zotni ixtiyor qildik, u zot bunda bizning zimmamizga hech narsani (taloq deb) hisoblamadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ихтиёр қилишга (қўйдилар), биз у зотни ихтиёр қилдик, у зот бунда бизнинг зиммамизга ҳеч нарсани (талоқ деб) ҳисобламадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ ضِجَاعُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَنَامُ عَلَيْهِ بِاللَّيْلِ مِنْ أَدَمٍ مَحْشُوًّا لِيفًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning kechasi ustida uxlaydigan toʻshaklari xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teridan edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг кечаси устида ухлайдиган тўшаклари хурмо толаси билан тўлдирилган теридан эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ} فَإِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِيهِ فَهُمْ الَّذِينَ عَنَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَاحْذَرُوهُمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {U senga Kitobni nozil qildi. Uning baʼzi oyatlari muhkam (maʼnosi aniq) boʻlib, ular Kitobning asosidir, boshqalari esa mutashobih (maʼnosi koʻp)dir. Qalblarida ogʻish (egrilik) boʻlganlar fitna izlab va uni (oʻzicha) taʼvil qilish istagida undagi mutashobih (oyat)larga ergashadilar. Holbuki, uning taʼvilini Allohdan boshqa hech kim bilmaydi. Ilmda barqaror boʻlganlar esa: ‹Biz unga iymon keltirdik, hammasi Robbimiz huzuridandir›, deydilar. (Bundan) faqat aql egalarigina ibrat oladilar} (oyatini) tilovat qildilar (va): «Undagi (mutashobih oyatlar) haqida bahslashadiganlarni koʻrsangiz, bilingki, ular Alloh azza va jalla (oyatda) zikr qilgan kishilardir. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {У сенга Китобни нозил қилди. Унинг баъзи оятлари муҳкам (маъноси аниқ) бўлиб, улар Китобнинг асосидир, бошқалари эса муташобиҳ (маъноси кўп)дир. Қалбларида оғиш (эгрилик) бўлганлар фитна излаб ва уни (ўзича) таъвил қилиш истагида ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадилар. Ҳолбуки, унинг таъвилини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Илмда барқарор бўлганлар эса: ‹Биз унга иймон келтирдик, ҳаммаси Роббимиз ҳузуридандир›, дейдилар. (Бундан) фақат ақл эгаларигина ибрат оладилар} (оятини) тиловат қилдилар (ва): «Ундаги (муташобиҳ оятлар) ҳақида баҳслашадиганларни кўрсангиз, билингки, улар Аллоҳ азза ва жалла (оятда) зикр қилган кишилардир. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَهُوَ مَاهِرٌ بِهِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِي يَقْرَؤُهُ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ فَلَهُ أَجْرَانِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni mohirona oʻqiydigan kishi ulugʻ va yaxshi (farishta) elchilar bilan birga boʻladi. Qurʼonni qiynalib oʻqiydigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни моҳирона ўқийдиган киши улуғ ва яхши (фаришта) элчилар билан бирга бўлади. Қуръонни қийналиб ўқийдиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْنَا لَهَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلَاةَ وَالْآخَرُ يُؤَخِّرُ الْإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ الصَّلَاةَ قَالَ فَقَالَتْ أَيُّهُمَا يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلَاةَ قَالَ قُلْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ قَالَتْ كَذَاكَ كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْآخَرُ أَبُو مُوسَىحَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ خَيْثَمَةَ وَقَالَ يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السَّحُورَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ قَالَ قُلْنَا لِعَائِشَةَ رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الْمَغْرِبَ وَيُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَالْآخَرُ يُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ وَيُؤَخِّرُ الْإِفْطَارَ فَذَكَرَهُ

Abu Atiyya aytadi: Men va Masruq Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib, unga: «Ey moʻminlarning onasi, Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor: biri iftorni ham tezlashtiradi, namozni ham tezlashtiradi; ikkinchisi esa iftorni ham kechiktiradi, namozni ham kechiktiradi», dedik. (Roviy) aytdi: U: «Ulardan qaysi biri iftorni tezlashtirib, namozni tezlashtiradi?» dedi. Biz: «Abdulloh ibn Masʼud», dedik. U: «Rasululloh ﷺ ham ana shunday qilar edilar», dedi. Ikkinchisi esa Abu Muso edi. Shuʼba Sulaymondan (rivoyat qilib): Men Xaysamadan eshitdim, dedi va: «Iftorni tezlashtirar, saharlikni kechiktirar edi», dedi. Sufyon Aʼmashdan, u Umoradan, u Abu Atiyyadan (rivoyat qildi): Biz Oishaga: «Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor: biri magʻribni ham, iftorni ham tezlashtiradi; ikkinchisi esa magʻribni ham, iftorni ham kechiktiradi», dedik — va uni zikr qildi.Абу Атийя айтади: Мен ва Масруқ Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб, унга: «Эй мўминларнинг онаси, Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор: бири ифторни ҳам тезлаштиради, намозни ҳам тезлаштиради; иккинчиси эса ифторни ҳам кечиктиради, намозни ҳам кечиктиради», дедик. (Ровий) айтди: У: «Улардан қайси бири ифторни тезлаштириб, намозни тезлаштиради?» деди. Биз: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам ана шундай қилар эдилар», деди. Иккинчиси эса Абу Мусо эди. Шуъба Сулаймондан (ривоят қилиб): Мен Хайсамадан эшитдим, деди ва: «Ифторни тезлаштирар, саҳарликни кечиктирар эди», деди. Суфён Аъмашдан, у Уморадан, у Абу Атийядан (ривоят қилди): Биз Оишага: «Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор: бири мағрибни ҳам, ифторни ҳам тезлаштиради; иккинчиси эса мағрибни ҳам, ифторни ҳам кечиктиради», дедик — ва уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي بَعْضِ صَلَاتِهِ اللَّهُمَّ حَاسِبْنِي حِسَابًا يَسِيرًا فَلَمَّا انْصَرَفَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا الْحِسَابُ الْيَسِيرُ قَالَ أَنْ يَنْظُرَ فِي كِتَابِهِ فَيَتَجَاوَزَ عَنْه إِنَّهُ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَوْمَئِذٍ يَا عَائِشَةُ هَلَكَ وَكُلُّ مَا يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ يُكَفِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهِ عَنْه حَتَّى الشَّوْكَةُ تَشُوكُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning ayrim namozlarida: «Allohumma haasibnii hisaaban yasiiran (Ey Alloh, meni yengil hisob-kitob bilan hisob qilgin)», deb aytayotganlarini eshitdim. U zot (namozdan) chiqqanlarida men: «Ey Allohning Nabiysi, yengil hisob nima?» dedim. U zot: «(Alloh) uning kitobiga nazar soladi va undan oʻtib yuboradi. Albatta, oʻsha kuni kim hisob-kitobda qattiq surishtirilsa, ey Oisha, halok boʻladi. Moʻminga yetgan har bir narsa — hatto uni sanchgan tikan ham — Alloh azza va jalla u bilan uning (gunohlarini) kechiradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг айрим намозларида: «Аллоҳумма ҳаасибнии ҳисаабан ясииран (Эй Аллоҳ, мени енгил ҳисоб-китоб билан ҳисоб қилгин)», деб айтаётганларини эшитдим. У зот (намоздан) чиққанларида мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, енгил ҳисоб нима?» дедим. У зот: «(Аллоҳ) унинг китобига назар солади ва ундан ўтиб юборади. Албатта, ўша куни ким ҳисоб-китобда қаттиқ суриштирилса, эй Оиша, ҳалок бўлади. Мўминга етган ҳар бир нарса — ҳатто уни санчган тикан ҳам — Аллоҳ азза ва жалла у билан унинг (гуноҳларини) кечиради», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي وَيَوْمِي وَبَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي فَدَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَهُ سِوَاكٌ رَطْبٌ فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ لَهُ فِيهِ حَاجَةً قَالَتْ فَأَخَذْتُهُ فَمَضَغْتُهُ وَنَفَضْتُهُ وَطَيَّبْتُهُ ثُمَّ دَفَعْتُهُ إِلَيْهِ فَاسْتَنَّ كَأَحْسَنِ مَا رَأَيْتُهُ مُسْتَنًّا قَطُّ ثُمَّ ذَهَبَ يَرْفَعُهُ إِلَيَّ فَسَقَطَ مِنْ يَدِهِ فَأَخَذْتُ أَدْعُو اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بِدُعَاءٍ كَانَ يَدْعُو لَهُ بِهِ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَكَانَ هُوَ يَدْعُو بِهِ إِذَا مَرِضَ فَلَمْ يَدْعُ بِهِ فِي مَرَضِهِ ذَلِكَ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَقَالَ الرَّفِيقُ الْأَعْلَى الرَّفِيقُ الْأَعْلَى يَعْنِي وَفَاضَتْ نَفْسُهُفَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَمَعَ بَيْنَ رِيقِي وَرِيقِهِ فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنْ أَيَّامِ الدُّنْيَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ mening uyimda, mening kunimda, koʻksim bilan boʻgʻzim orasida vafot etdilar. Abdurrahmon ibn Abu Bakr qoʻlida yangi (yumshoq) misvok bilan kirdi; u zot unga qaradilar, men u zotning unga ehtiyoji borligini angladim. (Oisha) aytdi: Men uni olib chaynadim, qoqdim va tozaladim, soʻng uni u zotga uzatdim. U zot u bilan shunday misvok qildilarki, men u zotning bundan goʻzalroq misvok qilganlarini hech koʻrmagan edim. Soʻng uni menga uzatmoqchi boʻldilar-u, u qoʻllaridan tushib ketdi. Men Allohga — Jibril alayhissalom u zot uchun qiladigan va u zot oʻzlari kasal boʻlganlarida qiladigan duo bilan — duo qila boshladim; u zot bu kasalliklarida u (duo)ni qilmagan edilar. Shunda u zot koʻzlarini osmonga koʻtarib: «Oliy hamroh (bilan), oliy hamroh (bilan)», dedilar — yaʼni u zotning jonlari chiqdi. Dunyo kunlarining oxirgi kunida mening soʻlagim bilan u zotning soʻlaklarini birlashtirgan Allohga hamd boʻlsin.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда, менинг кунимда, кўксим билан бўғзим орасида вафот этдилар. Абдурраҳмон ибн Абу Бакр қўлида янги (юмшоқ) мисвок билан кирди; у зот унга қарадилар, мен у зотнинг унга эҳтиёжи борлигини англадим. (Оиша) айтди: Мен уни олиб чайнадим, қоқдим ва тозаладим, сўнг уни у зотга узатдим. У зот у билан шундай мисвок қилдиларки, мен у зотнинг бундан гўзалроқ мисвок қилганларини ҳеч кўрмаган эдим. Сўнг уни менга узатмоқчи бўлдилар-у, у қўлларидан тушиб кетди. Мен Аллоҳга — Жибрил алайҳиссалом у зот учун қиладиган ва у зот ўзлари касал бўлганларида қиладиган дуо билан — дуо қила бошладим; у зот бу касалликларида у (дуо)ни қилмаган эдилар. Шунда у зот кўзларини осмонга кўтариб: «Олий ҳамроҳ (билан), олий ҳамроҳ (билан)», дедилар — яъни у зотнинг жонлари чиқди. Дунё кунларининг охирги кунида менинг сўлагим билан у зотнинг сўлакларини бирлаштирган Аллоҳга ҳамд бўлсин.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَكَعَ رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatini oʻqiganlarida, oʻng yonboshlariga yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатини ўқиганларида, ўнг ёнбошларига ётар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ لَنَا سِتْرٌ فِيهِ تِمْثَالُ طَائِرٍ فَكَانَ الدَّاخِلُ إِذَا دَخَلَ اسْتَقْبَلَهُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ حَوِّلِي هَذَا فَإِنِّي كُلَّمَا دَخَلْتُ فَرَأَيْتُهُ ذَكَرْتُ الدُّنْيَا وَكَانَتْ لَهُ قَطِيفَةٌ كُنَّا نَقُولُ عَلَمُهَا مِنْ حَرِيرٍ فَكُنَّا نَلْبَسُهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bizda ichida qush surati boʻlgan bir parda bor edi; kiruvchi kishi kirsa, oʻsha (surat) unga roʻbaroʻ kelar edi. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Ey Oisha, buni boshqa joyga koʻchir, chunki men har gal kirib, uni koʻrganimda dunyoni eslab qolaman», dedilar. U zotning bir baxmal (choponlari) ham bor ediki, biz uning hoshiyasi ipakdan deb aytar edik va uni kiyar edik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бизда ичида қуш сурати бўлган бир парда бор эди; кирувчи киши кирса, ўша (сурат) унга рўбарў келар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Оиша, буни бошқа жойга кўчир, чунки мен ҳар гал кириб, уни кўрганимда дунёни эслаб қоламан», дедилар. У зотнинг бир бахмал (чопонлари) ҳам бор эдики, биз унинг ҳошияси ипакдан деб айтар эдик ва уни кияр эдик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ وَمُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ سَائِبَةَ عَنْ عَائِشَةَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ الْحَيَّاتِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الَّتِي تَكُونُ فِي الْبُيُوتِ وَأَمَرَنَا بِقَتْلِ الْأَبْتَرِ وَذِي الطُّفْيَتَيْنِ قَالَ إِنَّهُمَا يَلْتَمِسَانِ الْبَصَرَ وَيُسْقِطَانِ مَا فِي بُطُونِ النِّسَاءِ وَمَنْ تَرَكَهُمَا فَلَيْسَ مِنِّي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ilonlarni oʻldirishdan qaytardilar — Muhammad ibn Ubayd: «uylarda boʻladiganlarini», dedi — va bizni abtar (dumi kalta) hamda ikki chiziqli ilonni oʻldirishga buyurdilar. U zot: «Ular koʻzni oʻgʻirlaydi (koʻr qiladi) va ayollarning qorinlaridagini tushiradi. Kim ularni (oʻldirmay) tark etsa, u mendan emas», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ илонларни ўлдиришдан қайтардилар — Муҳаммад ибн Убайд: «уйларда бўладиганларини», деди — ва бизни абтар (думи калта) ҳамда икки чизиқли илонни ўлдиришга буюрдилар. У зот: «Улар кўзни ўғирлайди (кўр қилади) ва аёлларнинг қоринларидагини туширади. Ким уларни (ўлдирмай) тарк этса, у мендан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْتِيهَا وَهُوَ صَائِمٌ فَيَقُولُ أَصْبَحَ عِنْدَكُمْ شَيْءٌ تُطْعِمُونِيهِ فَتَقُولُ لَا مَا أَصْبَحَ عِنْدَنَا شَيْءٌ كَذَاكَ فَيَقُولُ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ جَاءَهَا بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَتْ أُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ فَخَبَأْنَاهَا لَكَ قَالَ مَا هِيَ قَالَتْ حَيْسٌ قَالَ قَدْ أَصْبَحْتُ صَائِمًا فَأَكَلَ

Moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ roʻzador holda uning huzuriga kelib: «Bugun tongda sizlarda menga yedirishga biror narsa bormi?» derdilar. U: «Yoʻq, bizda tongda hech narsa yoʻq», desa, u zot: «Unda men roʻzadorman», derdilar. Soʻng shundan keyin yana kelganlarida, u: «Bizga bir hadya qilindi, uni siz uchun yashirib qoʻydik», dedi. U zot: «U nima?» dedilar. U: «Hays», dedi. U zot: «Men roʻzador holda tongni qarshi olgan edim», dedilar-da, soʻng yedilar.Мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рўзадор ҳолда унинг ҳузурига келиб: «Бугун тонгда сизларда менга едиришга бирор нарса борми?» дердилар. У: «Йўқ, бизда тонгда ҳеч нарса йўқ», деса, у зот: «Унда мен рўзадорман», дердилар. Сўнг шундан кейин яна келганларида, у: «Бизга бир ҳадя қилинди, уни сиз учун яшириб қўйдик», деди. У зот: «У нима?» дедилар. У: «Ҳайс», деди. У зот: «Мен рўзадор ҳолда тонгни қарши олган эдим», дедилар-да, сўнг едилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ أَبِي وَكَانَ ثِقَةً وَيُقَالُ لَهُ ابْنُ عَمَّارِ بْنِ أَبِي زَيْنَبَ مَدِينِيٌّ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُضِّلَتْ الْجَمَاعَةُ عَلَى صَلَاةِ الْفَذِّ خَمْسًا وَعِشْرِينَ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Jamoat (bilan oʻqilgan namoz) yolgʻiz oʻqigan kishining namozidan yigirma besh (baravar) afzal qilindi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Жамоат (билан ўқилган намоз) ёлғиз ўқиган кишининг намозидан йигирма беш (баравар) афзал қилинди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ يَا عَائِشَةُ مَا فَعَلَتْ الذَّهَبُ فَجَاءَتْ مَا بَيْنَ الْخَمْسَةِ إِلَى السَّبْعَةِ أَوْ الثَّمَانِيَةِ أَوْ التِّسْعَةِ فَجَعَلَ يُقَلِّبُهَا بِيَدِهِ وَيَقُولُ مَا ظَنُّ مُحَمَّدٍ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَوْ لَقِيَهُ وَهَذِهِ عِنْدَهُ أَنْفِقِيهَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida: «Ey Oisha, oltin nima boʻldi?» dedilar. Beshtadan yettitagacha yoki sakkizta yoxud toʻqqizta (dinor) keltirildi. U zot uni qoʻllarida agʻdarib: «Agar Muhammad Allohga bular oʻzida turgan holda uchrashsa, u Alloh azza va jalla haqida qanday oʻylagan boʻladi? Buni xarj qilib yubor», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида: «Эй Оиша, олтин нима бўлди?» дедилар. Бештадан еттитагача ёки саккизта ёхуд тўққизта (динор) келтирилди. У зот уни қўлларида ағдариб: «Агар Муҳаммад Аллоҳга булар ўзида турган ҳолда учрашса, у Аллоҳ азза ва жалла ҳақида қандай ўйлаган бўлади? Буни харж қилиб юбор», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ رَبِّ اغْفِرْ لِي يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rukuʼlarida «Subhonaka-llohumma robbano va bihamdik, robbigʻfirlii (Pokim Sen, ey Allohim, Robbimiz, va Senga hamd bilan (tasbeh aytaman); Robbim, meni magʻfirat qil)» (deb) koʻp aytar edilar — (bu bilan u zot) Qurʼonni taʼvil (ado) qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рукуъларида «Субҳонака-ллоҳумма роббано ва биҳамдик, роббиғфирлии (Поким Сен, эй Аллоҳим, Роббимиз, ва Сенга ҳамд билан (тасбеҳ айтаман); Роббим, мени мағфират қил)» (деб) кўп айтар эдилар — (бу билан у зот) Қуръонни таъвил (адо) қилар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَخْلَدُ بْنُ خُفَافِ بْنِ إِيمَاءَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَرَاجُ بِالضَّمَانِ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Foyda (mahsul) zomin boʻlish evazigadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Фойда (маҳсул) зомин бўлиш эвазигадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ لَا يُصَلِّي إِلَّا رَكْعَتَيْنِ فَأَقُولُ قَرَأَ فِيهِمَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Tong otganida Rasululloh ﷺ ikki rakaatdan boshqa (hech narsa) oʻqimas edilar; men esa: ‹U ikkovida Fotihatul kitobni oʻqidilarmikin?› der edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Тонг отганида Расулуллоҳ ﷺ икки ракаатдан бошқа (ҳеч нарса) ўқимас эдилар; мен эса: ‹У икковида Фотиҳатул китобни ўқидилармикин?› дер эдим».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ فِي أَهْلِهِ قَالَتْ كَانَ فِي مِهْنَةِ أَهْلِهِ فَإِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ

(Asvad aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ uylarida nima qilardilar?» deb soʻradim. U: «(U zot) oilasining (uy) ishlari bilan (mashgʻul) boʻlardilar; namoz (vaqti) kelganda esa, namozga chiqardilar», dedi.(Асвад айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ уйларида нима қилардилар?» деб сўрадим. У: «(У зот) оиласининг (уй) ишлари билан (машғул) бўлардилар; намоз (вақти) келганда эса, намозга чиқардилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَامِرٌ قَالَ أَتَى مَسْرُوقٌ عَائِشَةَ فَقَالَيَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَبَّهُ قَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ لَقَدْ قَفَّ شَعْرِي لِمَا قُلْتَ أَيْنَ أَنْتَ مِنْ ثَلَاثٍ مَنْ حَدَّثَكَهُنَّ فَقَدْ كَذَبَ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَبَّهُ فَقَدْ كَذَبَ ثُمَّ قَرَأَتْ {لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ} {وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ} وَمَنْ أَخْبَرَكَ بِمَا فِي غَدٍ فَقَدْ كَذَبَ ثُمَّ قَرَأَتْ {إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ} هَذِهِ الْآيَةَ وَمَنْ أَخْبَرَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَمَ فَقَدْ كَذَبَ ثُمَّ قَرَأَتْ {يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ} وَلَكِنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ فِي صُورَتِهِ مَرَّتَيْنِ

(Masruq aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kelib: «Ey moʻminlar onasi, Muhammad ﷺ oʻz Robbini koʻrganmilar?» dedim. U: «Subhanalloh! Sen aytgan (gap)dan tuklarim tikka boʻldi. Sen uchta (gap)dan qayerdasan — kim ularni senga aytsa, albatta yolgʻon aytdi. Kim senga Muhammad ﷺ oʻz Robbini koʻrgan deb aytsa, albatta yolgʻon aytdi», dedi va ‹Koʻzlar Uni ilgʻamas, U esa koʻzlarni ilgʻar›, ‹Hech bir basharga Allohning gapirishi — vahy orqali yoki parda ortidan boʻlmasa — (mumkin) emas› (oyatlarini) oʻqidi. «Kim senga ertaga nima boʻlishini xabar bersa, albatta yolgʻon aytdi», dedi va ‹Albatta, soat (qiyomat) ilmi Allohning huzuridadir; U yomgʻirni yogʻdiradi va bachadonlardagi narsani biladi› degan shu oyatni oʻqidi. «Kim senga Muhammad ﷺ (biror narsani) yashirgan deb aytsa, albatta yolgʻon aytdi», dedi va ‹Ey Rasul! Robbingdan senga nozil qilingan (narsa)ni yetkaz› (oyatini) oʻqidi. «Lekin u zot Jibrilni oʻz suratida ikki marta koʻrganlar», dedi.(Масруқ айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига келиб: «Эй мўминлар онаси, Муҳаммад ﷺ ўз Роббини кўрганмилар?» дедим. У: «Субҳаналлоҳ! Сен айтган (гап)дан тукларим тикка бўлди. Сен учта (гап)дан қаердасан — ким уларни сенга айтса, албатта ёлғон айтди. Ким сенга Муҳаммад ﷺ ўз Роббини кўрган деб айтса, албатта ёлғон айтди», деди ва ‹Кўзлар Уни илғамас, У эса кўзларни илғар›, ‹Ҳеч бир башарга Аллоҳнинг гапириши — ваҳй орқали ёки парда ортидан бўлмаса — (мумкин) эмас› (оятларини) ўқиди. «Ким сенга эртага нима бўлишини хабар берса, албатта ёлғон айтди», деди ва ‹Албатта, соат (қиёмат) илми Аллоҳнинг ҳузуридадир; У ёмғирни ёғдиради ва бачадонлардаги нарсани билади› деган шу оятни ўқиди. «Ким сенга Муҳаммад ﷺ (бирор нарсани) яширган деб айтса, албатта ёлғон айтди», деди ва ‹Эй Расул! Роббингдан сенга нозил қилинган (нарса)ни етказ› (оятини) ўқиди. «Лекин у зот Жибрилни ўз суратида икки марта кўрганлар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْحُمَّى أَوْ شِدَّةَ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Isitma — yoki isitmaning zoʻri — jahannamning qaynashidandir. Bas, uni suv bilan sovutinglar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Иситма — ёки иситманинг зўри — жаҳаннамнинг қайнашидандир. Бас, уни сув билан совутинглар».

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْحُمَّى أَوْ شِدَّةَ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Isitma — yoki isitmaning zoʻri — jahannamning qaynashidandir. Bas, uni suv bilan sovutinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иситма — ёки иситманинг зўри — жаҳаннамнинг қайнашидандир. Бас, уни сув билан совутинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَيَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُهُ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ فَلَمَّا نَزَلَ صَوْمُ رَمَضَانَ كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الْفَرِيضَةَ وَتَرَكَ عَاشُورَاءَ فَكَانَ مَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يَصُمْهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Oshuro kuni johiliyatda Quraysh roʻza tutadigan kun edi, Rasululloh ﷺ ham uni roʻza tutar edilar. U zot Madinaga kelganlarida uni roʻza tutdilar va uni roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon nozil boʻlganidan keyin farz Ramazon boʻldi va Oshuro (roʻzasi) tark etildi: kim xohlasa uni tutar, kim xohlasa tutmas edi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Ошуро куни жоҳилиятда Қурайш рўза тутадиган кун эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уни рўза тутар эдилар. У зот Мадинага келганларида уни рўза тутдилар ва уни рўза тутишга буюрдилар. Рамазон нозил бўлганидан кейин фарз Рамазон бўлди ва Ошуро (рўзаси) тарк этилди: ким хоҳласа уни тутар, ким хоҳласа тутмас эди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى وَوَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ يَحْيَى قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ هِنْدَ بِنْتَ عُتْبَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ وَإِنَّهُ لَا يُعْطِينِي وَوَلَدِي مَا يَكْفِينَا إِلَّا مَا أَخَذْتُ مِنْ مَالِهِ وَهُوَ لَا يَعْلَمُ قَالَ خُذِي مَا يَكْفِيكِ وَوَلَدَكِ بِالْمَعْرُوفِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hind bint Utba: «Ey Allohning Rasuli, Abu Sufyon xasis kishi; u menga va bolamga yetadigan (narsa)ni bermaydi — magar men uning molidan, u bilmagan holda olganim boʻlsa», dedi. U zot: «Oʻzingga va bolangga yetadigan (narsa)ni maʼruf (oʻrinli) yoʻsinda ol», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳинд бинт Утба: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абу Суфён хасис киши; у менга ва боламга етадиган (нарса)ни бермайди — магар мен унинг молидан, у билмаган ҳолда олганим бўлса», деди. У зот: «Ўзингга ва болангга етадиган (нарса)ни маъруф (ўринли) йўсинда ол», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ يَأْتِي عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ مَا يُوقِدُونَ فِيهِ نَارًا لَيْسَ إِلَّا التَّمْرُ وَالْمَاءُ إِلَّا أَنْ نُؤْتَى بِاللَّحْمِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Muhammad ﷺ oilasiga shunday oy kelardiki, unda ular olov yoqmas edilar; xurmo va suvdan boshqa (narsa) yoʻq edi — bizga goʻsht keltirilgan boʻlsa, boshqa gap».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Муҳаммад ﷺ оиласига шундай ой келардики, унда улар олов ёқмас эдилар; хурмо ва сувдан бошқа (нарса) йўқ эди — бизга гўшт келтирилган бўлса, бошқа гап».

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْتَكِفُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وَيَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ يَعْنِي لَيْلَةَ الْقَدْرِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oxirgi oʻn kunlikda eʼtikof qilar va: «Uni oxirgi oʻn kunlikda izlanglar», der edilar — yaʼni Laylatul qadrni.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ охирги ўн кунликда эътикоф қилар ва: «Уни охирги ўн кунликда изланглар», дер эдилар — яъни Лайлатул қадрни.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْقِي يَقُولُ امْسَحْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ بِيَدِكَ الشِّفَاءُ لَا يَكْشِفُ الْكَرْبَ إِلَّا أَنْتَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ruqya qilar va: «Imsahil-baʼs, Robban-nos; biyadikash-shifoʼ; lo yakshiful-karba illo anta» (Dardni art (ketkaz), ey odamlarning Robbi; shifo Sening qoʻlingda(dir); gʻam-anduhni Sendan boshqa hech kim ochmaydi (ketkazmaydi)), der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ руқя қилар ва: «Имсаҳил-баъс, Роббан-нос; биядикаш-шифў; ло якшифул-карба илло анта» (Дардни арт (кетказ), эй одамларнинг Робби; шифо Сенинг қўлингда(дир); ғам-андуҳни Сендан бошқа ҳеч ким очмайди (кетказмайди)), дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ عِنْدِي قَطُّ

Oisha (roziyallohu anho) menga: «Ey jiyanim, Rasululloh ﷺ mening huzurimda asrdan keyin ikki rakaat namozni hech qachon tark qilmaganlar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) менга: «Эй жияним, Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримда асрдан кейин икки ракаат намозни ҳеч қачон тарк қилмаганлар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ عَلَى الْفِرَاشِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُوتِرَ أَيْقَظَنِي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namoz oʻqirdilar, men esa u zot bilan qibla orasida, toʻshakda koʻndalang boʻlib yotardim. U zot vitr oʻqimoqchi boʻlganlarida meni uygʻotardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намоз ўқирдилар, мен эса у зот билан қибла орасида, тўшакда кўндаланг бўлиб ётардим. У зот витр ўқимоқчи бўлганларида мени уйғотардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُحِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ قَدْ صَنَعَ شَيْئًا وَلَمْ يَصْنَعْهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga sehr qilindi — shu (sabab) u zotga aslida qilmagan bir ishni qilgandek tuyulardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга сеҳр қилинди — шу (сабаб) у зотга аслида қилмаган бир ишни қилгандек туюларди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجَاوِرُ فِي الْمَسْجِدِ فَيُصْغِي إِلَيَّ رَأْسَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُرَجِّلُهُ وَأَنَا حَائِضٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ masjidda (eʼtikofda) turar edilar; u zot ﷺ boshlarini menga egardilar, men esa hayzli holimda sochlarini tarab qoʻyardim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ масжидда (эътикофда) турар эдилар; у зот ﷺ бошларини менга эгардилар, мен эса ҳайзли ҳолимда сочларини тараб қўярдим».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ بِخَمْسٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الْخَامِسَةِ فَيُسَلِّمُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqir, besh (rakaat) bilan vitr qilar edilar; faqat beshinchisida oʻtirar va salom berar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқир, беш (ракаат) билан витр қилар эдилар; фақат бешинчисида ўтирар ва салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عَائِشَةَذَبَحُوا شَاةً قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بَقِيَ إِلَّا كَتِفُهَا قَالَ كُلُّهَا قَدْ بَقِيَ إِلَّا كَتِفَهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular bir qoʻy soʻyishdi. Men: «Ey Allohning Rasuli, uning kuragidan boshqa (hech narsa) qolmadi», dedim. U zot: «Uning kuragidan boshqa hammasi qoldi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар бир қўй сўйишди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг курагидан бошқа (ҳеч нарса) қолмади», дедим. У зот: «Унинг курагидан бошқа ҳаммаси қолди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ التَّيْمِيِّ وَابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ قَالَ هُمَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا جَمِيعًا

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan bomdod namozidan oldingi ikki rakaat haqida rivoyat qilinadi. U zot: «Ular menga butun dunyodan koʻra mahbubroqdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан бомдод намозидан олдинги икки ракаат ҳақида ривоят қилинади. У зот: «Улар менга бутун дунёдан кўра маҳбуброқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْرُمُ مِنْ الرَّضَاعِ مَا يَحْرُمُ مِنْ الْوِلَادَةِو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Tugʻilish sababli harom boʻlgan narsani emizish ham harom qiladi», dedilar. Molik aytdi: Menga Abdulloh ibn Abu Bakr Amradan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shuning oʻxshashini hadis aytdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Туғилиш сабабли ҳаром бўлган нарсани эмизиш ҳам ҳаром қилади», дедилар. Молик айтди: Менга Абдуллоҳ ибн Абу Бакр Амрадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунинг ўхшашини ҳадис айтди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ خَبُثَتْ نَفْسِي وَلَكِنْ لِيَقُلْ لَقِسَتْ

(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ: «Biringiz: ‹Xabusat nafsiy (nafsim yomonlashdi)› demasin; balki: ‹Laqisat nafsiy (koʻnglim behuzur boʻldi)› desin» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз: ‹Хабусат нафсий (нафсим ёмонлашди)› демасин; балки: ‹Лақисат нафсий (кўнглим беҳузур бўлди)› десин» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا فُلَانَةُ لِامْرَأَةٍ فَذَكَرَتْ مِنْ صَلَاتِهَا فَقَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى تَمَلُّوا إِنَّ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَى اللَّهِ مَا دَاوَمَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot uning huzuriga kirdilar, yonida falon ayol bor edi. (Oisha) uning namozi (koʻpligi) haqida gapirdi. Shunda u zot: «Bas qiling! Toqatingiz yetadigan amalni qilinglar. Allohga qasamki, sizlar zerikmagunlaringizcha Alloh azza va jalla (savob berishdan) zerikmaydi. Allohga eng suyukli din — sohibi bardavom qilganidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот унинг ҳузурига кирдилар, ёнида фалон аёл бор эди. (Оиша) унинг намози (кўплиги) ҳақида гапирди. Шунда у зот: «Бас қилинг! Тоқатингиз етадиган амални қилинглар. Аллоҳга қасамки, сизлар зерикмагунларингизча Аллоҳ азза ва жалла (савоб беришдан) зерикмайди. Аллоҳга энг суюкли дин — соҳиби бардавом қилганидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وُضِعَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki taom qoʻyilib, namozga iqoma aytilsa, avval taomdan boshlanglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки таом қўйилиб, намозга иқома айтилса, аввал таомдан бошланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُوسَى الْجُهَنِيِّ قَالَ جَاءُوا بِعُسٍّ فِي رَمَضَانَ فَحَزَرْتُهُ ثَمَانِيَةَ أَوْ تِسْعَةَ أَوْ عَشْرَةَ أَرْطَالٍ فَقَالَ مُجَاهِدٌ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ بِمِثْلِ هَذَا

Muso Juhaniy aytdi: Ramazonda bir katta idish keltirishdi, men uni sakkiz yoki toʻqqiz yoxud oʻn ratl chamaladim. Shunda Mujohid: «Menga Oisha (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺ mana shunga oʻxshash (idish) bilan gʻusl qilganlarini aytib berdi», dedi.Мусо Жуҳаний айтди: Рамазонда бир катта идиш келтиришди, мен уни саккиз ёки тўққиз ёхуд ўн ратл чамаладим. Шунда Мужоҳид: «Менга Оиша (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺ мана шунга ўхшаш (идиш) билан ғусл қилганларини айтиб берди», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَدَفَّتْ دَافَّةٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ حَضْرَةَ الْأَضْحَى فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُوا وَادَّخِرُوا لِثَلَاثٍ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَانَ النَّاسُ يَنْتَفِعُونَ مِنْ أَضَاحِيِّهِمْ يَحْمِلُونَ مِنْهَا الْوَدَكَ وَيَتَّخِذُونَ مِنْهَا الْأَسْقِيَةَ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالُوا الَّذِي نَهَيْتَ عَنْهُ مِنْ إِمْسَاكِ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ قَالَ إِنَّمَا نَهَيْتُ عَنْهُ لِلدَّافَّةِ الَّتِي دَافَّتْ فَكُلُوا وَتَصَدَّقُوا وَادَّخِرُوا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Qurbon hayiti kunlari badiya (choʻl) ahlidan bir toʻda kishilar kelib qolishdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Yenglar va uch kungacha gʻamlab qoʻyinglar», dedilar. Shundan keyin: «Ey Allohning Rasuli, odamlar qurbonliklaridan foydalanib, moyini olar va terisidan meshlar yasar edilar», deyishdi. U zot: «Bu nimasi?» dedilar. Ular: «Qurbonlik goʻshtlarini saqlab qoʻyishdan qaytargan eding», deyishdi. U zot: «Men uni faqat kelib qolgan oʻsha (choʻl) toʻdasi sababli qaytargan edim. Bas, yenglar, sadaqa qilinglar va gʻamlab qoʻyinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурбон ҳайити кунлари бадия (чўл) аҳлидан бир тўда кишилар келиб қолишди. Шунда Набий ﷺ: «Енглар ва уч кунгача ғамлаб қўйинглар», дедилар. Шундан кейин: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамлар қурбонликларидан фойдаланиб, мойини олар ва терисидан мешлар ясар эдилар», дейишди. У зот: «Бу нимаси?» дедилар. Улар: «Қурбонлик гўштларини сақлаб қўйишдан қайтарган эдинг», дейишди. У зот: «Мен уни фақат келиб қолган ўша (чўл) тўдаси сабабли қайтарган эдим. Бас, енглар, садақа қилинглар ва ғамлаб қўйинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهِ النَّاسُ فِي مَرَضِهِ يَعُودُونَهُ فَصَلَّى بِهِمْ جَالِسًا فَجَعَلُوا يُصَلُّونَ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اجْلِسُوا فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlariga kasal boʻlganlarida odamlar koʻrgani kirishdi. U zot ularga oʻtirgan holda namoz oʻqib berdilar, ular esa tik turib oʻqiy boshladilar. Shunda u zot ularga oʻtirishga ishora qildilar. Namozdan boʻshaganlarida: «Imom unga ergashilishi uchungina (imom) qilingan. Bas, u rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u (boshini) koʻtarsa, koʻtaringlar; u oʻtirgan holda namoz oʻqisa, oʻtirgan holda oʻqinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига касал бўлганларида одамлар кўргани киришди. У зот уларга ўтирган ҳолда намоз ўқиб бердилар, улар эса тик туриб ўқий бошладилар. Шунда у зот уларга ўтиришга ишора қилдилар. Намоздан бўшаганларида: «Имом унга эргашилиши учунгина (имом) қилинган. Бас, у рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у (бошини) кўтарса, кўтаринглар; у ўтирган ҳолда намоз ўқиса, ўтирган ҳолда ўқинглар», дедилар.