حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُوتِرُ بِثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً فَلَمَّا كَبِرَ وَضَعُفَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْوِتْرُ بِثَلاَثَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى عَشْرَةَ وَتِسْعٍ وَسَبْعٍ وَخَمْسٍ وَثَلاَثٍ وَوَاحِدَةٍ . قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ مَعْنَى مَا رُوِيَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ بِثَلاَثَ عَشْرَةَ قَالَ إِنَّمَا مَعْنَاهُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مَعَ الْوِتْرِ فَنُسِبَتْ صَلاَةُ اللَّيْلِ إِلَى الْوِتْرِ . وَرَوَى فِي ذَلِكَ حَدِيثًا عَنْ عَائِشَةَ وَاحْتَجَّ بِمَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " أَوْتِرُوا يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ " . قَالَ إِنَّمَا عَنَى بِهِ قِيَامَ اللَّيْلِ يَقُولُ إِنَّمَا قِيَامُ اللَّيْلِ عَلَى أَصْحَابِ الْقُرْآنِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Paygʻambar ﷺ oʻn uch rakaat bilan vitr oʻqir edilar, qarib zaiflashganlarida yetti (rakaat) bilan vitr oʻqidilar.» Abu Iso aytdi: Ummu Salamaning hadisi hasan hadisdir. Paygʻambar ﷺdan vitrni oʻn uch, oʻn bir, toʻqqiz, yetti, besh, uch va bir (rakaat) bilan oʻqiganlari rivoyat qilingan. Ishoq ibn Ibrohim aytdi: Paygʻambar ﷺ oʻn uch (rakaat) bilan vitr oʻqir edilar, deb rivoyat qilinganining maʼnosi — u zot kechasi vitr bilan birga oʻn uch rakaat namoz oʻqir edilar, shuning uchun kecha namozi vitrga nisbat berilgan. U bu xususda Oishadan bir hadis rivoyat qildi va Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilingan: «Ey Qurʼon ahli, vitr oʻqinglar», degan (hadis) bilan dalil keltirdi. U dedi: Bundan faqat kecha qiyomi koʻzda tutilgan, yaʼni kecha qiyomi Qurʼon ahli zimmasidadir, deydi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: «Пайғамбар ﷺ ўн уч ракаат билан витр ўқир эдилар, қариб заифлашганларида етти (ракаат) билан витр ўқидилар.» Абу Исо айтди: Умму Саламанинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Пайғамбар ﷺдан витрни ўн уч, ўн бир, тўққиз, етти, беш, уч ва бир (ракаат) билан ўқиганлари ривоят қилинган. Ишоқ ибн Иброҳим айтди: Пайғамбар ﷺ ўн уч (ракаат) билан витр ўқир эдилар, деб ривоят қилинганининг маъноси — у зот кечаси витр билан бирга ўн уч ракаат намоз ўқир эдилар, шунинг учун кеча намози витрга нисбат берилган. У бу хусусда Оишадан бир ҳадис ривоят қилди ва Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинган: «Эй Қуръон аҳли, витр ўқинглар», деган (ҳадис) билан далил келтирди. У деди: Бундан фақат кеча қиёми кўзда тутилган, яъни кеча қиёми Қуръон аҳли зиммасидадир, дейди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مُوسَى الْمَرَئِيِّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بَعْدَ الْوِتْرِ رَكْعَتَيْنِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَعَائِشَةَ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ vitrdan keyin ikki rakaat namoz oʻqir edilar. Abu Iso aytdi: Bunga oʻxshash (hadis) Abu Umoma, Oisha va boshqa koʻplardan Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ витрдан кейин икки ракаат намоз ўқир эдилар. Абу Исо айтди: Бунга ўхшаш (ҳадис) Абу Умома, Оиша ва бошқа кўплардан Набий ﷺдан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ذَكَرَ الْجَيْشَ الَّذِي يُخْسَفُ بِهِمْ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ لَعَلَّ فِيهِمُ الْمُكْرَهَ . قَالَ " إِنَّهُمْ يُبْعَثُونَ عَلَى نِيَّاتِهِمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ أَيْضًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot yer yutib yuboradigan qoʻshin haqida zikr qildilar. Shunda Ummu Salama: «Ehtimol ular orasida (qoʻshinga qoʻshilishga) majbur qilingan kishi ham bordir», dedi. U zot: «Albatta ular niyatlariga koʻra qayta tiriltiriladilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadis Nofiʼ ibn Jubayrdan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот ер ютиб юборадиган қўшин ҳақида зикр қилдилар. Шунда Умму Салама: «Эҳтимол улар орасида (қўшинга қўшилишга) мажбур қилинган киши ҳам бордир», деди. У зот: «Албатта улар ниятларига кўра қайта тирилтириладилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Нофиъ ибн Жубайрдан, у Оишадан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ هِنْدِ بِنْتِ الْحَارِثِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَيْقَظَ لَيْلَةً فَقَالَ " سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنَ الْفِتْنَةِ مَاذَا أُنْزِلَ مِنَ الْخَزَائِنِ مَنْ يُوقِظُ صَوَاحِبَ الْحُجُرَاتِ يَا رُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الآخِرَةِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kechasi uygʻonib: «Subhanalloh! Bu kecha qanday fitna(lar) nozil qilindi! Qanday xazinalar ochildi! Hujralar (xonalar) sohibalari (ayollar)ni kim uygʻotadi? Ey, dunyoda kiyingan, oxiratda esa yalangʻoch boʻladigan qanchadan-qancha (ayollar bor)!» dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир кечаси уйғониб: «Субҳаналлоҳ! Бу кеча қандай фитна(лар) нозил қилинди! Қандай хазиналар очилди! Ҳужралар (хоналар) соҳибалари (аёллар)ни ким уйғотади? Эй, дунёда кийинган, охиратда эса яланғоч бўладиган қанчадан-қанча (аёллар бор)!» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مِحْصَنٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّهُ سَيَكُونُ عَلَيْكُمْ أَئِمَّةٌ تَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ أَنْكَرَ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ سَلِمَ وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ نُقَاتِلُهُمْ قَالَ " لاَ مَا صَلَّوْا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, ustingizda shunday imomlar (rahbarlar) boʻladiki, sizlar (ularning ishlarining baʼzisini) maʼqul, (baʼzisini) nomaʼqul koʻrasizlar. Kim (yomonlikni) inkor qilsa, baridir; kim (uni) yomon koʻrsa, salomat qoladi; lekin kim rozi boʻlib, (unga) ergashsa (gunohkordir)», dedilar. «Ey Rasululloh, ularga qarshi jang qilmaylikmi?» deyildi. U zot: «Yoʻq, modomiki ular namoz oʻqir ekanlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, устингизда шундай имомлар (раҳбарлар) бўладики, сизлар (уларнинг ишларининг баъзисини) маъқул, (баъзисини) номаъқул кўрасизлар. Ким (ёмонликни) инкор қилса, баридир; ким (уни) ёмон кўрса, саломат қолади; лекин ким рози бўлиб, (унга) эргашса (гуноҳкордир)», дедилар. «Эй Расулуллоҳ, уларга қарши жанг қилмайликми?» дейилди. У зот: «Йўқ, модомики улар намоз ўқир эканлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ، عَنْ جَدَّتِهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أُمِّ سَلَمَةَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maslahat soʻralgan kishi (omonatga) ishonilgandir», dedilar. Bu bobda Ibn Masʼud, Abu Hurayra va Ibn Umardan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ummu Salamaning hadisi sifatida gʻaribdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маслаҳат сўралган киши (омонатга) ишонилгандир», дедилар. Бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра ва Ибн Умардан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Умму Саламанинг ҳадиси сифатида ғарибдир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَؤُهَا (إِنَّهُ عَمِلَ غَيْرَ صَالِحٍ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ قَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ نَحْوَ هَذَا وَهُوَ حَدِيثُ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ . وَسَمِعْتُ عَبْدَ بْنَ حُمَيْدٍ يَقُولُ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ هِيَ أُمُّ سَلَمَةَ الأَنْصَارِيَّةُ . قَالَ أَبُو عِيسَى كِلاَ الْحَدِيثَيْنِ عِنْدِي وَاحِدٌ وَقَدْ رَوَى شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ غَيْرَ حَدِيثٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ الأَنْصَارِيَّةِ وَهِيَ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ uni {Innahu amila gʻayra solih} deb oʻqirdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni bir necha kishi Sobit al-Bunoniydan shunga oʻxshash rivoyat qilgan va bu Sobit al-Bunoniyning hadisidir. Bu hadis yana Shahr ibn Havshabdan, u Asmo bint Yaziyddan ham rivoyat qilingan. Men Abd ibn Humaydning: «Asmo bint Yaziyd — u Ummu Salama al-Ansoriyadir», deganini eshitdim. Abu Iso aytdi: Mening nazdimda har ikki hadis ham birdir. Shahr ibn Havshab Ummu Salama al-Ansoriyadan — u Asmo bint Yaziyddir — bir nechta hadis rivoyat qilgan. Bunga oʻxshashi Oishadan, u Paygʻambar ﷺdan ham rivoyat qilingan.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ уни {Иннаҳу амила ғайра солиҳ} деб ўқирдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни бир неча киши Собит ал-Бунонийдан шунга ўхшаш ривоят қилган ва бу Собит ал-Бунонийнинг ҳадисидир. Бу ҳадис яна Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Асмо бинт Язийддан ҳам ривоят қилинган. Мен Абд ибн Ҳумайднинг: «Асмо бинт Язийд — у Умму Салама ал-Ансориядир», деганини эшитдим. Абу Исо айтди: Менинг наздимда ҳар икки ҳадис ҳам бирдир. Шаҳр ибн Ҳавшаб Умму Салама ал-Ансориядан — у Асмо бинт Язийддир — бир нечта ҳадис ривоят қилган. Бунга ўхшаши Оишадан, у Пайғамбар ﷺдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَحَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا هَارُونُ النَّحْوِيُّ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ : (إِنَّهُ عَمِلَ غَيْرَ صَالِحٍ ).
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bu oyatni {Innahu amila gʻayra solih} deb oʻqidilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бу оятни {Иннаҳу амила ғайра солиҳ} деб ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنِ ابْنِ سَابِطٍ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي قَوْلِهِ : (نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ ) يَعْنِي صِمَامًا وَاحِدًا .
قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَابْنُ خُثَيْمٍ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ وَابْنُ سَابِطٍ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَابِطٍ الْجُمَحِيُّ الْمَكِّيُّ وَحَفْصَةُ هِيَ بِنْتُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَيُرْوَى فِي سِمَامٍ وَاحِدٍ .
Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan, Allohning: {Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir. Ekinzoringizga xohlagan tarzda boring} (Baqara 223) degan soʻzi haqida rivoyat qiladi. U zot: «Bir teshikni (oldingi yoʻlni) nazarda tutib (aytildi)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Bu hadis «bir teshikda» degan lafz bilan ham rivoyat qilinadi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан, Аллоҳнинг: {Аёлларингиз сизлар учун экинзордир. Экинзорингизга хоҳлаган тарзда боринг} (Бақара 223) деган сўзи ҳақида ривоят қилади. У зот: «Бир тешикни (олдинги йўлни) назарда тутиб (айтилди)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Бу ҳадис «бир тешикда» деган лафз билан ҳам ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ قَالَ " بِسْمِ اللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ نَزِلَّ أَوْ نَضِلَّ أَوْ نَظْلِمَ أَوْ نُظْلَمَ أَوْ نَجْهَلَ أَوْ يُجْهَلَ عَلَيْنَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uyidan chiqayotganlarida: «Bismillah, tavakkaltu alalloh. Allohumma, inna naʼuzu bika min an nazilla av nazilla, av nazlima av nuzlam, av najhala av yujhala alayna (Alloh nomi bilan, Allohga tavakkal qildim. Ey Alloh, biz Sendan panoh tilaymiz toymoqdan yoki adashmoqdan, zulm qilmoqdan yoki zulmga uchramoqdan, nodonlik qilmoqdan yoki bizga nisbatan nodonlik qilinmoqdan)», der edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уйидан чиқаётганларида: «Бисмиллаҳ, таваккалту алаллоҳ. Аллоҳумма, инна наъузу бика мин ан назилла ав назилла, ав назлима ав нузлам, ав нажҳала ав южҳала алайна (Аллоҳ номи билан, Аллоҳга таваккал қилдим. Эй Аллоҳ, биз Сендан паноҳ тилаймиз тоймоқдан ёки адашмоқдан, зулм қилмоқдан ёки зулмга учрамоқдан, нодонлик қилмоқдан ёки бизга нисбатан нодонлик қилинмоқдан)», дер эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِيهَا أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قُولِي اللَّهُمَّ هَذَا اسْتِقْبَالُ لَيْلِكَ وَإِدْبَارُ نَهَارِكَ وَأَصْوَاتُ دُعَاتِكَ وَحُضُورُ صَلَوَاتِكَ أَسْأَلُكَ أَنْ تَغْفِرَ لِي " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَحَفْصَةُ بِنْتُ أَبِي كَثِيرٍ لاَ نَعْرِفُهَا وَلاَ أَبَاهَا .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ menga oʻrgatib, dedilar: ‹Sen ayt: Allohumma hazastiqbolu laylika, vastidboru nahorika, va asvotu duatika va huzuru salavotika, asʼaluka an tagʻfira liy (Ey Allohim, bu Sening kechangning kirib kelishi va kunduzingning ketishi, Senga chaqiruvchilarning ovozlari va Senga (atalgan) namozlarning hozir boʻlishidir; men Sendan meni magʻfirat qilishingni soʻrayman)›». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz. Hafsa bint Abu Kasirni ham, uning otasini ham bilmaymiz.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ менга ўргатиб, дедилар: ‹Сен айт: Аллоҳумма ҳазастиқболу лайлика, вастидбору наҳорика, ва асвоту дуатика ва ҳузуру салавотика, асъалука ан тағфира лий (Эй Аллоҳим, бу Сенинг кечангнинг кириб келиши ва кундузингнинг кетиши, Сенга чақирувчиларнинг овозлари ва Сенга (аталган) намозларнинг ҳозир бўлишидир; мен Сендан мени мағфират қилишингни сўрайман)›». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз. Ҳафса бинт Абу Касирни ҳам, унинг отасини ҳам билмаймиз.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زُبَيْدٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَلَّلَ عَلَى الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ وَعَلِيٍّ وَفَاطِمَةَ كِسَاءً ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ هَؤُلاَءِ أَهْلُ بَيْتِي وَخَاصَّتِي أَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا " . فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَأَنَا مَعَهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " إِنَّكَ عَلَى خَيْرٍ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي الْحَمْرَاءِ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ وَعَائِشَةَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hasan, Husayn, Ali va Fotimaning ustiga bir kiyim (yopinchiq) yopdilar, soʻngra: «Allohim, bular mening ahli baytim va eng yaqinlarimdir. Ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay pokla», dedilar. Shunda Ummu Salama: «Men ham ular bilan birgaminmi, ey Rasululloh?» dedi. U zot: «Sen yaxshilik ustidasan», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir va bu bobda rivoyat qilingan eng yaxshi narsadir. Bu bobda Umar ibn Abu Salama, Anas ibn Molik, Abul Hamro, Maʼqil ibn Yasor va Oishadan ham (rivoyatlar) bor.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳасан, Ҳусайн, Али ва Фотиманинг устига бир кийим (ёпинчиқ) ёпдилар, сўнгра: «Аллоҳим, булар менинг аҳли байтим ва энг яқинларимдир. Улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай покла», дедилар. Шунда Умму Салама: «Мен ҳам улар билан биргаминми, эй Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Сен яхшилик устидасан», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир ва бу бобда ривоят қилинган энг яхши нарсадир. Бу бобда Умар ибн Абу Салама, Анас ибн Молик, Абул Ҳамро, Маъқил ибн Ясор ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ الزَّمْعِيُّ، عَنْ هَاشِمِ بْنِ هَاشِمٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ وَهْبٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَا فَاطِمَةَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَنَاجَاهَا فَبَكَتْ ثُمَّ حَدَّثَهَا فَضَحِكَتْ . قَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلْتُهَا عَنْ بُكَائِهَا وَضَحِكِهَا قَالَتْ أَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ يَمُوتُ فَبَكَيْتُ ثُمَّ أَخْبَرَنِي أَنِّي سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ إِلاَّ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ فَضَحِكْتُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ (Makka) fath kuni Fotimani chaqirib, unga sirli (gap) aytdilar, shunda u yigʻladi. Soʻngra unga (yana) bir narsa aytdilar, shunda u kuldi. (Ummu Salama) dedi: «Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, men undan yigʻlashi va kulishi sababini soʻradim. U: ‹Rasululloh ﷺ menga vafot etishlarini xabar berdilar, shuning uchun yigʻladim. Soʻng menga Imron qizi Maryamdan boshqa jannat ahli ayollarining sayyidasi men ekanligimni xabar berdilar, shuning uchun kuldim›, dedi». Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ (Макка) фатҳ куни Фотимани чақириб, унга сирли (гап) айтдилар, шунда у йиғлади. Сўнгра унга (яна) бир нарса айтдилар, шунда у кулди. (Умму Салама) деди: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, мен ундан йиғлаши ва кулиши сабабини сўрадим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺ менга вафот этишларини хабар бердилар, шунинг учун йиғладим. Сўнг менга Имрон қизи Марямдан бошқа жаннат аҳли аёлларининг саййидаси мен эканлигимни хабар бердилар, шунинг учун кулдим›, деди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ الزَّمْعِيُّ، عَنْ هَاشِمِ بْنِ هَاشِمٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ وَهْبِ بْنِ زَمْعَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَا فَاطِمَةَ عَامَ الْفَتْحِ فَنَاجَاهَا فَبَكَتْ ثُمَّ حَدَّثَهَا فَضَحِكَتْ قَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلْتُهَا عَنْ بُكَائِهَا وَضَحِكِهَا . قَالَتْ أَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ يَمُوتُ فَبَكَيْتُ ثُمَّ أَخْبَرَنِي أَنِّي سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ إِلاَّ مَرْيَمَ بِنْتَ عِمْرَانَ فَضَحِكْتُ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath yilida Fotimani chaqirib, unga sirli soʻz aytdilar, shunda u yigʻladi. Soʻng yana unga (bir narsa) soʻzladilar, shunda u kuldi. U (Umm Salama) aytdi: «Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan soʻng men undan (Fotimadan) yigʻlashi va kulishi sababini soʻradim. U: ‹Rasululloh ﷺ menga oʻzlarining vafot etishlarini xabar berdilar, shuning uchun yigʻladim. Soʻng menga, men Maryam bint Imrondan boshqa jannat ahli ayollarining sarvari ekanimni xabar berdilar, shuning uchun kuldim›, dedi». Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йилида Фотимани чақириб, унга сирли сўз айтдилар, шунда у йиғлади. Сўнг яна унга (бир нарса) сўзладилар, шунда у кулди. У (Умм Салама) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан сўнг мен ундан (Фотимадан) йиғлаши ва кулиши сабабини сўрадим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺ менга ўзларининг вафот этишларини хабар бердилар, шунинг учун йиғладим. Сўнг менга, мен Марям бинт Имрондан бошқа жаннат аҳли аёлларининг сарвари эканимни хабар бердилар, шунинг учун кулдим›, деди». Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ إِلاَّ شَعْبَانَ وَرَمَضَانَ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ .
وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ، أَيْضًا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُهُ إِلاَّ قَلِيلاً بَلْ كَانَ يَصُومُهُ كُلَّهُ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺni Shaʼbon va Ramazondan boshqa ikki oyni ketma-ket roʻza tutganlarini koʻrmadim», dedi. Abu Iso aytdi: Ummu Salama hadisi hasan hadisdir. Bu hadis Abu Salamadan, u Oishadan ham rivoyat qilingan: «Men Paygʻambar ﷺni Shaʼbondan koʻproq biror oyda roʻza tutganlarini koʻrmadim, u zot uni ozgina (kun) bundan tashqari, balki butunini roʻza tutar edilar», degan.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺни Шаъбон ва Рамазондан бошқа икки ойни кетма-кет рўза тутганларини кўрмадим», деди. Абу Исо айтди: Умму Салама ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу ҳадис Абу Саламадан, у Оишадан ҳам ривоят қилинган: «Мен Пайғамбар ﷺни Шаъбондан кўпроқ бирор ойда рўза тутганларини кўрмадим, у зот уни озгина (кун) бундан ташқари, балки бутунини рўза тутар эдилар», деган.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنَ الْمُسْلِمِينَ - وَقَالَ زُهَيْرٌ إِنَّهَا - قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِلْجَنَابَةِ قَالَ " إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْفِنِي عَلَيْهِ ثَلاَثًا " . وَقَالَ زُهَيْرٌ " تَحْثِي عَلَيْهِ ثَلاَثَ حَثَيَاثٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِي عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ طَهُرْتِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlardan bir ayol — Zuhayr (rivoyatida): «Uning oʻzi», (deydi) — : «Yo Rasululloh, men sochimni mahkam oʻrayttiradigan ayolman; janobat (gʻusli) uchun uni yozaymi?» — dedi. U zot: «Senga uning ustiga uch (hovuch) sochishing kifoya qiladi», — Zuhayr (rivoyatida): «...uning ustiga uch hovuch suv sochishing — soʻng butun badaningga (suv) quygin, shunda sen poklangan boʻlasan», (deydi) — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мусулмонлардан бир аёл — Зуҳайр (ривоятида): «Унинг ўзи», (дейди) — : «Ё Расулуллоҳ, мен сочимни маҳкам ўрайттирадиган аёлман; жанобат (ғусли) учун уни ёзайми?» — деди. У зот: «Сенга унинг устига уч (ҳовуч) сочишинг кифоя қилади», — Зуҳайр (ривоятида): «...унинг устига уч ҳовуч сув сочишинг — сўнг бутун баданингга (сув) қуйгин, шунда сен покланган бўласан», (дейди) — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ نَافِعٍ، - يَعْنِي الصَّائِغَ - عَنْ أُسَامَةَ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، جَاءَتْ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ . قَالَتْ فَسَأَلْتُ لَهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ فِيهِ " وَاغْمِزِي قُرُونَكِ عِنْدَ كُلِّ حَفْنَةٍ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Umm Salamaning oldiga shu hadis (masalasi) bilan keldi. (Umm Salama) aytadi: Men u uchun Paygʻambar ﷺ dan shu maʼnoda soʻradim. U zot unda: «Va har hovuch (suv quyganingda) oʻrimlaringni siqib (tur)», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Умм Саламанинг олдига шу ҳадис (масаласи) билан келди. (Умм Салама) айтади: Мен у учун Пайғамбар ﷺ дан шу маънода сўрадим. У зот унда: «Ва ҳар ҳовуч (сув қуйганингда) ўримларингни сиқиб (тур)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ امْرَأَةً كَانَتْ تُهَرَاقُ الدِّمَاءَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَفْتَتْ لَهَا أُمُّ سَلَمَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لِتَنْظُرْ عِدَّةَ اللَّيَالِي وَالأَيَّامِ الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُهُنَّ مِنَ الشَّهْرِ قَبْلَ أَنْ يُصِيبَهَا الَّذِي أَصَابَهَا فَلْتَتْرُكِ الصَّلاَةَ قَدْرَ ذَلِكَ مِنَ الشَّهْرِ فَإِذَا خَلَّفَتْ ذَلِكَ فَلْتَغْتَسِلْ ثُمَّ لْتَسْتَثْفِرْ بِثَوْبٍ ثُمَّ لْتُصَلِّ فِيهِ " .
Umm Salama — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida bir ayol (toʻxtovsiz) qon koʻrar (istihoza boʻlar) edi. Shunda Umm Salama uning haqida Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻradi. U zot: «U — bu (kasallik) yetishidan oldin har oy hayz koʻradigan kecha va kunlarning soniga qarasin va oyning oʻsha (kunlar) miqdorida namozni tark etsin; oʻsha (kunlar) oʻtgach, gʻusl qilsin, soʻng avratiga bir mato bogʻlab (istisfor qilib), soʻng oʻsha (holatda) namoz oʻqisin», — dedilar.Умм Салама — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида бир аёл (тўхтовсиз) қон кўрар (истиҳоза бўлар) эди. Шунда Умм Салама унинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўради. У зот: «У — бу (касаллик) етишидан олдин ҳар ой ҳайз кўрадиган кеча ва кунларнинг сонига қарасин ва ойнинг ўша (кунлар) миқдорида намозни тарк этсин; ўша (кунлар) ўтгач, ғусл қилсин, сўнг авратига бир мато боғлаб (истисфор қилиб), сўнг ўша (ҳолатда) намоз ўқисин», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ أَبِي سَهْلٍ، عَنْ مُسَّةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَتِ النُّفَسَاءُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقْعُدُ بَعْدَ نِفَاسِهَا أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَكُنَّا نَطْلِي عَلَى وُجُوهِنَا الْوَرْسَ يَعْنِي مِنَ الْكَلَفِ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ zamonlarida nifosli (tugʻruqdan keyin qon ketgan) ayol nifosidan soʻng qirq kun yoki qirq kecha (namozdan) toʻxtab oʻtirardi. Biz esa yuzlarimizdagi dogʻlar uchun (vars degan) xushboʻy oʻtni surtardik», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида нифосли (туғруқдан кейин қон кетган) аёл нифосидан сўнг қирқ кун ёки қирқ кеча (намоздан) тўхтаб ўтирарди. Биз эса юзларимиздаги доғлар учун (варс деган) хушбўй ўтни суртардик», деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا بَكَّارُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلَتْهَا امْرَأَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ عَنِ الصَّلاَةِ فِي ثَوْبِ الْحَائِضِ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَدْ كَانَ يُصِيبُنَا الْحَيْضُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَلْبَثُ إِحْدَانَا أَيَّامَ حَيْضِهَا ثُمَّ تَطْهُرُ فَتَنْظُرُ الثَّوْبَ الَّذِي كَانَتْ تَقْلِبُ فِيهِ فَإِنْ أَصَابَهُ دَمٌ غَسَلْنَاهُ وَصَلَّيْنَا فِيهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ أَصَابَهُ شَىْءٌ تَرَكْنَاهُ وَلَمْ يَمْنَعْنَا ذَلِكَ مِنْ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ وَأَمَّا الْمُمْتَشِطَةُ فَكَانَتْ إِحْدَانَا تَكُونُ مُمْتَشِطَةً فَإِذَا اغْتَسَلَتْ لَمْ تَنْقُضْ ذَلِكَ وَلَكِنَّهَا تَحْفِنُ عَلَى رَأْسِهَا ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ فَإِذَا رَأَتِ الْبَلَلَ فِي أُصُولِ الشَّعْرِ دَلَكَتْهُ ثُمَّ أَفَاضَتْ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهَا .
Bakkor ibn Yahyoning buvisi (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdim. Qurayshdan boʻlgan bir ayol undan hayzli ayolning kiyimida namoz oʻqish haqida soʻradi. Shunda Ummu Salama (roziyallohu anho) dedi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida bizga hayz kelar edi. Bizdan biri hayzi kunlari (namozdan) toʻxtab turar, soʻngra pok boʻlgach, oʻzi (hayz koʻrgan) kiyimiga qarar edi. Agar unga qon tegan boʻlsa, biz uni yuvib, unda namoz oʻqir edik. Agar unga bir narsa tegmagan boʻlsa, uni (oʻsha holida) qoldirar edik va bu narsa bizni unda namoz oʻqishdan toʻsmas edi. Soch tarab pardoz qilgan boʻlsak — bizdan biri sochini tarab pardoz qilgan boʻlardi, bas, gʻusl qilganida uni yozmas, balki boshiga uch hovuch (suv) quyardi. Soch tublarida hoʻllikni koʻrsa, uni ishqalar, soʻngra butun badaniga suv quyardi.»Баккор ибн Яҳёнинг бувиси (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирдим. Қурайшдан бўлган бир аёл ундан ҳайзли аёлнинг кийимида намоз ўқиш ҳақида сўради. Шунда Умму Салама (розияллоҳу анҳо) деди: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида бизга ҳайз келар эди. Биздан бири ҳайзи кунлари (намоздан) тўхтаб турар, сўнгра пок бўлгач, ўзи (ҳайз кўрган) кийимига қарар эди. Агар унга қон теган бўлса, биз уни ювиб, унда намоз ўқир эдик. Агар унга бир нарса тегмаган бўлса, уни (ўша ҳолида) қолдирар эдик ва бу нарса бизни унда намоз ўқишдан тўсмас эди. Соч тараб пардоз қилган бўлсак — биздан бири сочини тараб пардоз қилган бўларди, бас, ғусл қилганида уни ёзмас, балки бошига уч ҳовуч (сув) қуярди. Соч тубларида ҳўлликни кўрса, уни ишқалар, сўнгра бутун баданига сув қуярди.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، أَنَّهَا أَبْصَرَتْ أُمَّ سَلَمَةَ تَصُبُّ الْمَاءَ عَلَى بَوْلِ الْغُلاَمِ مَا لَمْ يَطْعَمْ فَإِذَا طَعِمَ غَسَلَتْهُ وَكَانَتْ تَغْسِلُ بَوْلَ الْجَارِيَةِ .
al-Hasan onasidan rivoyat qilishicha, u Umm Salama (roziyallohu anho)ni oʻgʻil bola taom yemaguncha uning siydigiga suv quyayotganini koʻrgan; bola taom yeydigan boʻlganda esa, u (siydigini) yuvardi. Qiz bolaning siydigini ham yuvardi.ал-Ҳасан онасидан ривоят қилишича, у Умм Салама (розияллоҳу анҳо)ни ўғил бола таом емагунча унинг сийдигига сув қуяётганини кўрган; бола таом ейдиган бўлганда эса, у (сийдигини) юварди. Қиз боланинг сийдигини ҳам юварди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أُمِّ وَلَدٍ، لإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهَا سَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ . فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ " .
Ibrohim ibn Abdurrahmon ibn Avfning umm valadi (kanizagi)dan rivoyat qilinishicha, u Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho)dan soʻradi va: «Men etagi uzun ayolman, kir (iflos) joylarda yuraman (qanday qilay?)», dedi. Shunda Umm Salama (roziyallohu anho): Rasululloh ﷺ: «Undan keyingi (yer) uni poklaydi», dedilar, deb (javob berdi).Иброҳим ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг умм валади (канизаги)дан ривоят қилинишича, у Набий ﷺ нинг завжалари Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан сўради ва: «Мен этаги узун аёлман, кир (ифлос) жойларда юраман (қандай қилай?)», деди. Шунда Умм Салама (розияллоҳу анҳо): Расулуллоҳ ﷺ: «Ундан кейинги (ер) уни поклайди», дедилар, деб (жавоб берди).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يُحَنَّسَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الأَخْنَسِيِّ، عَنْ جَدَّتِهِ، حُكَيْمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ أَوْ عُمْرَةٍ مِنَ الْمَسْجِدِ الأَقْصَى إِلَى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ " . أَوْ " وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . شَكَّ عَبْدُ اللَّهِ أَيَّتَهُمَا قَالَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ يَرْحَمُ اللَّهُ وَكِيعًا أَحْرَمَ مِنْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ يَعْنِي إِلَى مَكَّةَ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning: «Kim Masjidul Aqsodan Masjidul Haromga (qadar boriladigan) haj yoki umra uchun ehrom bogʻlasa, uning oldingi va keyingi gunohlari magʻfirat qilinadi», — yoki: «unga jannat vojib boʻladi», deyayotganlarini eshitganlar. Abdulloh bu ikkisidan qaysi birini aytganlarida shubha qildi. Abu Dovud aytdi: Alloh Vakiʼga rahm qilsin, u Baytul Maqdisdan ehrom bogʻladi, yaʼni Makkaga (qadar).Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким Масжидул Ақсодан Масжидул Ҳаромга (қадар бориладиган) ҳаж ёки умра учун эҳром боғласа, унинг олдинги ва кейинги гуноҳлари мағфират қилинади», — ёки: «унга жаннат вожиб бўлади», деяётганларини эшитганлар. Абдуллоҳ бу иккисидан қайси бирини айтганларида шубҳа қилди. Абу Довуд айтди: Аллоҳ Вакиъга раҳм қилсин, у Байтул Мақдисдан эҳром боғлади, яъни Маккага (қадар).
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ شَكَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أَشْتَكِي فَقَالَ " طُوفِي مِنْ وَرَاءِ النَّاسِ وَأَنْتِ رَاكِبَةٌ " . قَالَتْ فَطُفْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَئِذٍ يُصَلِّي إِلَى جَنْبِ الْبَيْتِ وَهُوَ يَقْرَأُ بِـ { الطُّورِ * وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ } .
Paygʻambar ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺga betob ekanligimdan shikoyat qildim. Shunda u zot: «Sen ulovga minib, odamlarning ortidan tavof qilgin», dedilar. U (Ummu Salama) aytdi: Men tavof qildim, oʻsha paytda Rasululloh ﷺ Baytning yon tomonida namoz oʻqib turardilar va u zot {Tur (togʻi) bilan qasam. Va satrlangan kitob bilan qasam} (Tur 1-2) (oyatlari)ni qiroat qilardilar.Пайғамбар ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺга бетоб эканлигимдан шикоят қилдим. Шунда у зот: «Сен уловга миниб, одамларнинг ортидан тавоф қилгин», дедилар. У (Умму Салама) айтди: Мен тавоф қилдим, ўша пайтда Расулуллоҳ ﷺ Байтнинг ён томонида намоз ўқиб турардилар ва у зот {Тур (тоғи) билан қасам. Ва сатрланган китоб билан қасам} (Тур 1-2) (оятлари)ни қироат қилардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، وَعَنْ أُمِّهِ، زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، - يُحَدِّثَانِهِ جَمِيعًا ذَاكَ عَنْهَا - قَالَتْ كَانَتْ لَيْلَتِي الَّتِي يَصِيرُ إِلَىَّ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَسَاءَ يَوْمِ النَّحْرِ فَصَارَ إِلَىَّ وَدَخَلَ عَلَىَّ وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ وَمَعَهُ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي أُمَيَّةَ مُتَقَمِّصَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِوَهْبٍ " هَلْ أَفَضْتَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ " . قَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ صلى الله عليه وسلم " انْزِعْ عَنْكَ الْقَمِيصَ " . قَالَ فَنَزَعَهُ مِنْ رَأْسِهِ وَنَزَعَ صَاحِبُهُ قَمِيصَهُ مِنْ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالَ وَلِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " إِنَّ هَذَا يَوْمٌ رُخِّصَ لَكُمْ إِذَا أَنْتُمْ رَمَيْتُمُ الْجَمْرَةَ أَنْ تَحِلُّوا " . يَعْنِي مِنْ كُلِّ مَا حَرُمْتُمْ مِنْهُ إِلاَّ النِّسَاءَ " فَإِذَا أَمْسَيْتُمْ قَبْلَ أَنْ تَطُوفُوا هَذَا الْبَيْتَ صِرْتُمْ حُرُمًا كَهَيْئَتِكُمْ قَبْلَ أَنْ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطُوفُوا بِهِ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) — moʻminlarning onasi — rivoyat qiladi: U: «Rasululloh ﷺ huzurimga keladigan kecham qurbonlik kuni kechqurun edi. Bas, u zot huzurimga keldilar va huzurimga Vahb ibn Zamʼa, uning yonida Abu Umayya xonadonidan boʻlgan bir kishi — ikkalasi koʻylak kiygan holda — kirib keldi. Rasululloh ﷺ Vahbga: ‹Ey Abu Abdulloh, ifoza (tavofini) qildingmi?› dedilar. U: ‹Yoʻq, vallohi, yo Rasululloh›, dedi. U zot ﷺ: ‹Koʻylakni yechib tashla›, dedilar. (Vahb) uni boshidan yechib tashladi, hamrohi ham koʻylagini boshidan yechib tashladi. Soʻng (Vahb): ‹Nega, yo Rasululloh?› dedi. U zot: ‹Bu shunday kunki, jamraga tosh otsangiz, ihromdan chiqishingizga sizlarga ruxsat berilgan›, yaʼni ihromda harom boʻlgan har bir narsadan, ayollardan boshqasidan (ruxsat berilgan). ‹Agar bu Baytni (Kaʼbani) tavof qilishingizdan oldin oqshom kirsa, sizlar tavof qilmaguningizcha, jamraga tosh otishingizdan oldingi holatingizdek (yana) ihromli boʻlib qolasizlar›, dedilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — мўминларнинг онаси — ривоят қилади: У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга келадиган кечам қурбонлик куни кечқурун эди. Бас, у зот ҳузуримга келдилар ва ҳузуримга Ваҳб ибн Замъа, унинг ёнида Абу Умайя хонадонидан бўлган бир киши — иккаласи кўйлак кийган ҳолда — кириб келди. Расулуллоҳ ﷺ Ваҳбга: ‹Эй Абу Абдуллоҳ, ифоза (тавофини) қилдингми?› дедилар. У: ‹Йўқ, валлоҳи, ё Расулуллоҳ›, деди. У зот ﷺ: ‹Кўйлакни ечиб ташла›, дедилар. (Ваҳб) уни бошидан ечиб ташлади, ҳамроҳи ҳам кўйлагини бошидан ечиб ташлади. Сўнг (Ваҳб): ‹Нега, ё Расулуллоҳ?› деди. У зот: ‹Бу шундай кунки, жамрага тош отсангиз, иҳромдан чиқишингизга сизларга рухсат берилган›, яъни иҳромда ҳаром бўлган ҳар бир нарсадан, аёллардан бошқасидан (рухсат берилган). ‹Агар бу Байтни (Каъбани) тавоф қилишингиздан олдин оқшом кирса, сизлар тавоф қилмагунингизча, жамрага тош отишингиздан олдинги ҳолатингиздек (яна) иҳромли бўлиб қоласизлар›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي أُخْتِي قَالَ " فَأَفْعَلُ مَاذَا " . قَالَتْ فَتَنْكِحُهَا . قَالَ " أُخْتَكِ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " أَوَتُحِبِّينَ ذَاكَ " . قَالَتْ لَسْتُ بِمُخْلِيَةٍ بِكَ وَأَحَبُّ مَنْ شَرَكَنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي . قَالَ " فَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِي " . قَالَتْ فَوَاللَّهِ لَقَدْ أُخْبِرْتُ أَنَّكَ تَخْطُبُ دُرَّةَ - أَوْ ذَرَّةَ شَكَّ زُهَيْرٌ - بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ . قَالَ " بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " أَمَا وَاللَّهِ لَوْ لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حِجْرِي مَا حَلَّتْ لِي إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَاهَا ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ بَنَاتِكُنَّ وَلاَ أَخَوَاتِكُنَّ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Umm Habiba (roziyallohu anho): «Ey Rasululloh, mening singlimga (uylanishga) ragʻbatingiz bormi?» dedi. U zot: «Nima qilay?» dedilar. U: «Unga uylansangiz», dedi. U zot: «Singlinggami?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Sen buni yoqtirasanmi?» dedilar. U: «Men sizga yolgʻiz xotin emasman (boshqa kundoshlarim bor), shu yaxshilikda menga sherik boʻladiganlarning eng yoqimlisi mening singlim boʻlishini istayman», dedi. U zot: «Albatta, u menga halol emas», dedilar. U: «Vallohi, menga sizning Abu Salamaning qizi Durra — yoki Zarra, buni roviy Zuhayr shubha qildi — ni xostgorlik qilayotganingiz xabar berilgan edi», dedi. U zot: «Umm Salamaning qizinimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ogoh boʻl, vallohi, agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham, menga halol boʻlmas edi. Chunki u mening sut akamning qizidir — meni va uning otasini Suvayba emizgan. Shunday ekan, menga qizlaringiz va singillaringizni taklif qilmanglar», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо): «Эй Расулуллоҳ, менинг синглимга (уйланишга) рағбатингиз борми?» деди. У зот: «Нима қилай?» дедилар. У: «Унга уйлансангиз», деди. У зот: «Синглинггами?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Сен буни ёқтирасанми?» дедилар. У: «Мен сизга ёлғиз хотин эмасман (бошқа кундошларим бор), шу яхшиликда менга шерик бўладиганларнинг энг ёқимлиси менинг синглим бўлишини истайман», деди. У зот: «Албатта, у менга ҳалол эмас», дедилар. У: «Валлоҳи, менга сизнинг Абу Саламанинг қизи Дурра — ёки Зарра, буни ровий Зуҳайр шубҳа қилди — ни хостгорлик қилаётганингиз хабар берилган эди», деди. У зот: «Умм Саламанинг қизиними?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Огоҳ бўл, валлоҳи, агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам, менга ҳалол бўлмас эди. Чунки у менинг сут акамнинг қизидир — мени ва унинг отасини Сувайба эмизган. Шундай экан, менга қизларингиз ва сингилларингизни таклиф қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، حَدَّثَنِي بُدَيْلٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا لاَ تَلْبَسُ الْمُعَصْفَرَ مِنَ الثِّيَابِ وَلاَ الْمُمَشَّقَةَ وَلاَ الْحُلِيَّ وَلاَ تَخْتَضِبُ وَلاَ تَكْتَحِلُ " .
Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Eri vafot etgan ayol asfur (zaʼfaron rangi) bilan boʻyalgan kiyim ham, mishq (qizil tuproq) bilan boʻyalgan kiyim ham, taqinchoq ham kiymaydi; xina qoʻymaydi va surma surtmaydi», dedilar.Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Эри вафот этган аёл асфур (заъфарон ранги) билан бўялган кийим ҳам, мишқ (қизил тупроқ) билан бўялган кийим ҳам, тақинчоқ ҳам киймайди; хина қўймайди ва сурма суртмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يَصُومُ مِنَ السَّنَةِ شَهْرًا تَامًّا إِلاَّ شَعْبَانَ يَصِلُهُ بِرَمَضَانَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho) — Mumin onalaridan — Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot yil davomida Shaʼbondan boshqa biror oyni toʻlaligicha roʻza tutmas edilar, uni (Shaʼbonni) Ramazonga ulardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — Мумин оналаридан — Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот йил давомида Шаъбондан бошқа бирор ойни тўлалигича рўза тутмас эдилар, уни (Шаъбонни) Рамазонга улардилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ هُنَيْدَةَ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ أُمِّهِ، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنِ الصِّيَامِ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنِي أَنْ أَصُومَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ أَوَّلُهَا الاِثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga har oyda uch kun — boshlanishi dushanba va payshanba (kunlari) roʻza tutishni buyurar edilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ҳар ойда уч кун — бошланиши душанба ва пайшанба (кунлари) рўза тутишни буюрар эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُسْلِمٍ اللَّيْثِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ لَهُ ذِبْحٌ يَذْبَحُهُ فَإِذَا أَهَلَّ هِلاَلُ ذِي الْحِجَّةِ فَلاَ يَأْخُذَنَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ مِنْ أَظْفَارِهِ شَيْئًا حَتَّى يُضَحِّيَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ اخْتَلَفُوا عَلَى مَالِكٍ وَعَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو فِي عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ بَعْضُهُمْ عُمَرُ وَأَكْثَرُهُمْ قَالَ عَمْرٌو . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ عَمْرُو بْنُ مُسْلِمِ بْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيُّ الْجُنْدَعِيُّ .
Ubaydulloh ibn Muoz bizga aytdiki, otam bizga aytdi, Muhammad ibn Amr bizga aytdi, Amr ibn Muslim al-Laysiy bizga aytdi. U dedi: Men Said ibn al-Musayyabning shunday deganini eshitdim: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kimning soʻyadigan qurbonligi boʻlsa-yu, Zulhijja oyining hiloli koʻrinsa, qurbonlik qilguniga qadar sochidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsa olmasin». Abu Dovud dedi: Molik va Muhammad ibn Amrning rivoyatlarida Amr ibn Muslimning ismida ixtilof qilishgan: baʼzilari Umar deyishgan, koʻpchiligi esa Amr degan. Abu Dovud dedi: U Amr ibn Muslim ibn Ukayma al-Laysiy al-Jundaiydir.Убайдуллоҳ ибн Муоз бизга айтдики, отам бизга айтди, Муҳаммад ибн Амр бизга айтди, Амр ибн Муслим ал-Лайсий бизга айтди. У деди: Мен Саид ибн ал-Мусайябнинг шундай деганини эшитдим: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Кимнинг сўядиган қурбонлиги бўлса-ю, Зулҳижжа ойининг ҳилоли кўринса, қурбонлик қилгунига қадар сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарса олмасин». Абу Довуд деди: Молик ва Муҳаммад ибн Амрнинг ривоятларида Амр ибн Муслимнинг исмида ихтилоф қилишган: баъзилари Умар дейишган, кўпчилиги эса Амр деган. Абу Довуд деди: У Амр ибн Муслим ибн Укайма ал-Лайсий ал-Жундаийдир.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِهَابٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَعْنٍ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ أَبِي كَثِيرٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَقُولَ عِنْدَ أَذَانِ الْمَغْرِبِ " اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا إِقْبَالُ لَيْلِكَ وَإِدْبَارُ نَهَارِكَ وَأَصْوَاتُ دُعَاتِكَ فَاغْفِرْ لِي " .
Ummu Salama, moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ menga shom azoni paytida shunday deyishni oʻrgatdilar: «Allohim, albatta bu Sening kechang kirib kelishi, kunduzing ortga ketishi va Senga chorlovchilaring ovozlaridir, bas, meni magʻfirat qil.»Умму Салама, мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга шом азони пайтида шундай дейишни ўргатдилар: «Аллоҳим, албатта бу Сенинг кечанг кириб келиши, кундузинг ортга кетиши ва Сенга чорловчиларинг овозларидир, бас, мени мағфират қил.»
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَتُصَلِّي الْمَرْأَةُ فِي دِرْعٍ وَخِمَارٍ لَيْسَ عَلَيْهَا إِزَارٌ قَالَ " إِذَا كَانَ الدِّرْعُ سَابِغًا يُغَطِّي ظُهُورَ قَدَمَيْهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَكْرُ بْنُ مُضَرَ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ لَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَصَرُوا بِهِ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ رضى الله عنها .
Muhammad ibn Zayd shu hadisni rivoyat qildi va Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qildiki, u (Ummu Salama) Paygʻambar ﷺdan: «Ayol kishi belida izori boʻlmagan holda, koʻylak va x+imorda namoz oʻqiyveradimi?» deb soʻradi. U zot: «Agar koʻylak keng boʻlib, uning oyoqlari ustini (yuzasini) berkitsa (boʻladi)», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Molik ibn Anas, Bakr ibn Muzar, Hafs ibn Gʻiyos, Ismoil ibn Jaʼfar, Ibn Abu Ziʼb va Ibn Ishoq Muhammad ibn Zayddan, u onasidan, u Ummu Salamadan rivoyat qilishgan. Ulardan hech biri Paygʻambar ﷺni zikr qilmagan; uni faqat Ummu Salama (roziyallohu anho)ga toʻxtatib (mavquf) qoldirishgan.Муҳаммад ибн Зайд шу ҳадисни ривоят қилди ва Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдики, у (Умму Салама) Пайғамбар ﷺдан: «Аёл киши белида изори бўлмаган ҳолда, кўйлак ва х+иморда намоз ўқийверадими?» деб сўради. У зот: «Агар кўйлак кенг бўлиб, унинг оёқлари устини (юзасини) беркитса (бўлади)», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Молик ибн Анас, Бакр ибн Музар, Ҳафс ибн Ғиёс, Исмоил ибн Жаъфар, Ибн Абу Зиъб ва Ибн Ишоқ Муҳаммад ибн Зайддан, у онасидан, у Умму Саламадан ривоят қилишган. Улардан ҳеч бири Пайғамбар ﷺни зикр қилмаган; уни фақат Умму Салама (розияллоҳу анҳо)га тўхтатиб (мавқуф) қолдиришган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ هِنْدَ بِنْتِ الْحَارِثِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَلَّمَ مَكَثَ قَلِيلاً وَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ ذَلِكَ كَيْمَا يَنْفُذَ النِّسَاءُ قَبْلَ الرِّجَالِ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlarida, ozgina (oʻrinlarida) toʻxtab turardilar. Odamlar buni ayollar erkaklardan oldin (masjiddan) chiqib ketishlari uchun deb bilardilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида, озгина (ўринларида) тўхтаб турардилар. Одамлар буни аёллар эркаклардан олдин (масжиддан) чиқиб кетишлари учун деб билардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا حَضَرْتُمُ الْمَيِّتَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ " . فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَقُولُ قَالَ " قُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَأَعْقِبْنَا عُقْبَى صَالِحَةً " . قَالَتْ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ تَعَالَى بِهِ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mayyitning oldida hozir boʻlsangiz, yaxshi soʻz aytinglar, chunki farishtalar siz aytgan narsaga omin deydilar», dedilar. Abu Salama vafot etganda men: «Ey Rasululloh, men nima deyay?» dedim. U zot: «‹Allohummagʻfir lahu va aʼqibnaa uqbaa solihatan — Allohim, uni kechirgin va bizga yaxshi oqibat bergin› deb ayt», dedilar. U (Umm Salama): Shunda Alloh taolo menga uning oʻrniga Muhammad ﷺni oqibat qildi (nasib etdi), dedi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маййитнинг олдида ҳозир бўлсангиз, яхши сўз айтинглар, чунки фаришталар сиз айтган нарсага омин дейдилар», дедилар. Абу Салама вафот этганда мен: «Эй Расулуллоҳ, мен нима деяй?» дедим. У зот: «‹Аллоҳуммағфир лаҳу ва аъқибнаа уқбаа солиҳатан — Аллоҳим, уни кечиргин ва бизга яхши оқибат бергин› деб айт», дедилар. У (Умм Салама): Шунда Аллоҳ таоло менга унинг ўрнига Муҳаммад ﷺни оқибат қилди (насиб этди), деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ أَبُو مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، - يَعْنِي الْفَزَارِيَّ - عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَبِي سَلَمَةَ وَقَدْ شَقَّ بَصَرُهُ فَأَغْمَضَهُ فَصَيَّحَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِهِ فَقَالَ " لاَ تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ إِلاَّ بِخَيْرٍ فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ " . ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لأَبِي سَلَمَةَ وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي الْمَهْدِيِّينَ وَاخْلُفْهُ فِي عَقِبِهِ فِي الْغَابِرِينَ وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ رَبَّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ افْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَتَغْمِيضُ الْمَيِّتِ بَعْدَ خُرُوجِ الرُّوحِ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ الْمُقْرِئَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَيْسَرَةَ رَجُلاً عَابِدًا يَقُولُ غَمَّضْتُ جَعْفَرًا الْمُعَلِّمَ وَكَانَ رَجُلاً عَابِدًا فِي حَالَةِ الْمَوْتِ فَرَأَيْتُهُ فِي مَنَامِي لَيْلَةَ مَاتَ يَقُولُ أَعْظَمُ مَا كَانَ عَلَىَّ تَغْمِيضُكَ لِي قَبْلَ أَنْ أَمُوتَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Salamaning oldiga kirdilar, uning koʻzi ochiq qotib qolgan edi. Bas, u zot uning koʻzini yumdirdilar. Soʻng uning ahlidan baʼzi odamlar faryod chekib yigʻladilar. Shunda u zot: «Oʻzlaringizga faqat yaxshilik tilab duo qilinglar, chunki farishtalar siz aytgan narsaga omin deydilar», dedilar. Soʻng: «Allohim, Abu Salamani magʻfirat qilgin, uning darajasini hidoyat topganlar orasida koʻtargin, qolganlar ichida uning zurriyotini oʻrniga qoʻygin va bizni hamda uni kechirgin, ey olamlar Robbi. Allohim, uning qabrini keng qilgin va unga nur ato etgin», deb duo qildilar. Abu Dovud aytdi: Mayyitning koʻzini yumdirish ruh chiqib boʻlganidan keyin boʻladi. Men Muhammad ibn Muhammad ibn Numon al-Muqridan eshitdim, u shunday dedi: Men obid kishi boʻlmish Abu Maysaradan eshitdim, u dedi: Men Jaʼfar al-Muallimni — u obid kishi edi — oʻlim holatida koʻzini yumdirdim. Bas, uni oʻlgan kechasi tushimda koʻrdim, u: «Menga eng ulugʻ boʻlgan narsa, sening men oʻlishimdan oldin koʻzimni yumdirib qoʻyganing edi», derdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Саламанинг олдига кирдилар, унинг кўзи очиқ қотиб қолган эди. Бас, у зот унинг кўзини юмдирдилар. Сўнг унинг аҳлидан баъзи одамлар фарёд чекиб йиғладилар. Шунда у зот: «Ўзларингизга фақат яхшилик тилаб дуо қилинглар, чунки фаришталар сиз айтган нарсага омин дейдилар», дедилар. Сўнг: «Аллоҳим, Абу Саламани мағфират қилгин, унинг даражасини ҳидоят топганлар орасида кўтаргин, қолганлар ичида унинг зурриётини ўрнига қўйгин ва бизни ҳамда уни кечиргин, эй оламлар Робби. Аллоҳим, унинг қабрини кенг қилгин ва унга нур ато этгин», деб дуо қилдилар. Абу Довуд айтди: Маййитнинг кўзини юмдириш руҳ чиқиб бўлганидан кейин бўлади. Мен Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Нумон ал-Муқридан эшитдим, у шундай деди: Мен обид киши бўлмиш Абу Майсарадан эшитдим, у деди: Мен Жаъфар ал-Муаллимни — у обид киши эди — ўлим ҳолатида кўзини юмдирдим. Бас, уни ўлган кечаси тушимда кўрдим, у: «Менга энг улуғ бўлган нарса, сенинг мен ўлишимдан олдин кўзимни юмдириб қўйганинг эди», дерди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَصَابَتْ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَقُلْ { إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ } اللَّهُمَّ عِنْدَكَ أَحْتَسِبُ مُصِيبَتِي فَآجِرْنِي فِيهَا وَأَبْدِلْ لِي خَيْرًا مِنْهَا " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birontaringizga musibat yetsa, u: ‹{Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Unga qaytguvchimiz} (Baqara 156). Allohim, men musibatimning ajrini Sendan umid qilaman, bas, menga unda ajr bergin va menga undan koʻra yaxshiroq narsani badal qilib bergin›, desin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биронтарингизга мусибат етса, у: ‹{Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, биз Унга қайтгувчимиз} (Бақара 156). Аллоҳим, мен мусибатимнинг ажрини Сендан умид қиламан, бас, менга унда ажр бергин ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани бадал қилиб бергин›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ بِشَىْءٍ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Men ham bir insondirman. Sizlar oldimga nizolaringizni keltirasiz. Baʼzilaringiz oʻz daʼvosini boshqalardan koʻra notiqroq bayon qilishi mumkin. Shunda men undan eshitganimga koʻra uning foydasiga hukm qilishim mumkin. Bas, kimning foydasiga, (aslida) birodarining haqqi boʻlgan biror narsani hukm qilib bersam, u (haqsiz hukm bilan) undan hech narsa olmasin. Chunki men unga doʻzaxdan bir parcha kesib berayotgan boʻlaman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам бир инсондирман. Сизлар олдимга низоларингизни келтирасиз. Баъзиларингиз ўз даъвосини бошқалардан кўра нотиқроқ баён қилиши мумкин. Шунда мен ундан эшитганимга кўра унинг фойдасига ҳукм қилишим мумкин. Бас, кимнинг фойдасига, (аслида) биродарининг ҳаққи бўлган бирор нарсани ҳукм қилиб берсам, у (ҳақсиз ҳукм билан) ундан ҳеч нарса олмасин. Чунки мен унга дўзахдан бир парча кесиб бераётган бўламан», дедилар.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاَنِ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ لَهُمَا لَمْ تَكُنْ لَهُمَا بَيِّنَةٌ إِلاَّ دَعْوَاهُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَبَكَى الرَّجُلاَنِ وَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَقِّي لَكَ . فَقَالَ لَهُمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا إِذْ فَعَلْتُمَا مَا فَعَلْتُمَا فَاقْتَسِمَا وَتَوَخَّيَا الْحَقَّ . ثُمَّ اسْتَهِمَا ثُمَّ تَحَالاَّ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning oldilariga ikki kishi kelib, oʻzlariga (tegishli) merosxoʻrlik haqida nizolashardi. Ularning daʼvolaridan boshqa hech qanday hujjati yoʻq edi. Shunda Nabiy ﷺ — (roviy) avvalgisiga oʻxshashini zikr qildi. Bas, ikkala kishi yigʻlab yubordi va har biri: «Mening haqqim senga boʻlsin», dedi. Shunda Nabiy ﷺ ularga: «Modomiki sizlar (shunday) qildingiz, endi (mol-mulkni) boʻlib oling-da, haqqa intiling. Soʻng qurʼa tashlang, soʻng bir-biringizni rozi qilib, halollashing», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига икки киши келиб, ўзларига (тегишли) меросхўрлик ҳақида низолашарди. Уларнинг даъволаридан бошқа ҳеч қандай ҳужжати йўқ эди. Шунда Набий ﷺ — (ровий) аввалгисига ўхшашини зикр қилди. Бас, иккала киши йиғлаб юборди ва ҳар бири: «Менинг ҳаққим сенга бўлсин», деди. Шунда Набий ﷺ уларга: «Модомики сизлар (шундай) қилдингиз, энди (мол-мулкни) бўлиб олинг-да, ҳаққа интилинг. Сўнг қуръа ташланг, сўнг бир-бирингизни рози қилиб, ҳалоллашинг», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، حَدَّثَنَا أُسَامَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ وَأَشْيَاءَ قَدْ دَرَسَتْ فَقَالَ " إِنِّي إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِرَأْيِي فِيمَا لَمْ يُنْزَلْ عَلَىَّ فِيهِ " .
Ibrohim ibn Muso ar-Roziy bizga hadis aytdi, Iso bizga xabar berdi, Usoma bizga hadis aytdi, u Abdulloh ibn Rofeʼdan rivoyat qildi, u: «Umm Salama (roziyallohu anho)dan eshitdim», dedi. U Paygʻambar ﷺdan shu hadisni rivoyat qildi. U: «(Ikki kishi) meros va vaqt oʻtishi bilan eskirib ketgan narsalar haqida tortishar edilar», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men oranglarda menga vahiy nozil qilinmagan narsalarda faqat oʻz raʼyim bilan hukm qilaman», dedilar.Иброҳим ибн Мусо ар-Розий бизга ҳадис айтди, Исо бизга хабар берди, Усома бизга ҳадис айтди, у Абдуллоҳ ибн Рофеъдан ривоят қилди, у: «Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан эшитдим», деди. У Пайғамбар ﷺдан шу ҳадисни ривоят қилди. У: «(Икки киши) мерос ва вақт ўтиши билан эскириб кетган нарсалар ҳақида тортишар эдилар», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен орангларда менга ваҳий нозил қилинмаган нарсаларда фақат ўз раъйим билан ҳукм қиламан», дедилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو الْفُقَيْمِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ وَمُفَتِّرٍ .
Moʻminlarning onasi Ummu Salama (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ har bir mast qiluvchi va sustlashtiruvchi narsadan qaytardilar.Мўминларнинг онаси Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир маст қилувчи ва сустлаштирувчи нарсадан қайтардилар.