حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Menga sabo (sharq) shamoli bilan yordam berildi, Od esa dabur (gʻarb) shamoli bilan halok qilindi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Менга сабо (шарқ) шамоли билан ёрдам берилди, Од эса дабур (ғарб) шамоли билан ҳалок қилинди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ رَوْحٌ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذِهِ عُمْرَةٌ اسْتَمْتَعْنَا بِهَا فَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ الْحِلَّ كُلَّهُ فَقَدْ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bu bir umradirki, biz undan foydalandik. Kimning yonida hadyi (qurbonlik) boʻlmasa, u ihromdan butunlay chiqsin. Endi umra qiyomat kunigacha hajga kirdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бу бир умрадирки, биз ундан фойдаландик. Кимнинг ёнида ҳадйи (қурбонлик) бўлмаса, у иҳромдан бутунлай чиқсин. Энди умра қиёмат кунигача ҳажга кирди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ الطَّائِيِّ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يَأْكُلَ مِنْهُ أَوْ يُؤْكَلَ مِنْهُ وَحَتَّى يُوزَنَ قَالَ فَقُلْتُ مَا يُوزَنُ فَقَالَ رَجُلٌ عِنْدَهُ حَتَّى يُحْزَرَ
Abul-Baxtariy at-Toiy aytdi: Men Ibn Abbosdan xurmo sotish haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ xurmoni undan yeyilguncha yoki yeyishga yaroqli boʻlguncha, hamda oʻlchanguncha (sotilishidan) qaytardilar», dedi. (Abul-Baxtariy) dedi: Men: «Oʻlchanadi degani nima?» dedim. Shunda uning yonidagi bir kishi: «Toki (uning miqdori) chamalab belgilanguncha», dedi.Абул-Бахтарий ат-Тоий айтди: Мен Ибн Аббосдан хурмо сотиш ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ хурмони ундан ейилгунча ёки ейишга яроқли бўлгунча, ҳамда ўлчангунча (сотилишидан) қайтардилар», деди. (Абул-Бахтарий) деди: Мен: «Ўлчанади дегани нима?» дедим. Шунда унинг ёнидаги бир киши: «Токи (унинг миқдори) чамалаб белгилангунча», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي فَجَعَلَ جَدْيٌ يُرِيدُ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يَتَقَدَّمُ وَيَتَأَخَّرُ قَالَ حَجَّاجٌ يَتَّقِيهِ وَيَتَأَخَّرُ حَتَّى يُرَى وَرَاءَ الْجَدْيِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ namoz oʻqiyotgan edilar. Shunda bir uloq u zotning oldilaridan oʻtmoqchi boʻldi, u zot esa oldinga yurib, orqaga tisarila boshladilar. Hajjoj: «Undan saqlanib, orqaga tisarildilar, hatto uloqning ortida koʻrindilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ намоз ўқиётган эдилар. Шунда бир улоқ у зотнинг олдиларидан ўтмоқчи бўлди, у зот эса олдинга юриб, орқага тисарила бошладилар. Ҳажжож: «Ундан сақланиб, орқага тисарилдилар, ҳатто улоқнинг ортида кўриндилар», деди.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ فَصَلَّى أَرْبَعًا ثُمَّ قَالَ أَنَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ الْغُلَامُ قَالَ شُعْبَةُ أَوْ شَيْئًا نَحْوَ هَذَا قَالَ ثُمَّ نَامَ قَالَ ثُمَّ قَامَ فَتَوَضَّأَ قَالَ لَا أَحْفَظُ وُضُوءَهُ قَالَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ قَالَ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ قَالَ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ قَالَ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men xolam Maymunaning uyida tunadim. Rasululloh ﷺ xufton namozini oʻqidilar, soʻng kelib toʻrt (rakaat) oʻqidilar, soʻng: «Bolakay — yoki bola — uxladimi?» dedilar. Shuʼba: «Yoki shunga oʻxshash bir narsa (dedilar)», dedi. (Ibn Abbos) aytdi: Soʻng uxladilar. Soʻng turib taharat qildilar — (roviy) aytdi: Men u zotning taharatlarini yodda saqlamadim. Soʻng turib namoz oʻqidilar; men u zotning chap tomonlarida turdim, u zot esa meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Soʻng besh rakaat oʻqidilar, soʻng ikki rakaat oʻqidilar, soʻng xurraklarini eshitgunimcha uxladilar, soʻng ikki rakaat oʻqidilar, soʻng namozga chiqdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен холам Маймунанинг уйида тунадим. Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини ўқидилар, сўнг келиб тўрт (ракаат) ўқидилар, сўнг: «Болакай — ёки бола — ухладими?» дедилар. Шуъба: «Ёки шунга ўхшаш бир нарса (дедилар)», деди. (Ибн Аббос) айтди: Сўнг ухладилар. Сўнг туриб таҳарат қилдилар — (ровий) айтди: Мен у зотнинг таҳаратларини ёдда сақламадим. Сўнг туриб намоз ўқидилар; мен у зотнинг чап томонларида турдим, у зот эса мени ўнг томонларига ўтказдилар. Сўнг беш ракаат ўқидилар, сўнг икки ракаат ўқидилар, сўнг хурракларини эшитгунимча ухладилар, сўнг икки ракаат ўқидилар, сўнг намозга чиқдилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ وَهُوَ يَغْزُو مَكَّةَ فَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ دَعَا بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَهُ قَالَ ثُمَّ أَفْطَرَ أَصْحَابُهُ حَتَّى أَتَوْا مَكَّةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkaga gʻazot qilib borar ekanlar, Ramazonda chiqdilar va Qudaydga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir kosa sut soʻrab, uni ichdilar. (Ibn Abbos) aytdi: Soʻng ashoblari ham Makkaga yetguncha roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккага ғазот қилиб борар эканлар, Рамазонда чиқдилар ва Қудайдга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир коса сут сўраб, уни ичдилар. (Ибн Аббос) айтди: Сўнг ашоблари ҳам Маккага етгунча рўзаларини очдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi — qusugʻiga qaytgan kishi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи — қусуғига қайтган киши кабидир», дедилар.
حَجَّاجٌ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَنَسَبَهُ إِلَى أَبِيهِ قَالَ وَذَكَرَ أَنَّهُ أُسْرِيَ بِهِ وَأَنَّهُ رَأَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام آدَمَ طُوَالًا كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَذَكَرَ أَنَّهُ رَأَى عِيسَى مَرْبُوعًا إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ جَعْدًا وَذَكَرَ أَنَّهُ رَأَى الدَّجَّالَ وَمَالِكًا خَازِنَ النَّارِ
Nabiyingiz ﷺ ning amakivachchalari (Ibn Abbos roziyallohu anhumo) soʻzlab berdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla: ‹Hech bir banda uchun: Men Yunus ibn Mattadan yaxshiroqman, deyish lozim emas›, dedi», dedilar — va u zot uni otasiga nisbat berdilar. (Roviy) aytdi: U zot oʻzlari (tunda) sayr ettirilganlarini zikr qildilar va Muso alayhissalomni koʻrganlarini — u bugʻdayrang, uzun boʻyli, goʻyo Shanuʼa erkaklaridan biri kabi (edi) — zikr qildilar. Yana Isoni oʻrtacha boʻyli, qizgʻish-oq va jingalak sochli holda koʻrganlarini zikr qildilar. Hamda Dajjolni va doʻzax xazinaboni Molikni koʻrganlarini zikr qildilar.Набийингиз ﷺ нинг амакиваччалари (Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо) сўзлаб берди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Ҳеч бир банда учун: Мен Юнус ибн Маттадан яхшироқман, дейиш лозим эмас›, деди», дедилар — ва у зот уни отасига нисбат бердилар. (Ровий) айтди: У зот ўзлари (тунда) сайр эттирилганларини зикр қилдилар ва Мусо алайҳиссаломни кўрганларини — у буғдайранг, узун бўйли, гўё Шануъа эркакларидан бири каби (эди) — зикр қилдилар. Яна Исони ўртача бўйли, қизғиш-оқ ва жингалак сочли ҳолда кўрганларини зикр қилдилар. Ҳамда Дажжолни ва дўзах хазинабони Моликни кўрганларини зикр қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ الرَّيَاحِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَمَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَنَسَبَهُ إِلَى أَبِيهِ وَذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
Nabiyingiz ﷺ ning amakivachchalari (Ibn Abbos roziyallohu anhumo) bizga soʻzlab berdi: «Hech bir banda uchun ‹Men Yunus ibn Mattadan yaxshiroqman› deyish lozim emas» — va u zot uni otasiga nisbat berdilar. Rasululloh ﷺ oʻzlari (tunda) sayr ettirilgan paytni zikr qilib: «Muso — bugʻdayrang, uzun boʻyli, goʻyo Shanuʼa erkaklaridan biri kabi (edi)», dedilar. Va: «Iso — jingalak sochli, oʻrtacha (boʻyli) edi», dedilar. Hamda jahannam xazinaboni Molikni zikr qildilar va Dajjolni zikr qildilar.Набийингиз ﷺ нинг амакиваччалари (Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо) бизга сўзлаб берди: «Ҳеч бир банда учун ‹Мен Юнус ибн Маттадан яхшироқман› дейиш лозим эмас» — ва у зот уни отасига нисбат бердилар. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари (тунда) сайр эттирилган пайтни зикр қилиб: «Мусо — буғдайранг, узун бўйли, гўё Шануъа эркакларидан бири каби (эди)», дедилар. Ва: «Исо — жингалак сочли, ўртача (бўйли) эди», дедилар. Ҳамда жаҳаннам хазинабони Моликни зикр қилдилар ва Дажжолни зикр қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَسَّانَ الْأَعْرَجَ قَالَ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْهُجَيْمِ لِابْنِ عَبَّاسٍمَا هَذِهِ الْفُتْيَا الَّتِي قَدْ تَشَغَّفَتْ أَوْ تَشَعَّبَتْ بِالنَّاسِ أَنَّ مَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ فَقَدْ حَلَّ فَقَالَ سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ رَغِمْتُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Banu Hujaymdan boʻlgan bir kishi Ibn Abbosga: «Sizning bu fatvoyingiz nima ediki, odamlarni qiziqtirib (yoki: nizoga solib) qoʻyibdi — kim Baytni tavof qilsa, ehromdan chiqibdi (degan fatvoyingiz)?» dedi. Shunda (Ibn Abbos): «Bu Nabiyingiz ﷺ ning sunnatidir, garchi siz xush koʻrmasangiz ham», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бану Ҳужаймдан бўлган бир киши Ибн Аббосга: «Сизнинг бу фатвойингиз нима эдики, одамларни қизиқтириб (ёки: низога солиб) қўйибди — ким Байтни тавоф қилса, эҳромдан чиқибди (деган фатвойингиз)?» деди. Шунда (Ибн Аббос): «Бу Набийингиз ﷺ нинг суннатидир, гарчи сиз хуш кўрмасангиз ҳам», деди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا حَسَّانَ الْأَعْرَجَ قَالَ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْهُجَيْمِ يُقَالُ لَهُ فُلَانُ بْنُ بُجَيْلٍ لِابْنِ عَبَّاسٍمَا هَذِهِ الْفَتْوَى الَّتِي قَدْ تَشَغَّفَتْ النَّاسَ مَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ فَقَدْ حَلَّ فَقَالَ سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ رَغِمْتُمْقَالَ شُعْبَةُ أَنَا أَقُولُ شَغَبَتْ وَلَا أَدْرِي كَيْفَ هِيَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ قَدْ تَفَشَّغَ فِي النَّاسِ
Abu Hasson al-Aʼraj aytdi: Banu Hujaymdan Fulon ibn Bujayl deyiladigan bir kishi Ibn Abbosga: «Odamlarni qiziqtirib qoʻygan bu fatvo nima — kim Baytni tavof qilsa, ehromdan chiqibdi (degani)?» dedi. Shunda (Ibn Abbos): «Bu Nabiyingiz ﷺ ning sunnatidir, garchi siz xush koʻrmasangiz ham», dedi. Shuʼba aytdi: Men «shagʻabat» (nizoga soldi) deb aytaman, uning qanday ekanini bilmayman. Bahz bizga soʻzlab berdi: Hammom bizga soʻzlab berdi: Qatoda bizga soʻzlab berdi — va u hadisni zikr qildi hamda: «Odamlar orasida yoyilib ketdi», dedi.Абу Ҳассон ал-Аъраж айтди: Бану Ҳужаймдан Фулон ибн Бужайл дейиладиган бир киши Ибн Аббосга: «Одамларни қизиқтириб қўйган бу фатво нима — ким Байтни тавоф қилса, эҳромдан чиқибди (дегани)?» деди. Шунда (Ибн Аббос): «Бу Набийингиз ﷺ нинг суннатидир, гарчи сиз хуш кўрмасангиз ҳам», деди. Шуъба айтди: Мен «шағабат» (низога солди) деб айтаман, унинг қандай эканини билмайман. Баҳз бизга сўзлаб берди: Ҳаммом бизга сўзлаб берди: Қатода бизга сўзлаб берди — ва у ҳадисни зикр қилди ҳамда: «Одамлар орасида ёйилиб кетди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجِئْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى وَأَنَا عَلَى حِمَارٍ فَتَرَكْتُهُ بَيْنَ يَدَيْ الصَّفِّ فَدَخَلْتُ فِي الصَّلَاةِ وَقَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ فَلَمْ يَعِبْ ذَلِكَقَالَ وَقَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ فَنَزَلْتُ وَأَرْسَلْتُ الْأَتَانَ فَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكِرْ ذَلِكَ عَلَيَّ أَحَدٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men keldim, Rasululloh ﷺ esa Minoda namoz oʻqiyotgan edilar; men eshak ustida edim. Eshakni safning oldida qoldirib, namozga kirdim; men balogʻat yoshiga yetay deb qolgan edim, u zot buni ayblamadilar. (Roviy) aytdi: Men bu hadisni Abdurrahmonga oʻqib berdim. (Unda): Men urgʻochi eshak minib keldim, oʻsha kunlari balogʻat yoshiga yetay deb qolgan edim, Rasululloh ﷺ esa odamlarga namoz oʻqib turardilar. Men safning bir qismi roʻparasidan oʻtdim-da, (eshakdan) tushib, urgʻochi eshakni qoʻyib yubordim va safga kirdim; buni menga hech kim inkor qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен келдим, Расулуллоҳ ﷺ эса Минода намоз ўқиётган эдилар; мен эшак устида эдим. Эшакни сафнинг олдида қолдириб, намозга кирдим; мен балоғат ёшига етай деб қолган эдим, у зот буни айбламадилар. (Ровий) айтди: Мен бу ҳадисни Абдурраҳмонга ўқиб бердим. (Унда): Мен урғочи эшак миниб келдим, ўша кунлари балоғат ёшига етай деб қолган эдим, Расулуллоҳ ﷺ эса одамларга намоз ўқиб турардилар. Мен сафнинг бир қисми рўпарасидан ўтдим-да, (эшакдан) тушиб, урғочи эшакни қўйиб юбордим ва сафга кирдим; буни менга ҳеч ким инкор қилмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ مِنْ زَمْزَمَ وَهُوَ قَائِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ zamzamdan tik turgan holda ichdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ замзамдан тик турган ҳолда ичдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا خَرَجَتْ الْحَرُورِيَّةُ اعْتَزَلُوا فَقُلْتُ لَهُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ صَالَحَ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ لِعَلِيٍّ اكْتُبْ يَا عَلِيُّ هَذَا مَا صَالَحَ عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا قَاتَلْنَاكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْحُ يَا عَلِيُّ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُكَ امْحُ يَا عَلِيُّ وَاكْتُبْ هَذَا مَا صَالَحَ عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَاللَّهِ لَرَسُولُ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ وَقَدْ مَحَا نَفْسَهُ وَلَمْ يَكُنْ مَحْوُهُ ذَلِكَ يُمْحَاهُ مِنْ النُّبُوَّةِ أَخَرَجْتُ مِنْ هَذِهِ قَالُوا نَعَمْ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Haruriylar chiqib, (jamoatdan) ajralib olishganida, men ularga: «Rasululloh ﷺ Hudaybiya kuni mushriklar bilan sulh tuzdilar va Aliga: ‹Yoz, ey Ali: Bu — Allohning Rasuli Muhammad sulh tuzgan narsadir›, dedilar. Ular: ‹Agar sen Allohning Rasuli ekaningni bilganimizda, sen bilan jang qilmagan boʻlardik›, dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Oʻchir, ey Ali! Allohim, Sen bilasanki, men Sening Rasulingman. Oʻchir, ey Ali, va: Bu — Muhammad ibn Abdulloh sulh tuzgan narsadir, deb yoz›, dedilar. Vallohi, Allohning Rasuli Alidan yaxshiroqdirlar, u zot oʻzlarini (yozuvdan) oʻchirdilar; bu oʻchirish u zotni nubuvvatdan oʻchirgani yoʻq. Men sizni shu (masaladan) chiqardimmi?» dedim. Ular: «Ha», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ҳарурийлар чиқиб, (жамоатдан) ажралиб олишганида, мен уларга: «Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия куни мушриклар билан сулҳ туздилар ва Алига: ‹Ёз, эй Али: Бу — Аллоҳнинг Расули Муҳаммад сулҳ тузган нарсадир›, дедилар. Улар: ‹Агар сен Аллоҳнинг Расули эканингни билганимизда, сен билан жанг қилмаган бўлардик›, дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ўчир, эй Али! Аллоҳим, Сен биласанки, мен Сенинг Расулингман. Ўчир, эй Али, ва: Бу — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ сулҳ тузган нарсадир, деб ёз›, дедилар. Валлоҳи, Аллоҳнинг Расули Алидан яхшироқдирлар, у зот ўзларини (ёзувдан) ўчирдилар; бу ўчириш у зотни нубувватдан ўчиргани йўқ. Мен сизни шу (масаладан) чиқардимми?» дедим. Улар: «Ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَتَبَ إِلَيَّ ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ أُعْطُوا بِدَعْوَاهُمْ ادَّعَى نَاسٌ مِنْ النَّاسِ دِمَاءَ نَاسٍ وَأَمْوَالَهُمْ وَلَكِنَّ الْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ
Ibn Abu Mulayka aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) menga yozib yubordiki, Rasululloh ﷺ: «Agar odamlarga daʼvolariga koʻra berilganda edi, baʼzi odamlar (boshqa) odamlarning qonlari va mollarini daʼvo qilgan boʻlardilar. Lekin qasam daʼvo qilinuvchi (javobgar) zimmasidadir», dedilar.Ибн Абу Мулайка айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) менга ёзиб юбордики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамларга даъволарига кўра берилганда эди, баъзи одамлар (бошқа) одамларнинг қонлари ва молларини даъво қилган бўлардилар. Лекин қасам даъво қилинувчи (жавобгар) зиммасидадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَرْقَمِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُوصِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ vasiyat qilmagan holda vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ васият қилмаган ҳолда вафот этдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَقَالَ كُلُوا مِنْ حَوْلِهَا وَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسْطِهَا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ فِي وَسْطِهَا قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ مِنْ جَوَانِبِهَا أَوْ مِنْ حَافَتَيْهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ga sarid solingan bir katta tovoq keltirildi. Shunda u zot: «Uning atrofidan yenglar, oʻrtasidan yemanglar; chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi», dedilar. Ibn Jaʼfar: «Uning yon tomonlaridan — yoki ikki chetidan», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ га сарид солинган бир катта товоқ келтирилди. Шунда у зот: «Унинг атрофидан енглар, ўртасидан еманглар; чунки барака унинг ўртасига тушади», дедилар. Ибн Жаъфар: «Унинг ён томонларидан — ёки икки четидан», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ {لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ} قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً فَكَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ قَالَ فَقَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَا أُحَرِّكُ شَفَتَيَّ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُ وَقَالَ لِي سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُ كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ} قَالَ جَمْعَهُ فِي صَدْرِكَ ثُمَّ نَقْرَؤُهُ {فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ} فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ {ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ} فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ كَمَا أَقْرَأَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh taoloning {Uni shoshilib (olish) uchun tilingni qimirlatma} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi. U dedi: Nabiy ﷺ vahiy (nozil boʻlishi)dan qattiq mashaqqat tortar va lablarini qimirlatar edilar. (Said) aytdi: Ibn Abbos menga: «Men lablarimni Rasululloh ﷺ qimirlatganlaridek qimirlataman», dedi. Said ham menga: «Men Ibn Abbosning lablarini qimirlatganini koʻrganimdek qimirlataman», dedi. Bas, Alloh azza va jalla: {Uni shoshilib (olish) uchun tilingni qimirlatma. Albatta, uni jamlash va oʻqitish Bizning zimmamizdadir} (oyatini) nozil qildi. (Ibn Abbos): «Uni koʻkragingda jamlash, soʻng uni oʻqishing (Bizning zimmamizda)», dedi. {Bas, qachon Biz uni oʻqisak, uning qiroatiga ergash} — «unga quloq sol va jim tur». {Soʻng, albatta, uni bayon qilish Bizning zimmamizdadir}. Bundan keyin Jibril ketsa, u zot uni (Jibril) qanday oʻqitgan boʻlsa, shunday oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ таолонинг {Уни шошилиб (олиш) учун тилингни қимирлатма} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади. У деди: Набий ﷺ ваҳий (нозил бўлиши)дан қаттиқ машаққат тортар ва лабларини қимирлатар эдилар. (Саид) айтди: Ибн Аббос менга: «Мен лабларимни Расулуллоҳ ﷺ қимирлатганларидек қимирлатаман», деди. Саид ҳам менга: «Мен Ибн Аббоснинг лабларини қимирлатганини кўрганимдек қимирлатаман», деди. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Уни шошилиб (олиш) учун тилингни қимирлатма. Албатта, уни жамлаш ва ўқитиш Бизнинг зиммамиздадир} (оятини) нозил қилди. (Ибн Аббос): «Уни кўкрагингда жамлаш, сўнг уни ўқишинг (Бизнинг зиммамизда)», деди. {Бас, қачон Биз уни ўқисак, унинг қироатига эргаш} — «унга қулоқ сол ва жим тур». {Сўнг, албатта, уни баён қилиш Бизнинг зиммамиздадир}. Бундан кейин Жибрил кетса, у зот уни (Жибрил) қандай ўқитган бўлса, шундай ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُغَيْلِمَةَ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَلَى حُمُرَاتِنَا لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ فَجَعَلَ يَلْطَحُ أَفْخَاذَنَا وَيَقُولُ أَبَنِيَّ لَا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا إِخَالُ أَحَدًا يَرْمِي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ biz — Abdulmuttalib oʻgʻillarining yosh bolalarini Muzdalifa kechasi eshaklarimizga mindirib oldinroq joʻnatdilar va sonlarimizga sekin urib: «Ey bolalarim, quyosh chiqmaguncha jamraga tosh otmanglar», der edilar. Ibn Abbos: «Quyosh chiqmaguncha birov tosh otadi deb oʻylamayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ биз — Абдулмутталиб ўғилларининг ёш болаларини Муздалифа кечаси эшакларимизга миндириб олдинроқ жўнатдилар ва сонларимизга секин уриб: «Эй болаларим, қуёш чиқмагунча жамрага тош отманглар», дер эдилар. Ибн Аббос: «Қуёш чиқмагунча биров тош отади деб ўйламайман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ عَنِ الْحَسَنِ يَعْنِي الْعُرَنِيَّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ جَدْيًا سَقَطَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فَلَمْ يَقْطَعْ صَلَاتَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namoz oʻqiyotgan paytlarida u zotning oldilariga bir uloq tushib qoldi, u zot esa namozlarini uzmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиётган пайтларида у зотнинг олдиларига бир улоқ тушиб қолди, у зот эса намозларини узмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَأَتَى حَاجَتَهُ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ قَامَ فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ لَمْ يُكْثِرْ وَقَدْ أَبْلَغَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ فَتَمَطَّأْتُ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَرَى أَنِّي كُنْتُ أَرْتَقِبُهُ فَتَوَضَّأْتُ فَقَامَ يُصَلِّي فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي بِأُذُنِي فَأَدَارَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَتَامَّتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فَأَتَاهُ بِلَالٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَكَانَ يَقُولُ فِي دُعَائِهِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَمِنْ فَوْقِي نُورًا وَمِنْ تَحْتِي نُورًا وَمِنْ أَمَامِي نُورًا وَمِنْ خَلْفِي نُورًا وَأَعْظِمْ لِي نُورًا قَالَ كُرَيْبٌ وَسَبْعٌ فِي التَّابُوتِقَالَ فَلَقِيتُ بَعْضَ وَلَدِ الْعَبَّاسِ فَحَدَّثَنِي بِهِنَّ فَذَكَرَ عَصَبِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَشَعْرِي وَبَشَرِي قَالَ وَذَكَرَ خَصْلَتَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men xolam Maymunaning huzurida tunadim. Rasululloh ﷺ kechasi turib, hojatlarini bajardilar, soʻng yuzlarini va qoʻllarini yuvdilar. Soʻng turib, mesh (suv idishi) oldiga keldilar-da, uning bogʻichini yechdilar, soʻng ikki taharatning oʻrtasidagi (oʻrtacha) taharat qildilar — koʻp (suv ishlatmadilar), ammo (taharatni) mukammal qildilar. Soʻng turib namoz oʻqidilar. Men ham turdim-da, u zot meni oʻzlarini kuzatib turganimni bilib qolishlarini yoqtirmay kerishdim, soʻng taharat qildim. U zot turib namoz oʻqidilar, men u zotning chap tomonlarida turdim. Shunda u zot qulogʻimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga aylantirib oʻtkazdilar. Rasululloh ﷺ ning tundagi namozlari oʻn uch rakaatga toʻldi. Soʻng yonboshlab uxladilar, hatto pishqirdilar — u zot uxlasalar pishqirar edilar. Soʻng Bilol kelib, u zotni namozdan ogohlantirdi. U zot turib namoz oʻqidilar, taharat qilmadilar. U zotning duolarida (shu soʻzlar) bor edi: «Allohim, qalbimga nur, koʻzimga nur, qulogʻimga nur, oʻngimga nur, chapimga nur, ustimga nur, ostimga nur, oldimga nur, ortimga nur qil va men uchun nurni ulkan qil». Kurayb dedi: Va sandiqda yetta (soʻz ham bor edi). (Roviy) aytdi: Soʻng men Abbosning farzandlaridan biriga uchrashdim, u menga ularni soʻzlab berdi va paylarim, goʻshtim, qonim, sochim va terimni zikr qildi. (Roviy) aytdi: Yana ikki xislatni zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен холам Маймунанинг ҳузурида тунадим. Расулуллоҳ ﷺ кечаси туриб, ҳожатларини бажардилар, сўнг юзларини ва қўлларини ювдилар. Сўнг туриб, меш (сув идиши) олдига келдилар-да, унинг боғичини ечдилар, сўнг икки таҳаратнинг ўртасидаги (ўртача) таҳарат қилдилар — кўп (сув ишлатмадилар), аммо (таҳаратни) мукаммал қилдилар. Сўнг туриб намоз ўқидилар. Мен ҳам турдим-да, у зот мени ўзларини кузатиб турганимни билиб қолишларини ёқтирмай керишдим, сўнг таҳарат қилдим. У зот туриб намоз ўқидилар, мен у зотнинг чап томонларида турдим. Шунда у зот қулоғимдан ушлаб, мени ўнг томонларига айлантириб ўтказдилар. Расулуллоҳ ﷺ нинг тундаги намозлари ўн уч ракаатга тўлди. Сўнг ёнбошлаб ухладилар, ҳатто пишқирдилар — у зот ухласалар пишқирар эдилар. Сўнг Билол келиб, у зотни намоздан огоҳлантирди. У зот туриб намоз ўқидилар, таҳарат қилмадилар. У зотнинг дуоларида (шу сўзлар) бор эди: «Аллоҳим, қалбимга нур, кўзимга нур, қулоғимга нур, ўнгимга нур, чапимга нур, устимга нур, остимга нур, олдимга нур, ортимга нур қил ва мен учун нурни улкан қил». Курайб деди: Ва сандиқда етта (сўз ҳам бор эди). (Ровий) айтди: Сўнг мен Аббоснинг фарзандларидан бирига учрашдим, у менга уларни сўзлаб берди ва пайларим, гўштим, қоним, сочим ва теримни зикр қилди. (Ровий) айтди: Яна икки хислатни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍأَنَّ امْرَأَةً رَفَعَتْ صَبِيًّا لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمِثْلِهِ
Kuraybdan rivoyat qilinadiki, bir ayol oʻzining bolasini koʻtarib: «Yo Rasululloh! Buning ham haji boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr (bor)», dedilar. Abdurrahmon bizga soʻzlab berdi: Sufyon bizga Muhammad ibn Uqbadan, u Kuraybdan, u Ibn Abbosdan shunga oʻxshashini soʻzlab berdi.Курайбдан ривоят қилинадики, бир аёл ўзининг боласини кўтариб: «Ё Расулуллоҳ! Бунинг ҳам ҳажи бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр (бор)», дедилар. Абдурраҳмон бизга сўзлаб берди: Суфён бизга Муҳаммад ибн Уқбадан, у Курайбдан, у Ибн Аббосдан шунга ўхшашини сўзлаб берди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَوَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ إِذَا سَجَدَقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ سَمِعْت أَبِي يَقُولُ كَانَ شُعْبَةُ يَتَفَقَّدُ أَصْحَابَ الْحَدِيثِ فَقَالَ يَوْمًا مَا فَعَلَ ذَلِكَ الْغُلَامُ الْجَمِيلُ يَعْنِي شَبَابَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqligi koʻrinar edi. Abu Abdurrahmon aytdi: Otamning shunday deganini eshitdim: Shuʼba hadis ahlini kuzatib turardi. Bir kuni u: «Anavi chiroyli yigit nima qildi?» dedi — yaʼni Shabobani (nazarda tutdi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сажда қилганларида қўлтиқларининг оқлиги кўринар эди. Абу Абдурраҳмон айтди: Отамнинг шундай деганини эшитдим: Шуъба ҳадис аҳлини кузатиб турарди. Бир куни у: «Анави чиройли йигит нима қилди?» деди — яъни Шабобани (назарда тутди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ni: «Qaysi teri oshlansa, u pok boʻlibdi», deganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ни: «Қайси тери ошланса, у пок бўлибди», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَبَّى حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jamraga tosh otguncha talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жамрага тош отгунча талбия айтдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَكَتَبَ نَجْدَةُ بْنُ عَامِرٍ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ أَشْيَاءَ فَشَهِدْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ حِينَ قَرَأَ كِتَابَهُ وَحِينَ كَتَبَ جَوَابَهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنَّكَ سَأَلْتَنِي وَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ وَسَأَلْتَ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْتُلُ مِنْ صِبْيَانِ الْمُشْرِكِينَ أَحَدًا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ مِنْهُمْ أَحَدًا وَأَنْتَ فَلَا تَقْتُلْ مِنْهُمْ أَحَدًا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تَعْلَمُ مِنْهُمْ مَا عَلِمَ الْخَضِرُ مِنْ الْغُلَامِ حِينَ قَتَلَهُ
Yazid ibn Hurmuz aytdi: Najda ibn Omir Ibn Abbosga bir necha narsani soʻrab xat yozdi. Men Ibn Abbosning huzurida — u (Najdaning) xatini oʻqigan va javobini yozgan paytda — hozir edim. U unga: «Sen mendan soʻrabsan», deb yozdi — va hadisni zikr qildi. (Yazid) aytdi: (Ibn Abbos yozdi): «Yana Rasululloh ﷺ mushriklarning bolalaridan birortasini oʻldirarmidilar deb soʻrabsan. Rasululloh ﷺ ulardan birortasini oʻldirmas edilar; sen ham ulardan birortasini oʻldirma, faqat sen ulardan Xizr oʻzi oʻldirgan oʻgʻil bola haqida bilgan narsani bilsanggina (boshqa gap)».Язид ибн Ҳурмуз айтди: Нажда ибн Омир Ибн Аббосга бир неча нарсани сўраб хат ёзди. Мен Ибн Аббоснинг ҳузурида — у (Нажданинг) хатини ўқиган ва жавобини ёзган пайтда — ҳозир эдим. У унга: «Сен мендан сўрабсан», деб ёзди — ва ҳадисни зикр қилди. (Язид) айтди: (Ибн Аббос ёзди): «Яна Расулуллоҳ ﷺ мушрикларнинг болаларидан бирортасини ўлдирармидилар деб сўрабсан. Расулуллоҳ ﷺ улардан бирортасини ўлдирмас эдилар; сен ҳам улардан бирортасини ўлдирма, фақат сен улардан Хизр ўзи ўлдирган ўғил бола ҳақида билган нарсани билсанггина (бошқа гап)».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي رَزِينٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ عَلِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ قَدْ نُعِيَتْ إِلَيْهِ نَفْسُهُ فَقِيلَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ السُّورَةَ كُلَّهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: {Izo jaa nasrullohi val-fath} nozil boʻlganida, Nabiy ﷺ oʻzlarining ajallari ularga xabar qilinganini bildilar. Va: {Izo jaa nasrulloh} — surasi butunlay (nozil boʻldi), deyildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: {Изо жаа насруллоҳи вал-фатҳ} нозил бўлганида, Набий ﷺ ўзларининг ажаллари уларга хабар қилинганини билдилар. Ва: {Изо жаа насруллоҳ} — сураси бутунлай (нозил бўлди), дейилди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً رَفَعَتْ صَبِيًّا لَهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Nabiy ﷺ ga oʻzining bolasini koʻtarib: «Yo Rasululloh! Buning ham haji boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr (bor)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл Набий ﷺ га ўзининг боласини кўтариб: «Ё Расулуллоҳ! Бунинг ҳам ҳажи бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр (бор)», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ مِنْ جَمْعٍ وَقَالَ لَا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ahlining zaif kishilarini Jamʼdan oldinroq joʻnatdilar va: «Quyosh chiqmaguncha jamraga tosh otmanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аҳлининг заиф кишиларини Жамъдан олдинроқ жўнатдилар ва: «Қуёш чиқмагунча жамрага тош отманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِذَا رَمَيْتُمْ الْجَمْرَةَ فَقَدْ حَلَّ لَكُمْ كُلُّ شَيْءٍ إِلَّا النِّسَاءَ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ وَالطِّيبُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا الْعَبَّاسِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا أَنَا فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُضَمِّخُ رَأْسَهُ بِالْمِسْكِ أَفَطِيبٌ ذَاكَ أَمْ لَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Jamraga tosh otsangiz, ayollardan boshqa hamma narsa sizga halol boʻldi». (Roviy) aytdi: Shunda bir kishi: «Xushboʻylik-chi?» dedi. Abdurrahmon (rivoyatida): Unga bir kishi: «Ey Abul-Abbos!» dedi. Shunda Ibn Abbos: «Menga kelsak, men Rasululloh ﷺ boshlarini mushk bilan yogʻlaganlarini koʻrganman. Bu xushboʻylik boʻladimi yoki yoʻqmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Жамрага тош отсангиз, аёллардан бошқа ҳамма нарса сизга ҳалол бўлди». (Ровий) айтди: Шунда бир киши: «Хушбўйлик-чи?» деди. Абдурраҳмон (ривоятида): Унга бир киши: «Эй Абул-Аббос!» деди. Шунда Ибн Аббос: «Менга келсак, мен Расулуллоҳ ﷺ бошларини мушк билан ёғлаганларини кўрганман. Бу хушбўйлик бўладими ёки йўқми?» деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَوَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَهْلِ الْمَشْرِقِ الْعَقِيقَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mashriq (sharq) ahli uchun al-Aqiqni miqot qilib belgiladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ машриқ (шарқ) аҳли учун ал-Ақиқни миқот қилиб белгиладилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَسَّانَ الْأَعْرَجِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ أَحْرَمَ بِالْحَجِّ وَأَشْعَرَ هَدْيَهُ فِي شِقِّ السَّنَامِ الْأَيْمَنِ وَأَمَاطَ عَنْهُ الدَّمَ وَقَلَّدَ نَعْلَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Zul-Hulayfaga kelganlarida haj bilan ehromga kirdilar va hadylarini oʻrkachining oʻng tomonidan belgiladilar, undan qonni ketkazdilar hamda unga ikkita choriq osib qoʻydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Зул-Ҳулайфага келганларида ҳаж билан эҳромга кирдилар ва ҳадйларини ўркачининг ўнг томонидан белгиладилар, ундан қонни кетказдилар ҳамда унга иккита чориқ осиб қўйдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ الْفَرَاغُ وَالصِّحَّةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki neʼmat borki, ularda odamlarning koʻpchiligi aldanib qoladi — boʻsh vaqt va sihat-salomatlik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки неъмат борки, уларда одамларнинг кўпчилиги алданиб қолади — бўш вақт ва сиҳат-саломатлик», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ قَالَتَرَاءَيْنَا هِلَالَ رَمَضَانَ بِذَاتِ عِرْقٍ فَأَرْسَلْنَا رَجُلًا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَدَّهُ إِلَى رُؤْيَتِهِ
Abul-Baxtariy aytdi: Biz Zoti Irqda Ramazon hilolini koʻrdik va Ibn Abbosning huzuriga bir kishini yubordik, u undan soʻradi. Shunda u: «Albatta, Rasululloh ﷺ uni koʻrilishigacha uzaytirdilar», dedi.Абул-Бахтарий айтди: Биз Зоти Ирқда Рамазон ҳилолини кўрдик ва Ибн Аббоснинг ҳузурига бир кишини юбордик, у ундан сўради. Шунда у: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ уни кўрилишигача узайтирдилар», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ صَائِمًا فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فَلَمَّا أَتَى قُدَيْدًا أَفْطَرَ فَلَمْ يَزَلْ مُفْطِرًا حَتَّى دَخَلَ مَكَّةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Ramazon oyida roʻzador holda Madinadan chiqdilar. Qudaydga yetganlarida roʻzalarini ochdilar va Makkaga kirgunlaricha roʻzasiz davom etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Рамазон ойида рўзадор ҳолда Мадинадан чиқдилар. Қудайдга етганларида рўзаларини очдилар ва Маккага киргунларича рўзасиз давом этдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُمْ تَمَارَوْا فِي صَوْمِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عَرَفَةَ فَأَرْسَلَتْ أُمُّ الْفَضْلِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَبَنٍ فَشَرِبَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ular Nabiy ﷺ ning Arafa kuni roʻza tutgan-tutmaganlari haqida bahslashib qolishdi. Shunda Ummul-Fazl Nabiy ﷺ ga sut yubordi, u zot esa uni ichdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, улар Набий ﷺ нинг Арафа куни рўза тутган-тутмаганлари ҳақида баҳслашиб қолишди. Шунда Уммул-Фазл Набий ﷺ га сут юборди, у зот эса уни ичдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَقَالَ وَكِيعٌ بِالْقَاحُوحَةِ وَهُوَ صَائِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ roʻzador holda hijoma (qon) oldirdilar. Vakiʼ: «Qohuhada», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ рўзадор ҳолда ҳижома (қон) олдирдилар. Вакиъ: «Қоҳуҳада», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَاجِبُ بْنُ عُمَرَ سَمِعَهُ مِنَ الْحَكَمِ بْنِ الْأَعْرَجِ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَهُوَ مُتَوَسِّدٌ رِدَاءَهُ فِي زَمْزَمَ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ عَاشُورَاءَ أَيُّ يَوْمٍ أَصُومُهُ فَقَالَ إِذَا رَأَيْتَ هِلَالَ الْمُحَرَّمِ فَاعْدُدْ فَأَصْبِحْ مِنْ التَّاسِعَةِ صَائِمًا قَالَ قُلْتُ أَكَذَاكَ كَانَ يَصُومُهُ مُحَمَّدٌ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ قَالَ نَعَمْ
Hakam ibn al-Aʼraj (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abbosning oldiga bordim, u Zamzam (qudugʻi) yonida ridosini yostiq qilib yotgan edi. Men: «Menga Oshuro haqida xabar bergin — qaysi kuni roʻza tutay?» dedim. U: «Muharram hilolini koʻrganingda sanab bor, soʻng toʻqqizinchi kuni roʻzador boʻlib tongni qarshi ol», dedi. Men: «Muhammad ﷺ shunday roʻza tutarmidilar?» dedim. U: «Ha», dedi.Ҳакам ибн ал-Аъраж (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Аббоснинг олдига бордим, у Замзам (қудуғи) ёнида ридосини ёстиқ қилиб ётган эди. Мен: «Менга Ошуро ҳақида хабар бергин — қайси куни рўза тутай?» дедим. У: «Муҳаррам ҳилолини кўрганингда санаб бор, сўнг тўққизинчи куни рўзадор бўлиб тонгни қарши ол», деди. Мен: «Муҳаммад ﷺ шундай рўза тутармидилар?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ مَوْلًى لِابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ بَقِيتُ إِلَى قَابِلٍ لَأَصُومَنَّ الْيَوْمَ التَّاسِعَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar kelasi yilgacha yashab qolsam, albatta toʻqqizinchi kunni ham roʻza tutaman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар келаси йилгача яшаб қолсам, албатта тўққизинчи кунни ҳам рўза тутаман», дедилар.