حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ ضُبَاعَةَ بِنْتَ الزُّبَيْرِ أَرَادَتْ الْحَجَّ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرِطِي عِنْدَ إِحْرَامِكِ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي فَإِنَّ ذَلِكِ لَكِ
Zuboʼa binti Zubayr haj qilmoqchi boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ehromga kirayotganingda: ‹Meni qayerda toʻxtatsang, ehromdan chiqar joyim oʻsha›, deb shart qoʻy. Albatta, bu senga (haqdir)», dedilar.Зубўа бинти Зубайр ҳаж қилмоқчи бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эҳромга кираётганингда: ‹Мени қаерда тўхтатсанг, эҳромдан чиқар жойим ўша›, деб шарт қўй. Албатта, бу сенга (ҳақдир)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سِنَانٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَأَلَ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَرَّةً الْحَجُّ أَوْ فِي كُلِّ عَامٍ قَالَ لَا بَلْ مَرَّةً فَمَنْ زَادَ فَتَطَوُّعٌ
Aqraʼ ibn Hobis Rasululloh ﷺ dan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, haj bir martami yoki har yilimi?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki bir martadir. Kim ziyoda qilsa, u nafl boʻladi», dedilar.Ақраъ ибн Ҳобис Расулуллоҳ ﷺ дан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳаж бир мартами ёки ҳар йилими?» деди. У зот: «Йўқ, балки бир мартадир. Ким зиёда қилса, у нафл бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ وَرَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ إِلَى أَهْلِهِ إِلَى مِنًى لَيْلَةَ النَّحْرِ فَرَمَيْنَا الْجَمْرَةَ مَعَ الْفَجْرِ
Rasululloh ﷺ uni qurbonlik kechasi oʻz ahllari bilan birga Minoga joʻnatdilar. Biz jamraga tong bilan (birga) tosh otdik.Расулуллоҳ ﷺ уни қурбонлик кечаси ўз аҳллари билан бирга Минога жўнатдилар. Биз жамрага тонг билан (бирга) тош отдик.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَرَأَى ابْنُ عَبَّاسٍ رَجُلًا سَاجِدًا قَدْ ابْتَسَطَ ذِرَاعَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هَكَذَا يَرْبِضُ الْكَلْبُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدَ رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ
Ibn Abbos sajda qilib, ikki bilagini (yerga) yozib qoʻygan bir kishini koʻrdi va: «It shunday choʻkadi. Men Rasululloh ﷺ ni sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqini koʻrar edim», dedi.Ибн Аббос сажда қилиб, икки билагини (ерга) ёзиб қўйган бир кишини кўрди ва: «Ит шундай чўкади. Мен Расулуллоҳ ﷺ ни сажда қилганларида қўлтиқларининг оқини кўрар эдим», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَحَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ الْمَعْنَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجِئْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ عَلَى حِمَارٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَالَ الْخَيَّاطُ يَعْنِي حَمَّادًا فِي فَضَاءٍ مِنْ الْأَرْضِ فَمَرَرْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَنَحْنُ عَلَيْهِ حَتَّى جَاوَزْنَا عَامَّةَ الصَّفِّ فَمَا نَهَانَا وَلَا رَدَّنَا
Men va Fazl eshak minib keldik, Rasululloh ﷺ esa odamlarga imom boʻlib namoz oʻqiyotgan edilar — Xayyot, yaʼni Hammod: «ochiq yerda», dedi — biz uning ustida boʻlgan holimizda u zotning oldilaridan oʻtdik, hatto safning koʻp qismidan oʻtib ketdik; u zot bizni na qaytardilar, na toʻsdilar.Мен ва Фазл эшак миниб келдик, Расулуллоҳ ﷺ эса одамларга имом бўлиб намоз ўқиётган эдилар — Хайёт, яъни Ҳаммод: «очиқ ерда», деди — биз унинг устида бўлган ҳолимизда у зотнинг олдиларидан ўтдик, ҳатто сафнинг кўп қисмидан ўтиб кетдик; у зот бизни на қайтардилар, на тўсдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَدَخَلَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَعُودُهُ فِي مَرَضٍ مَرِضَهُ فَرَأَى عَلَيْهِ ثَوْبَ إِسْتَبْرَقٍ وَبَيْنَ يَدَيْهِ كَانُونٌ عَلَيْهِ تَمَاثِيلُ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ مَا هَذَا الثَّوْبُ الَّذِي عَلَيْكَ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ إِسْتَبْرَقٌ قَالَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ بِهِ وَمَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهُ إِلَّا لِلتَّجَبُّرِ وَالتَّكَبُّرِ وَلَسْنَا بِحَمْدِ اللَّهِ كَذَلِكَ قَالَ فَمَا هَذَا الْكَانُونُ الَّذِي عَلَيْهِ الصُّوَرُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلَا تَرَى كَيْفَ أَحْرَقْنَاهَا بِالنَّارِ
Misvar ibn Maxrama Ibn Abbosning kasalini yoʻqlab huzuriga kirdi va uning ustida istabraq (qalin shoyi) kiyimni, oldida esa suratlar tushirilgan bir mangalni koʻrdi. Unga: «Ey Abu Abbos, ustingdagi bu kiyim nima?» dedi. U: «U nima ekan?» dedi. U: «Istabraqdir», dedi. U: «Vallohi, men buni bilmagan edim. Rasululloh ﷺ undan faqat kibr va takabburlik uchungina qaytarganlar, deb oʻylayman; biz esa — alhamdulillah — unday emasmiz», dedi. U: «Ustida suratlar boʻlgan bu mangal nima?» dedi. Ibn Abbos: «Biz uni olov bilan qanday kuydirganimizni koʻrmayapsanmi?» dedi.Мисвар ибн Махрама Ибн Аббоснинг касалини йўқлаб ҳузурига кирди ва унинг устида истабрақ (қалин шойи) кийимни, олдида эса суратлар туширилган бир мангални кўрди. Унга: «Эй Абу Аббос, устингдаги бу кийим нима?» деди. У: «У нима экан?» деди. У: «Истабрақдир», деди. У: «Валлоҳи, мен буни билмаган эдим. Расулуллоҳ ﷺ ундан фақат кибр ва такаббурлик учунгина қайтарганлар, деб ўйлайман; биз эса — алҳамдулиллаҳ — ундай эмасмиз», деди. У: «Устида суратлар бўлган бу мангал нима?» деди. Ибн Аббос: «Биз уни олов билан қандай куйдирганимизни кўрмаяпсанми?» деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى بَنِي طَلْحَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ اسْمُ جُوَيْرِيَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ بَرَّةَ فَحَوَّلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْمَهَا فَسَمَّاهَا جُوَيْرِيَةَ فَمَرَّ بِهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هِيَ فِي مُصَلَّاهَا تُسَبِّحُ اللَّهَ وَتَدْعُوهُ فَانْطَلَقَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَيْهَا بَعْدَ مَا ارْتَفَعَ النَّهَارُ فَقَالَ يَا جُوَيْرِيَةُ مَا زِلْتِ فِي مَكَانِكِ قَالَتْ مَا زِلْتُ فِي مَكَانِي هَذَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ تَكَلَّمْتُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ أَعُدُّهُنَّ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ هُنَّ أَفْضَلُ مِمَّا قُلْتِ سُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ خَلْقِهِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ رِضَاءَ نَفْسِهِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ زِنَةَ عَرْشِهِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ مِثْلُ ذَلِكَ
Juvayriya binti Horisning ismi Barra edi. Nabiy ﷺ uning ismini oʻzgartirib, uni Juvayriya deb atadilar. Nabiy ﷺ uning yonidan oʻtdilar, u esa namoz oʻqiydigan joyida Allohga tasbeh aytib, Unga duo qilayotgan edi. U zot hojatlari uchun ketdilar, soʻng kun koʻtarilgandan keyin uning oldiga qaytdilar va: «Ey Juvayriya, hamon shu joyingdamisan?» dedilar. U: «Hamon shu joyimdaman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Men uch marta sanaydigan toʻrtta kalima aytdim; ular sen aytgan narsalardan afzaldir: ‹Subhanallohi adada xalqih, va subhanallohi rizoa nafsih, va subhanallohi zinata arshih, va subhanallohi midada kalimatih›. Alhamdulillah ham xuddi shunday», dedilar.Жувайрия бинти Ҳориснинг исми Барра эди. Набий ﷺ унинг исмини ўзгартириб, уни Жувайрия деб атадилар. Набий ﷺ унинг ёнидан ўтдилар, у эса намоз ўқийдиган жойида Аллоҳга тасбеҳ айтиб, Унга дуо қилаётган эди. У зот ҳожатлари учун кетдилар, сўнг кун кўтарилгандан кейин унинг олдига қайтдилар ва: «Эй Жувайрия, ҳамон шу жойингдамисан?» дедилар. У: «Ҳамон шу жойимдаман», деди. Шунда Набий ﷺ: «Мен уч марта санайдиган тўртта калима айтдим; улар сен айтган нарсалардан афзалдир: ‹Субҳаналлоҳи адада халқиҳ, ва субҳаналлоҳи ризоа нафсиҳ, ва субҳаналлоҳи зината аршиҳ, ва субҳаналлоҳи мидада калиматиҳ›. Алҳамдулиллаҳ ҳам худди шундай», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا أَفَاضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَاتٍ أَوْضَعَ النَّاسُ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُنَادِيًا فَنَادَى يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَيْسَ الْبِرُّ بِإِيضَاعِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَمَا رَأَيْتُهَا رَافِعَةً يَدَهَا عَادِيَةً
Nabiy ﷺ Arafotdan qaytganlarida odamlar (ulovlarini) qattiq haydashdi. Shunda Nabiy ﷺ bir jarchiga buyurdilar, u: «Ey odamlar, yaxshilik otlar va tuyalarni qattiq haydashda emas», deb nido qildi. Shundan keyin men ulardan birortasining qoʻlini koʻtarib chopganini koʻrmadim.Набий ﷺ Арафотдан қайтганларида одамлар (уловларини) қаттиқ ҳайдашди. Шунда Набий ﷺ бир жарчига буюрдилар, у: «Эй одамлар, яхшилик отлар ва туяларни қаттиқ ҳайдашда эмас», деб нидо қилди. Шундан кейин мен улардан бирортасининг қўлини кўтариб чопганини кўрмадим.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ قَالَ مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الَّذِي أَسَرَ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَبُو الْيَسَرِ بْنُ عَمْرٍو وَهُوَ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو أَحَدُ بَنِي سَلِمَةَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَسَرْتَهُ يَا أَبَا الْيَسَرِ قَالَ لَقَدْ أَعَانَنِي عَلَيْهِ رَجُلٌ مَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ وَلَا قَبْلُ هَيْئَتُهُ كَذَا هَيْئَتُهُ كَذَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ أَعَانَكَ عَلَيْهِ مَلَكٌ كَرِيمٌ وَقَالَ لِلْعَبَّاسِ يَا عَبَّاسُ افْدِ نَفْسَكَ وَابْنَ أَخِيكَ عَقِيلَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَنَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ وَحَلِيفَكَ عُتْبَةَ بْنَ جَحْدَمٍ أَحَدُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ فِهْرٍ قَالَ فَأَبَى وَقَالَ إِنِّي كُنْتُ مُسْلِمًا قَبْلَ ذَلِكَ وَإِنَّمَا اسْتَكْرَهُونِي قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِشَأْنِكَ إِنْ يَكُ مَا تَدَّعِي حَقًّا فَاللَّهُ يَجْزِيكَ بِذَلِكَ وَأَمَّا ظَاهِرُ أَمْرِكَ فَقَدْ كَانَ عَلَيْنَا فَافْدِ نَفْسَكَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَخَذَ مِنْهُ عِشْرِينَ أُوقِيَّةَ ذَهَبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ احْسُبْهَا لِي مِنْ فِدَايَ قَالَ لَا ذَاكَ شَيْءٌ أَعْطَانَاهُ اللَّهُ مِنْكَ قَالَ فَإِنَّهُ لَيْسَ لِي مَالٌ قَالَ فَأَيْنَ الْمَالُ الَّذِي وَضَعْتَهُ بِمَكَّةَ حَيْثُ خَرَجْتَ عِنْدَ أُمِّ الْفَضْلِ وَلَيْسَ مَعَكُمَا أَحَدٌ غَيْرَكُمَا فَقُلْتَ إِنْ أُصِبْتُ فِي سَفَرِي هَذَا فَلِلْفَضْلِ كَذَا وَلِقُثَمَ كَذَا وَلِعَبْدِ اللَّهِ كَذَا قَالَ فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَلِمَ بِهَذَا أَحَدٌ مِنْ النَّاسِ غَيْرِي وَغَيْرُهَا
Abbos ibn Abdulmuttalibni asir olgan kishi Abul-Yasar ibn Amr edi — u Kaʼb ibn Amr boʻlib, Banu Salimadan edi. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Abul-Yasar, uni qanday asir olding?» dedilar. U: «Menga unga qarshi bir kishi yordam berdi; men uni na undan keyin, na undan oldin koʻrganman; uning qiyofasi bunday, qiyofasi bunday edi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Senga unga qarshi karomatli bir farishta yordam beribdi», dedilar. Soʻng Abbosga: «Ey Abbos, oʻzingni, jiyaning Aqil ibn Abu Tolibni, Navfal ibn Horisni va halifing Utba ibn Jahdamni — Banu Horis ibn Fihrdan — fidya berib qutqar», dedilar. U bosh tortib: «Men bundan oldin ham musulmon edim, meni majburlab (olib chiqishgan)», dedi. U zot: «Alloh sening ishingni yaxshi biladi. Agar daʼvo qilayotganing haq boʻlsa, Alloh senga buning (mukofotini) beradi. Ammo ishingning zohiri bizga qarshi edi. Bas, oʻzingni fidya berib qutqar», dedilar. Rasululloh ﷺ undan yigirma uqiya oltin olgan edilar. U: «Ey Allohning Rasuli, uni fidyamdan hisoblang», dedi. U zot: «Yoʻq, u — Alloh bizga sendan bergan bir narsadir», dedilar. U: «Mening molim yoʻq», dedi. U zot: «Chiqayotganingda Makkada Ummul-Fazlning oldiga qoʻygan mol qani? Ikkovingizdan boshqa hech kim yoʻq edi. Sen: ‹Agar bu safarimda halok boʻlsam, Fazlga buncha, Qusamga buncha, Abdullohga buncha›, deb aytgan eding», dedilar. U: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, buni odamlardan mendan va undan boshqa hech kim bilmagan edi», dedi.Аббос ибн Абдулмутталибни асир олган киши Абул-Ясар ибн Амр эди — у Каъб ибн Амр бўлиб, Бану Салимадан эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Абул-Ясар, уни қандай асир олдинг?» дедилар. У: «Менга унга қарши бир киши ёрдам берди; мен уни на ундан кейин, на ундан олдин кўрганман; унинг қиёфаси бундай, қиёфаси бундай эди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга унга қарши кароматли бир фаришта ёрдам берибди», дедилар. Сўнг Аббосга: «Эй Аббос, ўзингни, жиянинг Ақил ибн Абу Толибни, Навфал ибн Ҳорисни ва ҳалифинг Утба ибн Жаҳдамни — Бану Ҳорис ибн Фиҳрдан — фидя бериб қутқар», дедилар. У бош тортиб: «Мен бундан олдин ҳам мусулмон эдим, мени мажбурлаб (олиб чиқишган)», деди. У зот: «Аллоҳ сенинг ишингни яхши билади. Агар даъво қилаётганинг ҳақ бўлса, Аллоҳ сенга бунинг (мукофотини) беради. Аммо ишингнинг зоҳири бизга қарши эди. Бас, ўзингни фидя бериб қутқар», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ундан йигирма уқия олтин олган эдилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни фидямдан ҳисобланг», деди. У зот: «Йўқ, у — Аллоҳ бизга сендан берган бир нарсадир», дедилар. У: «Менинг молим йўқ», деди. У зот: «Чиқаётганингда Маккада Уммул-Фазлнинг олдига қўйган мол қани? Икковингиздан бошқа ҳеч ким йўқ эди. Сен: ‹Агар бу сафаримда ҳалок бўлсам, Фазлга бунча, Қусамга бунча, Абдуллоҳга бунча›, деб айтган эдинг», дедилар. У: «Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, буни одамлардан мендан ва ундан бошқа ҳеч ким билмаган эди», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ قَالَ مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَحَلَقَ رِجَالٌ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ وَقَصَّرَ آخَرُونَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالْمُقَصِّرِينَ قَالَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالْمُقَصِّرِينَ قَالَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالْمُقَصِّرِينَ قَالَ وَالْمُقَصِّرِينَ قَالُوا فَمَا بَالُ الْمُحَلِّقِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ظَاهَرْتَ لَهُمْ الرَّحْمَةَ قَالَ لَمْ يَشُكُّوا قَالَ فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Hudaybiya kuni bir qancha kishilar sochlarini oldirdilar, boshqalari esa qisqartirdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, qisqartirganlarga ham?» dedilar. U zot: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, qisqartirganlarga ham?» dedilar. U zot: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, qisqartirganlarga ham?» dedilar. U zot: «Qisqartirganlarga ham», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, soch oldirganlarga nima boʻldiki, ularga rahmatni (qayta-qayta) izhor qildingiz?» dedilar. U zot: «Ular shubha qilmadilar», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ qaytdilar.Ҳудайбия куни бир қанча кишилар сочларини олдирдилар, бошқалари эса қисқартирдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, қисқартирганларга ҳам?» дедилар. У зот: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, қисқартирганларга ҳам?» дедилар. У зот: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, қисқартирганларга ҳам?» дедилар. У зот: «Қисқартирганларга ҳам», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, соч олдирганларга нима бўлдики, уларга раҳматни (қайта-қайта) изҳор қилдингиз?» дедилар. У зот: «Улар шубҳа қилмадилар», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ қайтдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعَرَّقَ كَتِفًا ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Rasululloh ﷺ bir kuracha (yelka goʻshti)ni tishlab (yeb) oldilar, soʻng turib, namoz oʻqidilar — tahorat qilmadilar.Расулуллоҳ ﷺ бир курача (елка гўшти)ни тишлаб (еб) олдилар, сўнг туриб, намоз ўқидилар — таҳорат қилмадилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ عَطَاءٍأَنَّهُ كَانَ لَا يَرَى بَأْسًا أَنْ يُحْرِمَ الرَّجُلُ فِي ثَوْبٍ مَصْبُوغٍ بِزَعْفَرَانٍ قَدْ غُسِلَ لَيْسَ فِيهِ نَفْضٌ وَلَا رَدْعٌحَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Ato zaʼfaron bilan boʻyalgan, yuvilgan, unda na (boʻyoq) toʻzoni, na dogʻi qolgan kiyimda kishining ehromga kirishida zarar koʻrmas edi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) orqali Nabiy ﷺ dan ham shunga oʻxshashi rivoyat qilinadi.Ато заъфарон билан бўялган, ювилган, унда на (бўёқ) тўзони, на доғи қолган кийимда кишининг эҳромга киришида зарар кўрмас эди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) орқали Набий ﷺ дан ҳам шунга ўхшаши ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ فِي يَوْمِ الْعِيدِ أَنْ يُخْرِجَ أَهْلَهُ قَالَ فَخَرَجْنَا فَصَلَّى بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ ثُمَّ خَطَبَ الرِّجَالَ ثُمَّ أَتَى الْقِتَانَ فَخَطَبَهُنَّ ثُمَّ أَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَلَقَدْ رَأَيْتُ الْمَرْأَةَ تُلْقِي تُومَتَهَا وَخَاتَمَهَا تُعْطِيهِ بِلَالًا يَتَصَدَّقُ بِهِ
Rasululloh ﷺ iyd kuni oʻz ahlini (namozga) olib chiqishni yaxshi koʻrar edilar. Biz chiqdik, u zot azonsiz va iqomasiz namoz oʻqidilar, soʻng erkaklarga xutba qildilar, keyin ayollarning oldiga kelib, ularga ham xutba qildilar va ularni sadaqaga buyurdilar. Men bir ayolning oʻz marjonini va uzugini yechib, uni sadaqa qilsin, deb Bilolga berayotganini koʻrdim.Расулуллоҳ ﷺ ийд куни ўз аҳлини (намозга) олиб чиқишни яхши кўрар эдилар. Биз чиқдик, у зот азонсиз ва иқомасиз намоз ўқидилар, сўнг эркакларга хутба қилдилар, кейин аёлларнинг олдига келиб, уларга ҳам хутба қилдилар ва уларни садақага буюрдилар. Мен бир аёлнинг ўз маржонини ва узугини ечиб, уни садақа қилсин, деб Билолга бераётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُ يَوْمٍ تَجْتَمِعُونَ فِيهِ سَبْعَ عَشْرَةَ وَتِسْعَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى وَعِشْرِينَ وَقَالَ وَمَا مَرَرْتُ بِمَلَإٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي إِلَّا قَالُوا عَلَيْكَ بِالْحِجَامَةِ يَا مُحَمَّدُ
Nabiy ﷺ: «Sizlar (qon oldirish uchun) yigʻiladigan kunning eng yaxshisi — oʻn yettinchi, oʻn toʻqqizinchi va yigirma birinchi (kun)dir», dedilar. Yana: «Meʼroj kechasi men farishtalarning qaysi bir jamoasi yonidan oʻtsam, albatta ular: ‹Ey Muhammad, hijomani (qon oldirishni) lozim tut›, der edilar», dedilar.Набий ﷺ: «Сизлар (қон олдириш учун) йиғиладиган куннинг энг яхшиси — ўн еттинчи, ўн тўққизинчи ва йигирма биринчи (кун)дир», дедилар. Яна: «Меърож кечаси мен фаришталарнинг қайси бир жамоаси ёнидан ўтсам, албатта улар: ‹Эй Муҳаммад, ҳижомани (қон олдиришни) лозим тут›, дер эдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسِرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ وَنَحْنُ آمِنُونَ لَا نَخَافُ شَيْئًا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ
Biz Nabiy ﷺ bilan birga Makka va Madina orasida yurdik; biz omonlikda edik, hech narsadan qoʻrqmas edik, shunda u zot ikki rakaat oʻqidilar.Биз Набий ﷺ билан бирга Макка ва Мадина орасида юрдик; биз омонликда эдик, ҳеч нарсадан қўрқмас эдик, шунда у зот икки ракаат ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُكْحُلَةٌ يَكْتَحِلُ بِهَا عِنْدَ النَّوْمِ ثَلَاثًا فِي كُلِّ عَيْنٍ
Rasululloh ﷺ ning surmadoni bor edi, u zot uxlash oldidan har bir koʻzga uch (marta)dan surma qoʻyar edilar.Расулуллоҳ ﷺ нинг сурмадони бор эди, у зот ухлаш олдидан ҳар бир кўзга уч (марта)дан сурма қўяр эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ بِسَرِفَ وَهُوَ مُحْرِمٌ ثُمَّ دَخَلَ بِهَا بَعْدَمَا رَجَعَ بِسَرِفَ
Rasululloh ﷺ Maymuna binti Horisga Sarifda, ehromda boʻlgan hollarida uylandilar, soʻng qaytganlaridan keyin Sarifda u bilan qovushdilar.Расулуллоҳ ﷺ Маймуна бинти Ҳорисга Сарифда, эҳромда бўлган ҳолларида уйландилар, сўнг қайтганларидан кейин Сарифда у билан қовушдилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَكْتَحِلُ بِالْإِثْمِدِ كُلَّ لَيْلَةٍ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ وَكَانَ يَكْتَحِلُ فِي كُلِّ عَيْنٍ ثَلَاثَةَ أَمْيَالٍ
Nabiy ﷺ har kecha uxlashdan oldin ismid bilan surma qoʻyar edilar; har bir koʻzga uch mildan qoʻyar edilar.Набий ﷺ ҳар кеча ухлашдан олдин исмид билан сурма қўяр эдилар; ҳар бир кўзга уч милдан қўяр эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ {كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ} قَالَ هُمْ الَّذِينَ هَاجَرُوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ
{Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz} (oyati haqida) u: «Ular — Nabiy ﷺ bilan birga Makkadan Madinaga hijrat qilganlardir», dedi.{Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз} (ояти ҳақида) у: «Улар — Набий ﷺ билан бирга Маккадан Мадинага ҳижрат қилганлардир», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُكَ وَوَقْتُ النَّبِيِّينَ قَبْلَكَ صَلَّى بِهِ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ الْفَيْءُ بِقَدْرِ الشِّرَاكِ وَصَلَّى بِهِ الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ وَحَلَّ الطَّعَامُ وَالشَّرَابُ
Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jibril (alayhissalom) menga Baytulloh yonida ikki marta imom boʻldi». Soʻng u: «Ey Muhammad, mana shu sening vaqting va sendan oldingi paygʻambarlarning vaqtidir», dedi. U menga peshin namozini soya (oyoq kiyim) tasmasi miqdoricha boʻlganida oʻqidi; va menga shom namozini roʻzador iftor qiladigan, taom va ichimlik halol boʻladigan paytda oʻqidi.Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жибрил (алайҳиссалом) менга Байтуллоҳ ёнида икки марта имом бўлди». Сўнг у: «Эй Муҳаммад, мана шу сенинг вақтинг ва сендан олдинги пайғамбарларнинг вақтидир», деди. У менга пешин намозини соя (оёқ кийим) тасмаси миқдорича бўлганида ўқиди; ва менга шом намозини рўзадор ифтор қиладиган, таом ва ичимлик ҳалол бўладиган пайтда ўқиди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي الْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ لِمَ فَعَلَ ذَلِكَ قَالَ كَيْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ
Rasululloh ﷺ Madinada qoʻrqinch ham, yomgʻir ham boʻlmagan holda peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar. Men Ibn Abbosga: «Nega bunday qildilar?» dedim. U: «Ummatini qiynab qoʻymaslik uchun», dedi.Расулуллоҳ ﷺ Мадинада қўрқинч ҳам, ёмғир ҳам бўлмаган ҳолда пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар. Мен Ибн Аббосга: «Нега бундай қилдилар?» дедим. У: «Умматини қийнаб қўймаслик учун», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ قَالَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأَ قَالَ فَقُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ خَلْفَهُ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ
Xolam Maymunaning huzurida tunadim. Nabiy ﷺ kechasi turib tahorat qildilar. Men ham turib tahorat qildim. Soʻng u zot turib namoz oʻqidilar, men esa u zotning ortlarida — yoki chap tomonlarida — turdim. Shunda u zot meni aylantirib, oʻng tomonlariga turgʻizdilar.Холам Маймунанинг ҳузурида тунадим. Набий ﷺ кечаси туриб таҳорат қилдилар. Мен ҳам туриб таҳорат қилдим. Сўнг у зот туриб намоз ўқидилар, мен эса у зотнинг ортларида — ёки чап томонларида — турдим. Шунда у зот мени айлантириб, ўнг томонларига турғиздилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُخَوَّلِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِالم تَنْزِيلُ السَّجْدَةَ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي حَدِيثِهِ وَفِي الْجُمُعَةِ بِالْجُمُعَةِ وَالْمُنَافِقِينَ
Nabiy ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Tanzil} (Sajda surasi) va {Hal ato alal inson} (Inson surasi)ni oʻqir edilar. Abdurrahmon oʻz hadisida: «Juma (namozi)da esa Jumʼa va Munofiqun (suralarini oʻqir edilar)», dedi.Набий ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Танзил} (Сажда сураси) ва {Ҳал ато алал инсон} (Инсон сураси)ни ўқир эдилар. Абдурраҳмон ўз ҳадисида: «Жума (намози)да эса Жумъа ва Мунофиқун (сураларини ўқир эдилар)», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِي الْفَجْرِ الم تَنْزِيلُ السَّجْدَةَ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنْ الدَّهْرِ
Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif Lom Mim. Tanzil} (Sajda surasi) va {Hal ato alal insoni hiynum minad dahr} (Inson surasi)ni oʻqir edilar.Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф Лом Мим. Танзил} (Сажда сураси) ва {Ҳал ато алал инсони ҳийнум минад даҳр} (Инсон сураси)ни ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي كِسَاءٍ يَتَّقِي بِفُضُولِهِ حَرَّ الْأَرْضِ وَبَرْدَهَا
Rasululloh ﷺ bir kisada (yopinchiqda) namoz oʻqidilar, uning ortiqcha (chekkalari) bilan yerning issigʻi va sovugʻidan saqlanar edilar.Расулуллоҳ ﷺ бир кисада (ёпинчиқда) намоз ўқидилар, унинг ортиқча (чеккалари) билан ернинг иссиғи ва совуғидан сақланар эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَدَبَّرْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ سَجَدَ وَكَانَ يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ إِذَا سَجَدَ
Men Nabiy ﷺ ni sajda qilganlarida diqqat bilan kuzatdim; u zot sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqi koʻrinar edi.Мен Набий ﷺ ни сажда қилганларида диққат билан кузатдим; у зот сажда қилганларида қўлтиқларининг оқи кўринар эди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَلَمْ أُصَلِّ الرَّكْعَتَيْنِ فَرَآنِي وَأَنَا أُصَلِّيهِمَا فَدَنَا وَقَالَ أَتُرِيدُ أَنْ تُصَلِّيَ الصُّبْحَ أَرْبَعًا فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ
Namozga iqoma aytildi, men esa (bomdodning) ikki rakaatini oʻqimagan edim. U zot meni ularni oʻqiyotgan holimda koʻrdilar va yaqin kelib: «Subhni toʻrt (rakaat) oʻqimoqchimisan?» dedilar. Ibn Abbosdan: «(Buni) Nabiy ﷺ danmi?» deb soʻraldi. U: «Ha», dedi.Намозга иқома айтилди, мен эса (бомдоднинг) икки ракаатини ўқимаган эдим. У зот мени уларни ўқиётган ҳолимда кўрдилар ва яқин келиб: «Субҳни тўрт (ракаат) ўқимоқчимисан?» дедилар. Ибн Аббосдан: «(Буни) Набий ﷺ данми?» деб сўралди. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْأَرْقَمِ بْنِ شُرَحْبِيلَ الْأَوْدِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَاءَ أَخَذَ مِنْ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَيْثُ كَانَ بَلَغَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Nabiy ﷺ (namozga) kelganlarida qiroatni Abu Bakr (roziyallohu anhu) yetgan joydan boshladilar.Набий ﷺ (намозга) келганларида қироатни Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) етган жойдан бошладилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كِنَانَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَرْسَلَنِي أَمِيرٌ مِنْ الْأُمَرَاءِ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَسْأَلُهُ عَنْ الصَّلَاةِ فِي الِاسْتِسْقَاءِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا مَنْعَهُ أَنْ يَسْأَلَنِي خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَاضِعًا مُتَبَذِّلًا مُتَخَشِّعًا مُتَرَسِّلًا مُتَضَرِّعًا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَمَا يُصَلِّي فِي الْعِيدِ لَمْ يَخْطُبْ خُطْبَتَكُمْ هَذِهِ
Amirlardan biri meni Ibn Abbosning oldiga, undan istisqo (yomgʻir soʻrash) namozi haqida soʻrash uchun yubordi. Ibn Abbos: «Nega uning oʻzi kelib mendan soʻramadi?» dedi va aytdi: «Rasululloh ﷺ kamtarona, oddiy kiyimda, xushuʼ bilan, sekin yurib, tazarruʼ qilgan holda chiqdilar va Iyd namozidek ikki rakat namoz oʻqidilar, ammo sizlarning mana bu xutbangizdek xutba qilmadilar».Амирлардан бири мени Ибн Аббоснинг олдига, ундан истисқо (ёмғир сўраш) намози ҳақида сўраш учун юборди. Ибн Аббос: «Нега унинг ўзи келиб мендан сўрамади?» деди ва айтди: «Расулуллоҳ ﷺ камтарона, оддий кийимда, хушуъ билан, секин юриб, тазарруъ қилган ҳолда чиқдилар ва Ийд намозидек икки ракат намоз ўқидилар, аммо сизларнинг мана бу хутбангиздек хутба қилмадилар».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الْأَخْنَسِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَفَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَلَاةَ الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَالْخَوْفِ رَكْعَةً عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Alloh azza va jalla Paygʻambari ﷺ tili orqali muqimlikda namozni toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavf paytida bir rakaat qilib farz qildi.Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбари ﷺ тили орқали муқимликда намозни тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавф пайтида бир ракаат қилиб фарз қилди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عِيدِ فِطْرٍ أَوْ أَضْحًى فَصَلَّى بِالنَّاسِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ وَلَمْ يُصَلِّ قَبْلَهُمَا وَلَا بَعْدَهُمَا
Rasululloh ﷺ iyd al-fitr yoki qurbon hayiti kuni chiqib, odamlarga ikki rakat namoz oʻqib berdilar, soʻng qaytdilar; (uning) na oldidan, na keyinidan (nafl) oʻqimadilar.Расулуллоҳ ﷺ ийд ал-фитр ёки қурбон ҳайити куни чиқиб, одамларга икки ракат намоз ўқиб бердилар, сўнг қайтдилар; (унинг) на олдидан, на кейинидан (нафл) ўқимадилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ وَيَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ لَا يَخَافُ إِلَّا اللَّهَ يَقْصُرُ الصَّلَاةَ
Rasululloh ﷺ Makka va Madina (orasida) safar qildilar, Allohdan boshqa hech kimdan qoʻrqmas edilar va namozni qasr qilar edilar.Расулуллоҳ ﷺ Макка ва Мадина (орасида) сафар қилдилар, Аллоҳдан бошқа ҳеч кимдан қўрқмас эдилар ва намозни қаср қилар эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا
Rasululloh ﷺ: «Fathdan keyin hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat (boqiy) qoladi; va agar sizlar jangga chaqirilsangiz, darhol chiqinglar», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният (боқий) қолади; ва агар сизлар жангга чақирилсангиз, дарҳол чиқинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ يَوْمُ الْخَمِيسِ وَمَا يَوْمُ الْخَمِيسِ ثُمَّ نَظَرْتُ إِلَى دُمُوعِهِ عَلَى خَدَّيْهِ تَحْدُرُ كَأَنَّهَا نِظَامُ اللُّؤْلُؤِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتُونِي بِاللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ أَوْ الْكَتِفِ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا فَقَالُوا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهْجُرُ
«Payshanba kuni! Payshanba kuni nima boʻldi-ya!» dedi-da, soʻng men uning koʻz yoshlari ikki yonogʻida xuddi marvarid shodasiday oqib tushayotganini koʻrdim. (Ibn Abbos) dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Menga taxta bilan siyohdonni — yoki kurak suyagini — keltiringlar, sizlarga shunday bir hujjat yozib qoldirayki, undan keyin hech qachon adashmaysizlar›, dedilar. Shunda ular: ‹Rasululloh ﷺ alahsiramoqdalar›, dedilar».«Пайшанба куни! Пайшанба куни нима бўлди-я!» деди-да, сўнг мен унинг кўз ёшлари икки ёноғида худди марварид шодасидай оқиб тушаётганини кўрдим. (Ибн Аббос) деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Менга тахта билан сиёҳдонни — ёки курак суягини — келтиринглар, сизларга шундай бир ҳужжат ёзиб қолдирайки, ундан кейин ҳеч қачон адашмайсизлар›, дедилар. Шунда улар: ‹Расулуллоҳ ﷺ алаҳсирамоқдалар›, дедилар».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ الْبَهْرَانِيِّ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُنْبَذُ لَهُ فِي سِقَاءٍ
Rasululloh ﷺ uchun meshda (teri idishda) nabiz (mayizli ichimlik) tayyorlanar edi.Расулуллоҳ ﷺ учун мешда (тери идишда) набиз (майизли ичимлик) тайёрланар эди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ
Rasululloh ﷺ: «Menga Sabo (sharqiy shamol) bilan nusrat (gʻalaba) berildi; Od qavmi esa Dabur (gʻarbiy shamol) bilan halok qilindi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Сабо (шарқий шамол) билан нусрат (ғалаба) берилди; Од қавми эса Дабур (ғарбий шамол) билан ҳалок қилинди», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعَنَ بِالْحَمْلِ
Nabiy ﷺ homila (bor pay)tida liʼon qildirdilar.Набий ﷺ ҳомила (бор пай)тида лиъон қилдирдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ الْعَبْسِيُّ عَنِ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْفَضْلِ أَوْ أَحَدِهِمَا عَنْ الْآخَرِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ فَإِنَّهُ قَدْ يَمْرَضُ الْمَرِيضُ وَتَضِلُّ الرَّاحِلَةُ وَتَعْرِضُ الْحَاجَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, uni tezlashtirsin. Chunki baʼzan bemor kasal boʻlib qoladi, ulov yoʻqolib qoladi va biror hojat yuz beradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, уни тезлаштирсин. Чунки баъзан бемор касал бўлиб қолади, улов йўқолиб қолади ва бирор ҳожат юз беради», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجُعِلَ فِي قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطِيفَةٌ حَمْرَاءُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qabrlariga qizil gilam solindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қабрларига қизил гилам солинди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ ثِيَابِكُمْ الْبَيَاضُ فَالْبَسُوهَا أَحْيَاءً وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ وَخَيْرُ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kiyimlaringizning eng yaxshisi oq kiyimdir. Bas, tiriklaringiz uni kiysin va oʻlganlaringizni ham unga kafanlanglar. Surmalaringizning eng yaxshisi esa ismiddir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кийимларингизнинг энг яхшиси оқ кийимдир. Бас, тирикларингиз уни кийсин ва ўлганларингизни ҳам унга кафанланглар. Сурмаларингизнинг энг яхшиси эса исмиддир», дедилар.