حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " يَأْتِي فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ حُدَثَاءُ الأَسْنَانِ، سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، لاَ يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ، فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ، فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ".
(Suvayd ibn Gʻafala aytdi:) Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Men Paygʻambar ﷺni: «Oxir zamonda bir qavm keladiki, ular yoshi kichik, aqli (fahmi) yengiltak (ahmoq); ular xalqning (eng) yaxshi soʻzidan (Qurʼon va hadisdan) gapiradi (lekin ramzini anglamaydi); ular islomdan — oʻq ovdan (otilgan nishondan) chiqib ketgandek — chiqib ketadi; ularning iymoni tomoqlaridan (halqumlaridan) oʻ tmaydi. Ularni qaerda uchratsangiz, oʻ ldiringlar; chunki ularni oʻ ldirish — ularni oʻ ldirgan (kishi) uchun qiyomat kuni ajr(savob)dir», deb aytayotganlarini eshitdim.(Сувайд ибн Ғафала айтди:) Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Пайғамбар ﷺни: «Охир замонда бир қавм келадики, улар ёши кичик, ақли (фаҳми) енгилтак (аҳмоқ); улар халқнинг (энг) яхши сўзидан (Қуръон ва ҳадисдан) гапиради (лекин рамзини англамайди); улар исломдан — ўқ овдан (отилган нишондан) чиқиб кетгандек — чиқиб кетади; уларнинг иймони томоқларидан (ҳалқумларидан) ў тмайди. Уларни қаэрда учрацангиз, ў лдиринглар; чунки уларни ў лдириш — уларни ў лдирган (киши) учун қиёмат куни ажр(савоб)дир», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ الزُّهْرِيَّ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، وَأَخُوهُ عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِمَا، أَنَّ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُتْعَةِ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ زَمَنَ خَيْبَرَ.
(Hasan ibn Muhammad ibn Ali va uning ukasi Abdulloh, otalaridan rivoyat qildi)ki, Ali (roziyallohu anhu) Ibn Abbosga: «Albatta Paygʻambar ﷺ Xaybar zamonida — mutʼadan va xonaki eshaklarning goʻshtidan — qaytardilar», dedi.(Ҳасан ибн Муҳаммад ибн Али ва унинг укаси Абдуллоҳ, оталаридан ривоят қилди)ки, Али (розияллоҳу анҳу) Ибн Аббосга: «Албатта Пайғамбар ﷺ Хайбар замонида — мутъадан ва хонаки эшакларнинг гўштидан — қайтардилар», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَشْكُو إِلَيْهِ مَا تَلْقَى فِي يَدِهَا مِنَ الرَّحَى، وَبَلَغَهَا أَنَّهُ جَاءَهُ رَقِيقٌ فَلَمْ تُصَادِفْهُ، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ، فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ عَائِشَةُ ـ قَالَ ـ فَجَاءَنَا وَقَدْ أَخَذْنَا مَضَاجِعَنَا، فَذَهَبْنَا نَقُومُ فَقَالَ " عَلَى مَكَانِكُمَا ". فَجَاءَ فَقَعَدَ بَيْنِي وَبَيْنَهَا حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ قَدَمَيْهِ عَلَى بَطْنِي فَقَالَ " أَلاَ أَدُلُّكُمَا عَلَى خَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَا، إِذَا أَخَذْتُمَا مَضَاجِعَكُمَا ـ أَوْ أَوَيْتُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا ـ فَسَبِّحَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَاحْمَدَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَكَبِّرَا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ، فَهْوَ خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ ".
(Ali (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Fotima (ikkoviga salom boʻ lsin) Paygʻambar ﷺning oldiga — qoʻ liga tegva (tegirmon)dan yetgan (ogʻ riq-qadoq)ni shikoyat qilgani — keldi; unga — u zotning oldiga (asir) qullar kelgani — xabar yetgan edi; (lekin) u zotni topmadi va buni Oishaga zikr qildi. U zot kelgach, Oisha unga (Fotimaning kelganini) xabar berdi. Ali aytdi: «Bas, u zot bizning oldimizga — biz yotgan (joyimizga) kirgan paytimizda — keldilar. Biz (oʻrnimizdan) turmoqchi boʻ ldik; u zot: ‹Joyingizda (turaveringlar)› dedilar va kelib, men bilan u (Fotima) orasiga oʻ tirdilar — hatto men u zotning oyoqlarining sovugʻ ini qornimda (yelkamda) sezdim. Soʻng u zot: ‹Sizlarga — soʻraganingizdan koʻ ra yaxshiroq (narsa)ni koʻ rsataymi? Yotgan (joyingizga) yotgan paytingizda — yoki toʻ shagingizga kirgan paytingizda — oʻ ttiz uch (marta) ‹subhanalloh›, oʻ ttiz uch (marta) ‹alhamdulilloh›, oʻ ttiz toʻ rt (marta) ‹Allohu akbar› (deb) aytinglar; bu sizlarga xizmatchidan yaxshiroqdir› dedilar.»(Али (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Фотима (икковига салом бў лсин) Пайғамбар ﷺнинг олдига — қў лига тегва (тегирмон)дан етган (оғ риқ-қадоқ)ни шикоят қилгани — келди; унга — у зотнинг олдига (асир) қуллар келгани — хабар етган эди; (лекин) у зотни топмади ва буни Оишага зикр қилди. У зот келгач, Оиша унга (Фотиманинг келганини) хабар берди. Али айтди: «Бас, у зот бизнинг олдимизга — биз ётган (жойимизга) кирган пайтимизда — келдилар. Биз (ўрнимиздан) турмоқчи бў лдик; у зот: ‹Жойингизда (тураверинглар)› дедилар ва келиб, мен билан у (Фотима) орасига ў тирдилар — ҳатто мен у зотнинг оёқларининг совуғ ини қорнимда (елкамда) сездим. Сўнг у зот: ‹Сизларга — сўраганингиздан кў ра яхшироқ (нарса)ни кў рсатайми? Ётган (жойингизга) ётган пайтингизда — ёки тў шагингизга кирган пайтингизда — ў ттиз уч (марта) ‹субҳаналлоҳ›, ў ттиз уч (марта) ‹алҳамдулиллоҳ›, ў ттиз тў рт (марта) ‹Аллоҳу акбар› (деб) айтинглар; бу сизларга хизматчидан яхшироқдир› дедилар.»
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ، سَمِعَ مُجَاهِدًا، سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَسْأَلُهُ خَادِمًا فَقَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكِ مَا هُوَ خَيْرٌ لَكِ مِنْهُ، تُسَبِّحِينَ اللَّهَ عِنْدَ مَنَامِكِ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَتَحْمَدِينَ اللَّهَ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَتُكَبِّرِينَ اللَّهَ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ ". ـ ثُمَّ قَالَ سُفْيَانُ إِحْدَاهُنَّ أَرْبَعٌ وَثَلاَثُونَ ـ فَمَا تَرَكْتُهَا بَعْدُ، قِيلَ وَلاَ لَيْلَةَ صِفِّينَ قَالَ وَلاَ لَيْلَةَ صِفِّينَ.
(Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Fotima (unga salom boʻ lsin) Paygʻambar ﷺning oldiga — undan xizmatchi soʻragani — keldi. U zot: «Senga — undan yaxshiroq (narsa)ni xabar bermayinmi? Uyquga yotgan paytingda Allohga oʻ ttiz uch (marta) tasbeh aytasan, oʻ ttiz uch (marta) Allohga hamd aytasan va oʻ ttiz toʻ rt (marta) Allohni ulugʻ laysan (takbir aytasan)» dedilar. (Sufyon: «Ulardan biri — oʻ ttiz toʻ rt (martadir)» dedi.) (Ali:) «Men uni — undan keyin aslo tark qilmadim.» «Siffin kechasi (jang kechasi) ham(mi)?» deyildi. U: «Siffin kechasi ham (tark qilmadim)» dedi.(Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Фотима (унга салом бў лсин) Пайғамбар ﷺнинг олдига — ундан хизматчи сўрагани — келди. У зот: «Сенга — ундан яхшироқ (нарса)ни хабар бермайинми? Уйқуга ётган пайтингда Аллоҳга ў ттиз уч (марта) тасбеҳ айтасан, ў ттиз уч (марта) Аллоҳга ҳамд айтасан ва ў ттиз тў рт (марта) Аллоҳни улуғ лайсан (такбир айтасан)» дедилар. (Суфён: «Улардан бири — ў ттиз тў рт (мартадир)» деди.) (Али:) «Мен уни — ундан кейин асло тарк қилмадим.» «Сиффин кечаси (жанг кечаси) ҳам(ми)?» дейилди. У: «Сиффин кечаси ҳам (тарк қилмадим)» деди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَيْسَرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آتَى إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حُلَّةً سِيَرَاءَ فَلَبِسْتُهَا، فَرَأَيْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ فَشَقَّقْتُهَا بَيْنَ نِسَائِي.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ menga siyaroʼ (ipak chiziqli) hulla (kiyim) berdilar; men uni kiydim — (lekin) u zotning yuzlarida gʻ azabni koʻ rdim. Shunda men uni ayollarim orasida (boʻ lib) yirtdim (tarqatdim).(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ менга сиярў (ипак чизиқли) ҳулла (кийим) бердилар; мен уни кийдим — (лекин) у зотнинг юзларида ғ азабни кў рдим. Шунда мен уни аёлларим орасида (бў либ) йиртдим (тарқатдим).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، وَالْحَسَنِ، ابْنَىْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِمَا، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُتْعَةِ عَامَ خَيْبَرَ وَلُحُومِ حُمُرِ الإِنْسِيَّةِ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Xaybar yili mutʼa (nikohi)dan va xonaki eshaklar goʻshtidan qaytardilar.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Хайбар йили мутъа (никоҳи)дан ва хонаки эшаклар гўштидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنِ الأَعْمَشِ بِهَذَا.
(Ali (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ dubba (qovoq idish) va muzaffat (qatron surtilgan idish)dan qaytardilar. (Usmon, Jarir orqali, Aʼmashdan — shuning (misli rivoyat qildi).)(Али (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ дубба (қовоқ идиш) ва музаффат (қатрон суртилган идиш)дан қайтардилар. (Усмон, Жарир орқали, Аъмашдан — шунинг (мисли ривоят қилди).)
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ، ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُمْ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ridolarini (keltirishni) soʻradilar, soʻng (uni yelkalariga olib) yurib ketdilar. Men va Zayd ibn Horisa u zotning izidan bordik; nihoyat (u zot) ichida Hamza (roziyallohu anhu) boʻlgan uyga keldilar va (kirishga) izn soʻradilar, ularga izn berishdi.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ридоларини (келтиришни) сўрадилар, сўнг (уни елкаларига олиб) юриб кетдилар. Мен ва Зайд ибн Ҳориса у зотнинг изидан бордик; ниҳоят (у зот) ичида Ҳамза (розияллоҳу анҳу) бўлган уйга келдилар ва (киришга) изн сўрадилар, уларга изн беришди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَسَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حُلَّةً سِيَرَاءَ، فَخَرَجْتُ فِيهَا، فَرَأَيْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ، فَشَقَّقْتُهَا بَيْنَ نِسَائِي.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ menga (ipak chiziqli) hulla siyaro kiydirdilar; men uni kiyib chiqdim, ammo u zotning yuzlarida gʻazabni koʻrdim, shuning uchun uni ayollarim (xotinlarim) oʻrtasida boʻlib (parchalab) berdim.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ менга (ипак чизиқли) ҳулла сияро кийдирдилар; мен уни кийиб чиқдим, аммо у зотнинг юзларида ғазабни кўрдим, шунинг учун уни аёлларим (хотинларим) ўртасида бўлиб (парчалаб) бердим.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُفَدِّي أَحَدًا غَيْرَ سَعْدٍ، سَمِعْتُهُ يَقُولُ " ارْمِ فَدَاكَ أَبِي وَأُمِّي ". أَظُنُّهُ يَوْمَ أُحُدٍ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning Saʼddan boshqa biror kishiga ota-onalarini fido qilganlarini eshitmaganman; men u zotning: «(Oʻq) ot, otam-onam senga fido boʻlsin!» deganlarini eshitdim. Menimcha, bu (voqea) Uhud kuni (boʻlgan).(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Саъддан бошқа бирор кишига ота-оналарини фидо қилганларини эшитмаганман; мен у зотнинг: «(Ўқ) от, отам-онам сенга фидо бўлсин!» деганларини эшитдим. Менимча, бу (воқеа) Уҳуд куни (бўлган).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي جَنَازَةٍ فَجَعَلَ يَنْكُتُ الأَرْضَ بِعُودٍ، فَقَالَ " لَيْسَ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَقَدْ فُرِغَ مِنْ مَقْعَدِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ ". فَقَالُوا أَفَلاَ نَتَّكِلُ قَالَ " اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ ". [quran sura="92" aya_start="5" aya_end="5"]{فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى} الآيَةَ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan bir janozada edik; (u zot) yerni bir choʻp bilan chiza boshladilar va: «Sizlardan hech bir kishi yoʻqki, uning jannatdagi yoki doʻzaxdagi oʻrni (allaqachon) belgilab boʻlinmagan boʻlsin» dedilar. Ular: «(Unday boʻlsa,) biz (shunga) tayanib (amalni tashlab) qoʻyaqolmaylikmi?» dedilar. (U zot:) «Amal qilinglar; chunki har kim (oʻzi yaratilgan narsaga) oson qilingandir» dedilar. (Soʻng:) «Bas, kim (Alloh yoʻlida) ato qilsa va (Undan) qoʻrqsa... (Alloh unga oson yoʻlni muyassar etadi)» (Layl surasi, 5-6-oyatlar) (oyatini oʻqidilar).(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан бир жанозада эдик; (у зот) ерни бир чўп билан чиза бошладилар ва: «Сизлардан ҳеч бир киши йўқки, унинг жаннатдаги ёки дўзахдаги ўрни (аллақачон) белгилаб бўлинмаган бўлсин» дедилар. Улар: «(Ундай бўлса,) биз (шунга) таяниб (амални ташлаб) қўяқолмайликми?» дедилар. (У зот:) «Амал қилинглар; чунки ҳар ким (ўзи яратилган нарсага) осон қилингандир» дедилар. (Сўнг:) «Бас, ким (Аллоҳ йўлида) ато қилса ва (Ундан) қўрқса... (Аллоҳ унга осон йўлни муяссар этади)» (Лайл сураси, 5-6-оятлар) (оятини ўқидилар).
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ بُهْلُولٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ حَدَّثَنِي حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ وَأَبَا مَرْثَدٍ الْغَنَوِيَّ وَكُلُّنَا فَارِسٌ فَقَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ، فَإِنَّ بِهَا امْرَأَةً مِنَ الْمُشْرِكِينَ مَعَهَا صَحِيفَةٌ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ ". قَالَ فَأَدْرَكْنَاهَا تَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهَا حَيْثُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْنَا أَيْنَ الْكِتَابُ الَّذِي مَعَكِ قَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ. فَأَنَخْنَا بِهَا، فَابْتَغَيْنَا فِي رَحْلِهَا فَمَا وَجَدْنَا شَيْئًا، قَالَ صَاحِبَاىَ مَا نَرَى كِتَابًا. قَالَ قُلْتُ لَقَدْ عَلِمْتُ مَا كَذَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِي يُحْلَفُ بِهِ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لأُجَرِّدَنَّكِ. قَالَ فَلَمَّا رَأَتِ الْجِدَّ مِنِّي أَهْوَتْ بِيَدِهَا إِلَى حُجْزَتِهَا وَهْىَ مُحْتَجِزَةٌ بِكِسَاءٍ فَأَخْرَجَتِ الْكِتَابَ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا حَمَلَكَ يَا حَاطِبُ عَلَى مَا صَنَعْتَ ". قَالَ مَا بِي إِلاَّ أَنْ أَكُونَ مُؤْمِنًا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَا غَيَّرْتُ وَلاَ بَدَّلْتُ، أَرَدْتُ أَنْ تَكُونَ لِي عِنْدَ الْقَوْمِ يَدٌ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهَا عَنْ أَهْلِي وَمَالِي، وَلَيْسَ مِنْ أَصْحَابِكَ هُنَاكَ إِلاَّ وَلَهُ مَنْ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهِ عَنْ أَهْلِهِ وَمَالِهِ. قَالَ " صَدَقَ فَلاَ تَقُولُوا لَهُ إِلاَّ خَيْرًا ". قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّهُ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، فَدَعْنِي فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ. قَالَ فَقَالَ " يَا عُمَرُ وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ قَدِ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ وَجَبَتْ لَكُمُ الْجَنَّةُ ". قَالَ فَدَمَعَتْ عَيْنَا عُمَرَ وَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ meni, Zubayr ibn Avvomni va Abu Marsad al-Gʻanaviyni — hammamiz otliq edik — joʻnatdilar va: «Boringlar — toki Ravzati Xoxga yetib boringlar; chunki u yerda mushriklardan bir ayol bor, uning yonida Hotib ibn Abu Baltaʼadan mushriklarga (yozilgan) bir xat (sahifa) bor» dedilar. (Ali:) Biz uni — Rasululloh ﷺ bizga aytgan (joy)da — oʻz tuyasiga minib ketayotgan holda uchratdik. Biz: «Sendagi xat qani?» dedik. U: «Menda xat yoʻq» dedi. Biz uning (tuyasini) choʻktirib, yukini qidirdik, ammo hech narsa topmadik. Ikki sherigim: «Biz (hech) xat koʻrmayapmiz» dedilar. Men: «Bilaman, Rasululloh ﷺ yolgʻon aytmaganlar. U Zot (Alloh) bilan qasam ichiladiganga (qasamki), sen albatta xatni chiqarasan, yoki men seni (kiyimingni) yechaman» dedim. (Ali:) U mendagi jiddiylikni koʻrgach, qoʻlini belbogʻiga (kisasiga) yubordi — u bir kiyim (kisa) bilan bogʻlangan edi — va xatni chiqardi. Biz uni Rasululloh ﷺning oldilariga olib bordik. (U zot:) «Ey Hotib, seni qilgan ishingga nima undadi?» dedilar. U: «Mende — Allohga va Uning Rasuliga moʻmin boʻlishimdan boshqa (niyat) yoʻq; men (dinimni) oʻzgartirmadim va almashtirmadim. Men faqat — Alloh u bilan oilam va molimni himoyalaydigan — bir yaxshilik (qoʻl) u qavm oldida boʻlishini istadim; sizning sahobalaringizdan u yerda (Makkada) shunday birortasi yoʻqki, Alloh u (qarindoshi) orqali uning oilasi va molini himoya qilmasa» dedi. (U zot:) «U rost aytdi; unga yaxshilikdan boshqa (gap) aytmanglar» dedilar. (Ali:) Umar ibn al-Xattob: «Albatta, u Allohga, Uning Rasuliga va moʻminlarga xiyonat qildi; meni qoʻyib bering, men uning boʻynini uray» dedi. (Ali:) Shunda (u zot): «Ey Umar, sen nima bilasan? Ehtimol, Alloh Badr ahliga (rahmat nazari bilan) boqib: ‹Xohlaganingizni qilinglar, sizlarga jannat vojib boʻldi› degan boʻlsa kerak» dedilar. (Ali:) Shunda Umarning koʻzlari yoshlandi va: «Alloh va Uning Rasuli (yaxshiroq) biluvchidir» dedi.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ мени, Зубайр ибн Аввомни ва Абу Марсад ал-Ғанавийни — ҳаммамиз отлиқ эдик — жўнатдилар ва: «Боринглар — токи Равзати Хохга етиб боринглар; чунки у ерда мушриклардан бир аёл бор, унинг ёнида Ҳотиб ибн Абу Балтаъадан мушрикларга (ёзилган) бир хат (саҳифа) бор» дедилар. (Али:) Биз уни — Расулуллоҳ ﷺ бизга айтган (жой)да — ўз туясига миниб кетаётган ҳолда учратдик. Биз: «Сендаги хат қани?» дедик. У: «Менда хат йўқ» деди. Биз унинг (туясини) чўктириб, юкини қидирдик, аммо ҳеч нарса топмадик. Икки шеригим: «Биз (ҳеч) хат кўрмаяпмиз» дедилар. Мен: «Биламан, Расулуллоҳ ﷺ ёлғон айтмаганлар. У Зот (Аллоҳ) билан қасам ичиладиганга (қасамки), сен албатта хатни чиқарасан, ёки мен сени (кийимингни) ечаман» дедим. (Али:) У мендаги жиддийликни кўргач, қўлини белбоғига (кисасига) юборди — у бир кийим (киса) билан боғланган эди — ва хатни чиқарди. Биз уни Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига олиб бордик. (У зот:) «Эй Ҳотиб, сени қилган ишингга нима ундади?» дедилар. У: «Менде — Аллоҳга ва Унинг Расулига мўмин бўлишимдан бошқа (ният) йўқ; мен (динимни) ўзгартирмадим ва алмаштирмадим. Мен фақат — Аллоҳ у билан оилам ва молимни ҳимоялайдиган — бир яхшилик (қўл) у қавм олдида бўлишини истадим; сизнинг саҳобаларингиздан у ерда (Маккада) шундай бирортаси йўқки, Аллоҳ у (қариндоши) орқали унинг оиласи ва молини ҳимоя қилмаса» деди. (У зот:) «У рост айтди; унга яхшиликдан бошқа (гап) айтманглар» дедилар. (Али:) Умар ибн ал-Хаттоб: «Албатта, у Аллоҳга, Унинг Расулига ва мўминларга хиёнат қилди; мени қўйиб беринг, мен унинг бўйнини урай» деди. (Али:) Шунда (у зот): «Эй Умар, сен нима биласан? Эҳтимол, Аллоҳ Бадр аҳлига (раҳмат назари билан) боқиб: ‹Хоҳлаганингизни қилинглар, сизларга жаннат вожиб бўлди› деган бўлса керак» дедилар. (Али:) Шунда Умарнинг кўзлари ёшланди ва: «Аллоҳ ва Унинг Расули (яхшироқ) билувчидир» деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ شَكَتْ مَا تَلْقَى فِي يَدِهَا مِنَ الرَّحَى، فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَسْأَلُهُ خَادِمًا، فَلَمْ تَجِدْهُ، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ، فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ. قَالَ فَجَاءَنَا وَقَدْ أَخَذْنَا مَضَاجِعَنَا، فَذَهَبْتُ أَقُومُ فَقَالَ " مَكَانَكِ ". فَجَلَسَ بَيْنَنَا حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ قَدَمَيْهِ عَلَى صَدْرِي فَقَالَ " أَلاَ أَدُلُّكُمَا عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ، إِذَا أَوَيْتُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا، أَوْ أَخَذْتُمَا مَضَاجِعَكُمَا، فَكَبِّرَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَسَبِّحَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَاحْمَدَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، فَهَذَا خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ ". وَعَنْ شُعْبَةَ عَنْ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ التَّسْبِيحُ أَرْبَعٌ وَثَلاَثُونَ.
(Ali (roziyallohu anhu) rivoyat qiladiki,) Fotima — alayhassalom — tegirmon (tortib), qoʻliga tushgan (aziyat va qadoq)dan shikoyat qildi va Paygʻambar ﷺning oldiga, u zotdan xizmatkor soʻragani keldi, lekin u zotni topmadi va buni Oishaga aytdi. U zot kelganlarida, (Oisha) buni xabar qildi. (Ali) aytdi: U zot biz oʻrinlarimizga yotgan paytimizda oldimizga keldilar. Men (oʻrnimdan) tura boshlasam, u zot: «Joyingda (turaver)», dedilar va oramizga oʻtirdilar — hatto men oyoqlarining sovugʻini koʻkragimda sezdim. Soʻng u zot: «Sizlarga xizmatkordan koʻra yaxshiroq narsani koʻrsataymi? Yotoqqa yotganingizda — yoki oʻrinlaringizga yotganingizda — oʻttiz uch marta takbir (Allohu akbar) ayting, oʻttiz uch marta tasbeh (Subhanalloh) ayting va oʻttiz uch marta hamd (Alhamdulilloh) ayting; mana shu sizlar uchun xizmatkordan koʻra yaxshiroqdir», dedilar. (Ibn Siyrindan rivoyatda tasbeh oʻttiz toʻrt (marta) deyilgan.)(Али (розияллоҳу анҳу) ривоят қиладики,) Фотима — алайҳассалом — тегирмон (тортиб), қўлига тушган (азият ва қадоқ)дан шикоят қилди ва Пайғамбар ﷺнинг олдига, у зотдан хизматкор сўрагани келди, лекин у зотни топмади ва буни Оишага айтди. У зот келганларида, (Оиша) буни хабар қилди. (Али) айтди: У зот биз ўринларимизга ётган пайтимизда олдимизга келдилар. Мен (ўрнимдан) тура бошласам, у зот: «Жойингда (туравер)», дедилар ва орамизга ўтирдилар — ҳатто мен оёқларининг совуғини кўкрагимда сездим. Сўнг у зот: «Сизларга хизматкордан кўра яхшироқ нарсани кўрсатайми? Ётоққа ётганингизда — ёки ўринларингизга ётганингизда — ўттиз уч марта такбир (Аллоҳу акбар) айтинг, ўттиз уч марта тасбеҳ (Субҳаналлоҳ) айтинг ва ўттиз уч марта ҳамд (Алҳамдулиллоҳ) айтинг; мана шу сизлар учун хизматкордан кўра яхшироқдир», дедилар. (Ибн Сийриндан ривоятда тасбеҳ ўттиз тўрт (марта) дейилган.)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ، حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ، فَقَالَ " مَلأَ اللَّهُ قُبُورَهُمْ وَبُيُوتَهُمْ نَارًا، كَمَا شَغَلُونَا عَنْ صَلاَةِ الْوُسْطَى حَتَّى غَابَتِ الشَّمْسُ ". وَهْىَ صَلاَةُ الْعَصْرِ.
(Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Xandaq kuni Paygʻambar ﷺ bilan birga edik. U zot: «Alloh ularning (mushriklarning) qabrlari va uylarini olovga toʻldirsin — chunki ular bizni quyosh botguncha oʻrtadagi namozdan mashgʻul qilib qoʻydilar», dedilar — u (oʻrtadagi namoz) asr namozi edi.(Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Хандақ куни Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик. У зот: «Аллоҳ уларнинг (мушрикларнинг) қабрлари ва уйларини оловга тўлдирсин — чунки улар бизни қуёш ботгунча ўртадаги намоздан машғул қилиб қўйдилар», дедилар — у (ўртадаги намоз) аср намози эди.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ عُودٌ يَنْكُتُ فِي الأَرْضِ وَقَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ قَدْ كُتِبَ مَقْعَدُهُ مِنَ النَّارِ أَوْ مِنَ الْجَنَّةِ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَلاَ نَتَّكِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " لاَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ " ثُمَّ قَرَأَ [quran sura="92" aya_start="5" aya_end="5"]{فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى} الآيَةَ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan oʻtirgan edik — u zotning qoʻllarida bir tayoqcha boʻlib, (u bilan) yerni chizib (oʻyib) turardilar. U zot: «Sizlardan hech bir kishi yoʻqki, uning doʻzaxdagi yoki jannatdagi joyi (oldindan) yozib qoʻyilmagan boʻlsa», dedilar. Qavmdan bir kishi: «Yo Rasululloh, (unda) shunga (taqdirga) tayanib (amalni tashlab) qoʻyaqolmaylikmi?» dedi. U zot: «Yoʻq; amal qilinglar — har kimga (oʻzi yaratilgan narsa) osonlashtiriladi», dedilar. Soʻng: ‹Bas, kim (Alloh yoʻlida) ato etsa va (Allohdan) qoʻrqsa...› (Layl surasi, 5-oyat) — (oyatni) tilovat qildilar.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан ўтирган эдик — у зотнинг қўлларида бир таёқча бўлиб, (у билан) ерни чизиб (ўйиб) турардилар. У зот: «Сизлардан ҳеч бир киши йўқки, унинг дўзахдаги ёки жаннатдаги жойи (олдиндан) ёзиб қўйилмаган бўлса», дедилар. Қавмдан бир киши: «Ё Расулуллоҳ, (унда) шунга (тақдирга) таяниб (амални ташлаб) қўяқолмайликми?» деди. У зот: «Йўқ; амал қилинглар — ҳар кимга (ўзи яратилган нарса) осонлаштирилади», дедилар. Сўнг: ‹Бас, ким (Аллоҳ йўлида) ато эца ва (Аллоҳдан) қўрқса...› (Лайл сураси, 5-оят) — (оятни) тиловат қилдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه مَا عِنْدَنَا كِتَابٌ نَقْرَؤُهُ إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ، غَيْرَ هَذِهِ الصَّحِيفَةِ. قَالَ فَأَخْرَجَهَا فَإِذَا فِيهَا أَشْيَاءُ مِنَ الْجِرَاحَاتِ وَأَسْنَانِ الإِبِلِ. قَالَ وَفِيهَا الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مَا بَيْنَ عَيْرٍ إِلَى ثَوْرٍ، فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا، أَوْ آوَى مُحْدِثًا، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ، وَمَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ، وَذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ، يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ.
(Ibrohim at-Taymiy otasidan rivoyat qildiki, u aytdi:) Ali (roziyallohu anhu): «Bizning oldimizda Allohning Kitobidan va mana shu sahifadan boshqa oʻqiydigan kitob yoʻq», dedi-da, uni (sahifani) chiqardi. Unda jarohatlar (diyati) va tuya (zakoti)ning yoshlari haqida narsalar (yozilgan) edi. Unda yana (shunday yozilgan) edi: «Madina — Ayr (togʻi)dan Savr (togʻi)gacha boʻlgan haram (qoʻriqxona)dir. Kim unda bidʼat (dinga yangilik) sodir qilsa yoki bidʼatchini (jinoyatchini) panoh bersa, unga Alloh, farishtalar va barcha odamlarning laʼnati boʻladi; Qiyomat kuni undan na farz, na nafl (amal) qabul qilinadi. Kim oʻz xojalarining iznisiz boshqa bir qavmni (oʻziga) maula (homiy) tutsa, unga ham Alloh, farishtalar va barcha odamlarning laʼnati boʻladi; Qiyomat kuni undan na farz, na nafl qabul qilinadi. Musulmonlarning zimmasi (omonlik ahdi) bittadir, uni ularning eng past(martaba)lisi ham (berishga) haqlidir. Kim bir musulmonning (bergan) omonligini buzsa, unga Alloh, farishtalar va barcha odamlarning laʼnati boʻladi; Qiyomat kuni undan na farz, na nafl qabul qilinadi», (deb yozilgan edi).(Иброҳим ат-Таймий отасидан ривоят қилдики, у айтди:) Али (розияллоҳу анҳу): «Бизнинг олдимизда Аллоҳнинг Китобидан ва мана шу саҳифадан бошқа ўқийдиган китоб йўқ», деди-да, уни (саҳифани) чиқарди. Унда жароҳатлар (дияти) ва туя (закоти)нинг ёшлари ҳақида нарсалар (ёзилган) эди. Унда яна (шундай ёзилган) эди: «Мадина — Айр (тоғи)дан Савр (тоғи)гача бўлган ҳарам (қўриқхона)дир. Ким унда бидъат (динга янгилик) содир қилса ёки бидъатчини (жиноятчини) паноҳ берса, унга Аллоҳ, фаришталар ва барча одамларнинг лаънати бўлади; Қиёмат куни ундан на фарз, на нафл (амал) қабул қилинади. Ким ўз хожаларининг изнисиз бошқа бир қавмни (ўзига) маула (ҳомий) туца, унга ҳам Аллоҳ, фаришталар ва барча одамларнинг лаънати бўлади; Қиёмат куни ундан на фарз, на нафл қабул қилинади. Мусулмонларнинг зиммаси (омонлик аҳди) биттадир, уни уларнинг энг паст(мартаба)лиси ҳам (беришга) ҳақлидир. Ким бир мусулмоннинг (берган) омонлигини бузса, унга Аллоҳ, фаришталар ва барча одамларнинг лаънати бўлади; Қиёмат куни ундан на фарз, на нафл қабул қилинади», (деб ёзилган эди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ، سَمِعْتُ عُمَيْرَ بْنَ سَعِيدٍ النَّخَعِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا كُنْتُ لأُقِيمَ حَدًّا عَلَى أَحَدٍ فَيَمُوتَ، فَأَجِدَ فِي نَفْسِي، إِلاَّ صَاحِبَ الْخَمْرِ، فَإِنَّهُ لَوْ مَاتَ وَدَيْتُهُ، وَذَلِكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَسُنَّهُ.
(Umayr ibn Saʼid an-Naxaiy aytdi: Men Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim:) «Men hech kimga had joriy etib, u (had sababli) oʻlib ketsa, ichimda achinmas edim — xamr (ichgani uchun jazolangan) kishidan boshqa. Chunki u (had sababli) oʻlsa, men uning xunini toʻlardim; negaki, Rasululloh ﷺ unga (aniq miqdorli) had belgilamaganlar.»(Умайр ибн Саъид ан-Нахаий айтди: Мен Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим:) «Мен ҳеч кимга ҳад жорий этиб, у (ҳад сабабли) ўлиб кеца, ичимда ачинмас эдим — хамр (ичгани учун жазоланган) кишидан бошқа. Чунки у (ҳад сабабли) ўлса, мен унинг хунини тўлардим; негаки, Расулуллоҳ ﷺ унга (аниқ миқдорли) ҳад белгиламаганлар.»
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا خَيْثَمَةُ، حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ غَفَلَةَ، قَالَ عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه ـ إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا فَوَاللَّهِ، لأَنْ أَخِرَّ مِنَ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَكْذِبَ عَلَيْهِ، وَإِذَا حَدَّثْتُكُمْ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ فَإِنَّ الْحَرْبَ خَدْعَةٌ، وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " سَيَخْرُجُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ، حُدَّاثُ الأَسْنَانِ، سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ، لاَ يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ، فَإِنَّ فِي قَتْلِهِمْ أَجْرًا لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ".
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Men sizlarga Rasululloh ﷺdan bir hadis aytsam, vallohi, U zot haqida yolgʻon (gapirish)dan koʻra osmondan (yerga) qulashim menga sevimliroqdir. Lekin men sizlarga oʻzim bilan sizlarning oraringizdagi (urush tadbiri haqida) gapirsam — (bilingki,) urush — hiyladir (aldovdir). Albatta, men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: «Oxirzamonda yoshlari kichik (yosh), aqllari yengil (nodon) bir qavm chiqadi; ular xaloyiqning eng yaxshi soʻzini (Qurʼondan) aytadilar, (lekin) iymonlari halqumlaridan (tomoqlaridan) oshib oʻtmaydi; ular dindan — xuddi oʻq ovdan (otilib) chiqqanidek — chiqib ketadilar. Bas, ularni qaerda uchratsangiz, oʻldiringlar; chunki ularni oʻldirishda — ularni oʻldirgan kishi uchun — Qiyomat kuni ajr bordir», dedilar.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис айцам, валлоҳи, У зот ҳақида ёлғон (гапириш)дан кўра осмондан (ерга) қулашим менга севимлироқдир. Лекин мен сизларга ўзим билан сизларнинг орарингиздаги (уруш тадбири ҳақида) гапирсам — (билингки,) уруш — ҳийладир (алдовдир). Албатта, мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: «Охирзамонда ёшлари кичик (ёш), ақллари енгил (нодон) бир қавм чиқади; улар халойиқнинг энг яхши сўзини (Қуръондан) айтадилар, (лекин) иймонлари ҳалқумларидан (томоқларидан) ошиб ўтмайди; улар диндан — худди ўқ овдан (отилиб) чиққанидек — чиқиб кетадилар. Бас, уларни қаэрда учрацангиз, ўлдиринглар; чунки уларни ўлдиришда — уларни ўлдирган киши учун — Қиёмат куни ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يُطِيعُوهُ، فَغَضِبَ عَلَيْهِمْ وَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ تُطِيعُونِي قَالُوا بَلَى. قَالَ عَزَمْتُ عَلَيْكُمْ لَمَا جَمَعْتُمْ حَطَبًا وَأَوْقَدْتُمْ نَارًا، ثُمَّ دَخَلْتُمْ فِيهَا، فَجَمَعُوا حَطَبًا فَأَوْقَدُوا، فَلَمَّا هَمُّوا بِالدُّخُولِ فَقَامَ يَنْظُرُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ، قَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا تَبِعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِرَارًا مِنَ النَّارِ، أَفَنَدْخُلُهَا، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ خَمَدَتِ النَّارُ، وَسَكَنَ غَضَبُهُ، فَذُكِرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَوْ دَخَلُوهَا مَا خَرَجُوا مِنْهَا أَبَدًا، إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ ".
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir sariyya (qoʻshin) yubordilar va ularning ustiga ansorlardan bir kishini amir (boshliq) qilib qoʻyib, ularga unga itoat qilishni buyurdilar. (U amir bir narsada) ulardan gʻazablanib: «Paygʻambar ﷺ sizlarga menga itoat qilishni buyurmaganmidilar?» dedi. Ular: «Ha (buyurganlar)», dedilar. U: «Men sizlarga (qatʼiy) buyuraman: oʻtin yigʻib, olov yoqinglar, soʻng unga (oʻtga) kiringlar!» dedi. Bas, ular oʻtin yigʻib, (olov) yoqdilar; (oʻtga) kirmoqchi boʻlganlarida, turib, bir-birlariga qaray boshladilar. Ulardan baʼzisi: «Biz Paygʻambar ﷺga faqat oʻtdan qochib (najot topish uchun) ergashgan edik; endi unga kiramizmi?!» dedi. Ular shu holatda ekanlar, mana, olov soʻndi va u (amir)ning gʻazabi (ham) bosildi. Bu Paygʻambar ﷺga zikr qilinganida, U zot: «Agar ular unga kirganlarida edi, undan hech qachon chiqmasdilar; itoat — faqat maʼrufda (yaxshilikda)dir», dedilar.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир сарийя (қўшин) юбордилар ва уларнинг устига ансорлардан бир кишини амир (бошлиқ) қилиб қўйиб, уларга унга итоат қилишни буюрдилар. (У амир бир нарсада) улардан ғазабланиб: «Пайғамбар ﷺ сизларга менга итоат қилишни буюрмаганмидилар?» деди. Улар: «Ҳа (буюрганлар)», дедилар. У: «Мен сизларга (қатъий) буюраман: ўтин йиғиб, олов ёқинглар, сўнг унга (ўтга) киринглар!» деди. Бас, улар ўтин йиғиб, (олов) ёқдилар; (ўтга) кирмоқчи бўлганларида, туриб, бир-бирларига қарай бошладилар. Улардан баъзиси: «Биз Пайғамбар ﷺга фақат ўтдан қочиб (нажот топиш учун) эргашган эдик; энди унга кирамизми?!» деди. Улар шу ҳолатда эканлар, мана, олов сўнди ва у (амир)нинг ғазаби (ҳам) босилди. Бу Пайғамбар ﷺга зикр қилинганида, У зот: «Агар улар унга кирганларида эди, ундан ҳеч қачон чиқмасдилар; итоат — фақат маъруфда (яхшиликда)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زُبَيْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ جَيْشًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ رَجُلاً، فَأَوْقَدَ نَارًا وَقَالَ ادْخُلُوهَا. فَأَرَادُوا أَنْ يَدْخُلُوهَا، وَقَالَ آخَرُونَ إِنَّمَا فَرَرْنَا مِنْهَا، فَذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِلَّذِينَ أَرَادُوا أَنْ يَدْخُلُوهَا " لَوْ دَخَلُوهَا لَمْ يَزَالُوا فِيهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ". وَقَالَ لِلآخَرِينَ " لاَ طَاعَةَ فِي مَعْصِيَةٍ، إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ ".
(Ali (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Paygʻambar ﷺ bir qoʻshin yubordilar va ularning ustiga bir kishini amir qilib qoʻydilar. U (amir) bir olov yoqib: «Unga kiringlar!» dedi. Baʼzilari unga kirmoqchi boʻldilar; boshqalari esa: «Biz undan (oʻtdan) qochgan edik (qanday kiramiz)?!» dedilar. Bu Paygʻambar ﷺga zikr qilinganida, U zot unga kirmoqchi boʻlganlarga: «Agar ular unga kirganlarida edi, Qiyomat kunigacha undan chiqmasdilar», dedilar; boshqalariga esa: «Maʼsiyat (gunoh)da itoat yoʻq; itoat — faqat maʼrufda (yaxshilikda)dir», dedilar.(Али (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Пайғамбар ﷺ бир қўшин юбордилар ва уларнинг устига бир кишини амир қилиб қўйдилар. У (амир) бир олов ёқиб: «Унга киринглар!» деди. Баъзилари унга кирмоқчи бўлдилар; бошқалари эса: «Биз ундан (ўтдан) қочган эдик (қандай кирамиз)?!» дедилар. Бу Пайғамбар ﷺга зикр қилинганида, У зот унга кирмоқчи бўлганларга: «Агар улар унга кирганларида эди, Қиёмат кунигача ундан чиқмасдилар», дедилар; бошқаларига эса: «Маъсият (гуноҳ)да итоат йўқ; итоат — фақат маъруфда (яхшиликда)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا عَتَّابُ بْنُ بَشِيرٍ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُمْ " أَلاَ تُصَلُّونَ ". فَقَالَ عَلِيٌّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَنَا بَعَثَنَا، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهُ ذَلِكَ وَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيْهِ شَيْئًا، ثُمَّ سَمِعَهُ وَهْوَ مُدْبِرٌ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَهْوَ يَقُولُ {وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً}. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ مَا أَتَاكَ لَيْلاً فَهْوَ طَارِقٌ. وَيُقَالُ الطَّارِقُ النَّجْمُ، وَالثَّاقِبُ الْمُضِيءُ، يُقَالُ أَثْقِبْ نَارَكَ لِلْمُوقِدِ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kechasi uning va Rasululloh ﷺ ning qizlari Fotima (alayhassalom)ning oldilariga keldilar va ularga: «Namoz oʻqimaysizlarmi?» dedilar. Ali aytadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, jonlarimiz Allohning qoʻlida-ku. Qachon bizni uygʻotishni xohlasa, uygʻotadi› dedim.» Rasululloh ﷺ unga bu soʻzni aytganlarida, hech narsa qaytarmay (orqalariga) burildilar. Soʻngra Ali u zot ﷺ orqalariga qaytib ketayotib, sonlariga urib: {Inson narsalarning eng koʻp janjallashganidir} (degan oyatni) oʻqiyotganlarini eshitdi. Abu Abdulloh (Buxoriy) aytadi: «Kim sening oldingga kechasi kelsa, u ‹toriq› deyiladi. ‹Toriq› yulduzni ham bildiradi; ‹soqib› esa nur sochuvchidir. Olovni yoquvchiga: ‹Olovingni yoqib yorit› deb aytiladi.»Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кечаси унинг ва Расулуллоҳ ﷺ нинг қизлари Фотима (алайҳассалом)нинг олдиларига келдилар ва уларга: «Намоз ўқимайсизларми?» дедилар. Али айтади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, жонларимиз Аллоҳнинг қўлида-ку. Қачон бизни уйғотишни хоҳласа, уйғотади› дедим.» Расулуллоҳ ﷺ унга бу сўзни айтганларида, ҳеч нарса қайтармай (орқаларига) бурилдилар. Сўнгра Али у зот ﷺ орқаларига қайтиб кетаётиб, сонларига уриб: {Инсон нарсаларнинг энг кўп жанжаллашганидир} (деган оятни) ўқиётганларини эшитди. Абу Абдуллоҳ (Бухорий) айтади: «Ким сенинг олдингга кечаси келса, у ‹ториқ› дейилади. ‹Ториқ› юлдузни ҳам билдиради; ‹соқиб› эса нур сочувчидир. Оловни ёқувчига: ‹Оловингни ёқиб ёрит› деб айтилади.»
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،. وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي عَبْدُ الْحَمِيدِ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً فَقَالَ لَهُمْ " أَلاَ تُصَلُّونَ ". قَالَ عَلِيٌّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَنَا بَعَثَنَا، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ، وَلَمْ يَرْجِعْ إِلَىَّ شَيْئًا، ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُدْبِرٌ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَيَقُولُ " [quran sura="18" aya_start="54" aya_end="54"]{وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً}"
(Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) xabar berdiki,) Rasululloh ﷺ bir kecha unga va Rasululloh ﷺning qizi Fotimaga (kelib) eshik taqillatdilar-da, ularga: «Namoz oʻqimaysizlarmi?» dedilar. Ali aytdi: Bas, men: «Yo Rasululloh, bizning jonimiz faqat Allohning Qoʻlidadir; qachon U bizni (uygʻotishni) xohlasa, bizni uygʻotadi (qoʻzgʻatadi)», dedim. Bas, men shuni aytganimda, Rasululloh ﷺ qaytib (ketdilar) va menga hech narsa qaytarmadilar. Soʻng men U zotni — ortga qaytib ketayotgan holda — oʻz sonini urib: ‹Inson — eng koʻp janjallashadigan narsadir› (Kahf surasi, 54-oyat) (deb) aytayotganini eshitdim.(Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) хабар бердики,) Расулуллоҳ ﷺ бир кеча унга ва Расулуллоҳ ﷺнинг қизи Фотимага (келиб) эшик тақиллатдилар-да, уларга: «Намоз ўқимайсизларми?» дедилар. Али айтди: Бас, мен: «Ё Расулуллоҳ, бизнинг жонимиз фақат Аллоҳнинг Қўлидадир; қачон У бизни (уйғотишни) хоҳласа, бизни уйғотади (қўзғатади)», дедим. Бас, мен шуни айтганимда, Расулуллоҳ ﷺ қайтиб (кетдилар) ва менга ҳеч нарса қайтармадилар. Сўнг мен У зотни — ортга қайтиб кетаётган ҳолда — ўз сонини уриб: ‹Инсон — энг кўп жанжаллашадиган нарсадир› (Каҳф сураси, 54-оят) (деб) айтаётганини эшитдим.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، سَمِعَا سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ فِي جِنَازَةٍ فَأَخَذَ عُودًا فَجَعَلَ يَنْكُتُ فِي الأَرْضِ فَقَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ كُتِبَ مَقْعَدُهُ مِنَ النَّارِ أَوْ مِنَ الْجَنَّةِ ". قَالُوا أَلاَ نَتَّكِلُ. قَالَ " اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ [quran sura="92" aya_start="5" aya_end="5"]{فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى} ". الآيَةَ.
(Ali (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildiki,) U zot bir janoza (dafni)da edilar; bas, bir choʻp olib, yerni chizishga (kovlashga) tushdilar-da: «Sizlardan hech bir kishi (istisno) yoʻqki, magar uning doʻzaxdagi yoki jannatdagi oʻrni yozib qoʻyilgan», dedilar. Ular: «(Unda) tavakkal qilib (amalni tashlab) qoʻyaqolmaymizmi?» dedilar. U zot: «(Yoʻq,) amal qilinglar; har bir (kishi oʻzi uchun) muyassar qilingan: ‹Bas, kim (Alloh yoʻlida) bersa va taqvo qilsa...› (Layl surasi, 5-oyat) — oyat(ni oʻqidilar)», dedilar.(Али (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилдики,) У зот бир жаноза (дафни)да эдилар; бас, бир чўп олиб, ерни чизишга (ковлашга) тушдилар-да: «Сизлардан ҳеч бир киши (истисно) йўқки, магар унинг дўзахдаги ёки жаннатдаги ўрни ёзиб қўйилган», дедилар. Улар: «(Унда) таваккал қилиб (амални ташлаб) қўяқолмаймизми?» дедилар. У зот: «(Йўқ,) амал қилинглар; ҳар бир (киши ўзи учун) муяссар қилинган: ‹Бас, ким (Аллоҳ йўлида) берса ва тақво қилса...› (Лайл сураси, 5-оят) — оят(ни ўқидилар)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ، جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ، - قَالَ الأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، - حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلأَنْ أَخِرَّ مِنَ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَقُولَ عَلَيْهِ مَا لَمْ يَقُلْ وَإِذَا حَدَّثْتُكُمْ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ فَإِنَّ الْحَرْبَ خَدْعَةٌ . سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " سَيَخْرُجُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ أَحْدَاثُ الأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ فَإِنَّ فِي قَتْلِهِمْ أَجْرًا لِمَنْ قَتَلَهُمْ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men sizlarga Rasululloh ﷺ dan (biror narsa) hadis aytsam, u zotga aytmagan narsalarini nisbat berishimdan koʻra osmondan qulab tushishim menga sevimliroqdir. Men sizlarga oʻzim bilan sizlarning oʻrtangizdagi (urush) ishida (biror narsa) gapirsam, (bilingki) urush — hiyladir. Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Oxirzamonda yoshi kichik, aqli yetilmagan bir qavm chiqadi. Ular eng yaxshi soʻzlardan (gapirib) gapiradilar (lekin), Qurʼon oʻqiydilar — u (Qurʼon) ularning tomoqlaridan oshib oʻtmaydi. Ular oʻq ovdan oʻtib ketganidek dindan chiqib ketadilar. Bas, ularga duch kelsangiz, ularni oʻldiringlar! Chunki ularni oʻldirishda — ularni oʻldirgan kishi uchun Qiyomat kuni Alloh huzurida ajr bordir›».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺ дан (бирор нарса) ҳадис айтсам, у зотга айтмаган нарсаларини нисбат беришимдан кўра осмондан қулаб тушишим менга севимлироқдир. Мен сизларга ўзим билан сизларнинг ўртангиздаги (уруш) ишида (бирор нарса) гапирсам, (билингки) уруш — ҳийладир. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Охирзамонда ёши кичик, ақли етилмаган бир қавм чиқади. Улар энг яхши сўзлардан (гапириб) гапирадилар (лекин), Қуръон ўқийдилар — у (Қуръон) уларнинг томоқларидан ошиб ўтмайди. Улар ўқ овдан ўтиб кетганидек диндан чиқиб кетадилар. Бас, уларга дуч келсангиз, уларни ўлдиринглар! Чунки уларни ўлдиришда — уларни ўлдирган киши учун Қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида ажр бордир›».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَرْزُوقٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، أَنَّ مُجَاهِدًا، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ . أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يَقُومَ عَلَى بُدْنِهِ وَأَمَرَهُ أَنْ يَقْسِمَ بُدْنَهُ كُلَّهَا لُحُومَهَا وَجُلُودَهَا وَجِلاَلَهَا فِي الْمَسَاكِينِ وَلاَ يُعْطِيَ فِي جِزَارَتِهَا مِنْهَا شَيْئًا .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ unga oʻz qurbonlik tuyalari ustida turishni va ularning hammasini — goʻshtlarini, terilarini va yopuqlarini miskinlar orasida taqsimlashni, ularni soʻyishi uchun (qassobga) ulardan hech narsa bermaslikni buyurdilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ унга ўз қурбонлик туялари устида туришни ва уларнинг ҳаммасини — гўштларини, териларини ва ёпуқларини мискинлар орасида тақсимлашни, уларни сўйиши учун (қассобга) улардан ҳеч нарса бермасликни буюрдилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ الْحَسَنِ، وَعَبْدِ اللَّهِ، ابْنَىْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِمَا، أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، يَقُولُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ يَوْمَ خَيْبَرَ وَعَنْ أَكْلِ لُحُومِ الْحُمُرِ الإِنْسِيَّةِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Ibn Abbosga: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ayollar bilan mutʼa nikohidan va ehli (xonaki) eshaklarning goʻshtini yeyishdan qaytardilar», — dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Ибн Аббосга: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни аёллар билан мутъа никоҳидан ва эҳли (хонаки) эшакларнинг гўштини ейишдан қайтардилар», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ تَنَوَّقُ فِي قُرَيْشٍ وَتَدَعُنَا فَقَالَ " وَعِنْدَكُمْ شَىْءٌ " . قُلْتُ نَعَمْ بِنْتُ حَمْزَةَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِي إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ " .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Yo Rasululloh! Nega siz Quraysh (qizlari)dan (ayol) tanlab, bizni (eʼtibordan) chetda qoldirasiz?› dedim. Shunda u zot: ‹Sizlarda biror (munosib qiz) bormi?› dedilar. Men: ‹Ha, Hamzaning qizi (bor)›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹U menga halol emas, chunki u mening emish orqali boʻlgan birodarimning qizi›, dedilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Нега сиз Қурайш (қизлари)дан (аёл) танлаб, бизни (эътибордан) четда қолдирасиз?› дедим. Шунда у зот: ‹Сизларда бирор (муносиб қиз) борми?› дедилар. Мен: ‹Ҳа, Ҳамзанинг қизи (бор)›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹У менга ҳалол эмас, чунки у менинг эмиш орқали бўлган биродаримнинг қизи›, дедилар».
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ عُمَيْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ مَا كُنْتُ أُقِيمُ عَلَى أَحَدٍ حَدًّا فَيَمُوتَ فِيهِ فَأَجِدَ مِنْهُ فِي نَفْسِي إِلاَّ صَاحِبَ الْخَمْرِ لأَنَّهُ إِنْ مَاتَ وَدَيْتُهُ لأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَسُنَّهُ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men birovga had (jazosini) tatbiq etib, u shu (jazo) tufayli oʻlib qolsa, koʻnglimda (afsus) sezmagan boʻlardim, faqat xamr (ichganlik) sohibidan boshqasidan. Chunki u oʻlsa, men uning diyatini toʻlardim, sababi Rasululloh ﷺ uni (xamr haddi miqdorini) sunnat qilib belgilamaganlar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бировга ҳад (жазосини) татбиқ этиб, у шу (жазо) туфайли ўлиб қолса, кўнглимда (афсус) сезмаган бўлардим, фақат хамр (ичганлик) соҳибидан бошқасидан. Чунки у ўлса, мен унинг диятини тўлардим, сабаби Расулуллоҳ ﷺ уни (хамр ҳадди миқдорини) суннат қилиб белгиламаганлар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَهُشَيْمٌ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُنْذِرِ بْنِ يَعْلَى، - وَيُكْنَى أَبَا يَعْلَى - عَنِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ كُنْتُ رَجُلاً مَذَّاءً وَكُنْتُ أَسْتَحْيِي أَنْ أَسْأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِمَكَانِ ابْنَتِهِ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ " يَغْسِلُ ذَكَرَهُ وَيَتَوَضَّأُ " .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp maziy keladigan (maziy chiqadigan) kishi edim; va men Paygʻambar ﷺ dan — Uning qizi (mening rafiqam boʻlgani) sababli — (bu haqida) soʻrashdan uyalar edim. Bas, men al-Miqdod ibn al-Asvadga buyurdim; bas, u U Zotdan soʻradi. Shunda U Zot: «(U kishi) zakarini yuvsin va tahorat qilsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен кўп мазий келадиган (мазий чиқадиган) киши эдим; ва мен Пайғамбар ﷺ дан — Унинг қизи (менинг рафиқам бўлгани) сабабли — (бу ҳақида) сўрашдан уялар эдим. Бас, мен ал-Миқдод ибн ал-Асвадга буюрдим; бас, у У Зотдан сўради. Шунда У Зот: «(У киши) закарини ювсин ва таҳорат қилсин», дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ، قَالَ سَمِعْتُ مُنْذِرًا، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّهُ قَالَ اسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ، النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمَذْىِ مِنْ أَجْلِ فَاطِمَةَ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ " مِنْهُ الْوُضُوءُ " .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men maziy haqida Paygʻambar ﷺ dan — Fotima sababli — soʻrashdan uyaldim. Bas, men al-Miqdodga buyurdim; bas, u U Zotdan soʻradi. Shunda U Zot: «Undan tahorat (vojib boʻladi)», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен мазий ҳақида Пайғамбар ﷺ дан — Фотима сабабли — сўрашдан уялдим. Бас, мен ал-Миқдодга буюрдим; бас, у У Зотдан сўради. Шунда У Зот: «Ундан таҳорат (вожиб бўлади)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ،
اللَّهِ وَالْحَسَنِ ابْنَىْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِمَا، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم نَهَى عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ يَوْمَ خَيْبَرَ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الإِنْسِيَّةِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ayollar bilan mutʼa (vaqtinchalik nikoh)dan va xonaki eshaklarning goʻshtidan qaytardilar».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни аёллар билан мутъа (вақтинчалик никоҳ)дан ва хонаки эшакларнинг гўштидан қайтардилар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي
ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ،
قَالَ أَصَبْتُ شَارِفًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَغْنَمٍ يَوْمَ بَدْرٍ وَأَعْطَانِي رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَارِفًا أُخْرَى فَأَنَخْتُهُمَا يَوْمًا عِنْدَ بَابِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَأَنَا
أُرِيدُ أَنْ أَحْمِلَ عَلَيْهِمَا إِذْخِرًا لأَبِيعَهُ وَمَعِيَ صَائِغٌ مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ فَأَسْتَعِينَ بِهِ عَلَى وَلِيمَةِ
فَاطِمَةَ وَحَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَشْرَبُ فِي ذَلِكَ الْبَيْتِ مَعَهُ قَيْنَةٌ تُغَنِّيهِ فَقَالَتْ أَلاَ يَا حَمْزَ
لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ فَثَارَ إِلَيْهِمَا حَمْزَةُ بِالسَّيْفِ فَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا ثُمَّ أَخَذَ مِنْ
أَكْبَادِهِمَا . قُلْتُ لاِبْنِ شِهَابٍ وَمِنَ السَّنَامِ قَالَ قَدْ جَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا فَذَهَبَ بِهَا . قَالَ ابْنُ
شِهَابٍ قَالَ عَلِيٌّ فَنَظَرْتُ إِلَى مَنْظَرٍ أَفْظَعَنِي فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ
زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ فَخَرَجَ وَمَعَهُ زَيْدٌ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى حَمْزَةَ فَتَغَيَّظَ
عَلَيْهِ فَرَفَعَ حَمْزَةُ بَصَرَهُ فَقَالَ هَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لآبَائِي فَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم يُقَهْقِرُ حَتَّى خَرَجَ عَنْهُمْ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Badr kuni Rasululloh ﷺ bilan birga oʻljadan menga bir qari urgʻochi tuya tegdi. Rasululloh ﷺ menga yana bir urgʻochi tuya berdilar. Men ularni bir kuni ansorlardan boʻlgan bir kishining eshigi oldida choʻktirib qoʻydim — ularga izxir (oʻt) yuklab, sotmoqchi edim. Yonimda Bani Qaynuqodan boʻlgan bir zargar bor edi, men u (oʻt savdosi) bilan Fotimaning toʻyiga (mablagʻ) hozirlamoqchi edim. Hamza ibn Abdulmuttalib esa oʻsha uyda ichib oʻtirar, yonida unga qoʻshiq aytayotgan bir choʻri (kaniz) bor edi. U (choʻri qoʻshigʻida): ‹Ey Hamza, ana semiz qari tuyalar!› dedi. Shunda Hamza qilich bilan ularga tashlanib, oʻrkachlarini kesib tashladi, biqinlarini yorib, soʻng jigarlaridan oldi». (Roviy aytadi:) Men Ibn Shihobga: «Oʻrkachdan ham (oldimi)?» dedim. U: «Oʻrkachlarini butunlay kesib, olib ketdi», dedi. Ibn Shihob dedi: Ali aytdi: «Men meni dahshatga solgan bir manzaraga qaradim, soʻng Allohning Nabiysi ﷺ huzuriga keldim, u zotning yonlarida Zayd ibn Horisa bor edi. Men u zotga voqeani aytib berdim. U zot chiqdilar, Zayd ham birga edi, men ham u zot bilan bordim. U zot Hamzaning huzuriga kirib, unga gʻazablandilar. Hamza koʻzini koʻtarib: ‹Sizlar mening otalarimning qullaridan boshqa narsa emassizlar!› dedi. Shunda Rasululloh ﷺ ortlariga tisarilib chekinib, ulardan chiqib ketdilar».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бадр куни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўлжадан менга бир қари урғочи туя тегди. Расулуллоҳ ﷺ менга яна бир урғочи туя бердилар. Мен уларни бир куни ансорлардан бўлган бир кишининг эшиги олдида чўктириб қўйдим — уларга изхир (ўт) юклаб, сотмоқчи эдим. Ёнимда Бани Қайнуқодан бўлган бир заргар бор эди, мен у (ўт савдоси) билан Фотиманинг тўйига (маблағ) ҳозирламоқчи эдим. Ҳамза ибн Абдулмутталиб эса ўша уйда ичиб ўтирар, ёнида унга қўшиқ айтаётган бир чўри (каниз) бор эди. У (чўри қўшиғида): ‹Эй Ҳамза, ана семиз қари туялар!› деди. Шунда Ҳамза қилич билан уларга ташланиб, ўркачларини кесиб ташлади, биқинларини ёриб, сўнг жигарларидан олди». (Ровий айтади:) Мен Ибн Шиҳобга: «Ўркачдан ҳам (олдими)?» дедим. У: «Ўркачларини бутунлай кесиб, олиб кетди», деди. Ибн Шиҳоб деди: Али айтди: «Мен мени даҳшатга солган бир манзарага қарадим, сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурига келдим, у зотнинг ёнларида Зайд ибн Ҳориса бор эди. Мен у зотга воқеани айтиб бердим. У зот чиқдилар, Зайд ҳам бирга эди, мен ҳам у зот билан бордим. У зот Ҳамзанинг ҳузурига кириб, унга ғазабландилар. Ҳамза кўзини кўтариб: ‹Сизлар менинг оталаримнинг қулларидан бошқа нарса эмассизлар!› деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ортларига тисарилиб чекиниб, улардан чиқиб кетдилар».
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْثَرٌ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا
جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ شُعْبَةَ، كُلُّهُمْ عَنِ
الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم أَنْ يُنْتَبَذَ فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ . هَذَا حَدِيثُ جَرِيرٍ . وَفِي حَدِيثِ عَبْثَرٍ وَشُعْبَةَ
أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish) va muzaffatda nabiz tayyorlashdan qaytardilar. Bu Jarirning hadisi. Absar va Shuʼbaning hadisida esa: Nabiy ﷺ dubbo va muzaffatdan qaytardilar (deyilgan).Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш) ва музаффатда набиз тайёрлашдан қайтардилар. Бу Жарирнинг ҳадиси. Абсар ва Шуъбанинг ҳадисида эса: Набий ﷺ дуббо ва музаффатдан қайтардилар (дейилган).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُلَّةُ سِيَرَاءَ فَبَعَثَ بِهَا إِلَىَّ فَلَبِسْتُهَا فَعَرَفْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ فَقَالَ " إِنِّي لَمْ أَبْعَثْ بِهَا إِلَيْكَ لِتَلْبَسَهَا إِنَّمَا بَعَثْتُ بِهَا إِلَيْكَ لِتُشَقِّقَهَا خُمُرًا بَيْنَ النِّسَاءِ " .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga ipakli (chiziqli) bir hulla (kiyim) hadya qilindi, u zot uni menga yubordilar. Men uni kiydim. Shunda u zotning yuzlarida gʻazabni sezdim. U zot: «Men uni senga kiyishing uchun yubormadim, balki uni senga ayollar oʻrtasida roʻmollarga boʻlib berishing uchun yubordim», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га ипакли (чизиқли) бир ҳулла (кийим) ҳадя қилинди, у зот уни менга юбордилар. Мен уни кийдим. Шунда у зотнинг юзларида ғазабни сездим. У зот: «Мен уни сенга кийишинг учун юбормадим, балки уни сенга аёллар ўртасида рўмолларга бўлиб беришинг учун юбордим», дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ الثَّقَفِيِّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الْحَنَفِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ أُكَيْدِرَ، دُومَةَ أَهْدَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَوْبَ حَرِيرٍ فَأَعْطَاهُ عَلِيًّا فَقَالَ " شَقِّقْهُ خُمُرًا بَيْنَ الْفَوَاطِمِ " . وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ " بَيْنَ النِّسْوَةِ " .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Dumaning (hokimi) Ukaydir Nabiy ﷺ ga ipak kiyim hadya qildi, u zot uni Aliga berib: «Buni Fotimalar oʻrtasida roʻmollarga boʻlib ber», dedilar. Abu Bakr va Abu Kurayb esa: «Ayollar oʻrtasida (boʻlib ber)», deb (rivoyat qildilar).Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Думанинг (ҳокими) Укайдир Набий ﷺ га ипак кийим ҳадя қилди, у зот уни Алига бериб: «Буни Фотималар ўртасида рўмолларга бўлиб бер», дедилар. Абу Бакр ва Абу Курайб эса: «Аёллар ўртасида (бўлиб бер)», деб (ривоят қилдилар).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ كَسَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُلَّةَ سِيَرَاءَ فَخَرَجْتُ فِيهَا فَرَأَيْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ - قَالَ - فَشَقَقْتُهَا بَيْنَ نِسَائِي .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga ipakli (chiziqli) bir hulla (kiyim) kiydirdilar. Men uni kiyib chiqdim, soʻng u zotning yuzlarida gʻazabni koʻrdim. (U dedi:) shunda men uni ayollarim oʻrtasida boʻlib berdim.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ипакли (чизиқли) бир ҳулла (кийим) кийдирдилар. Мен уни кийиб чиқдим, сўнг у зотнинг юзларида ғазабни кўрдим. (У деди:) шунда мен уни аёлларим ўртасида бўлиб бердим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ،
اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى
عَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ فِي الرُّكُوعِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qassiy (ipakli mato) va usfur (zaʼfaron) bilan boʻyalgan (kiyim) kiyishdan, oltin uzuk taqishdan hamda rukuʼda Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қассий (ипакли мато) ва усфур (заъфарон) билан бўялган (кийим) кийишдан, олтин узук тақишдан ҳамда рукуъда Қуръон ўқишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي
إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، يَقُولُ نَهَانِي
النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْقِرَاءَةِ وَأَنَا رَاكِعٌ وَعَنْ لُبْسِ الذَّهَبِ وَالْمُعَصْفَرِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meni rukuʼda turganimda (Qurʼon) oʻqishdan, oltin va usfur (zaʼfaron) bilan boʻyalgan (kiyim) kiyishdan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мени рукуъда турганимда (Қуръон) ўқишдан, олтин ва усфур (заъфарон) билан бўялган (кийим) кийишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ،
بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم عَنِ التَّخَتُّمِ بِالذَّهَبِ وَعَنْ لِبَاسِ الْقَسِّيِّ وَعَنِ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
وَعَنْ لِبَاسِ الْمُعَصْفَرِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oltin uzuk taqishdan, qassiy (ipakli mato) kiyishdan, rukuʼ va sajdada (Qurʼon) oʻqishdan hamda usfur (zaʼfaron) bilan boʻyalgan (kiyim) kiyishdan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени олтин узук тақишдан, қассий (ипакли мато) кийишдан, рукуъ ва саждада (Қуръон) ўқишдан ҳамда усфур (заъфарон) билан бўялган (кийим) кийишдан қайтардилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنِ ابْنِ إِدْرِيسَ، - وَاللَّفْظُ
لأَبِي كُرَيْبٍ - حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ عَلِيٍّ،
قَالَ نَهَانِي - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - أَنْ أَجْعَلَ خَاتَمِي فِي هَذِهِ أَوِ الَّتِي تَلِيهَا
- لَمْ يَدْرِ عَاصِمٌ فِي أَىِّ الثِّنْتَيْنِ - وَنَهَانِي عَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَعَنْ جُلُوسٍ عَلَى الْمَيَاثِرِ
. قَالَ فَأَمَّا الْقَسِّيُّ فَثِيَابٌ مُضَلَّعَةٌ يُؤْتَى بِهَا مِنْ مِصْرَ وَالشَّامِ فِيهَا شِبْهُ كَذَا وَأَمَّا الْمَيَاثِرُ
فَشَىْءٌ كَانَتْ تَجْعَلُهُ النِّسَاءُ لِبُعُولَتِهِنَّ عَلَى الرَّحْلِ كَالْقَطَائِفِ الأُرْجُوَانِ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: u — yaʼni Nabiy ﷺ — meni uzugimni mana bunga yoki uning yonidagisiga taqishdan qaytardilar — Osim ikki barmoqning qaysi biri ekanini bilolmadi — va meni qassiy (kiyim) kiyishdan hamda mayosir (egar ustiga toʻshaladigan ipak yostiq)larga oʻtirishdan qaytardilar. (Roviy) dedi: Qassiyga kelsak, u Misr va Shomdan keltiriladigan, ichida ana shunday (naqshlar) boʻlgan yoʻl-yoʻl kiyimdir. Mayosirga kelsak, u ayollar oʻz erlari uchun egar ustiga toʻshash maqsadida tayyorlaydigan qizil baxmalga oʻxshash narsadir.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: у — яъни Набий ﷺ — мени узугимни мана бунга ёки унинг ёнидагисига тақишдан қайтардилар — Осим икки бармоқнинг қайси бири эканини билолмади — ва мени қассий (кийим) кийишдан ҳамда маёсир (эгар устига тўшаладиган ипак ёстиқ)ларга ўтиришдан қайтардилар. (Ровий) деди: Қассийга келсак, у Миср ва Шомдан келтириладиган, ичида ана шундай (нақшлар) бўлган йўл-йўл кийимдир. Маёсирга келсак, у аёллар ўз эрлари учун эгар устига тўшаш мақсадида тайёрлайдиган қизил бахмалга ўхшаш нарсадир.