حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَاسًا، اجْتَوَوْا فِي الْمَدِينَةِ فَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَلْحَقُوا بِرَاعِيهِ ـ يَعْنِي الإِبِلَ ـ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، فَلَحِقُوا بِرَاعِيهِ فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، حَتَّى صَلَحَتْ أَبْدَانُهُمْ فَقَتَلُوا الرَّاعِيَ وَسَاقُوا الإِبِلَ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ فِي طَلَبِهِمْ، فَجِيءَ بِهِمْ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ. قَالَ قَتَادَةُ فَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, baʼzi odamlar Madinada (havosini) yoqtirmay (kasallandi); Paygʻambar ﷺ ularga — u zotning choʻ poniga (yaʼni tuyalariga) qoʻ shilishni va ularning sutlari hamda bavllari (siydiklari)dan ichishni — buyurdilar. Ular choʻ poniga qoʻ shildi va ularning sutlari hamda bavllaridan ichdi — to badanlari sogʻ ayguncha; soʻng choʻ ponni oʻ ldirdi va tuyalarni haydab ketdi. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi; u zot ularning izidan (odam) yubordi; ular keltirildi; u zot ularning qoʻ l-oyoqlarini kesdi va koʻ zlarini (qizdirib) kovladi (samr qildi). (Qatoda: «Menga Muhammad ibn Sirin soʻzlab berdi)ki, bu — hadlar (jazo hukmlari) nozil boʻ lishidan oldin (boʻ lgan) edi» dedi.)(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, баъзи одамлар Мадинада (ҳавосини) ёқтирмай (касалланди); Пайғамбар ﷺ уларга — у зотнинг чў понига (яъни туяларига) қў шилишни ва уларнинг сутлари ҳамда бавллари (сийдиклари)дан ичишни — буюрдилар. Улар чў понига қў шилди ва уларнинг сутлари ҳамда бавлларидан ичди — то баданлари соғ айгунча; сўнг чў понни ў лдирди ва туяларни ҳайдаб кетди. Бу Пайғамбар ﷺга етди; у зот уларнинг изидан (одам) юборди; улар келтирилди; у зот уларнинг қў л-оёқларини кесди ва кў зларини (қиздириб) ковлади (самр қилди). (Қатода: «Менга Муҳаммад ибн Сирин сўзлаб берди)ки, бу — ҳадлар (жазо ҳукмлари) нозил бў лишидан олдин (бў лган) эди» деди.)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ أَجْرِ الْحَجَّامِ، فَقَالَ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ، وَأَعْطَاهُ صَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ، وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ فَخَفَّفُوا عَنْهُ، وَقَالَ " إِنَّ أَمْثَلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ ". وَقَالَ " لاَ تُعَذِّبُوا صِبْيَانَكُمْ بِالْغَمْزِ مِنَ الْعُذْرَةِ، وَعَلَيْكُمْ بِالْقُسْطِ ".
(Anas (roziyallohu anhu)dan qon oluvchi (hajjom)ning haqqi (ish haqi) haqida soʻraldi:) U: «Rasululloh ﷺ qon oldirdilar; u zotga Abu Tayba qon oldi; u zot unga ikki soʼ taom berdilar va uning xoʻ jaynlari bilan gaplashdilar; ular (uning haroj-toʻ lovini) yengillatdi. U zot: ‹Davolangan (vositalaringiz)ning eng yaxshisi — qon oldirish (hijoma) va dengiz qusti(dir)› dedilar. (Yana:) ‹Bolalaringizni uzra (tomoq kasalligi) uchun (tomoqni) bosib ezish bilan azoblamanglar; qust (xushboʻ y yogʻ och)ni (ishlatishni) lozim tutinglar› dedilar» dedi.(Анас (розияллоҳу анҳу)дан қон олувчи (ҳажжом)нинг ҳаққи (иш ҳақи) ҳақида сўралди:) У: «Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар; у зотга Абу Тайба қон олди; у зот унга икки сў таом бердилар ва унинг хў жайнлари билан гаплашдилар; улар (унинг ҳарож-тў ловини) енгиллатди. У зот: ‹Даволанган (воситаларингиз)нинг энг яхшиси — қон олдириш (ҳижома) ва денгиз қусти(дир)› дедилар. (Яна:) ‹Болаларингизни узра (томоқ касаллиги) учун (томоқни) босиб эзиш билан азобламанглар; қуст (хушбў й ёғ оч)ни (ишлатишни) лозим тутинглар› дедилар» деди.
حَدَّثَنَا عَارِمٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ قُرِئَ عَلَى أَيُّوبَ مِنْ كُتُبِ أَبِي قِلاَبَةَ، مِنْهُ مَا حَدَّثَ بِهِ وَمِنْهُ مَا قُرِئَ عَلَيْهِ، وَكَانَ هَذَا فِي الْكِتَابِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ وَأَنَسَ بْنَ النَّضْرِ كَوَيَاهُ، وَكَوَاهُ أَبُو طَلْحَةَ بِيَدِهِ. وَقَالَ عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ بَيْتٍ مِنَ الأَنْصَارِ أَنْ يَرْقُوا مِنَ الْحُمَةِ وَالأُذُنِ. قَالَ أَنَسٌ كُوِيتُ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَىٌّ، وَشَهِدَنِي أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَسُ بْنُ النَّضْرِ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، وَأَبُو طَلْحَةَ كَوَانِي.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan zotuljanb (davosi) uchun dogʻ lash (kayy) haqida soʻraldi:) U: «Rasululloh ﷺ Abu Talhaga — u (Abu Talha hali) tirik (paytda) — zotuljanb (davosi) uchun dogʻ ladi (kayy qildi)» dedi. (Anas: «Paygʻambar ﷺ ruqya (afsun-davo)ga — chayon chaqishi va koʻ z (tegishi) (davosi)da — ruxsat berdilar» dedi.)(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан зотулжанб (давоси) учун доғ лаш (кайй) ҳақида сўралди:) У: «Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага — у (Абу Талҳа ҳали) тирик (пайтда) — зотулжанб (давоси) учун доғ лади (кайй қилди)» деди. (Анас: «Пайғамбар ﷺ руқя (афсун-даво)га — чаён чақиши ва кў з (тегиши) (давоси)да — рухсат бердилар» деди.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَاسًا أَوْ رِجَالاً مِنْ عُكْلٍ وَعُرَيْنَةَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَكَلَّمُوا بِالإِسْلاَمِ وَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ ضَرْعٍ، وَلَمْ نَكُنْ أَهْلَ رِيفٍ، وَاسْتَوْخَمُوا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَوْدٍ وَبِرَاعٍ وَأَمَرَهُمْ، أَنْ يَخْرُجُوا فِيهِ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، فَانْطَلَقُوا حَتَّى كَانُوا نَاحِيَةَ الْحَرَّةِ، كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ، وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ الطَّلَبَ فِي آثَارِهِمْ، وَأَمَرَ بِهِمْ فَسَمَرُوا أَعْيُنَهُمْ وَقَطَعُوا أَيْدِيَهُمْ وَتُرِكُوا فِي نَاحِيَةِ الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا عَلَى حَالِهِمْ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) soʻzlab berdi)ki, Ukl yoki Urayna (qabilasi)dan baʼzi odamlar — yoki erkaklar — Rasululloh ﷺning oldiga kelib, Islom (haqida) gapirdi va: «Ey Allohning Paygʻambari, biz (chorvador) sut ahli edik; (ekinzor) qishloq ahli emas edik» dedi; ular Madina (havosi)ni yoqtirmadi (kasallandi). Rasululloh ﷺ ularga bir necha tuya va bir choʻ ponni (berishni) buyurdilar va ularga — (Madinadan) chiqib, ularning (tuyalarning) sutlari hamda bavllaridan ichishni — buyurdilar. Ular (yoʻ lga) chiqdi — to Harraning bir chekkasida boʻ lganlarida, Islomlaridan keyin kofir boʻ ldi, Rasululloh ﷺning choʻ ponini oʻ ldirdi va tuyalarni haydab ketdi. Bu Paygʻambar ﷺga yetdi; u zot ularning izidan (taʼqibchi) yubordi; ular haqida buyurdilar — (shunda) ularning koʻ zlari (qizdirib) kovlandi (samr qilindi), qoʻ llari kesildi va Harraning bir chekkasida — to oʻ z hollarida oʻ lguncha — tashlab qoʻ yildi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) сўзлаб берди)ки, Укл ёки Урайна (қабиласи)дан баъзи одамлар — ёки эркаклар — Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, Ислом (ҳақида) гапирди ва: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, биз (чорвадор) сут аҳли эдик; (экинзор) қишлоқ аҳли эмас эдик» деди; улар Мадина (ҳавоси)ни ёқтирмади (касалланди). Расулуллоҳ ﷺ уларга бир неча туя ва бир чў понни (беришни) буюрдилар ва уларга — (Мадинадан) чиқиб, уларнинг (туяларнинг) сутлари ҳамда бавлларидан ичишни — буюрдилар. Улар (йў лга) чиқди — то Ҳарранинг бир чеккасида бў лганларида, Исломларидан кейин кофир бў лди, Расулуллоҳ ﷺнинг чў понини ў лдирди ва туяларни ҳайдаб кетди. Бу Пайғамбар ﷺга етди; у зот уларнинг изидан (таъқибчи) юборди; улар ҳақида буюрдилар — (шунда) уларнинг кў злари (қиздириб) ковланди (самр қилинди), қў ллари кесилди ва Ҳарранинг бир чеккасида — то ў з ҳолларида ў лгунча — ташлаб қў йилди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ بِنْتُ سِيرِينَ، قَالَتْ قَالَ لِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَحْيَى بِمَا مَاتَ قُلْتُ مِنَ الطَّاعُونِ. قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الطَّاعُونُ شَهَادَةٌ لِكُلِّ مُسْلِمٍ ".
(Hafsa bint Sirin aytdi:) Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) menga: «Yahyo nima (dan) oʻ ldi?» dedi. Men: «Toun (vabo)dan» dedim. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Toun (vabo) — har bir musulmon uchun shahodat(dir)› dedilar» dedi.(Ҳафса бинт Сирин айтди:) Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) менга: «Яҳё нима (дан) ў лди?» деди. Мен: «Тоун (вабо)дан» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Тоун (вабо) — ҳар бир мусулмон учун шаҳодат(дир)› дедилар» деди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ، وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ الصَّالِحُ، الْكَلِمَةُ الْحَسَنَةُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; menga esa yaxshi faʼl — yaxshi soʻ z — yoqadi» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; менга эса яхши фаъл — яхши сў з — ёқади» дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ عَدْوَى، وَلاَ طِيَرَةَ، وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ ". قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ " كَلِمَةٌ طَيِّبَةٌ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; menga esa faʼl yoqadi» dedilar. Ular: «Faʼl nima?» dedi. U zot: «Yaxshi (xush) soʻ z(dir)» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; менга эса фаъл ёқади» дедилар. Улар: «Фаъл нима?» деди. У зот: «Яхши (хуш) сў з(дир)» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ وَعَلَى رَأْسِهِ الْمِغْفَرُ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ Fath yili (Makka fathi yili) boshlarida dubulgʻa (migʻfar) bilan Makkaga kirdilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ Фатҳ йили (Макка фатҳи йили) бошларида дубулға (миғфар) билан Маккага кирдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ بُرْدٌ نَجْرَانِيٌّ غَلِيظُ الْحَاشِيَةِ، فَأَدْرَكَهُ أَعْرَابِيٌّ فَجَبَذَهُ بِرِدَائِهِ جَبْذَةً شَدِيدَةً، حَتَّى نَظَرْتُ إِلَى صَفْحَةِ عَاتِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَثَّرَتْ بِهَا حَاشِيَةُ الْبُرْدِ مِنْ شِدَّةِ جَبْذَتِهِ، ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مُرْ لِي مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي عِنْدَكَ. فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ ضَحِكَ ثُمَّ أَمَرَ لَهُ بِعَطَاءٍ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺ bilan yurib borardim, egnilarida chetlari (hoshiyasi) qalin (dagʻal) najroniy burd bor edi. Shunda bir aʼrobiy u zotga yetib olib, ridolaridan shunday qattiq tortdiki, men Rasululloh ﷺning yelka-boʻyinlarida burdning hoshiyasi tortishning zoʻridan iz qoldirganini koʻrdim. Soʻng (u aʼrobiy): «Ey Muhammad, oldingdagi Allohning molidan menga (berishni) buyur» dedi. Rasululloh ﷺ unga oʻgirilib qaradilar, soʻng kuldilar, soʻng unga bir ato (inʼom) berishni buyurdilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺ билан юриб борардим, эгниларида четлари (ҳошияси) қалин (дағал) нажроний бурд бор эди. Шунда бир аъробий у зотга етиб олиб, ридоларидан шундай қаттиқ тортдики, мен Расулуллоҳ ﷺнинг елка-бўйинларида бурднинг ҳошияси тортишнинг зўридан из қолдирганини кўрдим. Сўнг (у аъробий): «Эй Муҳаммад, олдингдаги Аллоҳнинг молидан менга (беришни) буюр» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга ўгирилиб қарадилар, сўнг кулдилар, сўнг унга бир ато (инъом) беришни буюрдилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ أَحَبُّ الثِّيَابِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَلْبَسَهَا الْحِبَرَةَ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kiyishni eng yaxshi koʻrgan kiyim hibara edi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ кийишни энг яхши кўрган кийим ҳибара эди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا وَلَدَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ قَالَتْ لِي يَا أَنَسُ انْظُرْ هَذَا الْغُلاَمَ فَلاَ يُصِيبَنَّ شَيْئًا حَتَّى تَغْدُوَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُحَنِّكُهُ. فَغَدَوْتُ بِهِ، فَإِذَا هُوَ فِي حَائِطٍ وَعَلَيْهِ خَمِيصَةٌ حُرَيْثِيَّةٌ، وَهْوَ يَسِمُ الظَّهْرَ الَّذِي قَدِمَ عَلَيْهِ فِي الْفَتْحِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Ummu Sulaym tugʻqan paytida menga: «Ey Anas, mana shu bolani koʻzla; sen uni Paygʻambar ﷺ huzuriga olib borib, u zot tahnik qilmaguncha (yaʼni xurmo bilan tanglayini silamaguncha) unga hech narsa yetmasin (u ovqat yemasin)» dedi. Men uni ertalab olib bordim; mana u zot bir bogʻda edilar, egnilarida huraysiyya xamisasi bor edi, (Makka) fathida oʻzlariga kelgan tuyalarni (chorvani) dogʻlamoqda edilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Умму Сулайм туғқан пайтида менга: «Эй Анас, мана шу болани кўзла; сен уни Пайғамбар ﷺ ҳузурига олиб бориб, у зот таҳник қилмагунча (яъни хурмо билан танглайини силамагунча) унга ҳеч нарса етмасин (у овқат емасин)» деди. Мен уни эрталаб олиб бордим; мана у зот бир боғда эдилар, эгниларида ҳурайсийя хамисаси бор эди, (Макка) фатҳида ўзларига келган туяларни (чорвани) доғламоқда эдилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ قَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ أَعَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ شَدِيدًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا فَلَنْ يَلْبَسَهُ فِي الآخِرَةِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi — roviy Shuʼba: «Men ‹Buni Paygʻambar ﷺdanmi?› dedim; u (Anas) qatʼiy (ishonch bilan): ‹Paygʻambar ﷺdan› dedi» dedi —) (Anas:) «Kim bu dunyoda ipak kiysa, oxiratda uni kiymaydi» dedi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди — ровий Шуъба: «Мен ‹Буни Пайғамбар ﷺданми?› дедим; у (Анас) қатъий (ишонч билан): ‹Пайғамбар ﷺдан› деди» деди —) (Анас:) «Ким бу дунёда ипак кийса, охиратда уни киймайди» деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ رَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ فِي لُبْسِ الْحَرِيرِ لِحِكَّةٍ بِهِمَا.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Zubayr va Abdurrahmonga — ularda qichima (terining qichishi) boʻlgani sababli — ipak kiyishga ruxsat berdilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Зубайр ва Абдурраҳмонга — уларда қичима (терининг қичиши) бўлгани сабабли — ипак кийишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّهُ رَأَى عَلَى أُمِّ كُلْثُومٍ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بُرْدَ حَرِيرٍ سِيَرَاءَ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) xabar berdiki,) u Rasululloh ﷺning qizlari Ummu Kulsum — alayhassalom — ning egnida ipak siyaro burdni koʻrgan.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) хабар бердики,) у Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Умму Кулсум — алайҳассалом — нинг эгнида ипак сияро бурдни кўрган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتَزَعْفَرَ الرَّجُلُ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ erkak kishining oʻziga zaʼfaron surtishidan (zaʼfaronlanishidan) qaytardilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ эркак кишининг ўзига заъфарон суртишидан (заъфаронланишидан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَعْلَ، النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لَهَا قِبَالاَنِ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning kavushlarida ikkita tasma (qibol) bor edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг кавушларида иккита тасма (қибол) бор эди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، ح وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الأَنْصَارِ، وَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ansorlarga (odam) yuborib, ularni charmdan (boʻlgan) bir chodir (qubba)da toʻpladilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ансорларга (одам) юбориб, уларни чармдан (бўлган) бир чодир (қубба)да тўпладилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ رَأَى فِي يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا مِنْ وَرِقٍ يَوْمًا وَاحِدًا، ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اصْطَنَعُوا الْخَوَاتِيمَ مِنْ وَرِقٍ وَلَبِسُوهَا، فَطَرَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاتَمَهُ، فَطَرَحَ النَّاسُ خَوَاتِيمَهُمْ. تَابَعَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ وَزِيَادٌ وَشُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ. وَقَالَ ابْنُ مُسَافِرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَرَى خَاتَمًا مِنْ وَرِقٍ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) xabar berdiki,) u bir kuni Rasululloh ﷺning qoʻllarida kumushdan (varq) uzuk koʻrdi; soʻng odamlar (ham) kumushdan uzuklar yasab kiydilar, shunda Rasululloh ﷺ oʻz uzuklarini tashladilar, odamlar ham oʻz uzuklarini tashladilar. (Bunga Ibrohim ibn Saʼd, Ziyod va Shuayb Zuhriydan (rivoyat qilib) mutobaat qildilar. Ibn Musofir esa Zuhriydan: «Menimcha, kumushdan uzuk (edi)» dedi.)(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) хабар бердики,) у бир куни Расулуллоҳ ﷺнинг қўлларида кумушдан (варқ) узук кўрди; сўнг одамлар (ҳам) кумушдан узуклар ясаб кийдилар, шунда Расулуллоҳ ﷺ ўз узукларини ташладилар, одамлар ҳам ўз узукларини ташладилар. (Бунга Иброҳим ибн Саъд, Зиёд ва Шуайб Зуҳрийдан (ривоят қилиб) мутобаат қилдилар. Ибн Мусофир эса Зуҳрийдан: «Менимча, кумушдан узук (эди)» деди.)
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ حُمَيْدًا، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ خَاتَمُهُ مِنْ فِضَّةٍ وَكَانَ فَصُّهُ مِنْهُ. وَقَالَ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ سَمِعَ أَنَسًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning uzuklari kumushdan edi, uning koʻzi (fass) ham oʻshandan (kumushdan) edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг узуклари кумушдан эди, унинг кўзи (фасс) ҳам ўшандан (кумушдан) эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ إِلَى رَهْطٍ أَوْ أُنَاسٍ مِنَ الأَعَاجِمِ، فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لاَ يَقْبَلُونَ كِتَابًا إِلاَّ عَلَيْهِ خَاتَمٌ، فَاتَّخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَكَأَنِّي بِوَبِيصِ أَوْ بِبَصِيصِ الْخَاتَمِ فِي إِصْبَعِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ فِي كَفِّهِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Allohning paygʻambari ﷺ ajamlardan (arab boʻlmaganlardan) bir guruhga — yoki bir necha kishiga — (xat) yozmoqchi boʻldilar. Shunda u zotga: «Ular muhr bosilmagan xatni qabul qilmaydilar» deyildi. Bas, Paygʻambar ﷺ kumushdan uzuk oldilar, uning naqshi «Muhammadun Rasululloh» (edi) — goʻyo men (hozir ham) Paygʻambar ﷺning barmoqlaridagi — yoki kaftlaridagi — uzukning yaltirashiga (qarab turgandekman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ ажамлардан (араб бўлмаганлардан) бир гуруҳга — ёки бир неча кишига — (хат) ёзмоқчи бўлдилар. Шунда у зотга: «Улар муҳр босилмаган хатни қабул қилмайдилар» дейилди. Бас, Пайғамбар ﷺ кумушдан узук олдилар, унинг нақши «Муҳаммадун Расулуллоҳ» (эди) — гўё мен (ҳозир ҳам) Пайғамбар ﷺнинг бармоқларидаги — ёки кафтларидаги — узукнинг ялтирашига (қараб тургандекман).
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا قَالَ " إِنَّا اتَّخَذْنَا خَاتَمًا، وَنَقَشْنَا فِيهِ نَقْشًا، فَلاَ يَنْقُشْ عَلَيْهِ أَحَدٌ ". قَالَ فَإِنِّي لأَرَى بَرِيقَهُ فِي خِنْصَرِهِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ uzuk yasattirdilar va: «Biz uzuk oldik va unga bir naqsh oʻydik; bas, hech kim unga (oʻxshatib naqsh) oʻymasin» dedilar. (Anas:) Goʻyo men (hozir ham) uning u zotning jimjiloqlaridagi yaltirashini koʻrib turgandekman.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ узук ясаттирдилар ва: «Биз узук олдик ва унга бир нақш ўйдик; бас, ҳеч ким унга (ўхшатиб нақш) ўймасин» дедилар. (Анас:) Гўё мен (ҳозир ҳам) унинг у зотнинг жимжилоқларидаги ялтирашини кўриб тургандекман.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَكْتُبَ إِلَى الرُّومِ قِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لَنْ يَقْرَءُوا كِتَابَكَ إِذَا لَمْ يَكُنْ مَخْتُومًا. فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ، وَنَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. فَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Rum (podshohi)ga (xat) yozmoqchi boʻlganlarida, u zotga: «Agar (xat) muhrlanmagan boʻlsa, ular sizning xatingizni oʻqimaydilar» deyildi. Bas, (u zot) kumushdan uzuk oldilar, uning naqshi «Muhammadun Rasululloh» (edi). Goʻyo men (hozir ham) uning u zotning qoʻllaridagi oqligiga qarab turgandekman.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Рум (подшоҳи)га (хат) ёзмоқчи бўлганларида, у зотга: «Агар (хат) муҳрланмаган бўлса, улар сизнинг хатингизни ўқимайдилар» дейилди. Бас, (у зот) кумушдан узук олдилар, унинг нақши «Муҳаммадун Расулуллоҳ» (эди). Гўё мен (ҳозир ҳам) унинг у зотнинг қўлларидаги оқлигига қараб тургандекман.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ، وَنَقَشَ فِيهِ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. وَقَالَ " إِنِّي اتَّخَذْتُ خَاتَمًا مِنْ وَرِقٍ، وَنَقَشْتُ فِيهِ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. فَلاَ يَنْقُشَنَّ أَحَدٌ عَلَى نَقْشِهِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ kumushdan uzuk oldilar va unga «Muhammadun Rasululloh» (deb) naqsh oʻydilar va: «Men kumushdan (varq) uzuk oldim va unga ‹Muhammadun Rasululloh› (deb) naqsh oʻydim; bas, hech kim uning naqshiga (oʻxshatib) naqsh oʻymasin» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ кумушдан узук олдилар ва унга «Муҳаммадун Расулуллоҳ» (деб) нақш ўйдилар ва: «Мен кумушдан (варқ) узук олдим ва унга ‹Муҳаммадун Расулуллоҳ› (деб) нақш ўйдим; бас, ҳеч ким унинг нақшига (ўхшатиб) нақш ўймасин» дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ ثُمَامَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ لَمَّا اسْتُخْلِفَ كَتَبَ لَهُ، وَكَانَ نَقْشُ الْخَاتَمِ ثَلاَثَةَ أَسْطُرٍ. مُحَمَّدٌ سَطْرٌ، وَرَسُولُ سَطْرٌ، وَاللَّهِ سَطْرٌ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) xalifa qilinganida, unga (bir maktub) yozib berildi; uzukning naqshi uch satr edi: «Muhammad» bir satr, «Rasul» bir satr, «Alloh» bir satr.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) халифа қилинганида, унга (бир мактуб) ёзиб берилди; узукнинг нақши уч сатр эди: «Муҳаммад» бир сатр, «Расул» бир сатр, «Аллоҳ» бир сатр.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ، وَلاَ بِالْقَصِيرِ، وَلَيْسَ بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ، وَلَيْسَ بِالآدَمِ، وَلَيْسَ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ، وَلاَ بِالسَّبْطِ، بَعَثَهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً، فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ، وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ، وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعَرَةً بَيْضَاءَ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ na nihoyatda (ajralib turadigan darajada) baland boʻyli, na past boʻyli edilar; na (koʻzni qamashtiradigan) oppoq, na qoramtir edilar; sochlari na juda jingalak, na (juda) tekis edi. Alloh u zotni qirq yoshga (yetgan) boshlarida (paygʻambar qilib) joʻnatdi; (u zot) Makkada oʻn yil, Madinada (ham) oʻn yil turdilar; Alloh u zotni oltmish yoshga (yetganda) (oʻz dargohiga) oldi; (vafot etganlarida) boshlari va soqollarida yigirma (dona) oq tuk (ham) yoʻq edi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ на ниҳоятда (ажралиб турадиган даражада) баланд бўйли, на паст бўйли эдилар; на (кўзни қамаштирадиган) оппоқ, на қорамтир эдилар; сочлари на жуда жингалак, на (жуда) текис эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга (етган) бошларида (пайғамбар қилиб) жўнатди; (у зот) Маккада ўн йил, Мадинада (ҳам) ўн йил турдилар; Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга (етганда) (ўз даргоҳига) олди; (вафот этганларида) бошлари ва соқолларида йигирма (дона) оқ тук (ҳам) йўқ эди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَضْرِبُ شَعَرُهُ مَنْكِبَيْهِ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning sochlari yelkalariga (tegib) tushib turardi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг сочлари елкаларига (тегиб) тушиб турарди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، كَانَ يَضْرِبُ شَعَرُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَنْكِبَيْهِ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning sochlari yelkalariga (tegib) tushib turardi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг сочлари елкаларига (тегиб) тушиб турарди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ضَخْمَ الْيَدَيْنِ، لَمْ أَرَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَكَانَ شَعَرُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجِلاً، لاَ جَعْدَ، وَلاَ سَبِطَ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ yirik qoʻlli edilar; men u zotdan keyin (u zotga) oʻxshashini koʻrmadim. Paygʻambar ﷺning sochlari rajil (toʻlqinsimon) edi — na jingalak, na tekis.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ йирик қўлли эдилар; мен у зотдан кейин (у зотга) ўхшашини кўрмадим. Пайғамбар ﷺнинг сочлари ражил (тўлқинсимон) эди — на жингалак, на текис.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ضَخْمَ الْيَدَيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ حَسَنَ الْوَجْهِ، لَمْ أَرَ بَعْدَهُ وَلاَ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَكَانَ بَسِطَ الْكَفَّيْنِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ yirik qoʻl va oyoqli, chiroyli yuzli edilar; men u zotdan keyin ham, oldin ham (u zotga) oʻxshashini koʻrmadim; (u zotning) kaftlari keng edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ йирик қўл ва оёқли, чиройли юзли эдилар; мен у зотдан кейин ҳам, олдин ҳам (у зотга) ўхшашини кўрмадим; (у зотнинг) кафтлари кенг эди.
وَقَالَ هِشَامٌ عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَثْنَ الْقَدَمَيْنِ وَالْكَفَّيْنِ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ qalin (etdor) oyoq va kaftli edilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ қалин (этдор) оёқ ва кафтли эдилар.
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ قِرَاَمٌ لِعَائِشَةَ سَتَرَتْ بِهِ جَانِبَ بَيْتِهَا، فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمِيطِي عَنِّي، فَإِنَّهُ لاَ تَزَالُ تَصَاوِيرُهُ تَعْرِضُ لِي فِي صَلاَتِي ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Oishaning bir pardasi (qiram) bor edi, u bilan uyining bir tomonini toʻsib qoʻygan edi. Paygʻambar ﷺ unga: «Buni mendan (nari) ol; chunki uning suratlari namozimda menga doimo koʻrinaverayapti» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Оишанинг бир пардаси (қирам) бор эди, у билан уйининг бир томонини тўсиб қўйган эди. Пайғамбар ﷺ унга: «Буни мендан (нари) ол; чунки унинг суратлари намозимда менга доимо кўринавераяпти» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ، وَإِنِّي لَرَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ وَهْوَ يَسِيرُ وَبَعْضُ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ عَثَرَتِ النَّاقَةُ فَقُلْتُ الْمَرْأَةَ. فَنَزَلْتُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا أُمُّكُمْ ". فَشَدَدْتُ الرَّحْلَ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا دَنَا أَوْ رَأَى الْمَدِينَةَ قَالَ " آيِبُونَ تَائِبُونَ، عَابِدُونَ لِرَبِّنَا، حَامِدُونَ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan Xaybardan qaytdik; men Abu Talhaning ortida (ridf boʻlib) edim, u (ulovni) haydab borardi, Rasululloh ﷺning ayollaridan biri esa Rasululloh ﷺning ortlarida (ridf) edi. Shunda tuya qoqildi (gandiraklab ketdi); men: «Ayol! (Ayoldan ehtiyot boʻling)» dedim va yerga tushdim. Rasululloh ﷺ: «U sizlarning onangizdir» dedilar. Men egarni mahkamladim, Rasululloh ﷺ (qayta) mindilar. (U zot) Madinaga yaqinlashgan — yoki uni koʻrgan — paytlarida: «(Biz Rabbimizga) qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, hamd aytuvchilarmiz» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Хайбардан қайтдик; мен Абу Талҳанинг ортида (ридф бўлиб) эдим, у (уловни) ҳайдаб борарди, Расулуллоҳ ﷺнинг аёлларидан бири эса Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида (ридф) эди. Шунда туя қоқилди (гандираклаб кетди); мен: «Аёл! (Аёлдан эҳтиёт бўлинг)» дедим ва ерга тушдим. Расулуллоҳ ﷺ: «У сизларнинг онангиздир» дедилар. Мен эгарни маҳкамладим, Расулуллоҳ ﷺ (қайта) миндилар. (У зот) Мадинага яқинлашган — ёки уни кўрган — пайтларида: «(Биз Раббимизга) қайтувчилар, тавба қилувчилар, ибодат қилувчилар, ҳамд айтувчилармиз» дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْكَبَائِرَ، أَوْ سُئِلَ عَنِ الْكَبَائِرِ فَقَالَ " الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ ". فَقَالَ " أَلاَ أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ ـ قَالَ ـ قَوْلُ الزُّورِ ـ أَوْ قَالَ ـ شَهَادَةُ الزُّورِ ". قَالَ شُعْبَةُ وَأَكْثَرُ ظَنِّي أَنَّهُ قَالَ " شَهَادَةُ الزُّورِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ kabira (katta) gunohlarni zikr qildilar — yoki kabira gunohlar haqida soʻraldi — va: «Allohga shirk keltirish, jonni (nohaq) oʻldirish va ota-onaga oqibatsizlik qilish» dedilar. Soʻng: «Sizlarga eng katta gunohni xabar bermaymanmi?» dedilar va: «Yolgʻon soʻz» — yoki «Yolgʻon guvohlik» — dedilar. (Shuʼba: «Mening gumonim koʻproq shungaki, u (Anas) ‹yolgʻon guvohlik› dedi» dedi.)(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ кабира (катта) гуноҳларни зикр қилдилар — ёки кабира гуноҳлар ҳақида сўралди — ва: «Аллоҳга ширк келтириш, жонни (ноҳақ) ўлдириш ва ота-онага оқибацизлик қилиш» дедилар. Сўнг: «Сизларга энг катта гуноҳни хабар бермайманми?» дедилар ва: «Ёлғон сўз» — ёки «Ёлғон гувоҳлик» — дедилар. (Шуъба: «Менинг гумоним кўпроқ шунгаки, у (Анас) ‹ёлғон гувоҳлик› деди» деди.)
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ، وَيُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ، فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Kim rizqi keng qilinishini va umri (asari) uzaytirilishini yaxshi koʻrsa, silayi rahm qilsin» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ризқи кенг қилинишини ва умри (асари) узайтирилишини яхши кўрса, силайи раҳм қилсин» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ مُسْلِمٍ غَرَسَ غَرْسًا فَأَكَلَ مِنْهُ إِنْسَانٌ أَوْ دَابَّةٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ صَدَقَةً ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Qaysi bir musulmon bir koʻchat (daraxt) eksa-yu, undan biror inson yoki hayvon yesa, bu (albatta) u uchun sadaqa boʻladi» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Қайси бир мусулмон бир кўчат (дарахт) экса-ю, ундан бирор инсон ёки ҳайвон еса, бу (албатта) у учун садақа бўлади» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَالَ فِي الْمَسْجِدِ، فَقَامُوا إِلَيْهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لا تُزْرِمُوهُ ". ثُمَّ دَعَا بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ فَصُبَّ عَلَيْهِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, bir aʼrobiy masjidda siydi, odamlar unga (qarata) turdilar. Rasululloh ﷺ: «Uni (siyishdan) toʻxtatmanglar (boʻlaversin)» dedilar. Soʻng bir chelak suv soʻrab, uning ustiga (suv) quydilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, бир аъробий масжидда сийди, одамлар унга (қарата) турдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (сийишдан) тўхтатманглар (бўлаверсин)» дедилар. Сўнг бир челак сув сўраб, унинг устига (сув) қуйдилар.
حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو يَحْيَى، هُوَ فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِلاَلِ بْنِ أُسَامَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَبَّابًا وَلاَ فَحَّاشًا وَلاَ لَعَّانًا، كَانَ يَقُولُ لأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَعْتَبَةِ " مَا لَهُ، تَرِبَ جَبِينُهُ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ soʻkadigan (sabbob), behayo soʻzli (fohish) yoki laʼnat aytadigan (laʼʼon) (kishi) emas edilar. (U zot) biz (birovni) tanbeh berish (oʻrinli) paytida: «Unga nima boʻldi, peshanasi tuproqqa belansin» der edilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ сўкадиган (саббоб), беҳаё сўзли (фоҳиш) ёки лаънат айтадиган (лаъъон) (киши) эмас эдилар. (У зот) биз (бировни) танбеҳ бериш (ўринли) пайтида: «Унга нима бўлди, пешанаси тупроққа белансин» дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ وَأَجْوَدَ النَّاسِ وَأَشْجَعَ النَّاسِ، وَلَقَدْ فَزِعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَانْطَلَقَ النَّاسُ قِبَلَ الصَّوْتِ، فَاسْتَقْبَلَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ سَبَقَ النَّاسَ إِلَى الصَّوْتِ وَهْوَ يَقُولُ " لَنْ تُرَاعُوا، لَنْ تُرَاعُوا ". وَهْوَ عَلَى فَرَسٍ لأَبِي طَلْحَةَ عُرْىٍ مَا عَلَيْهِ سَرْجٌ، فِي عُنُقِهِ سَيْفٌ فَقَالَ " لَقَدْ وَجَدْتُهُ بَحْرًا ". أَوْ " إِنَّهُ لَبَحْرٌ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ odamlarning eng goʻzali, eng saxiysi va eng botiri edilar. Bir kechasi Madina ahli choʻchib ketdi, odamlar (qoʻrqinchli) tovush tomon yoʻl oldilar; Paygʻambar ﷺ esa ularni — odamlardan oldin oʻsha tovush tomon (borib kelgan holda) — qarshi oldilar va: «Qoʻrqmanglar, qoʻrqmanglar» der edilar. (U zot) Abu Talhaning egarsiz — ustida egar yoʻq — otida, boʻyinlarida qilich (osigʻliq) holda edilar va: «Men uni (otni) (xuddi) dengiz (kabi tez) topdim» — yoki «Albatta, u (xuddi) dengizdir» — dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ одамларнинг энг гўзали, энг сахийси ва энг ботири эдилар. Бир кечаси Мадина аҳли чўчиб кетди, одамлар (қўрқинчли) товуш томон йўл олдилар; Пайғамбар ﷺ эса уларни — одамлардан олдин ўша товуш томон (бориб келган ҳолда) — қарши олдилар ва: «Қўрқманглар, қўрқманглар» дер эдилар. (У зот) Абу Талҳанинг эгарсиз — устида эгар йўқ — отида, бўйинларида қилич (осиғлиқ) ҳолда эдилар ва: «Мен уни (отни) (худди) денгиз (каби тез) топдим» — ёки «Албатта, у (худди) денгиздир» — дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، سَمِعَ سَلاَّمَ بْنَ مِسْكِينٍ، قَالَ سَمِعْتُ ثَابِتًا، يَقُولُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَدَمْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ، فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ. وَلاَ لِمَ صَنَعْتَ وَلاَ أَلاَّ صَنَعْتَ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺga oʻn yil xizmat qildim; u zot menga hech qachon na «uf», na «nega bunday qilding», na «nega unday qilmading» demadilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺга ўн йил хизмат қилдим; у зот менга ҳеч қачон на «уф», на «нега бундай қилдинг», на «нега ундай қилмадинг» демадилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَجِدُ أَحَدٌ حَلاَوَةَ الإِيمَانِ حَتَّى يُحِبَّ الْمَرْءَ، لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ، وَحَتَّى أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الْكُفْرِ، بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ، وَحَتَّى يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Hech kim iymon shirinligini topmaydi — toki bir kishini faqat Alloh uchungina sevmagunicha; va toki Alloh uni (kufrdan) qutqarganidan keyin, doʻzaxga tashlanish unga kufrga qaytishdan koʻra sevimliroq boʻlmaguncha; va toki Alloh va Uning Rasuli unga bulardan boshqa (har) narsadan koʻra sevimliroq boʻlmaguncha» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Ҳеч ким иймон ширинлигини топмайди — токи бир кишини фақат Аллоҳ учунгина севмагунича; ва токи Аллоҳ уни (куфрдан) қутқарганидан кейин, дўзахга ташланиш унга куфрга қайтишдан кўра севимлироқ бўлмагунча; ва токи Аллоҳ ва Унинг Расули унга булардан бошқа (ҳар) нарсадан кўра севимлироқ бўлмагунча» дедилар.