حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ لَعَّانًا وَلاَ سَبَّابًا، كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْمَعْتَبَةِ " مَا لَهُ، تَرِبَ جَبِينُهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ na fohish (qoʻpol soʻzli), na laʼnat aytuvchi, na soʻkadigan (kishi) edilar. (U zot) tanbeh berish (oʻrinli) paytida: «Unga nima boʻldi, peshanasi tuproqqa belansin» der edilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ на фоҳиш (қўпол сўзли), на лаънат айтувчи, на сўкадиган (киши) эдилар. (У зот) танбеҳ бериш (ўринли) пайтида: «Унга нима бўлди, пешанаси тупроққа белансин» дер эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا، وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Bir-biringizni yomon koʻrmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar, bir-biringizdan yuz oʻgirmanglar; va ey Allohning bandalari, birodar boʻlinglar! Musulmonga oʻz birodarini uch kundan ortiq (boykot qilib) tashlab qoʻyishi halol emas» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирингизни ёмон кўрманглар, бир-бирингизга ҳасад қилманглар, бир-бирингиздан юз ўгирманглар; ва эй Аллоҳнинг бандалари, биродар бўлинглар! Мусулмонга ўз биродарини уч кундан ортиқ (бойкот қилиб) ташлаб қўйиши ҳалол эмас» дедилар.
وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كَانَتِ الأَمَةُ مِنْ إِمَاءِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ لَتَأْخُذُ بِيَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَنْطَلِقُ بِهِ حَيْثُ شَاءَتْ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Madina ahlining choʻrilaridan biror choʻri Rasululloh ﷺning qoʻllaridan ushlab, u zotni xohlagan joyiga olib borardi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мадина аҳлининг чўриларидан бирор чўри Расулуллоҳ ﷺнинг қўлларидан ушлаб, у зотни хоҳлаган жойига олиб борарди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا، وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Bir-biringizni yomon koʻrmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar, bir-biringizdan yuz oʻgirmanglar; va ey Allohning bandalari, birodar boʻlinglar! Musulmonga oʻz birodarini uch kechadan ortiq (boykot qilib) tashlab qoʻyishi halol emas» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирингизни ёмон кўрманглар, бир-бирингизга ҳасад қилманглар, бир-бирингиздан юз ўгирманглар; ва эй Аллоҳнинг бандалари, биродар бўлинглар! Мусулмонга ўз биродарини уч кечадан ортиқ (бойкот қилиб) ташлаб қўйиши ҳалол эмас» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَارَ أَهْلَ بَيْتٍ فِي الأَنْصَارِ فَطَعِمَ عِنْدَهُمْ طَعَامًا، فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَمَرَ بِمَكَانٍ مِنَ الْبَيْتِ، فَنُضِحَ لَهُ عَلَى بِسَاطٍ، فَصَلَّى عَلَيْهِ، وَدَعَا لَهُمْ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ ansorlardan bir oilani ziyorat qildilar va ularning huzurida (biroz) taom yedilar. (U zot) chiqmoqchi boʻlganlarida, uyning bir joyiga (suv sepishni) buyurdilar, bas, u zot uchun bir boʻyraga (suv) sepildi; (u zot) uning ustida namoz oʻqidilar va ular uchun duo qildilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир оилани зиёрат қилдилар ва уларнинг ҳузурида (бироз) таом едилар. (У зот) чиқмоқчи бўлганларида, уйнинг бир жойига (сув сепишни) буюрдилар, бас, у зот учун бир бўйрага (сув) сепилди; (у зот) унинг устида намоз ўқидилар ва улар учун дуо қилдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَآخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Abdurrahmon (ibn Avf) bizning oldimizga (Madinaga) kelganida, Paygʻambar ﷺ u bilan Saʼd ibn Rabiʼ oʻrtasida birodarlik (axiylik) oʻrnatdilar. (Soʻng Abdurrahmon uylanganida) Paygʻambar ﷺ: «(Nikoh) valima (toʻy taomi) ber — bir qoʻy (soʻyish) bilan boʻlsa-da» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абдурраҳмон (ибн Авф) бизнинг олдимизга (Мадинага) келганида, Пайғамбар ﷺ у билан Саъд ибн Рабиъ ўртасида биродарлик (ахийлик) ўрнатдилар. (Сўнг Абдурраҳмон уйланганида) Пайғамбар ﷺ: «(Никоҳ) валима (тўй таоми) бер — бир қўй (сўйиш) билан бўлса-да» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ بُرْدٌ نَجْرَانِيٌّ غَلِيظُ الْحَاشِيَةِ، فَأَدْرَكَهُ أَعْرَابِيٌّ فَجَبَذَ بِرِدَائِهِ جَبْذَةً شَدِيدَةً ـ قَالَ أَنَسٌ فَنَظَرْتُ إِلَى صَفْحَةِ عَاتِقِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَثَّرَتْ بِهَا حَاشِيَةُ الرِّدَاءِ مِنْ شِدَّةِ جَبْذَتِهِ ـ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مُرْ لِي مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي عِنْدَكَ. فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ فَضَحِكَ، ثُمَّ أَمَرَ لَهُ بِعَطَاءٍ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺ bilan yurib borardim, egnilarida chetlari (hoshiyasi) qalin najroniy burd bor edi. Shunda bir aʼrobiy u zotga yetib olib, ridolaridan qattiq tortdi — (Anas aytdi: Men Paygʻambar ﷺning yelka tomonlariga qaradim, ridoning hoshiyasi tortishning zoʻridan unda iz qoldirgan edi) — soʻng (u aʼrobiy): «Ey Muhammad, oldingdagi Allohning molidan menga (berishni) buyur» dedi. (U zot) unga oʻgirilib qaradilar va kuldilar, soʻng unga bir ato (inʼom) berishni buyurdilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺ билан юриб борардим, эгниларида четлари (ҳошияси) қалин нажроний бурд бор эди. Шунда бир аъробий у зотга етиб олиб, ридоларидан қаттиқ тортди — (Анас айтди: Мен Пайғамбар ﷺнинг елка томонларига қарадим, ридонинг ҳошияси тортишнинг зўридан унда из қолдирган эди) — сўнг (у аъробий): «Эй Муҳаммад, олдингдаги Аллоҳнинг молидан менга (беришни) буюр» деди. (У зот) унга ўгирилиб қарадилар ва кулдилар, сўнг унга бир ато (инъом) беришни буюрдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ،. وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَهْوَ يَخْطُبُ بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ قَحَطَ الْمَطَرُ فَاسْتَسْقِ رَبَّكَ، فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ وَمَا نَرَى مِنْ سَحَابٍ، فَاسْتَسْقَى فَنَشَأَ السَّحَابُ بَعْضُهُ إِلَى بَعْضٍ، ثُمَّ مُطِرُوا حَتَّى سَالَتْ مَثَاعِبُ الْمَدِينَةِ، فَمَا زَالَتْ إِلَى الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ مَا تُقْلِعُ، ثُمَّ قَامَ ذَلِكَ الرَّجُلُ أَوْ غَيْرُهُ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ غَرِقْنَا فَادْعُ رَبَّكَ يَحْبِسْهَا عَنَّا. فَضَحِكَ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ". مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا. فَجَعَلَ السَّحَابُ يَتَصَدَّعُ عَنِ الْمَدِينَةِ يَمِينًا وَشِمَالاً، يُمْطَرُ مَا حَوَالَيْنَا، وَلاَ يُمْطِرُ مِنْهَا شَىْءٌ، يُرِيهِمُ اللَّهُ كَرَامَةَ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِجَابَةَ دَعْوَتِهِ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, bir kishi juma kuni — Paygʻambar ﷺ Madinada xutba qilayotgan paytda — u zotning oldilariga kelib: «Yomgʻir qurib qoldi (qurgʻoqchilik boʻldi), Robbingdan yomgʻir soʻra» dedi. (U zot) osmonga qaradilar, biz esa (hech) bir bulutni koʻrmayotgan edik. (U zot) yomgʻir soʻradilar, bas, bulut paydo boʻlib, bir-biriga (qoʻshilib) keldi, soʻng ularga yomgʻir yogʻdi — toki Madinaning tarnovlari oqquncha. (Yomgʻir) keyingi jumagacha toʻxtamadi. Soʻng oʻsha kishi — yoki boshqasi — Paygʻambar ﷺ xutba qilayotgan paytda turib: «(Suvda) gʻarq boʻldik, Robbingdan soʻra, uni bizdan tutib (toʻxtatib) qoʻysin» dedi. Shunda (u zot) kuldilar, soʻng: «Ey Bor Xudoyo, atrofimizga (yogʻdir), ustimizga emas!» dedilar — ikki yoki uch marta. Bas, bulut Madinadan oʻng va chap (tomonga) ajrab keta boshladi; atrofimizga yomgʻir yogʻar, undan (shaharga) esa hech narsa yogʻmas edi — Alloh ularga oʻz Paygʻambari ﷺning karomati (sharafini) va duosining ijobatini koʻrsatib (turgan edi).(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, бир киши жума куни — Пайғамбар ﷺ Мадинада хутба қилаётган пайтда — у зотнинг олдиларига келиб: «Ёмғир қуриб қолди (қурғоқчилик бўлди), Роббингдан ёмғир сўра» деди. (У зот) осмонга қарадилар, биз эса (ҳеч) бир булутни кўрмаётган эдик. (У зот) ёмғир сўрадилар, бас, булут пайдо бўлиб, бир-бирига (қўшилиб) келди, сўнг уларга ёмғир ёғди — токи Мадинанинг тарновлари оққунча. (Ёмғир) кейинги жумагача тўхтамади. Сўнг ўша киши — ёки бошқаси — Пайғамбар ﷺ хутба қилаётган пайтда туриб: «(Сувда) ғарқ бўлдик, Роббингдан сўра, уни биздан тутиб (тўхтатиб) қўйсин» деди. Шунда (у зот) кулдилар, сўнг: «Эй Бор Худоё, атрофимизга (ёғдир), устимизга эмас!» дедилар — икки ёки уч марта. Бас, булут Мадинадан ўнг ва чап (томонга) ажраб кета бошлади; атрофимизга ёмғир ёғар, ундан (шаҳарга) эса ҳеч нарса ёғмас эди — Аллоҳ уларга ўз Пайғамбари ﷺнинг каромати (шарафини) ва дуосининг ижобатини кўрсатиб (турган эди).
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَسِّرُوا وَلاَ تُعَسِّرُوا، وَسَكِّنُوا وَلاَ تُنَفِّرُوا ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «(Ishni) osonlashtiringlar, qiyinlashtirmanglar; (odamlarni) tinchlantiringlar (xotirjam qilinglar), qochirmanglar» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «(Ишни) осонлаштиринглар, қийинлаштирманглар; (одамларни) тинчлантиринглар (хотиржам қилинглар), қочирманглар» дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ إِنْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيُخَالِطُنَا حَتَّى يَقُولَ لأَخٍ لِي صَغِيرٍ " يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ biz bilan shu qadar (xushmuomalada) aralashardilarki, hatto mening kichkina ukamga: «Ey Abu Umayr, nugʻayr (kichik qush)cha nima qildi?» der edilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ биз билан шу қадар (хушмуомалада) аралашардиларки, ҳатто менинг кичкина укамга: «Эй Абу Умайр, нуғайр (кичик қуш)ча нима қилди?» дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَعْضِ نِسَائِهِ وَمَعَهُنَّ أُمُّ سُلَيْمٍ فَقَالَ " وَيْحَكَ يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقًا بِالْقَوَارِيرِ ". قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ فَتَكَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَلِمَةٍ، لَوْ تَكَلَّمَ بَعْضُكُمْ لَعِبْتُمُوهَا عَلَيْهِ قَوْلُهُ " سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ (safarda) zavjalaridan baʼzilarining oldiga keldilar, ular bilan birga Ummu Sulaym (ham) bor edi; (u zot:) «Ey Anjasha, sekinroq (yumshoqroq) haydagin — shisha (idish)lar (yaʼni ayollar) bilan ohista (boʻl)!» dedilar. Abu Qilaba aytdi: Paygʻambar ﷺ shunday bir (latif) soʻz aytdilarki, agar uni biringiz aytsa, sizlar uni malomat qilardingiz — u zotning «sening shisha (idish)lar bilan haydashing» degan soʻzlari.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ (сафарда) завжаларидан баъзиларининг олдига келдилар, улар билан бирга Умму Сулайм (ҳам) бор эди; (у зот:) «Эй Анжаша, секинроқ (юмшоқроқ) ҳайдагин — шиша (идиш)лар (яъни аёллар) билан оҳиста (бўл)!» дедилар. Абу Қилаба айтди: Пайғамбар ﷺ шундай бир (латиф) сўз айтдиларки, агар уни бирингиз айца, сизлар уни маломат қилардингиз — у зотнинг «сенинг шиша (идиш)лар билан ҳайдашинг» деган сўзлари.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً فَقَالَ " ارْكَبْهَا ". قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ. قَالَ " ارْكَبْهَا ". قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ. قَالَ " ارْكَبْهَا وَيْلَكَ ".
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) Paygʻambar ﷺ bir kishining badana (qurbonlik tuyasi)ni haydab borayotganini koʻrdilar va: «Unga min» dedilar. U: «U — badana (qurbonlik tuyasi)dir» dedi. (U zot:) «Unga min» dedilar. U: «U — badanadir» dedi. (U zot:) «Unga min, voy senga (vaylaka)!» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) Пайғамбар ﷺ бир кишининг бадана (қурбонлик туяси)ни ҳайдаб бораётганини кўрдилар ва: «Унга мин» дедилар. У: «У — бадана (қурбонлик туяси)дир» деди. (У зот:) «Унга мин» дедилар. У: «У — баданадир» деди. (У зот:) «Унга мин, вой сенга (вайлака)!» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ،. وَأَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، وَكَانَ مَعَهُ غُلاَمٌ لَهُ أَسْوَدُ، يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ، يَحْدُو، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَيْحَكَ يَا أَنْجَشَةُ رُوَيْدَكَ بِالْقَوَارِيرِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ safarda edilar, u zot bilan birga oʻzlarining Anjasha deb ataladigan qora qullari bor edi, u (huda aytib ulovlarni) haydab borardi. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Anjasha, ohista (boʻl)! Shisha (idish)lar (yaʼni ayollar) bilan sekinroq (haydagin)!» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ сафарда эдилар, у зот билан бирга ўзларининг Анжаша деб аталадиган қора қуллари бор эди, у (ҳуда айтиб уловларни) ҳайдаб борарди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Анжаша, оҳиста (бўл)! Шиша (идиш)лар (яъни аёллар) билан секинроқ (ҳайдагин)!» дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَائِمَةٌ قَالَ " وَيْلَكَ وَمَا أَعْدَدْتَ لَهَا ". قَالَ مَا أَعْدَدْتُ لَهَا إِلاَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. قَالَ " إِنَّكَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ". فَقُلْنَا وَنَحْنُ كَذَلِكَ. قَالَ " نَعَمْ ". فَفَرِحْنَا يَوْمَئِذٍ فَرَحًا شَدِيدًا، فَمَرَّ غُلاَمٌ لِلْمُغِيرَةِ وَكَانَ مِنْ أَقْرَانِي فَقَالَ " إِنْ أُخِّرَ هَذَا فَلَنْ يُدْرِكَهُ الْهَرَمُ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ ". وَاخْتَصَرَهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ سَمِعْتُ أَنَسًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) sahroyilardan (badiyadan) bir kishi Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, qiyomat (soat) qachon qoyim boʻladi?» dedi. (U zot:) «Voy senga (vaylaka), sen unga nima tayyorlading?» dedilar. U: «Men unga (koʻp narsa) tayyorlamadim — magar men Alloh va Uning Rasulini sevaman (xolos)» dedi. (U zot:) «Sen oʻzing sevgan (zot) bilan birga (boʻlasan)» dedilar. Biz: «Biz ham shundaymizmi (yaʼni biz ham sevganimiz bilan birga boʻlamizmi)?» dedik. (U zot:) «Ha» dedilar. Bas, biz oʻsha kuni qattiq xursand boʻldik. Soʻng Mugʻiyraning bir yosh quli — u mening tengdoshlarimdan edi — (yonimizdan) oʻtdi, (u zot:) «Agar bu (bola) kechiktirilsa (uzoq yashasa), qiyomat qoyim boʻlmasidan oldin unga qarilik yetmaydi» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) саҳройилардан (бадиядан) бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, қиёмат (соат) қачон қойим бўлади?» деди. (У зот:) «Вой сенга (вайлака), сен унга нима тайёрладинг?» дедилар. У: «Мен унга (кўп нарса) тайёрламадим — магар мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман (холос)» деди. (У зот:) «Сен ўзинг севган (зот) билан бирга (бўласан)» дедилар. Биз: «Биз ҳам шундаймизми (яъни биз ҳам севганимиз билан бирга бўламизми)?» дедик. (У зот:) «Ҳа» дедилар. Бас, биз ўша куни қаттиқ хурсанд бўлдик. Сўнг Муғийранинг бир ёш қули — у менинг тенгдошларимдан эди — (ёнимиздан) ўтди, (у зот:) «Агар бу (бола) кечиктирилса (узоқ яшаса), қиёмат қойим бўлмасидан олдин унга қарилик етмайди» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَتَّى السَّاعَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " مَا أَعْدَدْتَ لَهَا ". قَالَ مَا أَعْدَدْتُ لَهَا مِنْ كَثِيرِ صَلاَةٍ وَلاَ صَوْمٍ وَلاَ صَدَقَةٍ، وَلَكِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. قَالَ " أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) bir kishi Paygʻambar ﷺdan: «Qiyomat (soat) qachon, yo Rasululloh?» deb soʻradi. (U zot:) «Sen unga nima tayyorlading?» dedilar. U: «Men unga koʻp namoz, roʻza yoki sadaqa tayyorlamadim; lekin men Alloh va Uning Rasulini sevaman» dedi. (U zot:) «Sen oʻzing sevgan (zot) bilan birgasan» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) бир киши Пайғамбар ﷺдан: «Қиёмат (соат) қачон, ё Расулуллоҳ?» деб сўради. (У зот:) «Сен унга нима тайёрладинг?» дедилар. У: «Мен унга кўп намоз, рўза ёки садақа тайёрламадим; лекин мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман» деди. (У зот:) «Сен ўзинг севган (зот) билан биргасан» дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ أَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو طَلْحَةَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَفِيَّةُ، مُرْدِفَهَا عَلَى رَاحِلَتِهِ، فَلَمَّا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَثَرَتِ النَّاقَةُ، فَصُرِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَالْمَرْأَةُ، وَأَنَّ أَبَا طَلْحَةَ ـ قَالَ أَحْسِبُ ـ اقْتَحَمَ عَنْ بَعِيرِهِ، فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ، هَلْ أَصَابَكَ مِنْ شَىْءٍ. قَالَ " لاَ وَلَكِنْ عَلَيْكَ بِالْمَرْأَةِ ". فَأَلْقَى أَبُو طَلْحَةَ ثَوْبَهُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَصَدَ قَصْدَهَا، فَأَلْقَى ثَوْبَهُ عَلَيْهَا فَقَامَتِ الْمَرْأَةُ، فَشَدَّ لَهُمَا عَلَى رَاحِلَتِهِمَا فَرَكِبَا، فَسَارُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِظَهْرِ الْمَدِينَةِ ـ أَوْ قَالَ أَشْرَفُوا عَلَى الْمَدِينَةِ ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " آيِبُونَ تَائِبُونَ، عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ ". فَلَمْ يَزَلْ يَقُولُهَا حَتَّى دَخَلَ الْمَدِينَةَ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) u va Abu Talha Paygʻambar ﷺ bilan (birga) keldilar; Paygʻambar ﷺ bilan birga Safiyya (ham) bor edi, u zot uni oʻz ulovlariga, ortlariga mindirgan edilar. Ular yoʻlning bir (joyi)da boʻlganlarida, tuya qoqildi va Paygʻambar ﷺ hamda (oʻsha) ayol (yiqilib) tushdilar. Abu Talha — (roviy:) menimcha (dedi) — oʻz tuyasidan (sakrab) tushdi va Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Allohning paygʻambari, Alloh meni senga fido qilsin, sizga biror narsa (jarohat) yetdimi?» dedi. (U zot:) «Yoʻq; lekin sen ayolga qara (yordam ber)» dedilar. Shunda Abu Talha (koʻzini olib qochish uchun) oʻz kiyimini yuziga tashladi va u (ayol) tomon yoʻnaldi; u oʻz kiyimini uning ustiga tashladi, ayol (oʻrnidan) turdi. Soʻng (Abu Talha) ular ikkisi uchun ulovlarini mahkamladi, ular mindilar. Ular yurdilar — toki Madinaning orqasiga (yaqiniga) yetganlarida — yoki: Madinani (uzoqdan) koʻrganlarida — Paygʻambar ﷺ: «(Biz Rabbimizga) qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, Robbimizga ibodat qiluvchilar, hamd aytuvchilarmiz» dedilar. (U zot) Madinaga kirgunlaricha buni aytaverdilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) у ва Абу Талҳа Пайғамбар ﷺ билан (бирга) келдилар; Пайғамбар ﷺ билан бирга Сафийя (ҳам) бор эди, у зот уни ўз уловларига, ортларига миндирган эдилар. Улар йўлнинг бир (жойи)да бўлганларида, туя қоқилди ва Пайғамбар ﷺ ҳамда (ўша) аёл (йиқилиб) тушдилар. Абу Талҳа — (ровий:) менимча (деди) — ўз туясидан (сакраб) тушди ва Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Аллоҳнинг пайғамбари, Аллоҳ мени сенга фидо қилсин, сизга бирор нарса (жароҳат) етдими?» деди. (У зот:) «Йўқ; лекин сен аёлга қара (ёрдам бер)» дедилар. Шунда Абу Талҳа (кўзини олиб қочиш учун) ўз кийимини юзига ташлади ва у (аёл) томон йўналди; у ўз кийимини унинг устига ташлади, аёл (ўрнидан) турди. Сўнг (Абу Талҳа) улар иккиси учун уловларини маҳкамлади, улар миндилар. Улар юрдилар — токи Мадинанинг орқасига (яқинига) етганларида — ёки: Мадинани (узоқдан) кўрганларида — Пайғамбар ﷺ: «(Биз Раббимизга) қайтувчилар, тавба қилувчилар, Роббимизга ибодат қилувчилар, ҳамд айтувчилармиз» дедилар. (У зот) Мадинага киргунларича буни айтавердилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ فِي الثَّقَلِ وَأَنْجَشَةُ غُلاَمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسُوقُ بِهِنَّ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَنْجَشَ، رُوَيْدَكَ، سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Ummu Sulaym (yuklar orasida — ayollar mahofasida) edi, Anjasha — Paygʻambar ﷺning quli — esa ularni (ulovlarni) haydab borardi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Anjash, ohista (boʻl)! Shisha (idish)lar (yaʼni ayollar) bilan sekinroq (haydagin)!» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Умму Сулайм (юклар орасида — аёллар маҳофасида) эди, Анжаша — Пайғамбар ﷺнинг қули — эса уларни (уловларни) ҳайдаб борарди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Анжаш, оҳиста (бўл)! Шиша (идиш)лар (яъни аёллар) билан секинроқ (ҳайдагин)!» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ خُلُقًا، وَكَانَ لِي أَخٌ يُقَالُ لَهُ أَبُو عُمَيْرٍ ـ قَالَ أَحْسِبُهُ فَطِيمٌ ـ وَكَانَ إِذَا جَاءَ قَالَ " يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ". نُغَرٌ كَانَ يَلْعَبُ بِهِ، فَرُبَّمَا حَضَرَ الصَّلاَةَ وَهُوَ فِي بَيْتِنَا، فَيَأْمُرُ بِالْبِسَاطِ الَّذِي تَحْتَهُ فَيُكْنَسُ وَيُنْضَحُ، ثُمَّ يَقُومُ وَنَقُومُ خَلْفَهُ فَيُصَلِّي بِنَا.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ odamlarning eng goʻzal axloqlisi edilar. Mening Abu Umayr deb ataladigan bir ukam bor edi — (roviy:) menimcha, u (sutdan) ajratilgan (boʻlsa kerak) — (u zot) kelganlarida: «Ey Abu Umayr, nugʻaycha (kichik qush) nima qildi?» der edilar — u (Abu Umayr) oʻynaydigan bir nugʻar (qush bor edi). Baʼzan u zot bizning uyimizda boʻlganlarida namoz (vaqti) kirib qolardi; (u zot) ostlaridagi boʻyrani — supurilib, (suv) sepilishini — buyurardilar, soʻng (u zot) turardilar, biz ham orqalarida turardik, (u zot) bizga imom boʻlib namoz oʻqirdilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ одамларнинг энг гўзал ахлоқлиси эдилар. Менинг Абу Умайр деб аталадиган бир укам бор эди — (ровий:) менимча, у (сутдан) ажратилган (бўлса керак) — (у зот) келганларида: «Эй Абу Умайр, нуғайча (кичик қуш) нима қилди?» дер эдилар — у (Абу Умайр) ўйнайдиган бир нуғар (қуш бор эди). Баъзан у зот бизнинг уйимизда бўлганларида намоз (вақти) кириб қоларди; (у зот) остларидаги бўйрани — супурилиб, (сув) сепилишини — буюрардилар, сўнг (у зот) турардилар, биз ҳам орқаларида турардик, (у зот) бизга имом бўлиб намоз ўқирдилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ لَهُ فَحَدَا الْحَادِي، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ارْفُقْ يَا أَنْجَشَةُ، وَيْحَكَ، بِالْقَوَارِيرِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻzlarining bir safarlarida edilar, haydovchi (hadi) huda aytayotgan edi; Paygʻambar ﷺ: «Ohista (boʻl), ey Anjasha, voy senga (vayhaka), shisha (idish)lar (ayollar) bilan (sekinroq)!» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ўзларининг бир сафарларида эдилар, ҳайдовчи (ҳади) ҳуда айтаётган эди; Пайғамбар ﷺ: «Оҳиста (бўл), эй Анжаша, вой сенга (вайҳака), шиша (идиш)лар (аёллар) билан (секинроқ)!» дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي سَفَرٍ، وَكَانَ غُلاَمٌ يَحْدُو بِهِنَّ يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ، سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ". قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ يَعْنِي النِّسَاءَ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) Paygʻambar ﷺ safarda edilar, ularni (ulovlarni) haydab borayotgan Anjasha deb ataladigan bir qul bor edi; Paygʻambar ﷺ: «Ohista (boʻl), ey Anjasha, sening shisha (idish)lar bilan haydashing!» dedilar. Abu Qilaba aytdi: (U zot) ayollarni (nazarda tutdilar).(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) Пайғамбар ﷺ сафарда эдилар, уларни (уловларни) ҳайдаб бораётган Анжаша деб аталадиган бир қул бор эди; Пайғамбар ﷺ: «Оҳиста (бўл), эй Анжаша, сенинг шиша (идиш)лар билан ҳайдашинг!» дедилар. Абу Қилаба айтди: (У зот) аёлларни (назарда тутдилар).
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَادٍ يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ، وَكَانَ حَسَنَ الصَّوْتِ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ، لاَ تَكْسِرِ الْقَوَارِيرَ ". قَالَ قَتَادَةُ يَعْنِي ضَعَفَةَ النِّسَاءِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺning Anjasha deb ataladigan bir haydovchisi (hadi) bor edi, u chiroyli ovozli edi; Paygʻambar ﷺ unga: «Ohista (boʻl), ey Anjasha, shisha (idish)larni sindirib qoʻyma!» dedilar. Qatada aytdi: (U zot) ayollarning zaiflarini (nazarda tutdilar).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг Анжаша деб аталадиган бир ҳайдовчиси (ҳади) бор эди, у чиройли овозли эди; Пайғамбар ﷺ унга: «Оҳиста (бўл), эй Анжаша, шиша (идиш)ларни синдириб қўйма!» дедилар. Қатада айтди: (У зот) аёлларнинг заифларини (назарда тутдилар).
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ فَزَعٌ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ فَقَالَ " مَا رَأَيْنَا مِنْ شَىْءٍ، وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Madinada bir vahima (xavotir) boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ Abu Talhaning otiga minib (chiqdilar) va: «Biz (qoʻrqinchli) hech narsa koʻrmadik; (ammo) biz uni (otni xuddi) bir dengiz (kabi tez) topdik» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мадинада бир ваҳима (хавотир) бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳанинг отига миниб (чиқдилар) ва: «Биз (қўрқинчли) ҳеч нарса кўрмадик; (аммо) биз уни (отни худди) бир денгиз (каби тез) топдик» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ عَطَسَ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتِ الآخَرَ، فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ " هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَهَذَا لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺning huzurlarida ikki kishi aksa urdi; (u zot) ulardan biriga tashmit qildilar (yarhamukalloh dedilar), boshqasiga esa tashmit qilmadilar. (U zotga bu haqda) aytildi; (u zot:) «Bu (biri) Allohga hamd aytdi, bu (boshqasi) esa Allohga hamd aytmadi» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида икки киши акса урди; (у зот) улардан бирига ташмит қилдилар (ярҳамукаллоҳ дедилар), бошқасига эса ташмит қилмадилар. (У зотга бу ҳақда) айтилди; (у зот:) «Бу (бири) Аллоҳга ҳамд айтди, бу (бошқаси) эса Аллоҳга ҳамд айтмади» дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ عَطَسَ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتِ الآخَرَ. فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَمَّتَّ هَذَا وَلَمْ تُشَمِّتْنِي. قَالَ " إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَلَمْ تَحْمَدِ اللَّهَ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺning huzurlarida ikki kishi aksa urdi; (u zot) biriga tashmit qildilar, boshqasiga tashmit qilmadilar. (Tashmit qilinmagan) kishi: «Yo Rasululloh, siz bunga tashmit qildingiz, menga esa tashmit qilmadingiz?» dedi. (U zot:) «Albatta, bu (kishi) Allohga hamd aytdi, sen esa Allohga hamd aytmading» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида икки киши акса урди; (у зот) бирига ташмит қилдилар, бошқасига ташмит қилмадилар. (Ташмит қилинмаган) киши: «Ё Расулуллоҳ, сиз бунга ташмит қилдингиз, менга эса ташмит қилмадингиз?» деди. (У зот:) «Албатта, бу (киши) Аллоҳга ҳамд айтди, сен эса Аллоҳга ҳамд айтмадинг» дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّهُ كَانَ ابْنَ عَشْرِ سِنِينَ مَقْدَمَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، فَخَدَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرًا حَيَاتَهُ، وَكُنْتُ أَعْلَمَ النَّاسِ بِشَأْنِ الْحِجَابِ حِينَ أُنْزِلَ، وَقَدْ كَانَ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ يَسْأَلُنِي عَنْهُ، وَكَانَ أَوَّلَ مَا نَزَلَ فِي مُبْتَنَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِزَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ، أَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِهَا عَرُوسًا فَدَعَا الْقَوْمَ، فَأَصَابُوا مِنَ الطَّعَامِ ثُمَّ خَرَجُوا، وَبَقِيَ مِنْهُمْ رَهْطٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَطَالُوا الْمُكْثَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ وَخَرَجْتُ مَعَهُ كَىْ يَخْرُجُوا، فَمَشَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَشَيْتُ مَعَهُ حَتَّى جَاءَ عَتَبَةَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ، ثُمَّ ظَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ خَرَجُوا فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ، حَتَّى دَخَلَ عَلَى زَيْنَبَ فَإِذَا هُمْ جُلُوسٌ لَمْ يَتَفَرَّقُوا، فَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَجَعْتُ مَعَهُ، حَتَّى بَلَغَ عَتَبَةَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ، فَظَنَّ أَنْ قَدْ خَرَجُوا، فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ، فَإِذَا هُمْ قَدْ خَرَجُوا، فَأُنْزِلَ آيَةُ الْحِجَابِ، فَضَرَبَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ سِتْرًا.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) xabar berishicha,) u Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida oʻn yoshli edi; men Rasululloh ﷺning hayotlaridan oʻn (yil) xizmat qildim, va men hijob (oyati) nozil qilingan paytda uning ishini odamlarning eng yaxshi biluvchisi edim. Ubay ibn Kaʼb mendan u (hijob) haqida soʻrar edi. U (hijob oyati) birinchi nozil boʻlgan (vaqt) — Rasululloh ﷺning Zaynab binti Jahsh bilan qovushgan (zifof) paytlari edi. Paygʻambar ﷺ u bilan kuyov (bola) holda tongni qarshiladilar va odamlarni (taomga) chaqirdilar; ular taomdan (yeb) bahramand boʻldilar, soʻng chiqib ketdilar, ammo ulardan bir guruh Rasululloh ﷺning oldilarida qolib, (oʻtirishni) choʻzdilar. Rasululloh ﷺ (oʻrinlaridan) turib, chiqdilar, men ham — ular (turib) chiqsinlar deb — u zot bilan chiqdim. Rasululloh ﷺ yurdilar, men ham u zot bilan yurdim — toki u zot Oishaning hujrasi ostonasiga kelgunlaricha; soʻng Rasululloh ﷺ ular (turib) chiqdi deb oʻyladilar va (orqaga) qaytdilar, men ham u zot bilan qaytdim — toki u zot Zaynabning oldiga kirgunlaricha; mana, ular (hamon) tarqalmasdan oʻtirishgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ (yana) qaytdilar, men ham u zot bilan qaytdim — toki u zot Oishaning hujrasi ostonasiga yetgunlaricha; u zot ular (endi) chiqdi deb oʻyladilar va qaytdilar, men ham u zot bilan qaytdim — mana, ular (endi) chiqib ketishgan edi. Shunda hijob oyati nozil qilindi va (u zot) men bilan oʻzlari orasiga bir parda tortdilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) хабар беришича,) у Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида ўн ёшли эди; мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳаётларидан ўн (йил) хизмат қилдим, ва мен ҳижоб (ояти) нозил қилинган пайтда унинг ишини одамларнинг энг яхши билувчиси эдим. Убай ибн Каъб мендан у (ҳижоб) ҳақида сўрар эди. У (ҳижоб ояти) биринчи нозил бўлган (вақт) — Расулуллоҳ ﷺнинг Зайнаб бинти Жаҳш билан қовушган (зифоф) пайтлари эди. Пайғамбар ﷺ у билан куёв (бола) ҳолда тонгни қаршиладилар ва одамларни (таомга) чақирдилар; улар таомдан (еб) баҳраманд бўлдилар, сўнг чиқиб кетдилар, аммо улардан бир гуруҳ Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида қолиб, (ўтиришни) чўздилар. Расулуллоҳ ﷺ (ўринларидан) туриб, чиқдилар, мен ҳам — улар (туриб) чиқсинлар деб — у зот билан чиқдим. Расулуллоҳ ﷺ юрдилар, мен ҳам у зот билан юрдим — токи у зот Оишанинг ҳужраси остонасига келгунларича; сўнг Расулуллоҳ ﷺ улар (туриб) чиқди деб ўйладилар ва (орқага) қайтдилар, мен ҳам у зот билан қайтдим — токи у зот Зайнабнинг олдига киргунларича; мана, улар (ҳамон) тарқалмасдан ўтиришган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (яна) қайтдилар, мен ҳам у зот билан қайтдим — токи у зот Оишанинг ҳужраси остонасига етгунларича; у зот улар (энди) чиқди деб ўйладилар ва қайтдилар, мен ҳам у зот билан қайтдим — мана, улар (энди) чиқиб кетишган эди. Шунда ҳижоб ояти нозил қилинди ва (у зот) мен билан ўзлари орасига бир парда тортдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو مِجْلَزٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا تَزَوَّجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَيْنَبَ دَخَلَ الْقَوْمُ فَطَعِمُوا، ثُمَّ جَلَسُوا يَتَحَدَّثُونَ فَأَخَذَ كَأَنَّهُ يَتَهَيَّأُ لِلْقِيَامِ فَلَمْ يَقُومُوا، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَامَ، فَلَمَّا قَامَ قَامَ مَنْ قَامَ مِنَ الْقَوْمِ وَقَعَدَ بَقِيَّةُ الْقَوْمِ، وَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَاءَ لِيَدْخُلَ، فَإِذَا الْقَوْمُ جُلُوسٌ، ثُمَّ إِنَّهُمْ قَامُوا فَانْطَلَقُوا فَأَخْبَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ حَتَّى دَخَلَ، فَذَهَبْتُ أَدْخُلُ فَأَلْقَى الْحِجَابَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ، وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى [quran sura="33" aya_start="53" aya_end="53"]{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ} الآيَةَ.
قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ فِيهِ مِنْ الْفِقْهِ أَنَّهُ لَمْ يَسْتَأْذِنْهُمْ حِينَ قَامَ وَخَرَجَ وَفِيهِ أَنَّهُ تَهَيَّأَ لِلْقِيَامِ وَهُوَ يُرِيدُ أَنْ يَقُومُوا
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Zaynabni (nikohlab) olganlarida, odamlar (uyga) kirib, taom yedilar, soʻng (oʻtirib) suhbatlasha boshladilar. (U zot) goʻyo turishga hozirlanayotgandek (qildilar), ammo ular turmadilar. (U zot) buni koʻrgach, (oʻzlari) turdilar; (u zot) turganlarida, odamlardan turadigani turdi, ammo qolganlari (joyida) oʻtirib qoldi. Soʻng Paygʻambar ﷺ kirgani keldilar, mana, odamlar (hamon) oʻtirgan edi; soʻng ular (turib) ketdilar. Men Paygʻambar ﷺga (ularning ketganini) xabar berdim, (u zot) kelib kirdilar. Men ham kirmoqchi boʻldim, ammo (u zot) men bilan oʻzlari orasiga hijob (parda) tashladilar; va Alloh taolo: «Ey iymon keltirganlar! Paygʻambarning uylariga — (taomga) sizlarga izn berilmasa — kirmanglar...» (Ahzob surasi, 53-oyat) (oyatini) nozil qildi. Abu Abdulloh (Buxoriy) aytdi: Bunda (shu) fiqh (foyda) bor: u zot (oʻrinlaridan) turib chiqqanlarida, ulardan izn soʻramadilar; yana bunda (shu) borki, u zot — ularning turishini istab — turishga hozirlandilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Зайнабни (никоҳлаб) олганларида, одамлар (уйга) кириб, таом едилар, сўнг (ўтириб) суҳбатлаша бошладилар. (У зот) гўё туришга ҳозирланаётгандек (қилдилар), аммо улар турмадилар. (У зот) буни кўргач, (ўзлари) турдилар; (у зот) турганларида, одамлардан турадигани турди, аммо қолганлари (жойида) ўтириб қолди. Сўнг Пайғамбар ﷺ киргани келдилар, мана, одамлар (ҳамон) ўтирган эди; сўнг улар (туриб) кетдилар. Мен Пайғамбар ﷺга (уларнинг кетганини) хабар бердим, (у зот) келиб кирдилар. Мен ҳам кирмоқчи бўлдим, аммо (у зот) мен билан ўзлари орасига ҳижоб (парда) ташладилар; ва Аллоҳ таоло: «Эй иймон келтирганлар! Пайғамбарнинг уйларига — (таомга) сизларга изн берилмаса — кирманглар...» (Аҳзоб сураси, 53-оят) (оятини) нозил қилди. Абу Абдуллоҳ (Бухорий) айтди: Бунда (шу) фиқҳ (фойда) бор: у зот (ўринларидан) туриб чиққанларида, улардан изн сўрамадилар; яна бунда (шу) борки, у зот — уларнинг туришини истаб — туришга ҳозирландилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، اطَّلَعَ مِنْ بَعْضِ حُجَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصٍ ـ أَوْ بِمَشَاقِصَ ـ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ يَخْتِلُ الرَّجُلَ لِيَطْعُنَهُ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) bir kishi Paygʻambar ﷺning hujralaridan biridan moʻraladi, shunda Paygʻambar ﷺ unga qarata bir mishqas (keng paykonli oʻq) — yoki bir necha mishqas — bilan (oʻrnidan) turdilar; (Anas:) goʻyo men (hozir ham) u zotning — uni sanchish uchun — oʻsha kishiga sekin yaqinlashayotganini koʻrib turgandekman.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) бир киши Пайғамбар ﷺнинг ҳужраларидан биридан мўралади, шунда Пайғамбар ﷺ унга қарата бир мишқас (кенг пайконли ўқ) — ёки бир неча мишқас — билан (ўрнидан) турдилар; (Анас:) гўё мен (ҳозир ҳам) у зотнинг — уни санчиш учун — ўша кишига секин яқинлашаётганини кўриб тургандекман.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَلَّمَ سَلَّمَ ثَلاَثًا، وَإِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلاَثًا.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) Rasululloh ﷺ salom berganlarida, uch marta salom berardilar; va biror soʻz (gap) aytganlarida, uni uch marta takrorlardilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида, уч марта салом берардилар; ва бирор сўз (гап) айтганларида, уни уч марта такрорлардилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه أَنَّهُ مَرَّ عَلَى صِبْيَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ وَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) u (bir necha) bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdi va: «Paygʻambar ﷺ (ham) shunday qilardilar» dedi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) у (бир неча) болалар ёнидан ўтиб, уларга салом берди ва: «Пайғамбар ﷺ (ҳам) шундай қилардилар» деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Ahli kitob sizlarga salom berganlarida, ‹va alaykum (sizlarga ham)› denglar» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Аҳли китоб сизларга салом берганларида, ‹ва алайкум (сизларга ҳам)› денглар» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا تَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَيْنَبَ ابْنَةَ جَحْشٍ دَعَا النَّاسَ طَعِمُوا ثُمَّ جَلَسُوا يَتَحَدَّثُونَ ـ قَالَ ـ فَأَخَذَ كَأَنَّهُ يَتَهَيَّأُ لِلْقِيَامِ فَلَمْ يَقُومُوا، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَامَ، فَلَمَّا قَامَ قَامَ مَنْ قَامَ مَعَهُ مِنَ النَّاسِ، وَبَقِيَ ثَلاَثَةٌ، وَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَاءَ لِيَدْخُلَ فَإِذَا الْقَوْمُ جُلُوسٌ، ثُمَّ إِنَّهُمْ قَامُوا فَانْطَلَقُوا ـ قَالَ ـ فَجِئْتُ فَأَخْبَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ قَدِ انْطَلَقُوا، فَجَاءَ حَتَّى دَخَلَ فَذَهَبْتُ أَدْخُلُ، فَأَرْخَى الْحِجَابَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ، وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى [quran sura="33" aya_start="53" aya_end="53"]{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ} إِلَى قَوْلِهِ [quran sura="33" aya_start="11" aya_end="11"]{إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا}.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Zaynab binti Jahshni (nikohlab) olganlarida, odamlarni (taomga) chaqirdilar; ular yedilar, soʻng (oʻtirib) suhbatlasha boshladilar. (U zot) goʻyo turishga hozirlanayotgandek (qildilar), ammo ular turmadilar. (U zot) buni koʻrgach, (oʻzlari) turdilar; (u zot) turganlarida, odamlardan turadigani turdi, ammo uch (kishi joyida) qoldi. Soʻng Paygʻambar ﷺ kirgani keldilar, mana, odamlar (hamon) oʻtirgan edi; soʻng ular (turib) ketdilar. Men kelib, Paygʻambar ﷺga ularning ketganini xabar berdim, (u zot) kelib kirdilar. Men ham kirmoqchi boʻldim, ammo (u zot) men bilan oʻzlari orasiga pardani tushirdilar; va Alloh taolo: «Ey iymon keltirganlar! Paygʻambarning uylariga — sizlarga izn berilmasa — kirmanglar...» (degan oyatni) toki «Albatta, bu (ish) Alloh huzurida ulkan (gunoh)dir» (degan) qavligacha (Ahzob surasi, 53-oyat) nozil qildi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинти Жаҳшни (никоҳлаб) олганларида, одамларни (таомга) чақирдилар; улар едилар, сўнг (ўтириб) суҳбатлаша бошладилар. (У зот) гўё туришга ҳозирланаётгандек (қилдилар), аммо улар турмадилар. (У зот) буни кўргач, (ўзлари) турдилар; (у зот) турганларида, одамлардан турадигани турди, аммо уч (киши жойида) қолди. Сўнг Пайғамбар ﷺ киргани келдилар, мана, одамлар (ҳамон) ўтирган эди; сўнг улар (туриб) кетдилар. Мен келиб, Пайғамбар ﷺга уларнинг кетганини хабар бердим, (у зот) келиб кирдилар. Мен ҳам кирмоқчи бўлдим, аммо (у зот) мен билан ўзлари орасига пардани туширдилар; ва Аллоҳ таоло: «Эй иймон келтирганлар! Пайғамбарнинг уйларига — сизларга изн берилмаса — кирманглар...» (деган оятни) токи «Албатта, бу (иш) Аллоҳ ҳузурида улкан (гуноҳ)дир» (деган) қавлигача (Аҳзоб сураси, 53-оят) нозил қилди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ذَهَبَ إِلَى قُبَاءٍ يَدْخُلُ عَلَى أُمِّ حَرَامٍ بِنْتِ مِلْحَانَ فَتُطْعِمُهُ، وَكَانَتْ تَحْتَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، فَدَخَلَ يَوْمًا فَأَطْعَمَتْهُ، فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ اسْتَيْقَظَ يَضْحَكُ. قَالَتْ فَقُلْتُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ " نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي عُرِضُوا عَلَىَّ غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ، يَرْكَبُونَ ثَبَجَ هَذَا الْبَحْرِ، مُلُوكًا عَلَى الأَسِرَّةِ ". ـ أَوْ قَالَ " مِثْلُ الْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ ". شَكَّ إِسْحَاقُ ـ قُلْتُ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ. فَدَعَا ثُمَّ وَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ، ثُمَّ اسْتَيْقَظَ يَضْحَكُ فَقُلْتُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي عُرِضُوا عَلَىَّ، غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ، يَرْكَبُونَ ثَبَجَ هَذَا الْبَحْرِ، مُلُوكًا عَلَى الأَسِرَّةِ ". أَوْ " مِثْلَ الْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ ". فَقُلْتُ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ. قَالَ " أَنْتِ مِنَ الأَوَّلِينَ ". فَرَكِبَتِ الْبَحْرَ زَمَانَ مُعَاوِيَةَ، فَصُرِعَتْ عَنْ دَابَّتِهَا حِينَ خَرَجَتْ مِنَ الْبَحْرِ، فَهَلَكَتْ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ Quboga borganlarida, Umm Harom bint Milhonning oldiga kirar, u (Umm Harom) u zotga taom berar edi — u Uboda ibn Somitning (xotini) edi. (Bir kuni) u zot kirdilar, u taom berdi, soʻng Rasululloh ﷺ uxladilar; keyin kulib uygʻondilar. (Umm Harom) aytdi: Men: «Sizni nima kuldirmoqda, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Ummatimdan bir qavm menga koʻrsatildi — ular Alloh yoʻlida gʻoziylar (jangchilar) boʻlib, mana shu dengizning oʻrtasini (kemada) kechib oʻtmoqdalar, taxtlardagi podshohlardek», dedilar — yoki: «taxtlardagi podshohlarga oʻxshab», dedilar. (Roviy) Ishoq shak qildi. Men: «Allohga duo qiling, meni ulardan qilsin», dedim. U zot duo qildilar, soʻng boshlarini qoʻyib uxladilar, keyin yana kulib uygʻondilar. Men: «Sizni nima kuldirmoqda, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Ummatimdan bir qavm menga koʻrsatildi — Alloh yoʻlida gʻoziylar boʻlib, shu dengiz oʻrtasini kechib oʻtmoqdalar, taxtlardagi podshohlardek», yoki: «taxtlardagi podshohlarga oʻxshab», dedilar. Men: «Allohga duo qiling, meni ulardan qilsin», dedim. U zot: «Sen avvalgilardansan», dedilar. Soʻng u (Umm Harom) Muoviya zamonida dengizga (kemada) chiqdi va dengizdan chiqqanida ulovidan yiqilib, halok boʻldi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ Қубога борганларида, Умм Ҳаром бинт Милҳоннинг олдига кирар, у (Умм Ҳаром) у зотга таом берар эди — у Убода ибн Сомитнинг (хотини) эди. (Бир куни) у зот кирдилар, у таом берди, сўнг Расулуллоҳ ﷺ ухладилар; кейин кулиб уйғондилар. (Умм Ҳаром) айтди: Мен: «Сизни нима кулдирмоқда, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Умматимдан бир қавм менга кўрсатилди — улар Аллоҳ йўлида ғозийлар (жангчилар) бўлиб, мана шу денгизнинг ўртасини (кемада) кечиб ўтмоқдалар, тахтлардаги подшоҳлардек», дедилар — ёки: «тахтлардаги подшоҳларга ўхшаб», дедилар. (Ровий) Ишоқ шак қилди. Мен: «Аллоҳга дуо қилинг, мени улардан қилсин», дедим. У зот дуо қилдилар, сўнг бошларини қўйиб ухладилар, кейин яна кулиб уйғондилар. Мен: «Сизни нима кулдирмоқда, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Умматимдан бир қавм менга кўрсатилди — Аллоҳ йўлида ғозийлар бўлиб, шу денгиз ўртасини кечиб ўтмоқдалар, тахтлардаги подшоҳлардек», ёки: «тахтлардаги подшоҳларга ўхшаб», дедилар. Мен: «Аллоҳга дуо қилинг, мени улардан қилсин», дедим. У зот: «Сен аввалгилардансан», дедилар. Сўнг у (Умм Ҳаром) Муовия замонида денгизга (кемада) чиқди ва денгиздан чиққанида уловидан йиқилиб, ҳалок бўлди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، أَسَرَّ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سِرًّا فَمَا أَخْبَرْتُ بِهِ أَحَدًا بَعْدَهُ، وَلَقَدْ سَأَلَتْنِي أُمُّ سُلَيْمٍ فَمَا أَخْبَرْتُهَا بِهِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ menga bir sirni maxfiy aytdilar; men undan keyin uni hech kimga aytmadim. Umm Sulaym (onam) mendan (oʻsha sirni) soʻradi, men unga ham aytmadim.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ менга бир сирни махфий айтдилар; мен ундан кейин уни ҳеч кимга айтмадим. Умм Сулайм (онам) мендан (ўша сирни) сўради, мен унга ҳам айтмадим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَس ٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَرَجُلٌ يُنَاجِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا زَالَ يُنَاجِيهِ حَتَّى نَامَ أَصْحَابُهُ، ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Namozga iqomat aytildi, bir kishi esa Rasululloh ﷺ bilan maxfiy (xususiy) gaplashayotgan edi. U (kishi) shu (gapni) davom ettiraverdi, hatto u zotning sahobalari uxlab qoldilar; soʻng u zot turib namoz oʻqidilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Намозга иқомат айтилди, бир киши эса Расулуллоҳ ﷺ билан махфий (хусусий) гаплашаётган эди. У (киши) шу (гапни) давом эттираверди, ҳатто у зотнинг саҳобалари ухлаб қолдилар; сўнг у зот туриб намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، كَانَ قِرَامٌ لِعَائِشَةَ سَتَرَتْ بِهِ جَانِبَ بَيْتِهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمِيطِي عَنَّا قِرَامَكِ هَذَا، فَإِنَّهُ لاَ تَزَالُ تَصَاوِيرُهُ تَعْرِضُ فِي صَلاَتِي ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Oishada qiram (ingichka, naqshli junli parda) bor edi; u bilan uyining bir tomonini toʻsgan edi. Paygʻambar ﷺ: «Bu qiramingni olib qoʻy; chunki uning suratlari namozimda hamon koʻz oldimda turadi (meni chalgʻitadi)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Оишада қирам (ингичка, нақшли жунли парда) бор эди; у билан уйининг бир томонини тўсган эди. Пайғамбар ﷺ: «Бу қирамингни олиб қўй; чунки унинг суратлари намозимда ҳамон кўз олдимда туради (мени чалғитади)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَقَطَ عَنْ فَرَسِهِ، فَجُحِشَتْ سَاقُهُ أَوْ كَتِفُهُ، وَآلَى مِنْ نِسَائِهِ شَهْرًا، فَجَلَسَ فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ، دَرَجَتُهَا مِنْ جُذُوعٍ، فَأَتَاهُ أَصْحَابُهُ يَعُودُونَهُ، فَصَلَّى بِهِمْ جَالِسًا، وَهُمْ قِيَامٌ فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا، وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا، وَإِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا ". وَنَزَلَ لِتِسْعٍ وَعِشْرِينَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ آلَيْتَ شَهْرًا فَقَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ otdan yiqilib, oyoqlari yoki yelkalari lat yedi. U zot bir oy zavjalariga (kirmaslikka) qasam ichdi va xurmo poyasidan zinali balandxonada (mashruba) qoldilar. Sahobalar u zotni koʻrgani keldi; u zot oʻtirgan holda ularga imomlik qildilar, sahobalar esa tik turgan edi. Namozni tugatgach, u zot: «Imom — ergashilish uchun(dir); u ‹Allohu akbar› desa, sizlar ham ‹Allohu akbar› denglar; u rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u sajda qilsa, sajda qilinglar; agar u tik turib namoz oʻqisa, tik turib oʻqinglar», — dedilar. 29-kun(dan keyin) Paygʻambar ﷺ (balandxonadan) tushdilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, siz bir oy zavjalaringizga kirmaslikka qasam ichgan edingiz-ku», — dedi. U zot: «(Bu) oy 29 kun (ham boʻladi)», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ отдан йиқилиб, оёқлари ёки елкалари лат еди. У зот бир ой завжаларига (кирмасликка) қасам ичди ва хурмо поясидан зинали баландхонада (машруба) қолдилар. Саҳобалар у зотни кўргани келди; у зот ўтирган ҳолда уларга имомлик қилдилар, саҳобалар эса тик турган эди. Намозни тугатгач, у зот: «Имом — эргашилиш учун(дир); у ‹Аллоҳу акбар› деса, сизлар ҳам ‹Аллоҳу акбар› денглар; у рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у сажда қилса, сажда қилинглар; агар у тик туриб намоз ўқиса, тик туриб ўқинглар», — дедилар. 29-кун(дан кейин) Пайғамбар ﷺ (баландхонадан) тушдилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сиз бир ой завжаларингизга кирмасликка қасам ичган эдингиз-ку», — деди. У зот: «(Бу) ой 29 кун (ҳам бўлади)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنِي غَالِبٌ الْقَطَّانُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَضَعُ أَحَدُنَا طَرَفَ الثَّوْبِ مِنْ شِدَّةِ الْحَرِّ فِي مَكَانِ السُّجُودِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan namoz oʻqir edik; baʼzilarimiz qattiq issiq tufayli kiyimlarining uchini sajda joyiga qoʻyar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан намоз ўқир эдик; баъзиларимиз қаттиқ иссиқ туфайли кийимларининг учини сажда жойига қўяр эди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمَهْدِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ سِيَاهٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا، وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا، وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا، فَذَلِكَ الْمُسْلِمُ الَّذِي لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ، فَلاَ تُخْفِرُوا اللَّهَ فِي ذِمَّتِهِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biz kabi namoz oʻqisa, qiblamizga yuzlansa va soʻygan (hayvon)imizdan yesa, u — musulmondir; u Alloh va Uning Rasuli zimmasi (himoyasi)dadir. Bas, Allohning zimmasida boʻlganlarga xiyonat qilib, Allohga xiyonat qilmanglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким биз каби намоз ўқиса, қибламизга юзланса ва сўйган (ҳайвон)имиздан еса, у — мусулмондир; у Аллоҳ ва Унинг Расули зиммаси (ҳимояси)дадир. Бас, Аллоҳнинг зиммасида бўлганларга хиёнат қилиб, Аллоҳга хиёнат қилманглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا نُعَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. فَإِذَا قَالُوهَا وَصَلَّوْا صَلاَتَنَا، وَاسْتَقْبَلُوا قِبْلَتَنَا، وَذَبَحُوا ذَبِيحَتَنَا، فَقَدْ حَرُمَتْ عَلَيْنَا دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar ‹Lo ilaha illalloh› deyishguncha ular bilan jang qilishga buyurildim. Agar shunday desa, biz kabi namoz oʻqisa, qiblamizga yuzlansa va biz kabi (hayvon) soʻysa, ularning qoni va moli bizga harom (muqaddas) boʻladi — biz ularga faqat haq (qonun) bilan(gina) tegamiz; ularning hisobi esa Allohda», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› дейишгунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Агар шундай деса, биз каби намоз ўқиса, қибламизга юзланса ва биз каби (ҳайвон) сўйса, уларнинг қони ва моли бизга ҳаром (муқаддас) бўлади — биз уларга фақат ҳақ (қонун) билан(гина) тегамиз; уларнинг ҳисоби эса Аллоҳда», — дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، بِهَذَا.
Anas (roziyallohu anhu)dan yuqoridagidek (yaʼni Rasululloh ﷺ nafl namozni ulov ustida qayoqqa burilsa oʻsha tomonga, farzni esa qiblaga yuzlanib oʻqishlari haqida) rivoyat qilinadi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан юқоридагидек (яъни Расулуллоҳ ﷺ нафл намозни улов устида қаёққа бурилса ўша томонга, фарзни эса қиблага юзланиб ўқишлари ҳақида) ривоят қилинади.