حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى نُخَامَةً فِي الْقِبْلَةِ، فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَيْهِ حَتَّى رُئِيَ فِي وَجْهِهِ، فَقَامَ فَحَكَّهُ بِيَدِهِ فَقَالَ " إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ فِي صَلاَتِهِ، فَإِنَّهُ يُنَاجِي رَبَّهُ ـ أَوْ إِنَّ رَبَّهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ ـ فَلاَ يَبْزُقَنَّ أَحَدُكُمْ قِبَلَ قِبْلَتِهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ، أَوْ تَحْتَ قَدَمَيْهِ ". ثُمَّ أَخَذَ طَرَفَ رِدَائِهِ فَبَصَقَ فِيهِ، ثُمَّ رَدَّ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ، فَقَالَ " أَوْ يَفْعَلْ هَكَذَا ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ qibla tomonda (masjid devorida) tupuk koʻrdilar; bu u zotga yoqmadi va yuzlaridan norozilik alomati zohir boʻldi. Soʻng u zot turib, uni qoʻllari bilan qirib tashladilar va: «Biringiz namozga turganda, Robbi bilan maxfiy soʻzlashadi (yoki: Robbi u bilan qiblasi orasida boʻladi). Bas, biringiz qiblaga qarab tupurmasin; balki chap tomoniga yoki oyogʻi ostiga tupursin», — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ choyshablarining bir uchini olib, unga tupurdilar va uni bukib: «Yoki shunday qilinglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ қибла томонда (масжид деворида) тупук кўрдилар; бу у зотга ёқмади ва юзларидан норозилик аломати зоҳир бўлди. Сўнг у зот туриб, уни қўллари билан қириб ташладилар ва: «Бирингиз намозга турганда, Робби билан махфий сўзлашади (ёки: Робби у билан қибласи орасида бўлади). Бас, бирингиз қиблага қараб тупурмасин; балки чап томонига ёки оёғи остига тупурсин», — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ чойшабларининг бир учини олиб, унга тупурдилар ва уни букиб: «Ёки шундай қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَتْفِلَنَّ أَحَدُكُمْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ رِجْلِهِ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz oldiga ham, oʻng tomoniga ham tupurmasin; balki chap tomoniga yoki oyogʻi ostiga tupursin», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз олдига ҳам, ўнг томонига ҳам тупурмасин; балки чап томонига ёки оёғи остига тупурсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا كَانَ فِي الصَّلاَةِ فَإِنَّمَا يُنَاجِي رَبَّهُ، فَلاَ يَبْزُقَنَّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Moʻmin namozda Robbi bilan maxfiy soʻzlashadi; shuning uchun oldiga ham, oʻng tomoniga ham tupurmasin; balki chap tomoniga yoki oyogʻi ostiga tupursin», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мўмин намозда Робби билан махфий сўзлашади; шунинг учун олдига ҳам, ўнг томонига ҳам тупурмасин; балки чап томонига ёки оёғи остига тупурсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبُزَاقُ فِي الْمَسْجِدِ خَطِيئَةٌ، وَكَفَّارَتُهَا دَفْنُهَا ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Masjidda tupurish — gunoh; uning kafforati — uni koʻmib qoʻyishdir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Масжидда тупуриш — гуноҳ; унинг каффорати — уни кўмиб қўйишдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى نُخَامَةً فِي الْقِبْلَةِ فَحَكَّهَا بِيَدِهِ، وَرُئِيَ مِنْهُ كَرَاهِيَةٌ ـ أَوْ رُئِيَ كَرَاهِيَتُهُ لِذَلِكَ وَشِدَّتُهُ عَلَيْهِ ـ وَقَالَ " إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ فِي صَلاَتِهِ فَإِنَّمَا يُنَاجِي رَبَّهُ ـ أَوْ رَبُّهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قِبْلَتِهِ ـ فَلاَ يَبْزُقَنَّ فِي قِبْلَتِهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ ". ثُمَّ أَخَذَ طَرَفَ رِدَائِهِ فَبَزَقَ فِيهِ، وَرَدَّ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ، قَالَ " أَوْ يَفْعَلُ هَكَذَا ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ qibla tomonda (masjid devorida) balgʻam koʻrdilar va uni qoʻllari bilan qirib tashladilar. U zotga yoqmagani va yuzlaridan norozilik alomati zohir boʻlgani koʻrindi. U zot: «Biringiz namozga tursa, Robbi bilan maxfiy soʻzlashadi (yoki: Robbi u bilan qiblasi orasida boʻladi); shuning uchun qiblasi tomonga tupurmasin; balki chap tomoniga yoki oyogʻi ostiga tupursin», — dedilar. Soʻng choyshablarining bir uchini olib, unga tupurdilar, uni bukib: «Yoki shunday qilinglar», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ қибла томонда (масжид деворида) балғам кўрдилар ва уни қўллари билан қириб ташладилар. У зотга ёқмагани ва юзларидан норозилик аломати зоҳир бўлгани кўринди. У зот: «Бирингиз намозга турса, Робби билан махфий сўзлашади (ёки: Робби у билан қибласи орасида бўлади); шунинг учун қибласи томонга тупурмасин; балки чап томонига ёки оёғи остига тупурсин», — дедилар. Сўнг чойшабларининг бир учини олиб, унга тупурдилар, уни букиб: «Ёки шундай қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صَلاَةً ثُمَّ رَقِيَ الْمِنْبَرَ، فَقَالَ فِي الصَّلاَةِ وَفِي الرُّكُوعِ " إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ وَرَائِي كَمَا أَرَاكُمْ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga imomlik qildilar, soʻng minbarga chiqib: «Sizlarni (yuzma-yuz) koʻrgandek, namoz va rukuʼ(ingiz)da orqamdan ham koʻraman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга имомлик қилдилар, сўнг минбарга чиқиб: «Сизларни (юзма-юз) кўргандек, намоз ва рукуъ(ингиз)да орқамдан ҳам кўраман», — дедилар.
وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ فَقَالَ " انْثُرُوهُ فِي الْمَسْجِدِ ". وَكَانَ أَكْثَرَ مَالٍ أُتِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ، وَلَمْ يَلْتَفِتْ إِلَيْهِ، فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ جَاءَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ، فَمَا كَانَ يَرَى أَحَدًا إِلاَّ أَعْطَاهُ، إِذْ جَاءَهُ الْعَبَّاسُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعْطِنِي فَإِنِّي فَادَيْتُ نَفْسِي وَفَادَيْتُ عَقِيلاً، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذْ ". فَحَثَا فِي ثَوْبِهِ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ فَلَمْ يَسْتَطِعْ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُؤْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعُهُ إِلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ مِنْهُ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُؤْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ مِنْهُ، ثُمَّ احْتَمَلَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى كَاهِلِهِ ثُمَّ انْطَلَقَ، فَمَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُتْبِعُهُ بَصَرَهُ حَتَّى خَفِيَ عَلَيْنَا، عَجَبًا مِنْ حِرْصِهِ، فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَمَّ مِنْهَا دِرْهَمٌ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga Bahrayndan (baʼzi) mol keldi. Paygʻambar ﷺ uni masjidda yoyishni buyurdilar — bu Rasululloh ﷺ ga kelgan eng katta mol edi. U zot namozga ketdilar va unga qarab ham qoʻymadilar. Namozni tugatgach, u zot oʻsha mol yonida oʻtirib, koʻrgan har bir kishiga undan berdilar. Abbos kelib: «Yo Rasululloh, menga ham (biror narsa) ber; chunki men oʻzim va Aqil uchun fidya (toʻlov) bergan edim», — dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ol», — dedilar. U kiyimiga (tanga) toʻldirib, uni koʻtarmoqchi boʻldi, lekin ololmadi. U: «Yo Rasululloh, kimgadir buni koʻtarishga yordam berishni buyuring», — dedi. U zot rad etdilar. U: «Oʻzingiz koʻtarishimga yordam berasizmi?» — dedi. Rasululloh ﷺ rad etdilar. Shunda Abbos undan biroz tashlab, (qolganini) yelkasiga koʻtarib ketdi. Rasululloh ﷺ uni koʻzdan gʻoyib boʻlguncha kuzatib turdilar va uning ochkoʻzligidan hayratda qoldilar. Rasululloh ﷺ eng oxirgi tanga taqsimlanguncha oʻrinlaridan turmadilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га Баҳрайндан (баъзи) мол келди. Пайғамбар ﷺ уни масжидда ёйишни буюрдилар — бу Расулуллоҳ ﷺ га келган энг катта мол эди. У зот намозга кетдилар ва унга қараб ҳам қўймадилар. Намозни тугатгач, у зот ўша мол ёнида ўтириб, кўрган ҳар бир кишига ундан бердилар. Аббос келиб: «Ё Расулуллоҳ, менга ҳам (бирор нарса) бер; чунки мен ўзим ва Ақил учун фидя (тўлов) берган эдим», — деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ол», — дедилар. У кийимига (танга) тўлдириб, уни кўтармоқчи бўлди, лекин ололмади. У: «Ё Расулуллоҳ, кимгадир буни кўтаришга ёрдам беришни буюринг», — деди. У зот рад этдилар. У: «Ўзингиз кўтаришимга ёрдам берасизми?» — деди. Расулуллоҳ ﷺ рад этдилар. Шунда Аббос ундан бироз ташлаб, (қолганини) елкасига кўтариб кетди. Расулуллоҳ ﷺ уни кўздан ғойиб бўлгунча кузатиб турдилар ва унинг очкўзлигидан ҳайратда қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ энг охирги танга тақсимлангунча ўринларидан турмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، سَمِعَ أَنَسًا، قَالَ وَجَدْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ مَعَهُ نَاسٌ فَقُمْتُ، فَقَالَ لِي " آرْسَلَكَ أَبُو طَلْحَةَ " قُلْتُ نَعَمْ. فَقَالَ " لِطَعَامٍ ". قُلْتُ نَعَمْ. فَقَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ " قُومُوا ". فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقْتُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ni masjidda baʼzi odamlar bilan topdim. U zot menga: «Seni Abu Talha yubordimi?» — dedilar. Men: «Ha», — dedim. U zot: «Taom uchunmi?» — dedilar. Men: «Ha», — dedim. Soʻng u zot hamrohlariga: «Turinglar», — dedilar. Ular yoʻlga chiqdi, men esa ularning oldida edim.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ ни масжидда баъзи одамлар билан топдим. У зот менга: «Сени Абу Талҳа юбордими?» — дедилар. Мен: «Ҳа», — дедим. У зот: «Таом учунми?» — дедилар. Мен: «Ҳа», — дедим. Сўнг у зот ҳамроҳларига: «Туринглар», — дедилар. Улар йўлга чиқди, мен эса уларнинг олдида эдим.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَنَزَلَ أَعْلَى الْمَدِينَةِ، فِي حَىٍّ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ. فَأَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ أَرْبَعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى بَنِي النَّجَّارِ فَجَاءُوا مُتَقَلِّدِي السُّيُوفِ، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَاحِلَتِهِ، وَأَبُو بَكْرٍ رِدْفُهُ، وَمَلأُ بَنِي النَّجَّارِ حَوْلَهُ، حَتَّى أَلْقَى بِفِنَاءِ أَبِي أَيُّوبَ، وَكَانَ يُحِبُّ أَنْ يُصَلِّيَ حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ، وَيُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ، وَأَنَّهُ أَمَرَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ، فَأَرْسَلَ إِلَى مَلإٍ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ فَقَالَ " يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي بِحَائِطِكُمْ هَذَا ". قَالُوا لاَ وَاللَّهِ، لاَ نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلاَّ إِلَى اللَّهِ. فَقَالَ أَنَسٌ فَكَانَ فِيهِ مَا أَقُولُ لَكُمْ، قُبُورُ الْمُشْرِكِينَ، وَفِيهِ خَرِبٌ، وَفِيهِ نَخْلٌ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ، ثُمَّ بِالْخَرِبِ فَسُوِّيَتْ، وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ، فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ، وَجَعَلُوا عِضَادَتَيْهِ الْحِجَارَةَ، وَجَعَلُوا يَنْقُلُونَ الصَّخْرَ، وَهُمْ يَرْتَجِزُونَ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَهُمْ وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ لاَ خَيْرَ إِلاَّ خَيْرُ الآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Madinaga kelganlarida, Avoli-Madinada Bani Amr ibn Avf degan qabilaning yonida tushdilar. U zot u yerda oʻn toʻrt kecha qoldilar. Soʻng Bani Najjorga (kishi) yubordilar; ular qilichlari bilan (qurollangan holda) keldi. Goʻyo men hozir ham Paygʻambar ﷺ ulovlarida oʻtirgan, Abu Bakr orqalarida mingan va Bani Najjor u zotning atrofida (yurgan) holda koʻrayapman — to u zot Abu Ayyubning uyi hovlisida tushguncha. Paygʻambar ﷺ namoz vaqti kirgan har joyda — hatto qoʻy qoʻtonlarida ham — namoz oʻqishni yoqtirar edilar. Keyinchalik u zot masjid qurishni buyurdilar va Bani Najjordan baʼzi kishilarni chaqirib: «Ey Bani Najjor, shu (devorli) yeringizning bahosini menga aytinglar», — dedilar. Ular: «Yoʻq! Allohga qasamki, biz uning bahosini faqat Allohdan(gina) soʻraymiz», — dedi. Anas qoʻshimcha qildi: U yerda mushriklarning qabrlari bor edi, baʼzi (joyi) notekis edi va unda xurmo daraxtlari bor edi. Paygʻambar ﷺ mushriklarning qabrlari kovlab (boshqa joyga) koʻchirilishini, notekis yer tekislanishini va xurmo daraxtlari kesilishini buyurdilar. (Hammasi bajarildi.) Ular kesilgan xurmo (yogʻoch)larini masjidning qiblasi tomonga (devor qilib) tizdi va ikki tosh yon devor (ham) qurdi. Sahobalar toshlarni baʼzi sheʼrlar oʻqib olib keldi. Paygʻambar ﷺ ular bilan birga edilar va: «Oxiratdan boshqa (haqiqiy) yaxshilik yoʻq. Allohim, ansoriylar va muhojirlarni magʻfirat qil», — deyaverdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Мадинага келганларида, Аволи-Мадинада Бани Амр ибн Авф деган қабиланинг ёнида тушдилар. У зот у ерда ўн тўрт кеча қолдилар. Сўнг Бани Нажжорга (киши) юбордилар; улар қиличлари билан (қуролланган ҳолда) келди. Гўё мен ҳозир ҳам Пайғамбар ﷺ уловларида ўтирган, Абу Бакр орқаларида минган ва Бани Нажжор у зотнинг атрофида (юрган) ҳолда кўраяпман — то у зот Абу Айюбнинг уйи ҳовлисида тушгунча. Пайғамбар ﷺ намоз вақти кирган ҳар жойда — ҳатто қўй қўтонларида ҳам — намоз ўқишни ёқтирар эдилар. Кейинчалик у зот масжид қуришни буюрдилар ва Бани Нажжордан баъзи кишиларни чақириб: «Эй Бани Нажжор, шу (деворли) ерингизнинг баҳосини менга айтинглар», — дедилар. Улар: «Йўқ! Аллоҳга қасамки, биз унинг баҳосини фақат Аллоҳдан(гина) сўраймиз», — деди. Анас қўшимча қилди: У ерда мушрикларнинг қабрлари бор эди, баъзи (жойи) нотекис эди ва унда хурмо дарахтлари бор эди. Пайғамбар ﷺ мушрикларнинг қабрлари ковлаб (бошқа жойга) кўчирилишини, нотекис ер текисланишини ва хурмо дарахтлари кесилишини буюрдилар. (Ҳаммаси бажарилди.) Улар кесилган хурмо (ёғоч)ларини масжиднинг қибласи томонга (девор қилиб) тизди ва икки тош ён девор (ҳам) қурди. Саҳобалар тошларни баъзи шеърлар ўқиб олиб келди. Пайғамбар ﷺ улар билан бирга эдилар ва: «Охиратдан бошқа (ҳақиқий) яхшилик йўқ. Аллоҳим, ансорийлар ва муҳожирларни мағфират қил», — деявердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسٌ، أَنَّ رَجُلَيْنِ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَا مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي لَيْلَةٍ مُظْلِمَةٍ، وَمَعَهُمَا مِثْلُ الْمِصْبَاحَيْنِ يُضِيآنِ بَيْنَ أَيْدِيهِمَا، فَلَمَّا افْتَرَقَا صَارَ مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا وَاحِدٌ حَتَّى أَتَى أَهْلَهُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning ikki sahobasi qorongʻi bir kechada u zotning oldidan (uylariga) joʻnadi; oldilarida (Allohdan moʻjiza sifatida) ikki chiroqdek (ikki nur) yoʻlni yoritib bordi. Ular ajrashganda, har biriga oʻsha nurlardan biri hamroh boʻldi — to uyiga yetguncha.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг икки саҳобаси қоронғи бир кечада у зотнинг олдидан (уйларига) жўнади; олдиларида (Аллоҳдан мўжиза сифатида) икки чироқдек (икки нур) йўлни ёритиб борди. Улар ажрашганда, ҳар бирига ўша нурлардан бири ҳамроҳ бўлди — то уйига етгунча.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَاذَانُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ لِحَاجَتِهِ تَبِعْتُهُ أَنَا وَغُلاَمٌ وَمَعَنَا عُكَّازَةٌ أَوْ عَصًا أَوْ عَنَزَةٌ وَمَعَنَا إِدَاوَةٌ، فَإِذَا فَرَغَ مِنْ حَاجَتِهِ نَاوَلْنَاهُ الإِدَاوَةَ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojat chiqargani borganlarida, men va boshqa bir bola tayoq, hassa yoki kalta nayza (yoki tayoq) va bir idish suv bilan u zotning orqasidan borar edik; u zot hojat chiqarib boʻlganlarida, oʻsha suv idishini u zotga berar edik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожат чиқаргани борганларида, мен ва бошқа бир бола таёқ, ҳасса ёки калта найза (ёки таёқ) ва бир идиш сув билан у зотнинг орқасидан борар эдик; у зот ҳожат чиқариб бўлганларида, ўша сув идишини у зотга берар эдик.
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ كِبَارَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَبْتَدِرُونَ السَّوَارِيَ عِنْدَ الْمَغْرِبِ. وَزَادَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَنَسٍ حَتَّى يَخْرُجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning sahobalari ichidagi eng mashhur kishilarni Paygʻambar ﷺ namozga kelmaslaridan oldin shom namozida ustunlarga (yaqin joy uchun) shoshilayotgan holda koʻrdim.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари ичидаги энг машҳур кишиларни Пайғамбар ﷺ намозга келмасларидан олдин шом намозида устунларга (яқин жой учун) шошилаётган ҳолда кўрдим.
وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ قَالَ مُعْتَمِرٌ سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ نَبِيٍّ سَأَلَ سُؤْلاً ـ أَوْ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ قَدْ دَعَا بِهَا ـ فَاسْتُجِيبَ، فَجَعَلْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ".
(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Har bir paygʻambar bir tilakni soʻradi — yoki: ‹har bir paygʻambar uchun u (Allohga) duo qilgan bir duo bor› dedilar — va u ijobat qilindi. Men esa oʻz duomni Qiyomat kunida ummatimga shafoat (qilish) uchun saqlab qoʻydim», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Ҳар бир пайғамбар бир тилакни сўради — ёки: ‹ҳар бир пайғамбар учун у (Аллоҳга) дуо қилган бир дуо бор› дедилар — ва у ижобат қилинди. Мен эса ўз дуомни Қиёмат кунида умматимга шафоат (қилиш) учун сақлаб қўйдим», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَحَدَّثَنَا هُدْبَةُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ سَقَطَ عَلَى بَعِيرِهِ، وَقَدْ أَضَلَّهُ فِي أَرْضِ فَلاَةٍ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Alloh Oʻz bandasining tavbasidan, sahroyi biyobonda tuyasini yoʻqotib, soʻng (uni topib olgan) birontangizdan ham ortiqroq xursand boʻladi», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ Ўз бандасининг тавбасидан, саҳройи биёбонда туясини йўқотиб, сўнг (уни топиб олган) биронтангиздан ҳам ортиқроқ хурсанд бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ hojatxonaga kirganlarida: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-xubusi val-xaboʼis» (Allohim, men nopok va yomon (jin)lardan Senga panoh tilayman) der edilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ҳожатхонага кирганларида: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-хубуси вал-хабўис» (Аллоҳим, мен нопок ва ёмон (жин)лардан Сенга паноҳ тилайман) дер эдилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَسٌ خَادِمُكَ. قَالَ " اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Umm Sulaym Paygʻambar ﷺga: «Anas — sizning xizmatkoringiz», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Умм Сулайм Пайғамбар ﷺга: «Анас — сизнинг хизматкорингиз», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا دَعَا أَحَدُكُمْ فَلْيَعْزِمِ الْمَسْأَلَةَ، وَلاَ يَقُولَنَّ اللَّهُمَّ إِنْ شِئْتَ فَأَعْطِنِي. فَإِنَّهُ لاَ مُسْتَكْرِهَ لَهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Birortangiz duo qilsa, soʻrovida qatʼiy (azmkor) boʻlsin va: ‹Allohim, xohlasang menga ber› demasin — chunki Uni (biror narsaga) majburlaydigan (zot) yoʻq», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз дуо қилса, сўровида қатъий (азмкор) бўлсин ва: ‹Аллоҳим, хоҳласанг менга бер› демасин — чунки Уни (бирор нарсага) мажбурлайдиган (зот) йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا. فَتَغَيَّمَتِ السَّمَاءُ وَمُطِرْنَا، حَتَّى مَا كَادَ الرَّجُلُ يَصِلُ إِلَى مَنْزِلِهِ، فَلَمْ تَزَلْ تُمْطَرُ إِلَى الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ، فَقَامَ ذَلِكَ الرَّجُلُ أَوْ غَيْرُهُ فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَصْرِفَهُ عَنَّا، فَقَدْ غَرِقْنَا. فَقَالَ " اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ". فَجَعَلَ السَّحَابُ يَتَقَطَّعُ حَوْلَ الْمَدِينَةِ، وَلاَ يُمْطِرُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ juma kuni xutba qilib turganlarida, bir kishi turib: «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, bizga yomgʻir bersin», dedi. Shunda osmon bulutga (qoplanib), bizga yomgʻir yogʻdi — hatto (haligi) kishi (zoʻrgʻa) uyiga yeta oldi. Va keyingi jumagacha yomgʻir toʻxtamay yogʻaverdi. Shunda oʻsha kishi — yoki boshqasi — turib: «(Yo Rasululloh,) Allohga duo qiling, uni bizdan burib yuborsin — biz (suvga) gʻarq boʻldik», dedi. U zot: «Allohim, atrofimizga (yogʻdir), ustimizga emas», dedilar. Shunda bulutlar Madina atrofida boʻlinib (tarqab) ketdi-yu, Madina ahliga yomgʻir yogʻmadi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ жума куни хутба қилиб турганларида, бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, бизга ёмғир берсин», деди. Шунда осмон булутга (қопланиб), бизга ёмғир ёғди — ҳатто (ҳалиги) киши (зўрға) уйига ета олди. Ва кейинги жумагача ёмғир тўхтамай ёғаверди. Шунда ўша киши — ёки бошқаси — туриб: «(Ё Расулуллоҳ,) Аллоҳга дуо қилинг, уни биздан буриб юборсин — биз (сувга) ғарқ бўлдик», деди. У зот: «Аллоҳим, атрофимизга (ёғдир), устимизга эмас», дедилар. Шунда булутлар Мадина атрофида бўлиниб (тарқаб) кетди-ю, Мадина аҳлига ёмғир ёғмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا حَرَمِيٌّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتْ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ خَادِمُكَ أَنَسٌ ادْعُ اللَّهَ لَهُ. قَالَ " اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Onam: «Yo Rasululloh, xizmatkoringiz Anas (uchun) — uning haqiga Allohga duo qiling», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Онам: «Ё Расулуллоҳ, хизматкорингиз Анас (учун) — унинг ҳақига Аллоҳга дуо қилинг», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ، فَإِنْ كَانَ لاَ بُدَّ مُتَمَنِّيًا لِلْمَوْتِ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Birortangiz oʻziga yetgan bir zarar (ofat) sababli oʻlimni tilamasin. Agar oʻlimni tilashdan oʻzga chorasi boʻlmasa, ‹Allohumma ahyiniy ma kanatil-hayatu xayran liy, va tavaffaniy izo kanatil-vafatu xayran liy› (Allohim, agar hayot men uchun yaxshi boʻlsa, meni yashat; agar vafot men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettir) desin», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз ўзига етган бир зарар (офат) сабабли ўлимни тиламасин. Агар ўлимни тилашдан ўзга чораси бўлмаса, ‹Аллоҳумма аҳйиний ма канатил-ҳаяту хайран лий, ва таваффаний изо канатил-вафату хайран лий› (Аллоҳим, агар ҳаёт мен учун яхши бўлса, мени яшат; агар вафот мен учун яхши бўлса, мени вафот эттир) десин», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَحْفَوْهُ الْمَسْأَلَةَ فَغَضِبَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَقَالَ " لاَ تَسْأَلُونِي الْيَوْمَ عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ بَيَّنْتُهُ لَكُمْ ". فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ يَمِينًا وَشِمَالاً، فَإِذَا كُلُّ رَجُلٍ لاَفٌّ رَأْسَهُ فِي ثَوْبِهِ يَبْكِي، فَإِذَا رَجُلٌ كَانَ إِذَا لاَحَى الرِّجَالَ يُدْعَى لِغَيْرِ أَبِيهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ " حُذَافَةُ "، ثُمَّ أَنْشَأَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا رَأَيْتُ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ كَالْيَوْمِ قَطُّ، إِنَّهُ صُوِّرَتْ لِي الْجَنَّةُ وَالنَّارُ حَتَّى رَأَيْتُهُمَا وَرَاءَ الْحَائِطِ ". وَكَانَ قَتَادَةُ يَذْكُرُ عِنْدَ الْحَدِيثِ هَذِهِ الآيَةَ [quran sura="5" aya_start="101" aya_end="101"]{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ}.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) (Odamlar) Rasululloh ﷺdan (shuncha) soʻradilarki, hatto soʻrovni koʻpaytirib (charchatib) yubordilar. Shunda u zot gʻazablanib, minbarga chiqdilar va: «Bugun mendan nimani soʻrasangiz, men uni sizga bayon qilaman», dedilar. Men oʻngu soʻlga qaray boshladim — har bir kishi boshini kiyimiga oʻrab, yigʻlardi. Shu payt — kishilar bilan janjallashganda otasidan boshqaga nisbat berib chaqiriladigan bir kishi: «Yo Rasululloh, mening otam kim?» dedi. U zot: «(Otang) Huzofa», dedilar. Soʻng Umar (oʻrnidan) turib: «Biz Allohni Robb, Islomni din va Muhammad ﷺni Rasul (deb) rozi boʻldik; fitnalardan Allohga panoh tilaymiz», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men yaxshilik va yomonlik (borasida) bugungidek (kun)ni hech qachon koʻrmaganman — chunki menga jannat va doʻzax (shu qadar) tasvirlandiki, men ularni mana shu devor ortida koʻrdim», dedilar. Qatoda bu hadisni rivoyat qilganda mana bu oyatni keltirardi: «Ey iymon keltirganlar! Agar sizga oshkor qilinsa, sizni xafa qiladigan narsalar haqida soʻramanglar...» (Moida surasi, 101-oyat).(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) (Одамлар) Расулуллоҳ ﷺдан (шунча) сўрадиларки, ҳатто сўровни кўпайтириб (чарчатиб) юбордилар. Шунда у зот ғазабланиб, минбарга чиқдилар ва: «Бугун мендан нимани сўрасангиз, мен уни сизга баён қиламан», дедилар. Мен ўнгу сўлга қарай бошладим — ҳар бир киши бошини кийимига ўраб, йиғларди. Шу пайт — кишилар билан жанжаллашганда отасидан бошқага нисбат бериб чақириладиган бир киши: «Ё Расулуллоҳ, менинг отам ким?» деди. У зот: «(Отанг) Ҳузофа», дедилар. Сўнг Умар (ўрнидан) туриб: «Биз Аллоҳни Робб, Исломни дин ва Муҳаммад ﷺни Расул (деб) рози бўлдик; фитналардан Аллоҳга паноҳ тилаймиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен яхшилик ва ёмонлик (борасида) бугунгидек (кун)ни ҳеч қачон кўрмаганман — чунки менга жаннат ва дўзах (шу қадар) тасвирландики, мен уларни мана шу девор ортида кўрдим», дедилар. Қатода бу ҳадисни ривоят қилганда мана бу оятни келтирарди: «Эй иймон келтирганлар! Агар сизга ошкор қилинса, сизни хафа қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар...» (Моида сураси, 101-оят).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبِي طَلْحَةَ " الْتَمِسْ لَنَا غُلاَمًا مِنْ غِلْمَانِكُمْ يَخْدُمُنِي ". فَخَرَجَ بِي أَبُو طَلْحَةَ يُرْدِفُنِي وَرَاءَهُ، فَكُنْتُ أَخْدُمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّمَا نَزَلَ، فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ ". فَلَمْ أَزَلْ أَخْدُمُهُ حَتَّى أَقْبَلْنَا مِنْ خَيْبَرَ، وَأَقْبَلَ بِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَىٍّ قَدْ حَازَهَا، فَكُنْتُ أَرَاهُ يُحَوِّي وَرَاءَهُ بِعَبَاءَةٍ أَوْ كِسَاءٍ ثُمَّ يُرْدِفُهَا وَرَاءَهُ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالصَّهْبَاءِ صَنَعَ حَيْسًا فِي نِطَعٍ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَدَعَوْتُ رِجَالاً فَأَكَلُوا، وَكَانَ ذَلِكَ بِنَاءَهُ بِهَا، ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى بَدَا لَهُ أُحُدٌ قَالَ " هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ". فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ جَبَلَيْهَا مِثْلَ مَا حَرَّمَ بِهِ إِبْرَاهِيمُ مَكَّةَ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مُدِّهِمْ وَصَاعِهِمْ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Abu Talhaga: «Bizga oʻgʻillaringizdan menga xizmat qiladigan bir bolani topib ber», dedilar. Abu Talha meni orqasiga (ulovga) mindirib olib chiqdi; men Rasululloh ﷺ qayerda tushsalar, u zotga xizmat qilardim. Men u zotning koʻp marta shunday deganlarini eshitardim: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-hammi val-hazan, val-ajzi val-kasal, val-buxli val-jubn, va zalaʼid-dayn, va gʻalabatir-rijol» (Allohim, men gʻam va qaygʻudan, ojizlik va dangasalikdan, baxillik va qoʻrqoqlikdan, qarzning ogʻirligidan va kishilarning gʻolib kelishidan Senga panoh tilayman). Men Xaybardan qaytguningizcha u zotga xizmat qilaverdim. U zot Safiyya bint Huyayni — uni (asira sifatida) olgan edilar — yonlarida olib qaytdilar; men u zotning orqalarida abo yoki kisa (mato) bilan (parda) qilib, soʻng uni orqalariga mindirib olganlarini koʻrardim. Sahbo (degan joy)ga yetganimizda, u zot bir teri (dasturxon) ustida hays (xurmo-yogʻ taomi) tayyorlab, soʻng meni (odamlarni chaqirgani) joʻnatdilar; men kishilarni chaqirdim, ular yedilar — bu u zotning u (Safiyya) bilan qovushishlari (toʻyi) edi. Soʻng u zot (yoʻlda) davom etdilar, hatto u zotga Uhud koʻrinib: «Bu — bizni sevadigan va biz uni sevadigan bir togʻcha», dedilar. Madinaga yaqinlashganlarida: «Allohim, Ibrohim Makkani haram qilganidek, men ham uning ikki togʻi orasini haram (muqaddas) qilaman. Allohim, ularga (Madina ahliga) ularning mudd va soʻlarida (oʻlchovlarida) baraka ber», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага: «Бизга ўғилларингиздан менга хизмат қиладиган бир болани топиб бер», дедилар. Абу Талҳа мени орқасига (уловга) миндириб олиб чиқди; мен Расулуллоҳ ﷺ қаерда тушсалар, у зотга хизмат қилардим. Мен у зотнинг кўп марта шундай деганларини эшитардим: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ҳамми вал-ҳазан, вал-ажзи вал-касал, вал-бухли вал-жубн, ва залаъид-дайн, ва ғалабатир-рижол» (Аллоҳим, мен ғам ва қайғудан, ожизлик ва дангасаликдан, бахиллик ва қўрқоқликдан, қарзнинг оғирлигидан ва кишиларнинг ғолиб келишидан Сенга паноҳ тилайман). Мен Хайбардан қайтгунингизча у зотга хизмат қилавердим. У зот Сафийя бинт Ҳуяйни — уни (асира сифатида) олган эдилар — ёнларида олиб қайтдилар; мен у зотнинг орқаларида або ёки киса (мато) билан (парда) қилиб, сўнг уни орқаларига миндириб олганларини кўрардим. Саҳбо (деган жой)га етганимизда, у зот бир тери (дастурхон) устида ҳайс (хурмо-ёғ таоми) тайёрлаб, сўнг мени (одамларни чақиргани) жўнатдилар; мен кишиларни чақирдим, улар едилар — бу у зотнинг у (Сафийя) билан қовушишлари (тўйи) эди. Сўнг у зот (йўлда) давом этдилар, ҳатто у зотга Уҳуд кўриниб: «Бу — бизни севадиган ва биз уни севадиган бир тоғча», дедилар. Мадинага яқинлашганларида: «Аллоҳим, Иброҳим Маккани ҳарам қилганидек, мен ҳам унинг икки тоғи орасини ҳарам (муқаддас) қиламан. Аллоҳим, уларга (Мадина аҳлига) уларнинг мудд ва сўларида (ўлчовларида) барака бер», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْجُبْنِ وَالْهَرَمِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Allohning Paygʻambari ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-ajzi val-kasal, val-jubni val-haram, va aʼuzu bika min azabil-qabr, va aʼuzu bika min fitnatil-mahya val-mamat» (Allohim, men ojizlik va dangasalikdan, qoʻrqoqlik va qaltis qarilikdan Senga panoh tilayman; qabr azobidan Senga panoh tilayman; hayot va oʻlim fitnasidan Senga panoh tilayman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ажзи вал-касал, вал-жубни вал-ҳарам, ва аъузу бика мин азабил-қабр, ва аъузу бика мин фитнатил-маҳя вал-мамат» (Аллоҳим, мен ожизлик ва дангасаликдан, қўрқоқлик ва қалтис қариликдан Сенга паноҳ тилайман; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; ҳаёт ва ўлим фитнасидан Сенга паноҳ тилайман).
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْجُبْنِ وَالْبُخْلِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-hammi val-hazan, val-ajzi val-kasal, val-jubni val-buxl, va zalaʼid-dayn, va gʻalabatir-rijol» (Allohim, men gʻam va qaygʻudan, ojizlik va dangasalikdan, qoʻrqoqlik va baxillikdan, qarzning ogʻirligidan va kishilarning gʻolib kelishidan Senga panoh tilayman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ҳамми вал-ҳазан, вал-ажзи вал-касал, вал-жубни вал-бухл, ва залаъид-дайн, ва ғалабатир-рижол» (Аллоҳим, мен ғам ва қайғудан, ожизлик ва дангасаликдан, қўрқоқлик ва бахилликдан, қарзнинг оғирлигидан ва кишиларнинг ғолиб келишидан Сенга паноҳ тилайман).
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَرَمِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ shunday deb (Allohga) panoh tilardilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasal, va aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika minal-haram, va aʼuzu bika minal-buxl» (Allohim, men dangasalikdan Senga panoh tilayman; qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; qarilikdan Senga panoh tilayman; baxillikdan Senga panoh tilayman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ шундай деб (Аллоҳга) паноҳ тилардилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касал, ва аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика минал-ҳарам, ва аъузу бика минал-бухл» (Аллоҳим, мен дангасаликдан Сенга паноҳ тилайман; қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; қариликдан Сенга паноҳ тилайман; бахилликдан Сенга паноҳ тилайман).
حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ أَنَسٌ خَادِمُكَ. قَالَ " اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Umm Sulaym: «(Yo Rasululloh,) Anas — sizning xizmatkoringiz», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Умм Сулайм: «(Ё Расулуллоҳ,) Анас — сизнинг хизматкорингиз», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَثَرَ صُفْرَةٍ فَقَالَ " مَهْيَمْ ". أَوْ " مَهْ ". قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. فَقَالَ " بَارَكَ اللَّهُ لَكَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Avfning (ustida) sargʻish (atir) izini koʻrib: «Bu nima?» — yoki: «Bu nimasi?» — dedilar. U: «Men bir xurmo danagi (vazni)cha oltin (mahr) evaziga bir ayolga uylandim», dedi. U zot: «Alloh senga baraka bersin. (Hatto) bitta qoʻy (soʻyish) bilan boʻlsa ham, valima (toʻy oshi) qil», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Авфнинг (устида) сарғиш (атир) изини кўриб: «Бу нима?» — ёки: «Бу нимаси?» — дедилар. У: «Мен бир хурмо данаги (вазни)ча олтин (маҳр) эвазига бир аёлга уйландим», деди. У зот: «Аллоҳ сенга барака берсин. (Ҳатто) битта қўй (сўйиш) билан бўлса ҳам, валима (тўй оши) қил», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ أَكْثَرُ دُعَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺning eng koʻp (aytadigan) duolari: «Allohumma Robbana, otina fid-dunya hasana, va fil-oxirati hasana, va qina azaban-nar» (Allohim, ey Robbimiz, bizga bu dunyoda ham yaxshilik ber, oxiratda ham yaxshilik ber va bizni doʻzax azobidan saqla) (degani) edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг энг кўп (айтадиган) дуолари: «Аллоҳумма Роббана, отина фид-дуня ҳасана, ва фил-охирати ҳасана, ва қина азабан-нар» (Аллоҳим, эй Роббимиз, бизга бу дунёда ҳам яхшилик бер, охиратда ҳам яхшилик бер ва бизни дўзах азобидан сақла) (дегани) эди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً يُقَالُ لَهُمُ الْقُرَّاءُ فَأُصِيبُوا، فَمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ عَلَى شَىْءٍ مَا وَجَدَ عَلَيْهِمْ، فَقَنَتَ شَهْرًا فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَيَقُولُ " إِنَّ عُصَيَّةَ عَصَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ «al-Qurro» (Qorilar) deb ataladigan bir sariyya (qoʻshin)ni joʻnatdilar, ammo ular (gʻadr bilan) shahid qilindi. Men Paygʻambar ﷺning hech narsaga ularga achingandek achinganlarini koʻrmaganman. Shu sababli u zot bomdod namozida bir oy qunut qilib: «Albatta Usayya (qabilasi) Allohga va Uning Rasuliga itoatsizlik qildi», der edilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ «ал-Қурро» (Қорилар) деб аталадиган бир сарийя (қўшин)ни жўнатдилар, аммо улар (ғадр билан) шаҳид қилинди. Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳеч нарсага уларга ачингандек ачинганларини кўрмаганман. Шу сабабли у зот бомдод намозида бир ой қунут қилиб: «Албатта Усайя (қабиласи) Аллоҳга ва Унинг Расулига итоацизлик қилди», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَة، فَأَصْلِحِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَة ".
(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Allohumma la aysha illa ayshul-oxira, fa aslihil-ansora val-muhojira» (Allohim, oxirat hayotidan boshqa (haqiqiy) hayot yoʻq; bas, ansor va muhojirlarni (ishini) oʻngla) dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Аллоҳумма ла айша илла айшул-охира, фа аслиҳил-ансора вал-муҳожира» (Аллоҳим, охират ҳаётидан бошқа (ҳақиқий) ҳаёт йўқ; бас, ансор ва муҳожирларни (ишини) ўнгла) дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ خَطَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خُطُوطًا فَقَالَ " هَذَا الأَمَلُ وَهَذَا أَجَلُهُ، فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَهُ الْخَطُّ الأَقْرَبُ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ (bir necha) chiziqlar chizib: «Bu — orzu, bu esa — uning ajali; u shu (orzu) holatida turganida, unga eng yaqin chiziq (ajal) yetib keladi», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ (бир неча) чизиқлар чизиб: «Бу — орзу, бу эса — унинг ажали; у шу (орзу) ҳолатида турганида, унга энг яқин чизиқ (ажал) етиб келади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَكْبَرُ ابْنُ آدَمَ وَيَكْبَرُ مَعَهُ اثْنَانِ حُبُّ الْمَالِ، وَطُولُ الْعُمُرِ ". رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Odam bolasi qariydi, u bilan birga ikki (narsa) — mol-dunyoni sevish va uzoq umr (orzusi) — (ham) qariydi (kuchayadi)», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Одам боласи қарийди, у билан бирга икки (нарса) — мол-дунёни севиш ва узоқ умр (орзуси) — (ҳам) қарийди (кучаяди)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ أَنَّ لاِبْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلاَّ التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Agar Odam bolasiga bir vodiy (toʻla) oltin boʻlsa, u ikki vodiy boʻlishini istardi; uning ogʻzini tuproqdan boshqa narsa toʻldirmaydi. Alloh tavba qilgan kishining tavbasini qabul qiladi», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Агар Одам боласига бир водий (тўла) олтин бўлса, у икки водий бўлишини истарди; унинг оғзини тупроқдан бошқа нарса тўлдирмайди. Аллоҳ тавба қилган кишининг тавбасини қабул қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمْ يَأْكُلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى خِوَانٍ حَتَّى مَاتَ، وَمَا أَكَلَ خُبْزًا مُرَقَّقًا حَتَّى مَاتَ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ vafot etgunlaricha (baland) dasturxon (stol) ustida taom yemadilar va vafot etgunlaricha (mayin) yupqa non yemadilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ вафот этгунларича (баланд) дастурхон (стол) устида таом емадилар ва вафот этгунларича (майин) юпқа нон емадилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى لَنَا يَوْمًا الصَّلاَةَ، ثُمَّ رَقِيَ الْمِنْبَرَ فَأَشَارَ بِيَدِهِ قِبَلَ قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ، فَقَالَ " قَدْ أُرِيتُ الآنَ ـ مُنْذُ صَلَّيْتُ لَكُمُ الصَّلاَةَ ـ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ مُمَثَّلَتَيْنِ فِي قُبُلِ هَذَا الْجِدَارِ، فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ، فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bir kuni bizga namoz oʻqib berdilar, soʻng minbarga chiqib, qoʻllari bilan masjidning qiblasi tomon ishora qildilar va: «Hozir — sizga namoz oʻqib berganimdan beri — menga jannat va doʻzax mana shu devorning roʻparasida namoyon qilib koʻrsatildi; men yaxshilik va yomonlikda bugungidek (kun)ni hech koʻrmaganman, men yaxshilik va yomonlikda bugungidek (kun)ni hech koʻrmaganman», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бир куни бизга намоз ўқиб бердилар, сўнг минбарга чиқиб, қўллари билан масжиднинг қибласи томон ишора қилдилар ва: «Ҳозир — сизга намоз ўқиб берганимдан бери — менга жаннат ва дўзах мана шу деворнинг рўпарасида намоён қилиб кўрсатилди; мен яхшилик ва ёмонликда бугунгидек (кун)ни ҳеч кўрмаганман, мен яхшилик ва ёмонликда бугунгидек (кун)ни ҳеч кўрмаганман», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم "لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا"
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Agar siz men bilgan (narsa)ni bilsangiz, oz kular, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Агар сиз мен билган (нарса)ни билсангиз, оз кулар, кўп йиғлар эдингиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَاقَةٌ. قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ أَخْبَرَنَا الْفَزَارِيُّ وَأَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَتْ نَاقَةٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُسَمَّى الْعَضْبَاءَ، وَكَانَتْ لاَ تُسْبَقُ، فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ عَلَى قَعُودٍ لَهُ فَسَبَقَهَا، فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ وَقَالُوا سُبِقَتِ الْعَضْبَاءُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ لاَ يَرْفَعَ شَيْئًا مِنَ الدُّنْيَا إِلاَّ وَضَعَهُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺning Azbo deb ataladigan bir tuyasi bor edi; u (poygada) oʻzib boʻlmasdi. (Bir kuni) bir aʼrobiy oʻzining yosh tuyasida kelib, undan (Azbodan) oʻzib ketdi. Bu musulmonlarga ogʻir botdi va ular: «Azbo oʻzib ketildi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta Allohning (oʻzgarmas) hukmi shuki, U dunyodan biror narsani koʻtarsa (yuksaltirsa), albatta uni (yana) pasaytiradi», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺнинг Азбо деб аталадиган бир туяси бор эди; у (пойгада) ўзиб бўлмасди. (Бир куни) бир аъробий ўзининг ёш туясида келиб, ундан (Азбодан) ўзиб кетди. Бу мусулмонларга оғир ботди ва улар: «Азбо ўзиб кетилди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳнинг (ўзгармас) ҳукми шуки, У дунёдан бирор нарсани кўтарса (юксалтирса), албатта уни (яна) пасайтиради», дедилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ ـ هُوَ الْجُعْفِيُّ ـ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، وَأَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ ".
(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Men va (Qiyomat) soati mana shu ikki (barmoq)dek (yaqin) yuborildim», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Мен ва (Қиёмат) соати мана шу икки (бармоқ)дек (яқин) юборилдим», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم " يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاَثَةٌ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى مَعَهُ وَاحِدٌ، يَتْبَعُهُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ، وَيَبْقَى عَمَلُهُ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Mayyitga (qabriga qadar) uchta (narsa) ergashadi: ikkitasi qaytadi, biri u bilan qoladi. Unga oilasi, moli va amali ergashadi; oilasi va moli qaytadi, amali (u bilan) qoladi», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Маййитга (қабрига қадар) учта (нарса) эргашади: иккитаси қайтади, бири у билан қолади. Унга оиласи, моли ва амали эргашади; оиласи ва моли қайтади, амали (у билан) қолади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَيْفَ يُحْشَرُ الْكَافِرُ عَلَى وَجْهِهِ قَالَ " أَلَيْسَ الَّذِي أَمْشَاهُ عَلَى الرِّجْلَيْنِ فِي الدُّنْيَا قَادِرًا عَلَى أَنَّ يُمْشِيَهُ عَلَى وَجْهِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ". قَالَ قَتَادَةُ بَلَى وَعِزَّةِ رَبِّنَا.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Bir kishi: «Yo Allohning Paygʻambari, kofir yuztuban (yuzi bilan) qanday toʻplanadi (haydaladi)?» dedi. U zot: «Uni dunyoda ikki oyoq ustida yurgizgan (Zot), Qiyomat kunida uni yuzi ustida yurgizishga qodir emasmi?» dedilar. Qatoda: «Ha — Robbimizning izzati bilan (qasamki, qodir)!» dedi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Бир киши: «Ё Аллоҳнинг Пайғамбари, кофир юзтубан (юзи билан) қандай тўпланади (ҳайдалади)?» деди. У зот: «Уни дунёда икки оёқ устида юргизган (Зот), Қиёмат кунида уни юзи устида юргизишга қодир эмасми?» дедилар. Қатода: «Ҳа — Роббимизнинг иззати билан (қасамки, қодир)!» деди.