حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ شَاذَانُ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ بِإِنَاءٍ يَكُونُ رَطْلَيْنِ وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki ritl (suv) sigʻadigan idish bilan tahorat olar, bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки ритл (сув) сиғадиган идиш билан таҳорат олар, бир сў (сув) билан ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْعُمَرِيُّ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى حَصِيرٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ boʻyra ustida namoz oʻqidilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бўйра устида намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَصَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَلْفَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَكَانُوا لَا يَجْهَرُونَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning, Abu Bakr, Umar va Usmonning orqalarida namoz oʻqidim; ular {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni jahriy oʻqimas edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг, Абу Бакр, Умар ва Усмоннинг орқаларида намоз ўқидим; улар {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни жаҳрий ўқимас эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنِي سُفْيَانُ عَنِ السُّدِّيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَنْصَرِفُ عَنْ يَمِينِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (namozdan) oʻng tomonlariga burilib chiqar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (намоздан) ўнг томонларига бурилиб чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ وَرْدَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ minbar ustida xutba qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ минбар устида хутба қилдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَصَمِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ لَا يَنْقُصُونَ التَّكْبِيرَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ ham, Abu Bakr, Umar va Usmon ham takbirni kamaytirmas edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ ҳам, Абу Бакр, Умар ва Усмон ҳам такбирни камайтирмас эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا يَدْعُو بَعْدَ الرُّكُوعِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ faqat bir oygina qunut qildilar — rukuʼdan keyin duo qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фақат бир ойгина қунут қилдилар — рукуъдан кейин дуо қилар эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ الضُّبَعِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَهُوَ يُنَاوِلُ أَصْحَابَهُ وَهُمْ يَبْنُونَ الْمَسْجِدَ أَلَا إِنَّ الْعَيْشَ عَيْشُ الْآخِرَهْفَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning — ashoblari masjidni qurayotganlarida u zot ularga (gʻisht) uzatib turib — shunday deganlarini eshitdim: «Ogoh boʻlingki, haqiqiy hayot — oxirat hayotidir. Bas, ansorlar va muhojirlarni magʻfirat qilgin».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг — ашоблари масжидни қураётганларида у зот уларга (ғишт) узатиб туриб — шундай деганларини эшитдим: «Огоҳ бўлингки, ҳақиқий ҳаёт — охират ҳаётидир. Бас, ансорлар ва муҳожирларни мағфират қилгин».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ بِالْمَدِينَةِ فَزَعٌ فَاسْتَعَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَسًا لِأَبِي طَلْحَةَ يُقَالُ لَهُ مَنْدُوبٌ فَرَكِبَهُ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ مَا رَأَيْنَا مِنْ فَزَعٍ وَإِنْ وَجَدْنَا لَبَحْرًا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir choʻchish (qoʻrqinch) boʻldi. Shunda Nabiy ﷺ Abu Talhaning Mandub deb ataladigan otini qarzga olib, unga mindilar. Soʻng qaytib kelib: «Biz qoʻrqadigan hech narsa koʻrmadik, uni (bu otni) esa dengizdek (chopqir) topdik», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинада бир чўчиш (қўрқинч) бўлди. Шунда Набий ﷺ Абу Талҳанинг Мандуб деб аталадиган отини қарзга олиб, унга миндилар. Сўнг қайтиб келиб: «Биз қўрқадиган ҳеч нарса кўрмадик, уни (бу отни) эса денгиздек (чопқир) топдик», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ وَعَلَيْهِ مِغْفَرٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath yili Makkaga boshlarida dubulgʻa bilan kirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ йили Маккага бошларида дубулға билан кирдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي الْمَخِيسِ الْيَشْكُرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ اسْتُشْهِدَ مَوْلَاكَ فُلَانٌ قَالَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُ عَلَيْهِ عَبَاءَةً غَلَّهَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Yo Rasululloh, mavlongiz falonchi shahid boʻldi», deyildi. U zot: «Yoʻq! Men uning ustida falon-falon kuni gʻulul qilgan (oʻljadan oʻgʻirlagan) abosini koʻrdim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Ё Расулуллоҳ, мавлонгиз фалончи шаҳид бўлди», дейилди. У зот: «Йўқ! Мен унинг устида фалон-фалон куни ғулул қилган (ўлжадан ўғирлаган) абосини кўрдим», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ السُّدِّيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ أَبَا طَلْحَةَ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَيْتَامٍ فِي حِجْرِهِ وَرِثُوا خَمْرًا أَنْ يَجْعَلَهَا خَلًّا فَكَرِهَ ذَلِكَ وَقَالَ وَكِيعٌ مَرَّةً أَفَلَا يَجْعَلُهَا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Nabiy ﷺdan qaramogʻidagi yetimlar meros qilib olgan xamr haqida — uni sirka qilib qoʻyish haqida — soʻradi. U zot buni yoqtirmadilar. Vakiʼ bir marta: «Uni (sirka) qilib qoʻymaydimi?» (deb rivoyat qildi).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Набий ﷺдан қарамоғидаги етимлар мерос қилиб олган хамр ҳақида — уни сирка қилиб қўйиш ҳақида — сўради. У зот буни ёқтирмадилар. Вакиъ бир марта: «Уни (сирка) қилиб қўймайдими?» (деб ривоят қилди).
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَزِّرُ فِي الْخَمْرِ بِالنِّعَالِ وَالْجَرِيدِقَالَ ثُمَّ ضَرَبَ أَبُو بَكْرٍ أَرْبَعِينَ فَلَمَّا كَانَ زَمَنُ عُمَرَ وَدَنَا النَّاسُ مِنْ الرِّيفِ وَالْقُرَى اسْتَشَارَ فِي ذَلِكَ النَّاسَ وَفَشَا ذَلِكَ فِي النَّاسِ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَرَى أَنْ تَجْعَلَهُ كَأَخَفِّ الْحُدُودِ فَضَرَبَ عُمَرُ ثَمَانِينَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xamr (ichgan)ni kovush va xurmo shoxlari bilan taʼzir qilar edilar. Soʻng Abu Bakr qirq (darra) urdi. Umarning zamoni kelib, odamlar qishloq va shaharlarga yaqinlashgach, u bu haqda odamlar bilan maslahatlashdi va bu (ish) odamlar orasida yoyildi. Shunda Abdurrahmon ibn Avf: «Menimcha, uni hadlarning eng yengiliday qilsang (boʻladi)», dedi. Bas, Umar sakson (darra) urdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хамр (ичган)ни ковуш ва хурмо шохлари билан таъзир қилар эдилар. Сўнг Абу Бакр қирқ (дарра) урди. Умарнинг замони келиб, одамлар қишлоқ ва шаҳарларга яқинлашгач, у бу ҳақда одамлар билан маслаҳатлашди ва бу (иш) одамлар орасида ёйилди. Шунда Абдурраҳмон ибн Авф: «Менимча, уни ҳадларнинг энг енгилидай қилсанг (бўлади)», деди. Бас, Умар саксон (дарра) урди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى قَوْمٍ تُقْرَضُ شِفَاهُهُمْ بِمَقَارِيضَ مِنْ نَارٍ قُلْتُ مَا هَؤُلَاءِ قَالَ هَؤُلَاءِ خُطَبَاءُ أُمَّتِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا كَانُوا يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَيَنْسَوْنَ أَنْفُسَهُمْ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا يَعْقِلُونَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Meʼrojga olib borilgan kechada men lablari olovdan boʻlgan qaychilar bilan qirqilayotgan bir qavm yonidan oʻtdim. ‹Bular kimlar?› dedim. U: ‹Bular — sening ummatingdan dunyoparast voizlardir; ular odamlarni yaxshilikka buyurar, oʻzlarini esa unutar edilar, holbuki Kitobni tilovat qilardilar. Aqllarini ishlatmaydilarmi?!› dedi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Меърожга олиб борилган кечада мен лаблари оловдан бўлган қайчилар билан қирқилаётган бир қавм ёнидан ўтдим. ‹Булар кимлар?› дедим. У: ‹Булар — сенинг умматингдан дунёпараст воизлардир; улар одамларни яхшиликка буюрар, ўзларини эса унутар эдилар, ҳолбуки Китобни тиловат қилардилар. Ақлларини ишлатмайдиларми?!› деди».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ أُخْتِ الْقَوْمِ مِنْهُمْ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir qavmning singlisining oʻgʻli — oʻshalardandir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қавмнинг синглисининг ўғли — ўшалардандир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ يَعْنِي غُنْدَرًا قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِلَحْمٍ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَقَالَ هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ وَهُوَ لَنَا هَدِيَّةٌ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga Bariraga sadaqa qilingan goʻsht keltirildi. Shunda u zot: «Bu — unga sadaqa, bizga esa hadyadir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга Барирага садақа қилинган гўшт келтирилди. Шунда у зот: «Бу — унга садақа, бизга эса ҳадядир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ عَنْ أَبِي طَلْحَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar sizlar men bilgan (narsa)ni bilsangiz, oz kular, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар сизлар мен билган (нарса)ни билсангиз, оз кулар, кўп йиғлар эдингиз», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُبَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ فَجِئْتُ وَهُوَ يَأْكُلُ تَمْرًا وَهُوَ مُقْعٍ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Nabiy ﷺ meni bir hojat bilan yubordilar. Men kelsam, u zot choʻkkalab oʻtirgan holda xurmo yeyayotgan edilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Набий ﷺ мени бир ҳожат билан юбордилар. Мен келсам, у зот чўккалаб ўтирган ҳолда хурмо еяётган эдилар».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ خَيَّاطًا دَعَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى طَعَامٍ فَأَتَاهُ بِطَعَامٍ وَقَدْ جَعَلَهُ بِإِهَالَةٍ سَنِخَةٍ وَقَرْعٍ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتْبَعُ الْقَرْعَ مِنْ الصَّحْفَةِقَالَ أَنَسٌ فَمَا زِلْتُ يُعْجِبُنِي الْقَرْعُ مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir tikuvchi Nabiy ﷺni taomga chaqirdi va u zotga hidi oʻzgargan yogʻ hamda qovoq (solingan) taom keltirdi. Men Nabiy ﷺning likobchadan qovoqni terib yeyayotganlarini koʻrdim. Anas aytdi: Rasululloh ﷺga qovoq yoqishini koʻrganimdan buyon menga ham qovoq yoqib qoldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир тикувчи Набий ﷺни таомга чақирди ва у зотга ҳиди ўзгарган ёғ ҳамда қовоқ (солинган) таом келтирди. Мен Набий ﷺнинг ликобчадан қовоқни териб еяётганларини кўрдим. Анас айтди: Расулуллоҳ ﷺга қовоқ ёқишини кўрганимдан буён менга ҳам қовоқ ёқиб қолди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَبْرِ الْبَهِيمَةِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ jonivorni bogʻlab (nishonga qoʻyib otish)dan qaytardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жониворни боғлаб (нишонга қўйиб отиш)дан қайтардилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَرُخِّصَ لِلزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فِي لُبْسِ الْحَرِيرِ لِحِكَّةٍ كَانَتْ بِهِمَا قَالَ شُعْبَةُ وَقَالَ رَخَّصَ لَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Zubayr ibn Avvom va Abdurrahmon ibn Avfga ularda boʻlgan qichima sababli ipak kiyishga ruxsat berildi. Shuʼba aytdi: U: «Rasululloh ﷺ ikkoviga ruxsat berdilar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Зубайр ибн Аввом ва Абдурраҳмон ибн Авфга уларда бўлган қичима сабабли ипак кийишга рухсат берилди. Шуъба айтди: У: «Расулуллоҳ ﷺ икковига рухсат бердилар», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ الْمَعْنَى عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ كِتَابًا إِلَى الرُّومِ فَقِيلَ لَهُ إِنْ لَمْ يَكُنْ مَخْتُومًا لَمْ يُقْرَأْ كِتَابُكَ فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ وَرِقٍ وَنَقَشَ فِيهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي كَفِّهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Rum (podshohi)ga xat yozmoqchi boʻldilar. U zotga: «Agar muhrlanmagan boʻlsa, xatingiz oʻqilmaydi», deyildi. Shunda u zot kumushdan uzuk (muhr) yasatib, unga ‹Muhammad — Allohning Rasuli› deb naqsh soldilar. Men hamon uning oq (yaltirogʻ)ini u zotning kaftlarida koʻrib turgandekman.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рум (подшоҳи)га хат ёзмоқчи бўлдилар. У зотга: «Агар муҳрланмаган бўлса, хатингиз ўқилмайди», дейилди. Шунда у зот кумушдан узук (муҳр) ясатиб, унга ‹Муҳаммад — Аллоҳнинг Расули› деб нақш солдилар. Мен ҳамон унинг оқ (ялтироғ)ини у зотнинг кафтларида кўриб тургандекман.
حَدَّثَنَا قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي هَذَا الْحَدِيثَ وَجَدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ وَحَدَّثَنَا بِبَعْضِهِ فِي مَكَانٍ آخَرَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ هِلَالٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَتَزَوَّجَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ وَهِيَ أُمُّ أَنَسٍ وَالْبَرَاءِ قَالَ فَوَلَدَتْ لَهُ ابْنًا قَالَ فَكَانَ يُحِبُّهُ حُبًّا شَدِيدًا قَالَ فَمَرِضَ الصَّبِيُّ مَرَضًا شَدِيدًا فَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ يَقُومُ صَلَاةَ الْغَدَاةِ يَتَوَضَّأُ وَيَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُصَلِّي مَعَهُ وَيَكُونُ مَعَهُ إِلَى قَرِيبٍ مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ وَيَجِيءُ يَقِيلُ وَيَأْكُلُ فَإِذَا صَلَّى الظُّهْرَ تَهَيَّأَ وَذَهَبَ فَلَمْ يَجِئْ إِلَى صَلَاةِ الْعَتَمَةِ قَالَ فَرَاحَ عَشِيَّةً وَمَاتَ الصَّبِيُّ قَالَ وَجَاءَ أَبُو طَلْحَةَ قَالَ نَسَجَتْ عَلَيْهِ ثَوْبًا وَتَرَكَتْهُ قَالَ فَقَالَ لَهَا أَبُو طَلْحَةَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ كَيْفَ بَاتَ بُنَيَّ اللَّيْلَةَ قَالَتْ يَا أَبَا طَلْحَةَ مَا كَانَ ابْنُكَ مُنْذُ اشْتَكَى أَسْكَنَ مِنْهُ اللَّيْلَةَ قَالَ ثُمَّ جَاءَتْهُ بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ وَطَابَتْ نَفْسُهُ قَالَ فَقَامَ إِلَى فِرَاشِهِ فَوَضَعَ رَأْسَهُ قَالَتْ وَقُمْتُ أَنَا فَمَسِسْتُ شَيْئًا مِنْ طِيبٍ ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى دَخَلْتُ مَعَهُ الْفِرَاشَ فَمَا هُوَ إِلَّا أَنْ وَجَدَ رِيحَ الطِّيبِ كَانَ مِنْهُ مَا يَكُونُ مِنْ الرَّجُلِ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ ثُمَّ أَصْبَحَ أَبُو طَلْحَةَ يَتَهَيَّأُ كَمَا كَانَ يَتَهَيَّأُ كُلَّ يَوْمٍ قَالَ فَقَالَتْ لَهُ يَا أَبَا طَلْحَةَ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا اسْتَوْدَعَكَ وَدِيعَةً فَاسْتَمْتَعْتَ بِهَا ثُمَّ طَلَبَهَا فَأَخَذَهَا مِنْكَ
Abu Abdurrahmon aytdi: Men bu hadisni otamga oʻqib berdim, u uni topib, unga iqror boʻldi va uning bir qismini boshqa joyda bizga rivoyat qildi. Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Anas va Baroning onasi Ummu Sulaymga uylandi. U (ayol) unga bir oʻgʻil tugʻib berdi. Abu Talha uni qattiq sevar edi. Soʻng bola ogʻir kasal boʻldi. Abu Talha bomdod namoziga turar, tahorat olib Nabiy ﷺning oldilariga borar, u zot bilan namoz oʻqir va kun yarmiga yaqin u zot bilan birga boʻlar, keyin kelib qaylula qilar va taom yer edi; peshin namozini oʻqigach, hozirlanib ketar va xufton namozigacha kelmas edi. Bir kuni kechqurun chiqib ketdi va bola vafot etdi. Ummu Sulaym uning ustiga bir kiyim yopib qoʻydi. Abu Talha kelgach, unga: «Ey Ummu Sulaym, bolaginam kechasi qanday tunadi?» dedi. U: «Ey Abu Talha, oʻgʻling kasal boʻlganidan buyon bu kechadagichalik tinch boʻlgan emas», dedi. Soʻng unga taom keltirdi, u yedi va koʻngli yayradi. Keyin u oʻrniga borib bosh qoʻydi. (Ummu Sulaym) aytdi: Men esa turib, biroz atir surtdim, soʻng kelib u bilan birga oʻringa kirdim. U atir hidini sezishi bilanoq erkak kishi ahli bilan qiladigan ish boʻldi. Soʻng Abu Talha tongda har kungidek hozirlana boshladi. Shunda (Ummu Sulaym) unga: «Ey Abu Talha, ayting-chi, bir kishi sizga bir omonat qoʻysa, siz undan foydalansangiz, keyin u uni talab qilib sizdan olib qoʻysa (nima derdingiz)?» dedi.Абу Абдурраҳмон айтди: Мен бу ҳадисни отамга ўқиб бердим, у уни топиб, унга иқрор бўлди ва унинг бир қисмини бошқа жойда бизга ривоят қилди. Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Анас ва Баронинг онаси Умму Сулаймга уйланди. У (аёл) унга бир ўғил туғиб берди. Абу Талҳа уни қаттиқ севар эди. Сўнг бола оғир касал бўлди. Абу Талҳа бомдод намозига турар, таҳорат олиб Набий ﷺнинг олдиларига борар, у зот билан намоз ўқир ва кун ярмига яқин у зот билан бирга бўлар, кейин келиб қайлула қилар ва таом ер эди; пешин намозини ўқигач, ҳозирланиб кетар ва хуфтон намозигача келмас эди. Бир куни кечқурун чиқиб кетди ва бола вафот этди. Умму Сулайм унинг устига бир кийим ёпиб қўйди. Абу Талҳа келгач, унга: «Эй Умму Сулайм, болагинам кечаси қандай тунади?» деди. У: «Эй Абу Талҳа, ўғлинг касал бўлганидан буён бу кечадагичалик тинч бўлган эмас», деди. Сўнг унга таом келтирди, у еди ва кўнгли яйради. Кейин у ўрнига бориб бош қўйди. (Умму Сулайм) айтди: Мен эса туриб, бироз атир суртдим, сўнг келиб у билан бирга ўринга кирдим. У атир ҳидини сезиши биланоқ эркак киши аҳли билан қиладиган иш бўлди. Сўнг Абу Талҳа тонгда ҳар кунгидек ҳозирлана бошлади. Шунда (Умму Сулайм) унга: «Эй Абу Талҳа, айтинг-чи, бир киши сизга бир омонат қўйса, сиз ундан фойдалансангиз, кейин у уни талаб қилиб сиздан олиб қўйса (нима дердингиз)?» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ الْحَبْحَابِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَقَ صَفِيَّةَ وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا أَوْ مَهْرَهَا قَالَ يَحْيَى أَوْ أَصْدَقَهَا عِتْقَهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyyani ozod qildilar va uning ozod qilinishini uning sadoqi — mahri qildilar. Yahyo: «Yoki: uning ozod qilinishini unga mahr qildilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни озод қилдилар ва унинг озод қилинишини унинг садоқи — маҳри қилдилар. Яҳё: «Ёки: унинг озод қилинишини унга маҳр қилдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ قَالَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنْ دُعَائِهِ وَقَالَ يَحْيَى مَرَّةً مِنْ الدُّعَاءِ إِلَّا فِي الِاسْتِسْقَاءِ فَإِنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبِطَيْهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ istisqodan boshqa hech bir duolarida qoʻllarini koʻtarmas edilar — Yahyo bir marta: «duodan (boshqa)» dedi; zero u zot (istisqoda) qoʻltiqlarining oqi koʻringunicha qoʻllarini koʻtarar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ истисқодан бошқа ҳеч бир дуоларида қўлларини кўтармас эдилар — Яҳё бир марта: «дуодан (бошқа)» деди; зеро у зот (истисқода) қўлтиқларининг оқи кўрингунича қўлларини кўтарар эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ أَسْلِمْ قَالَ إِنِّي أَجِدُنِي كَارِهًا قَالَ وَإِنْ كُنْتَ كَارِهًا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishiga: «Islomga kir», dedilar. U: «Men oʻzimni istamayotgan holda topyapman», dedi. U zot: «Istamasang ham (kir)», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишига: «Исломга кир», дедилар. У: «Мен ўзимни истамаётган ҳолда топяпман», деди. У зот: «Истамасанг ҳам (кир)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَكُنْتُ أَسْقِي أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ وَأُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ وَسُهَيْلَ ابْنَ بَيْضَاءَ وَنَفَرًا مِنْ أَصْحَابِهِ عِنْدَ أَبِي طَلْحَةَ وَأَنَا أَسْقِيهِمْ حَتَّى كَادَ الشَّرَابُ أَنْ يَأْخُذَ فِيهِمْ فَأَتَى آتٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَوَمَا شَعَرْتُمْ أَنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ فَمَا قَالُوا حَتَّى نَنْظُرَ وَنَسْأَلَ فَقَالُوا يَا أَنَسُ اكْفِ مَا بَقِيَ فِي إِنَائِكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا عَادُوا فِيهَا وَمَا هِيَ إِلَّا التَّمْرُ وَالْبُسْرُ وَهِيَ خَمْرُهُمْ يَوْمَئِذٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Abu Talhanikida Abu Ubayda ibn Jarroh, Ubay ibn Kaʼb, Suhayl ibn Baydoʼ va ashoblaridan bir necha kishiga (ichimlik) quyib berardim; ichimlik ularga taʼsir qila boshlaganida musulmonlardan bir kishi kelib: ‹Xamr harom qilinganini bilmadingizmi?› dedi». Ular: «Koʻrib, soʻrab olaylik», demadilar. Balki: «Ey Anas, idishingda qolganini toʻkib tashla», dedilar. U: «Allohga qasamki, ular unga qaytmadilar. U faqat xurmo va busrdan (tayyorlangan) edi; oʻsha kunlarda ularning xamri shu edi», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Абу Талҳаникида Абу Убайда ибн Жарроҳ, Убай ибн Каъб, Суҳайл ибн Байдў ва ашобларидан бир неча кишига (ичимлик) қуйиб берардим; ичимлик уларга таъсир қила бошлаганида мусулмонлардан бир киши келиб: ‹Хамр ҳаром қилинганини билмадингизми?› деди». Улар: «Кўриб, сўраб олайлик», демадилар. Балки: «Эй Анас, идишингда қолганини тўкиб ташла», дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, улар унга қайтмадилар. У фақат хурмо ва бусрдан (тайёрланган) эди; ўша кунларда уларнинг хамри шу эди», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَبَّيْكَ بِعُمْرَةٍ وَحَجٍّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Labbayka, umra va haj (bilan)», deb aytganlarini eshitdim.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Лаббайка, умра ва ҳаж (билан)», деб айтганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الشُّرْبِ قَائِمًاقُلْتُ فَالْأَكْلُ قَالَ ذَاكَ أَشَدُّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tik turib ichishdan qaytardilar. (Qatoda) dedi: Men: «Yeyish-chi?» dedim. U: «U yanada qattiqroqdir», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тик туриб ичишдан қайтардилар. (Қатода) деди: Мен: «Ейиш-чи?» дедим. У: «У янада қаттиқроқдир», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ وَيَزِيدَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ يَقْدَمُ عَلَيْكُمْ أَقْوَامٌ أَرَقُّ مِنْكُمْ أَفْئِدَةً فَقَدِمَ الْأَشْعَرِيُّونَ فِيهِمْ أَبُو مُوسَى فَجَعَلُوا لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَرْتَجِزُونَ غَدًا نَلْقَى الْأَحِبَّهْمُحَمَّدًا وَحِزْبَهْ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga dillari sizlarnikidan nozikroq qavmlar keladi», dedilar. Bas, ashʼariylar keldi, ular orasida Abu Muso ham bor edi. Madinaga kelganlarida rajaz aytib: «Ertaga sevimlilarga — Muhammad va uning guruhiga yoʻliqamiz», deya boshladilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга диллари сизларникидан нозикроқ қавмлар келади», дедилар. Бас, ашъарийлар келди, улар орасида Абу Мусо ҳам бор эди. Мадинага келганларида ражаз айтиб: «Эртага севимлиларга — Муҳаммад ва унинг гуруҳига йўлиқамиз», дея бошладилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ بِبَدْرٍ وَهُوَ يُنَادِي يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا جَهْلِ بْنَ هِشَامٍ يَا شَيْبَةُ بْنَ رَبِيعَةَ يَا عُتْبَةُ بْنَ رَبِيعَةَ يَا أُمَيَّةُ بْنَ خَلَفٍ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي رَبِّي حَقًّا قَالُوا كَيْفَ تُكَلِّمُ قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا قَالَ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar Badrda Nabiy ﷺning: «Ey Abu Jahl ibn Hishom! Ey Shayba ibn Rabiʼa! Ey Utba ibn Rabiʼa! Ey Umayya ibn Xalaf! Robbingiz vaʼda qilgan narsani haq deb topdingizmi? Men esa Robbim menga vaʼda qilgan narsani haq deb topdim», deb nido qilayotganlarini eshitdilar. Ular: «Jasadi sasib ketgan qavmga qanday gapirasiz?» — yoki: «Ular javob berishga qodir emaslar-ku», — dedilar. U zot: «Sizlar mening aytayotganimni ulardan koʻra yaxshiroq eshituvchi emassizlar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар Бадрда Набий ﷺнинг: «Эй Абу Жаҳл ибн Ҳишом! Эй Шайба ибн Рабиъа! Эй Утба ибн Рабиъа! Эй Умайя ибн Халаф! Роббингиз ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдингизми? Мен эса Роббим менга ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдим», деб нидо қилаётганларини эшитдилар. Улар: «Жасади сасиб кетган қавмга қандай гапирасиз?» — ёки: «Улар жавоб беришга қодир эмаслар-ку», — дедилар. У зот: «Сизлар менинг айтаётганимни улардан кўра яхшироқ эшитувчи эмассизлар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَلَمَّا رَجَعْنَا مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ إِنَّ بِالْمَدِينَةِ أَقْوَامًا مَا قَطَعْتُمْ وَادِيًا وَلَا سِرْتُمْ مَسِيرًا إِلَّا شَرَكُوكُمْ فِيهِ قَالُوا وَهُمْ بِالْمَدِينَةِ قَالَ حَبَسَهُمْ الْعُذْرُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Tabuk gʻazotidan qaytganimizda u zot alayhissalotu vassalom: «Albatta, Madinada shunday qavmlar borki, sizlar qanday vodiydan oʻtgan va qanday yoʻl bosgan boʻlsangizlar, ular ham unda sizlarga sherik boʻldilar», dedilar. Ular: «Ular Madinada turib-a?» dedilar. U zot: «Ularni uzr ushlab qoldi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Табук ғазотидан қайтганимизда у зот алайҳиссалоту вассалом: «Албатта, Мадинада шундай қавмлар борки, сизлар қандай водийдан ўтган ва қандай йўл босган бўлсангизлар, улар ҳам унда сизларга шерик бўлдилар», дедилар. Улар: «Улар Мадинада туриб-а?» дедилар. У зот: «Уларни узр ушлаб қолди», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الصُّبْحِ فَصَلَّى حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ صَلَّى الْغَدَاةَ بَعْدَ مَا أَسْفَرَ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ الصُّبْحِ مَا بَيْنَ هَذَيْنِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan bomdod namozining vaqti haqida soʻraldi. Bas, u zot tong otganda namoz oʻqidilar, soʻng (ertasi kuni) osmon ravshanlashganidan keyin bomdodni oʻqidilar, soʻng: «Bomdod namozining vaqti haqida soʻragan (kishi) qani? Mana shu ikkisining orasi (vaqtdir)», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан бомдод намозининг вақти ҳақида сўралди. Бас, у зот тонг отганда намоз ўқидилар, сўнг (эртаси куни) осмон равшанлашганидан кейин бомдодни ўқидилар, сўнг: «Бомдод намозининг вақти ҳақида сўраган (киши) қани? Мана шу иккисининг ораси (вақтдир)», дедилар.
مَضْرُوبٌ عَلَيْهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ بَنِي سَلِمَةَ أَرَادُوا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْ دِيَارِهِمْ إِلَى قُرْبِ الْمَسْجِدِ فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعْرَى الْمَسْجِدُ فَقَالَ يَا بَنِي سَلِمَةَ أَلَا تَحْتَسِبُونَ آثَارَكُمْ فَأَقَامُواقَالَ أَبِي أَخْطَأَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَإِنَّمَا هُوَ أَنْ يُعْرُوا الْمَدِينَةَ فَقَالَ يَحْيَى الْمَسْجِدَ وَضَرَبَ عَلَيْهِ أَبِي هَاهُنَا وَقَدْ حَدَّثَنَا بِهِ فِي كِتَابِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ
Bu (rivoyat) ustidan chizib qoʻyilgan. Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Salima oʻz uylaridan masjidga yaqin joyga koʻchib oʻtmoqchi boʻldilar. Rasululloh ﷺ masjid (atrofi) boʻshab qolishini yoqtirmadilar va: «Ey Banu Salima, izlaringiz (qadamlaringiz) uchun ajr umid qilmaysizlarmi?» dedilar. Shunda ular (oʻz joylarida) qolib ketdilar. Otam aytdi: Bunda Yahyo ibn Saʼid xato qilgan; aslida u «Madina boʻshab qolishi» edi, Yahyo esa «masjid» dedi. Otam bu yerda uning ustidan chizib tashladi, biroq buni bizga Yahyo ibn Saʼidning kitobida rivoyat qilib bergan.Бу (ривоят) устидан чизиб қўйилган. Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Салима ўз уйларидан масжидга яқин жойга кўчиб ўтмоқчи бўлдилар. Расулуллоҳ ﷺ масжид (атрофи) бўшаб қолишини ёқтирмадилар ва: «Эй Бану Салима, изларингиз (қадамларингиз) учун ажр умид қилмайсизларми?» дедилар. Шунда улар (ўз жойларида) қолиб кетдилар. Отам айтди: Бунда Яҳё ибн Саъид хато қилган; аслида у «Мадина бўшаб қолиши» эди, Яҳё эса «масжид» деди. Отам бу ерда унинг устидан чизиб ташлади, бироқ буни бизга Яҳё ибн Саъиднинг китобида ривоят қилиб берган.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ بُكَاءَ صَبِيٍّ فِي الصَّلَاةِ فَخَفَّفَ فَظَنَنَّا أَنَّهُ خَفَّفَ مِنْ أَجْلِ أُمِّهِ رَحْمَةً لِلصَّبِيِّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ namozda bir bolaning yigʻisini eshitib, (namozni) yengil qildilar. Biz u zot bolaga rahm qilib, uning onasi uchun yengillashtirdilar, deb oʻyladik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ намозда бир боланинг йиғисини эшитиб, (намозни) енгил қилдилар. Биз у зот болага раҳм қилиб, унинг онаси учун енгиллаштирдилар, деб ўйладик.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَمَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَتَمَّ صَلَاةً مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَوْجَزَحَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا أَشْعَثُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَهُ مِثْلَهُ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺdan koʻra namozi mukammalroq va (ayni paytda) qisqaroq boʻlgan birortasini koʻrmadim. Yahyo bizga aytdi: Ashʼas al-Hasandan, u Anasdan shunga oʻxshashini xuddi shunday (rivoyat qildi).Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺдан кўра намози мукаммалроқ ва (айни пайтда) қисқароқ бўлган бирортасини кўрмадим. Яҳё бизга айтди: Ашъас ал-Ҳасандан, у Анасдан шунга ўхшашини худди шундай (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ قَالَسُئِلَ أَنَسٌ هَلْ اتَّخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاتَمًا قَالَ نَعَمْ أَخَّرَ الْعِشَاءَ لَيْلَةً إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ فَقَالَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا وَرَقَدُوا وَإِنَّكُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلَاةٍ مَا انْتَظَرْتُمُوهَا فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ
Humayd aytdi: Anasdan: «Nabiy ﷺ uzuk olganmidilar?» deb soʻraldi. U: «Ha», dedi (va aytdi): Bir kechasi u zot isho namozini yarim kechagacha kechiktirdilar, soʻng: «Odamlar namoz oʻqib uxladilar; sizlar esa, namozni kutib turar ekansizlar, namozdasizlar», dedilar. Goʻyo men hozir ham u zotning uzuklarining yaltirashiga qarab turgandekman.Ҳумайд айтди: Анасдан: «Набий ﷺ узук олганмидилар?» деб сўралди. У: «Ҳа», деди (ва айтди): Бир кечаси у зот ишо намозини ярим кечагача кечиктирдилар, сўнг: «Одамлар намоз ўқиб ухладилар; сизлар эса, намозни кутиб турар экансизлар, намоздасизлар», дедилар. Гўё мен ҳозир ҳам у зотнинг узукларининг ялтирашига қараб тургандекман.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَجِيٌّ لِرَجُلٍ حَتَّى نَعَسَ أَوْ كَادَ يَنْعَسُ بَعْضُ الْقَوْمِ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Namozga iqoma aytildi, Rasululloh ﷺ esa bir kishi bilan maxfiy suhbatda edilar — toki qavmning baʼzisi mudrab qoldi yoki mudrashiga sal qoldi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Намозга иқома айтилди, Расулуллоҳ ﷺ эса бир киши билан махфий суҳбатда эдилар — токи қавмнинг баъзиси мудраб қолди ёки мудрашига сал қолди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ حُمَيْدٍ قَالَسُئِلَ أَنَسٌ عَنْ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ فَقَالَ مَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ وَلَا نَائِمًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ
Humayd aytdi: Anasdan Nabiy ﷺning kechasi (oʻqigan) namozlari haqida soʻraldi. U: «Biz u zotni namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrardik; uxlayotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrardik», dedi.Ҳумайд айтди: Анасдан Набий ﷺнинг кечаси (ўқиган) намозлари ҳақида сўралди. У: «Биз у зотни намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрардик; ухлаётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрардик», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ حُمَيْدٍ قَالَسُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ قَالَ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعٍ مِنْ شَعِيرٍ وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ أَنْ يُخَفِّفُوا عَنْهُ مِنْ ضَرِيبَتِهِ وَقَالَ أَمْثَلُ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan hajjom (qon oluvchi)ning daromadi haqida soʻralganda, u dedi: Rasululloh ﷺ qon oldirdilar, u zotga Abu Tayba hijoma qildi. U zot unga bir soʼ arpa berishni buyurdilar va xojalari bilan gaplashib, undan (toʻlashi lozim boʻlgan) xirojni yengillashtirishlarini (aytdilar). Va: «Oʻzingizni davolagan narsalaringizning eng afzali — hijoma va qustul-bahriydir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан ҳажжом (қон олувчи)нинг даромади ҳақида сўралганда, у деди: Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар, у зотга Абу Тайба ҳижома қилди. У зот унга бир сў арпа беришни буюрдилар ва хожалари билан гаплашиб, ундан (тўлаши лозим бўлган) хирожни енгиллаштиришларини (айтдилар). Ва: «Ўзингизни даволаган нарсаларингизнинг энг афзали — ҳижома ва қустул-баҳрийдир», дедилар.