حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَانَتْ صَلاَةُ الْعَصْرِ، فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ، فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَضُوءٍ، فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ الإِنَاءِ يَدَهُ، وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا مِنْهُ. قَالَ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men asr namozi vaqti boʻlganda Rasululloh ﷺ ni koʻrdim; odamlar tahorat uchun suv qidirishdi, lekin topa olmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ga (bir idish) tahorat suvi keltirildi. U zot qoʻllarini oʻsha idishga soldilar va odamlarga undan tahorat olishni buyurdilar. Men suvning u zotning barmoqlari ostidan otilib chiqayotganini, to hammasi tahorat olguncha, koʻrdim (bu Paygʻambar ﷺ ning moʻjizalaridan biri edi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен аср намози вақти бўлганда Расулуллоҳ ﷺ ни кўрдим; одамлар таҳорат учун сув қидиришди, лекин топа олмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ га (бир идиш) таҳорат суви келтирилди. У зот қўлларини ўша идишга солдилар ва одамларга ундан таҳорат олишни буюрдилар. Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари остидан отилиб чиқаётганини, то ҳаммаси таҳорат олгунча, кўрдим (бу Пайғамбар ﷺ нинг мўжизаларидан бири эди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا حَلَقَ رَأْسَهُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَوَّلَ مَنْ أَخَذَ مِنْ شَعَرِهِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sochlarini oldirgan paytda, Abu Talha (u sochdan) birinchi boʻlib olgan edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сочларини олдирган пайтда, Абу Талҳа (у сочдан) биринчи бўлиб олган эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ حَضَرَتِ الصَّلاَةُ، فَقَامَ مَنْ كَانَ قَرِيبَ الدَّارِ إِلَى أَهْلِهِ، وَبَقِيَ قَوْمٌ، فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِخْضَبٍ مِنْ حِجَارَةٍ فِيهِ مَاءٌ، فَصَغُرَ الْمِخْضَبُ أَنْ يَبْسُطَ فِيهِ كَفَّهُ، فَتَوَضَّأَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ. قُلْنَا كَمْ كُنْتُمْ قَالَ ثَمَانِينَ وَزِيَادَةً.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namoz vaqti boʻldi; uylari yaqin boʻlganlar turib, ahliga (tahorat olgani) ketdi, baʼzilari (oʻtirgan holda) qoldi. Soʻng Rasululloh ﷺ ga suvli naqshli bir tagora (mixdab) keltirildi. Tagora kichik edi — qoʻlni yozishga ham keng emas edi; shunga qaramay, hamma odam undan tahorat oldi. (Roviy: ‹Biz Anasdan: ‹Necha kishi edingiz?› — deb soʻradik. Anas: ‹Sakson yoki undan koʻproq edik›, — dedi.) (Bu Rasululloh ﷺ ning moʻjizalaridan biri edi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намоз вақти бўлди; уйлари яқин бўлганлар туриб, аҳлига (таҳорат олгани) кетди, баъзилари (ўтирган ҳолда) қолди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ га сувли нақшли бир тагора (михдаб) келтирилди. Тагора кичик эди — қўлни ёзишга ҳам кенг эмас эди; шунга қарамай, ҳамма одам ундан таҳорат олди. (Ровий: ‹Биз Анасдан: ‹Неча киши эдингиз?› — деб сўрадик. Анас: ‹Саксон ёки ундан кўпроқ эдик›, — деди.) (Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг мўжизаларидан бири эди.)
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ جَبْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَغْسِلُ ـ أَوْ كَانَ يَغْتَسِلُ ـ بِالصَّاعِ إِلَى خَمْسَةِ أَمْدَادٍ، وَيَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir soʼdan besh muddgacha (suv) bilan gusl qilar va bir mudd suv bilan tahorat olar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир сўдан беш муддгача (сув) билан гусл қилар ва бир мудд сув билан таҳорат олар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلْيَنَمْ حَتَّى يَعْلَمَ مَا يَقْرَأُ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar biringiz namozda mizgib qolsa, nima deyayotganini anglaguncha uxlasin», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар бирингиз намозда мизгиб қолса, нима деяётганини англагунча ухласин», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا تَبَرَّزَ لِحَاجَتِهِ أَتَيْتُهُ بِمَاءٍ فَيَغْسِلُ بِهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojatga borganlarida, men u zot avratlarini tozalaydigan suvni olib borardim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожатга борганларида, мен у зот авратларини тозалайдиган сувни олиб борардим.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى أَعْرَابِيًّا يَبُولُ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ " دَعُوهُ ". حَتَّى إِذَا فَرَغَ دَعَا بِمَاءٍ فَصَبَّهُ عَلَيْهِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ masjidda siyayotgan bir aʼrobiyni koʻrdilar va odamlarga uni (tinch) qoldirishni aytdilar. U tugatgach, Paygʻambar ﷺ suv soʻrab, (siydik) ustiga quydirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ масжидда сияётган бир аъробийни кўрдилар ва одамларга уни (тинч) қолдиришни айтдилар. У тугатгач, Пайғамбар ﷺ сув сўраб, (сийдик) устига қуйдирдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ yuqoridagidek (219-rivoyatdek) dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ юқоридагидек (219-ривоятдек) дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، يَزِيدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قَبْلَ أَنْ يُبْنَى الْمَسْجِدُ فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masjid qurilishidan oldin, Paygʻambar ﷺ qoʻy qoʻtonlarida namoz oʻqiyaverardilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масжид қурилишидан олдин, Пайғамбар ﷺ қўй қўтонларида намоз ўқияверардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَزَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ثَوْبِهِ. طَوَّلَهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ oʻz kiyimlariga tupurdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ ўз кийимларига тупурдилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ الأَنْصَارِ بِالْمَدِينَةِ مَالاً، وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بِيْرُ حَاءَ وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدَ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ فَلَمَّا نَزَلَتْ [quran sura="3" aya_start="92" aya_end="92"]{لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ فِي كِتَابِهِ [quran sura="3" aya_start="92" aya_end="92"]{لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بِيْرُ حَاءَ، وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ شِئْتَ، فَقَالَ " بَخٍ، ذَلِكَ مَالٌ رَائِحٌ، ذَلِكَ مَالٌ رَائِحٌ. قَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ فِيهَا، وَأَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ ". قَالَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ. تَابَعَهُ إِسْمَاعِيلُ عَنْ مَالِكٍ. وَقَالَ رَوْحٌ عَنْ مَالِكٍ رَابِحٌ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha ansorlar orasida Madinadagi eng badavlat kishi edi va Bayruho (bogʻi) uning eng sevimli mulki edi; u (bogʻ) (Paygʻambar ﷺ ning) masjidining roʻparasida edi. Allohning Rasuli ﷺ unga kirar va uning shirin suvidan ichar edi. Mana bu oyat nozil boʻlganda: ‹Sevgan narsangizdan (Alloh yoʻlida) infoq (sadaqa) qilmaguningizcha, hargiz yaxshilikka (taqvoga) erishmaysiz› (Oli Imron, 92), Abu Talha Allohning Rasuli ﷺ ning oldida (oʻrnidan) turib: «Yo Rasululloh, Alloh oʻz Kitobida: ‹Sevgan narsangizdan infoq qilmaguningizcha, yaxshilikka erishmaysiz›, — deydi va, albatta, mening mulkimdan menga eng sevimlisi — Bayruho (bogʻi)dir; bas, men uni sadaqa qilaman va uning savobini Allohdan umid qilaman. Yo Rasululloh, uni xohlagan joyingizga sarflang», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ buni qadrladi va: «Bu — foydali (daromadli) mol; bu — foydali mol. Men sen aytgan (gap)ni eshitdim; men senga uni oʻz qarindoshlaring orasida taqsimlashni tavsiya qilaman», — dedilar. Abu Talha: «Shunday qilaman, yo Rasululloh», — dedi. Bas, Abu Talha uni oʻz qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа ансорлар орасида Мадинадаги энг бадавлат киши эди ва Байруҳо (боғи) унинг энг севимли мулки эди; у (боғ) (Пайғамбар ﷺ нинг) масжидининг рўпарасида эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ унга кирар ва унинг ширин сувидан ичар эди. Мана бу оят нозил бўлганда: ‹Севган нарсангиздан (Аллоҳ йўлида) инфоқ (садақа) қилмагунингизча, ҳаргиз яхшиликка (тақвога) эришмайсиз› (Оли Имрон, 92), Абу Талҳа Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдида (ўрнидан) туриб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ ўз Китобида: ‹Севган нарсангиздан инфоқ қилмагунингизча, яхшиликка эришмайсиз›, — дейди ва, албатта, менинг мулкимдан менга энг севимлиси — Байруҳо (боғи)дир; бас, мен уни садақа қиламан ва унинг савобини Аллоҳдан умид қиламан. Ё Расулуллоҳ, уни хоҳлаган жойингизга сарфланг», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ буни қадрлади ва: «Бу — фойдали (даромадли) мол; бу — фойдали мол. Мен сен айтган (гап)ни эшитдим; мен сенга уни ўз қариндошларинг орасида тақсимлашни тавсия қиламан», — дедилар. Абу Талҳа: «Шундай қиламан, ё Расулуллоҳ», — деди. Бас, Абу Талҳа уни ўз қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، ح وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا، أَوْ يَزْرَعُ زَرْعًا، فَيَأْكُلُ مِنْهُ طَيْرٌ أَوْ إِنْسَانٌ أَوْ بَهِيمَةٌ، إِلاَّ كَانَ لَهُ بِهِ صَدَقَةٌ ". وَقَالَ لَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Musulmonlardan biror kishi bir daraxt eksa yoki urugʻ qadasa, soʻng undan bir qush, yoki bir inson, yoki bir hayvon yesa, bu — uning uchun sadaqa (savob) hisoblanadi», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мусулмонлардан бирор киши бир дарахт экса ёки уруғ қадаса, сўнг ундан бир қуш, ёки бир инсон, ёки бир ҳайвон еса, бу — унинг учун садақа (савоб) ҳисобланади», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْطِعَ مِنَ الْبَحْرَيْنِ، فَقَالَتِ الأَنْصَارُ حَتَّى تُقْطِعَ لإِخْوَانِنَا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مِثْلَ الَّذِي تُقْطِعُ لَنَا قَالَ " سَتَرَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ansorlarga Bahraynning (ekilmagan yeri)dan bir qismini berishni qaror qildi. Ansorlar: «(Biz uni qabul qilmaymiz) — to siz xuddi shunday (ulush)ni bizning muhojir birodarlarimizga (Qurayshdan) bermaguningizcha», — dedi. U zot: «(Ey ansorlar!) Sizlar tezda — boshqalar (sizdan) afzal koʻrilishini (yaʼni oʻzlaringiz mahrum qoldirilishingizni) — koʻrasizlar; bas, to siz meni (Qiyomat kuni Havz boʻyida) uchratguncha — sabr qilinglar», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ансорларга Баҳрайннинг (экилмаган ери)дан бир қисмини беришни қарор қилди. Ансорлар: «(Биз уни қабул қилмаймиз) — то сиз худди шундай (улуш)ни бизнинг муҳожир биродарларимизга (Қурайшдан) бермагунингизча», — деди. У зот: «(Эй ансорлар!) Сизлар тезда — бошқалар (сиздан) афзал кўрилишини (яъни ўзларингиз маҳрум қолдирилишингизни) — кўрасизлар; бас, то сиз мени (Қиёмат куни Ҳавз бўйида) учратгунча — сабр қилинглар», — дедилар.
وَقَالَ اللَّيْثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الأَنْصَارَ لِيُقْطِعَ لَهُمْ بِالْبَحْرَيْنِ، فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ فَاكْتُبْ لإِخْوَانِنَا مِنْ قُرَيْشٍ بِمِثْلِهَا، فَلَمْ يَكُنْ ذَلِكَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ansorlarni — ularga Bahrayn (yeri)dan bir qismini berishni (xohlab) — chaqirdi. Ular: «Yo Rasululloh! Agar siz buni bizga bersangiz, bizning Quraysh (muhojir) birodarlarimizga ham xuddi shunday hujjat yozing», — dedi. Lekin Paygʻambar ﷺ ning (berishga) yetarli (yeri) yoʻq edi va u zot: «Mendan keyin siz odamlarning (boshqalarni) afzal koʻrishini (oʻzlaringiz mahrum qoldirilishini) koʻrasizlar; bas, to siz meni uchratguncha — sabr qilinglar», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ансорларни — уларга Баҳрайн (ери)дан бир қисмини беришни (хоҳлаб) — чақирди. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Агар сиз буни бизга берсангиз, бизнинг Қурайш (муҳожир) биродарларимизга ҳам худди шундай ҳужжат ёзинг», — деди. Лекин Пайғамбар ﷺ нинг (беришга) етарли (ери) йўқ эди ва у зот: «Мендан кейин сиз одамларнинг (бошқаларни) афзал кўришини (ўзларингиз маҳрум қолдирилишини) кўрасизлар; бас, то сиз мени учратгунча — сабр қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ يَهُودِيًّا، رَضَّ رَأْسَ جَارِيَةٍ بَيْنَ حَجَرَيْنِ، قِيلَ مَنْ فَعَلَ هَذَا بِكِ أَفُلاَنٌ، أَفُلاَنٌ حَتَّى سُمِّيَ الْيَهُودِيُّ فَأَوْمَتْ بِرَأْسِهَا، فَأُخِذَ الْيَهُودِيُّ فَاعْتَرَفَ، فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُضَّ رَأْسُهُ بَيْنَ حَجَرَيْنِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy bir qizning boshini ikki tosh orasida ezdi. Qizdan — uning boshini kim ezgani — soʻraldi va uning oldida baʼzi ismlar aytildi; yahudiyning ismi aytilganda, u (qiz tasdiqlab) bosh irgʻadi. Yahudiy ushlandi va u (jinoyatini) iqror qilganda, Paygʻambar ﷺ uning boshini (ham) ikki tosh orasida ezishni buyurdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий бир қизнинг бошини икки тош орасида эзди. Қиздан — унинг бошини ким эзгани — сўралди ва унинг олдида баъзи исмлар айтилди; яҳудийнинг исми айтилганда, у (қиз тасдиқлаб) бош ирғади. Яҳудий ушланди ва у (жиноятини) иқрор қилганда, Пайғамбар ﷺ унинг бошини (ҳам) икки тош орасида эзишни буюрди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِتَمْرَةٍ فِي الطَّرِيقِ قَالَ " لَوْلاَ أَنِّي أَخَافُ أَنْ تَكُونَ مِنَ الصَّدَقَةِ لأَكَلْتُهَا ". وَقَالَ يَحْيَى حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ وَقَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَنَسٌ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ yoʻlda tushib qolgan bir xurmoning yonidan oʻtdilar va: «Agar uning sadaqadan boʻlishidan qoʻrqmaganimda, men uni yegan boʻlar edim», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ йўлда тушиб қолган бир хурмонинг ёнидан ўтдилар ва: «Агар унинг садақадан бўлишидан қўрқмаганимда, мен уни еган бўлар эдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، وَحُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، سَمِعَا أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Birodaringga yordam ber — u zolim boʻlsa ham, mazlum (zulm koʻrgan) boʻlsa ham», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Биродарингга ёрдам бер — у золим бўлса ҳам, мазлум (зулм кўрган) бўлса ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ نَنْصُرُهُ ظَالِمًا قَالَ " تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Birodaringga yordam ber — u zolim boʻlsa ham, mazlum boʻlsa ham», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, u mazlum boʻlsa, unga yordam berish toʻgʻri, lekin u zolim boʻlsa, unga qanday yordam beramiz?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Uni boshqalarni zulm qilishdan toʻsish (orqali)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Биродарингга ёрдам бер — у золим бўлса ҳам, мазлум бўлса ҳам», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, у мазлум бўлса, унга ёрдам бериш тўғри, лекин у золим бўлса, унга қандай ёрдам берамиз?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уни бошқаларни зулм қилишдан тўсиш (орқали)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ أَبُو يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كُنْتُ سَاقِيَ الْقَوْمِ فِي مَنْزِلِ أَبِي طَلْحَةَ، وَكَانَ خَمْرُهُمْ يَوْمَئِذٍ الْفَضِيخَ، فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنَادِيًا يُنَادِي " أَلاَ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ ". قَالَ فَقَالَ لِي أَبُو طَلْحَةَ اخْرُجْ فَأَهْرِقْهَا، فَخَرَجْتُ فَهَرَقْتُهَا، فَجَرَتْ فِي سِكَكِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ قَدْ قُتِلَ قَوْمٌ وَهْىَ فِي بُطُونِهِمْ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ [quran sura="5" aya_start="93" aya_end="93"]{لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا} الآيَةَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Talhaning uyida odamlarga soqiy (ichimlik tarqatuvchi) edim va oʻsha kunlarda ichimliklar xurmodan tayyorlanar edi. Allohning Rasuli ﷺ — xamr (ichkilik) harom qilinganini — eʼlon qilishni birovga buyurdi. Abu Talha menga — chiqib, xamrni toʻkishni — buyurdi. Men chiqdim va uni toʻkdim; u Madinaning koʻchalarida oqdi. Baʼzi odamlar: «Baʼzi kishilar — qornlarida hali xamr (boʻlgan) holda — oʻldirilgan edi-ku», — dedi. Shunda (mana bu) vahiy keldi: ‹Iymon keltirib, yaxshi amallar qilganlarga — (ilgari) yeb-ichgan (narsalar) uchun hech gunoh yoʻq...› (Moida, 93).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абу Талҳанинг уйида одамларга соқий (ичимлик тарқатувчи) эдим ва ўша кунларда ичимликлар хурмодан тайёрланар эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ — хамр (ичкилик) ҳаром қилинганини — эълон қилишни бировга буюрди. Абу Талҳа менга — чиқиб, хамрни тўкишни — буюрди. Мен чиқдим ва уни тўкдим; у Мадинанинг кўчаларида оқди. Баъзи одамлар: «Баъзи кишилар — қорнларида ҳали хамр (бўлган) ҳолда — ўлдирилган эди-ку», — деди. Шунда (мана бу) ваҳий келди: ‹Иймон келтириб, яхши амаллар қилганларга — (илгари) еб-ичган (нарсалар) учун ҳеч гуноҳ йўқ...› (Моида, 93).
حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، حَدَّثَنَا الْفَزَارِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نِسَائِهِ شَهْرًا، وَكَانَتِ انْفَكَّتْ قَدَمُهُ فَجَلَسَ فِي عِلِّيَّةٍ لَهُ، فَجَاءَ عُمَرُ، فَقَالَ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ " لاَ، وَلَكِنِّي آلَيْتُ مِنْهُنَّ شَهْرًا ". فَمَكُثَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ، ثُمَّ نَزَلَ، فَدَخَلَ عَلَى نِسَائِهِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — oyoqlari lat yegani (chiqqani) sababli — bir oy davomida oʻz zavjalarining oldiga kirmaslikka qasam ichdi. U zot bir balandroq xonada (gʻurfada) qoldi; Umar uning oldiga kelib: «Siz zavjalaringizni taloq qildingizmi?» — dedi. U zot: «Yoʻq, lekin men — bir oy davomida ularning oldiga kirmaslikka — qasam ichdim», — dedilar. Paygʻambar ﷺ u yerda yigirma toʻqqiz kun qoldi, soʻng (pastga) tushib, oʻz zavjalarining oldiga kirdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — оёқлари лат егани (чиққани) сабабли — бир ой давомида ўз завжаларининг олдига кирмасликка қасам ичди. У зот бир баландроқ хонада (ғурфада) қолди; Умар унинг олдига келиб: «Сиз завжаларингизни талоқ қилдингизми?» — деди. У зот: «Йўқ, лекин мен — бир ой давомида уларнинг олдига кирмасликка — қасам ичдим», — дедилар. Пайғамбар ﷺ у ерда йигирма тўққиз кун қолди, сўнг (пастга) тушиб, ўз завжаларининг олдига кирдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَ بَعْضِ نِسَائِهِ، فَأَرْسَلَتْ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ مَعَ خَادِمٍ بِقَصْعَةٍ فِيهَا طَعَامٌ فَضَرَبَتْ بِيَدِهَا، فَكَسَرَتِ الْقَصْعَةَ، فَضَمَّهَا، وَجَعَلَ فِيهَا الطَّعَامَ وَقَالَ " كُلُوا ". وَحَبَسَ الرَّسُولَ وَالْقَصْعَةَ حَتَّى فَرَغُوا، فَدَفَعَ الْقَصْعَةَ الصَّحِيحَةَ وَحَبَسَ الْمَكْسُورَةَ. وَقَالَ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oʻz zavjalaridan biri (uyi)da ekanlarida, moʻminlarning onalaridan biri (yaʼni u zotning boshqa zavjasi) bir xizmatkor bilan — taom solingan bir yogʻoch kosani — yubordi. (Paygʻambar ﷺ qaysi zavjasining uyida oʻtirgan boʻlsa, oʻsha) zavjasi kosani qoʻli bilan urib sindirib yubordi. Paygʻambar ﷺ sinib ketgan boʻlaklarni yigʻdi va taomni qaytadan unga soldi hamda: «Yenglar», — dedilar. U zot — taom yenguncha — xizmatkorni va kosani (oʻz yonida) ushlab turdi. Soʻng Paygʻambar ﷺ xizmatkorga — sinmagan boshqa bir kosani — berdi va sinib ketganini (oʻzida) ushlab qoldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ўз завжаларидан бири (уйи)да эканларида, мўминларнинг оналаридан бири (яъни у зотнинг бошқа завжаси) бир хизматкор билан — таом солинган бир ёғоч косани — юборди. (Пайғамбар ﷺ қайси завжасининг уйида ўтирган бўлса, ўша) завжаси косани қўли билан уриб синдириб юборди. Пайғамбар ﷺ синиб кетган бўлакларни йиғди ва таомни қайтадан унга солди ҳамда: «Енглар», — дедилар. У зот — таом енгунча — хизматкорни ва косани (ўз ёнида) ушлаб турди. Сўнг Пайғамбар ﷺ хизматкорга — синмаган бошқа бир косани — берди ва синиб кетганини (ўзида) ушлаб қолди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ فَرِيضَةَ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Siddiq unga — Allohning Rasuli ﷺ farz qilgan zakot (qonun)ini — yozdi. U (shunday) yozdi: ‹Sherikli (qoʻshma) molga (qoʻyga) ega boʻlgan sheriklar uning zakotini teng (barobar) toʻlashadi›.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Сиддиқ унга — Аллоҳнинг Расули ﷺ фарз қилган закот (қонун)ини — ёзди. У (шундай) ёзди: ‹Шерикли (қўшма) молга (қўйга) эга бўлган шериклар унинг закотини тенг (баробар) тўлашади›.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَلَقَدْ رَهَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دِرْعَهُ بِشَعِيرٍ، وَمَشَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِخُبْزِ شَعِيرٍ وَإِهَالَةٍ سَنِخَةٍ، وَلَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ " مَا أَصْبَحَ لآلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ صَاعٌ، وَلاَ أَمْسَى ". وَإِنَّهُمْ لَتِسْعَةُ أَبْيَاتٍ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Shubhasiz, Paygʻambar ﷺ oʻz sovutini arpa (don)ga garovga qoʻydi. Bir marta men Paygʻambar ﷺ ga — ustiga eritilgan yogʻ surilgan — arpa nonini olib bordim va men u zotning shunday deganini eshitdim: «Muhammadning oilasi — toʻqqiz xonadon boʻlishiga qaramay — na ertalab, na kechqurun (ovqatiga) bir soʼ (don, arpa va boshqa)dan ortiq narsaga ega emas edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Шубҳасиз, Пайғамбар ﷺ ўз совутини арпа (дон)га гаровга қўйди. Бир марта мен Пайғамбар ﷺ га — устига эритилган ёғ сурилган — арпа нонини олиб бордим ва мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: «Муҳаммаднинг оиласи — тўққиз хонадон бўлишига қарамай — на эрталаб, на кечқурун (овқатига) бир сў (дон, арпа ва бошқа)дан ортиқ нарсага эга эмас эди».
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ مُوسَى، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رِجَالاً، مِنَ الأَنْصَارِ اسْتَأْذَنُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا ائْذَنْ فَلْنَتْرُكْ لاِبْنِ أُخْتِنَا عَبَّاسٍ فِدَاءَهُ، فَقَالَ " لاَ تَدَعُونَ مِنْهُ دِرْهَمًا ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansordan baʼzi kishilar Allohning Rasuli ﷺ dan ruxsat soʻrab: «Bizga — jiyanimiz Abbosdan (uning) fidyasini (toʻlov) kechishga (ruxsat) bering», — dedi. Paygʻambar ﷺ (ularga): «Uning (fidyasidan) bir dirhamni (ham) qoldirmanglar», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансордан баъзи кишилар Аллоҳнинг Расули ﷺ дан рухсат сўраб: «Бизга — жиянимиз Аббосдан (унинг) фидясини (тўлов) кечишга (рухсат) беринг», — деди. Пайғамбар ﷺ (уларга): «Унинг (фидясидан) бир дирҳамни (ҳам) қолдирманглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَالْمَرْأَةُ مِنْ نِسَائِهِ يَغْتَسِلاَنِ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ. زَادَ مُسْلِمٌ وَوَهْبٌ عَنْ شُعْبَةَ مِنَ الْجَنَابَةِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ va zavjalaridan biri bir idishdan gusl qilardilar. (Shuʼba Anasning soʻziga ‹janobatdan keyin› deb qoʻshimcha qildi.)Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ва завжаларидан бири бир идишдан гусл қилардилар. (Шуъба Анаснинг сўзига ‹жанобатдан кейин› деб қўшимча қилди.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي اللَّيْلَةِ الْوَاحِدَةِ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعُ نِسْوَةٍ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kechada barcha zavjalarini ziyorat qilardilar; oʻsha paytda ularning toʻqqiz (ayol) edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир кечада барча завжаларини зиёрат қилардилар; ўша пайтда уларнинг тўққиз (аёл) эди.
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو طَوَالَةَ ـ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ـ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي دَارِنَا هَذِهِ، فَاسْتَسْقَى، فَحَلَبْنَا لَهُ شَاةً لَنَا، ثُمَّ شُبْتُهُ مِنْ مَاءِ بِئْرِنَا هَذِهِ، فَأَعْطَيْتُهُ وَأَبُو بَكْرٍ عَنْ يَسَارِهِ، وَعُمَرُ تُجَاهَهُ وَأَعْرَابِيٌّ عَنْ يَمِينِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ عُمَرُ هَذَا أَبُو بَكْرٍ. فَأَعْطَى الأَعْرَابِيَّ، ثُمَّ قَالَ " الأَيْمَنُونَ، الأَيْمَنُونَ، أَلاَ فَيَمِّنُوا ". قَالَ أَنَسٌ فَهْىَ سُنَّةٌ فَهْىَ سُنَّةٌ. ثَلاَثَ مَرَّاتٍ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Allohning Rasuli ﷺ bizning mana shu uyimizga tashrif buyurdi va biror ichimlik soʻradi. Biz oʻz qoʻylarimizdan birini sogʻdik va uni mana shu qudugimizdagi suv bilan aralashtirib, unga berdik. Abu Bakr uning chap tomonida, Umar uning roʻparasida, bir badaviy esa uning oʻng tomonida oʻtirgan edi. Allohning Rasuli ﷺ (ichib) tugatganda, Umar Allohning Rasuli ﷺ ga: «Mana Abu Bakr (oʻng tomonda oʻtiribdi — unga bering)», — dedi. Lekin Allohning Rasuli ﷺ qolgan sutni badaviyga berdi va ikki marta: «Oʻng tomondagilar! Bas, oʻng tomondan boshlanglar», — dedilar. Anas qoʻshdi: «Bu — sunnat(dir)», — va buni uch marta takrorladi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Аллоҳнинг Расули ﷺ бизнинг мана шу уйимизга ташриф буюрди ва бирор ичимлик сўради. Биз ўз қўйларимиздан бирини соғдик ва уни мана шу қудугимиздаги сув билан аралаштириб, унга бердик. Абу Бакр унинг чап томонида, Умар унинг рўпарасида, бир бадавий эса унинг ўнг томонида ўтирган эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ (ичиб) тугатганда, Умар Аллоҳнинг Расули ﷺ га: «Мана Абу Бакр (ўнг томонда ўтирибди — унга беринг)», — деди. Лекин Аллоҳнинг Расули ﷺ қолган сутни бадавийга берди ва икки марта: «Ўнг томондагилар! Бас, ўнг томондан бошланглар», — дедилар. Анас қўшди: «Бу — суннат(дир)», — ва буни уч марта такрорлади.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَنْفَجْنَا أَرْنَبًا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ، فَسَعَى الْقَوْمُ فَلَغَبُوا، فَأَدْرَكْتُهَا فَأَخَذْتُهَا، فَأَتَيْتُ بِهَا أَبَا طَلْحَةَ فَذَبَحَهَا، وَبَعَثَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَرِكِهَا ـ أَوْ فَخِذَيْهَا قَالَ فَخِذَيْهَا لاَ شَكَّ فِيهِ ـ فَقَبِلَهُ. قُلْتُ وَأَكَلَ مِنْهُ قَالَ وَأَكَلَ مِنْهُ. ثُمَّ قَالَ بَعْدُ قَبِلَهُ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Marraz-Zahronda bir quyon(ni) quvladik va odamlar uning orqasidan yugurdi, lekin charchadi. Men uni yengib, ushlab oldim va uni Abu Talhaga berdim; u uni soʻydi va uning sonini — yoki ikkala sonini — Allohning Rasuli ﷺ ga yubordi. (Rivoyatchi — u ikkala sonini yuborganini tasdiqladi.) Paygʻambar ﷺ uni qabul qildi. (Rivoyatchi Anasdan: «Paygʻambar ﷺ undan yedimi?» — deb soʻradi. Anas: «U undan yedi», — deb javob berdi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Марраз-Заҳронда бир қуён(ни) қувладик ва одамлар унинг орқасидан югурди, лекин чарчади. Мен уни енгиб, ушлаб олдим ва уни Абу Талҳага бердим; у уни сўйди ва унинг сонини — ёки иккала сонини — Аллоҳнинг Расули ﷺ га юборди. (Ривоятчи — у иккала сонини юборганини тасдиқлади.) Пайғамбар ﷺ уни қабул қилди. (Ривоятчи Анасдан: «Пайғамбар ﷺ ундан едими?» — деб сўради. Анас: «У ундан еди», — деб жавоб берди.)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ فَقِيلَ تُصُدِّقَ عَلَى بَرِيرَةَ قَالَ " هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ، وَلَنَا هَدِيَّةٌ ".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga biroz goʻsht keltirildi va — bu goʻsht Bariraga sadaqa (sifatida) berilgan, deb — aytildi. U zot: «U — Barira uchun sadaqa, lekin biz uchun hadya(dir)», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га бироз гўшт келтирилди ва — бу гўшт Барирага садақа (сифатида) берилган, деб — айтилди. У зот: «У — Барира учун садақа, лекин биз учун ҳадя(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جُبَّةُ سُنْدُسٍ، وَكَانَ يَنْهَى عَنِ الْحَرِيرِ، فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْهَا فَقَالَ " وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا ". وَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، إِنَّ أُكَيْدِرَ دُومَةَ أَهْدَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga qalin ipak matodan (tikilgan) bir jubba (chopon) taqdim etildi. Paygʻambar ﷺ odamlarni ipak kiyishdan qaytarar edi. Bas, odamlar uni (jubbani) koʻrib, hayratda qoldi (xursand boʻldi). Paygʻambar ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, jannatdagi Saʼd ibn Muozning roʻmolchalari bundan yaxshiroq(dir)», — dedilar. Anas qoʻshdi: «Bu hadya Paygʻambar ﷺ ga Daumadan Ukaydir (degan nasroniy) tomonidan yuborilgan edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га қалин ипак матодан (тикилган) бир жубба (чопон) тақдим этилди. Пайғамбар ﷺ одамларни ипак кийишдан қайтарар эди. Бас, одамлар уни (жуббани) кўриб, ҳайратда қолди (хурсанд бўлди). Пайғамбар ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, жаннатдаги Саъд ибн Муознинг рўмолчалари бундан яхшироқ(дир)», — дедилар. Анас қўшди: «Бу ҳадя Пайғамбар ﷺ га Даумадан Укайдир (деган насроний) томонидан юборилган эди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ يَهُودِيَّةً، أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ مَسْمُومَةٍ، فَأَكَلَ مِنْهَا فَجِيءَ بِهَا فَقِيلَ أَلاَ نَقْتُلُهَا. قَالَ " لاَ ". فَمَا زِلْتُ أَعْرِفُهَا فِي لَهَوَاتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy ayol Paygʻambar ﷺ ga zaharlangan (pishirilgan) qoʻy (goʻshtini) keltirdi va u zot undan yedi. U (ayol) Paygʻambar ﷺ ga keltirildi va u zotdan: «Uni oʻldiraylikmi?» — deb soʻraldi. U zot: «Yoʻq», — dedilar. Men — Allohning Rasuli ﷺ ning ogʻiz tanglayida zaharning taʼsirini — (keyinchalik ham) koʻrib turdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий аёл Пайғамбар ﷺ га заҳарланган (пиширилган) қўй (гўштини) келтирди ва у зот ундан еди. У (аёл) Пайғамбар ﷺ га келтирилди ва у зотдан: «Уни ўлдирайликми?» — деб сўралди. У зот: «Йўқ», — дедилар. Мен — Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг оғиз танглайида заҳарнинг таъсирини — (кейинчалик ҳам) кўриб турдим.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ فَاسْتَعَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا مِنْ أَبِي طَلْحَةَ يُقَالُ لَهُ الْمَنْدُوبُ، فَرَكِبَ فَلَمَّا رَجَعَ قَالَ " مَا رَأَيْنَا مِنْ شَىْءٍ، وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Madina ahli (dushman hujumidan) qoʻrqdi; shuning uchun Paygʻambar ﷺ Abu Talhadan — Mandub degan — bir otni oriyat (qarzga) oldi va unga mindi. U zot qaytganda: «Biz (qoʻrqadigan) hech narsani koʻrmadik, lekin bu ot juda tez (chopar) ekan (xuddi dengiz suvidek tuganmas quvvatga ega)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Мадина аҳли (душман ҳужумидан) қўрқди; шунинг учун Пайғамбар ﷺ Абу Талҳадан — Мандуб деган — бир отни орият (қарзга) олди ва унга минди. У зот қайтганда: «Биз (қўрқадиган) ҳеч нарсани кўрмадик, лекин бу от жуда тез (чопар) экан (худди денгиз сувидек туганмас қувватга эга)», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مُرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِجَنَازَةٍ، فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ " وَجَبَتْ ". ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا ـ أَوْ قَالَ غَيْرَ ذَلِكَ ـ فَقَالَ " وَجَبَتْ ". فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قُلْتَ لِهَذَا وَجَبَتْ، وَلِهَذَا وَجَبَتْ، قَالَ " شَهَادَةُ الْقَوْمِ، الْمُؤْمِنُونَ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning oldidan bir janoza (marosimi) oʻtdi va odamlar marhumni maqtadi. Paygʻambar ﷺ: «(Jannat) vojib boʻldi», — dedilar. Soʻng boshqa bir janoza oʻtdi va odamlar marhum haqida yomon gapirdi. Paygʻambar ﷺ: «(Doʻzax) vojib boʻldi», — dedilar. Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlar — bir-biringizga (yer yuzidagi) Allohning guvohlari(siz)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг олдидан бир жаноза (маросими) ўтди ва одамлар марҳумни мақтади. Пайғамбар ﷺ: «(Жаннат) вожиб бўлди», — дедилар. Сўнг бошқа бир жаноза ўтди ва одамлар марҳум ҳақида ёмон гапирди. Пайғамбар ﷺ: «(Дўзах) вожиб бўлди», — дедилар. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизлар — бир-бирингизга (ер юзидаги) Аллоҳнинг гувоҳлари(сиз)», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ وَهْبَ بْنَ جَرِيرٍ، وَعَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْكَبَائِرِ قَالَ " الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَشَهَادَةُ الزُّورِ ". تَابَعَهُ غُنْدَرٌ وَأَبُو عَامِرٍ وَبَهْزٌ وَعَبْدُ الصَّمَدِ عَنْ شُعْبَةَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dan katta gunohlar haqida soʻraldi. U zot: «Ular: (1) Allohga (ibodatda) boshqani sherik qilish; (2) ota-onaga oq boʻlish (itoatsizlik); (3) bir kishini (Alloh harom qilgan jonni) oʻldirish (yaʼni qotillik); (4) va yolgʻon guvohlik berish(dir)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дан катта гуноҳлар ҳақида сўралди. У зот: «Улар: (1) Аллоҳга (ибодатда) бошқани шерик қилиш; (2) ота-онага оқ бўлиш (итоацизлик); (3) бир кишини (Аллоҳ ҳаром қилган жонни) ўлдириш (яъни қотиллик); (4) ва ёлғон гувоҳлик бериш(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَوْ أَتَيْتَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ. فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ حِمَارًا، فَانْطَلَقَ الْمُسْلِمُونَ يَمْشُونَ مَعَهُ، وَهْىَ أَرْضٌ سَبِخَةٌ، فَلَمَّا أَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِلَيْكَ عَنِّي، وَاللَّهِ لَقَدْ آذَانِي نَتْنُ حِمَارِكَ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ مِنْهُمْ وَاللَّهِ لَحِمَارُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَطْيَبُ رِيحًا مِنْكَ. فَغَضِبَ لِعَبْدِ اللَّهِ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَشَتَمَا، فَغَضِبَ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا أَصْحَابُهُ، فَكَانَ بَيْنَهُمَا ضَرْبٌ بِالْجَرِيدِ وَالأَيْدِي وَالنِّعَالِ، فَبَلَغَنَا أَنَّهَا أُنْزِلَتْ [quran sura="49" aya_start="9" aya_end="9"]{وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا}.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga: «Koshki siz Abdulloh ibn Ubayni (borib) koʻrsangiz», — deyildi. Bas, Paygʻambar ﷺ unga — eshakka mingan holda — bordi va musulmonlar — shoʻr-sahro yerda piyoda yurib — u zotga hamrohlik qildi. Paygʻambar ﷺ Abdulloh ibn Ubayning oldiga yetib borganda, u (Abdulloh): «Mendan uzoqlash! Allohga qasamki, sening eshagingning yomon hidi meni bezovta qildi», — dedi. Shunda bir ansoriy kishi (Abdullohga): «Allohga qasamki, Allohning Rasuli ﷺ ning eshagining hidi sening hidingdan yaxshiroq(dir)», — dedi. Shunda Abdullohning qabilasidan bir kishi Abdulloh uchun gʻazablandi va ikki kishi bir-birini soʻkdi; bu — ikki kishining doʻstlarini gʻazablantirdi va ikki guruh tayoqlar, poyabzallar hamda qoʻllar bilan jang qila boshladi. Bizga — (mana bu) oyat (shu haqda) nozil boʻldi, deb — xabar berildi: ‹Agar moʻminlardan ikki guruh urishib ketsa, ularni yarashtirib qoʻyinglar...› (Hujurot, 9).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га: «Кошки сиз Абдуллоҳ ибн Убайни (бориб) кўрсангиз», — дейилди. Бас, Пайғамбар ﷺ унга — эшакка минган ҳолда — борди ва мусулмонлар — шўр-саҳро ерда пиёда юриб — у зотга ҳамроҳлик қилди. Пайғамбар ﷺ Абдуллоҳ ибн Убайнинг олдига етиб борганда, у (Абдуллоҳ): «Мендан узоқлаш! Аллоҳга қасамки, сенинг эшагингнинг ёмон ҳиди мени безовта қилди», — деди. Шунда бир ансорий киши (Абдуллоҳга): «Аллоҳга қасамки, Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг эшагининг ҳиди сенинг ҳидингдан яхшироқ(дир)», — деди. Шунда Абдуллоҳнинг қабиласидан бир киши Абдуллоҳ учун ғазабланди ва икки киши бир-бирини сўкди; бу — икки кишининг дўстларини ғазаблантирди ва икки гуруҳ таёқлар, поябзаллар ҳамда қўллар билан жанг қила бошлади. Бизга — (мана бу) оят (шу ҳақда) нозил бўлди, деб — хабар берилди: ‹Агар мўминлардан икки гуруҳ уришиб кеца, уларни яраштириб қўйинглар...› (Ҳужурот, 9).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُمْ أَنَّ الرُّبَيِّعَ ـ وَهْىَ ابْنَةُ النَّضْرِ ـ كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا الأَرْشَ وَطَلَبُوا الْعَفْوَ، فَأَبَوْا فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُمْ بِالْقِصَاصِ. فَقَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ ثَنِيَّتُهَا فَقَالَ " يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ ". فَرَضِيَ الْقَوْمُ وَعَفَوْا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ ". زَادَ الْفَزَارِيُّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ فَرَضِيَ الْقَوْمُ وَقَبِلُوا الأَرْشَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Robiʼ — Nazrning qizi — bir qizning tishini sindirdi va Robiʼning qarindoshlari qizning qarindoshlaridan — irsh (jarohat tovoni)ni qabul qilib, (jinoyatchini) kechishni — soʻradi, lekin ular rad etdi. Bas, ular Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordi va u zot ulardan qasos (olish)ni buyurdi. Anas ibn Nazr: «Yo Rasululloh! Robiʼning tishi sindiriladimi? Yoʻq, sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, uning tishi sindirilmaydi!» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Anas! Allohning qonuni qasosni belgilaydi», — dedilar. Keyinchalik qizning qarindoshlari rozi boʻlib, (jinoyatchini) kechdi. Paygʻambar ﷺ: «Allohning baʼzi bandalari (bor)ki, agar ular Allohga qasam ichsa, Alloh ularning (qasamini) bajaradi (yaʼni ularning qasami amalga oshadi)», — dedilar. Anas qoʻshdi: «Odamlar rozi boʻlib, irsh (tovon)ni qabul qildi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Робиъ — Назрнинг қизи — бир қизнинг тишини синдирди ва Робиънинг қариндошлари қизнинг қариндошларидан — ирш (жароҳат товони)ни қабул қилиб, (жиноятчини) кечишни — сўради, лекин улар рад этди. Бас, улар Пайғамбар ﷺ нинг олдига борди ва у зот улардан қасос (олиш)ни буюрди. Анас ибн Назр: «Ё Расулуллоҳ! Робиънинг тиши синдириладими? Йўқ, сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, унинг тиши синдирилмайди!» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Анас! Аллоҳнинг қонуни қасосни белгилайди», — дедилар. Кейинчалик қизнинг қариндошлари рози бўлиб, (жиноятчини) кечди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳнинг баъзи бандалари (бор)ки, агар улар Аллоҳга қасам ичса, Аллоҳ уларнинг (қасамини) бажаради (яъни уларнинг қасами амалга ошади)», — дедилар. Анас қўшди: «Одамлар рози бўлиб, ирш (товон)ни қабул қилди».
حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ أَبِي عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ يَهُوِدِيًّا، رَضَّ رَأْسَ جَارِيَةٍ بَيْنَ حَجَرَيْنِ، فَقِيلَ لَهَا مَنْ فَعَلَ بِكِ، أَفُلاَنٌ أَوْ فُلاَنٌ حَتَّى سُمِّيَ الْيَهُودِيُّ، فَأَوْمَأَتْ بِرَأْسِهَا، فَجِيءَ بِهِ، فَلَمْ يَزَلْ حَتَّى اعْتَرَفَ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُضَّ رَأْسُهُ بِالْحِجَارَةِ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy bir qizning boshini ikki tosh orasida ezdi. U (qiz)dan: «Senga buni kim qildi — falonchimi? Falonchimi?» — deb soʻraldi — to oʻsha yahudiyning nomi aytilgunicha, shunda u (qiz) (rozilik bilan) bosh irgʻadi. Bas, yahudiy keltirildi va — u (gunohini) iqror qilgunicha — soʻroq qilindi. Soʻng Paygʻambar ﷺ uning boshi (ham) toshlar bilan ezilishini buyurdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий бир қизнинг бошини икки тош орасида эзди. У (қиз)дан: «Сенга буни ким қилди — фалончими? Фалончими?» — деб сўралди — то ўша яҳудийнинг номи айтилгунича, шунда у (қиз) (розилик билан) бош ирғади. Бас, яҳудий келтирилди ва — у (гуноҳини) иқрор қилгунича — сўроқ қилинди. Сўнг Пайғамбар ﷺ унинг боши (ҳам) тошлар билан эзилишини буюрди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي طَلْحَةَ " أَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ ". قَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ. وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَمَّا نَزَلَتْ [quran sura="26" aya_start="214" aya_end="214"]{وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ} جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنَادِي " يَا بَنِي فِهْرٍ، يَا بَنِي عَدِيٍّ ". لِبُطُونِ قُرَيْشٍ. وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ لَمَّا نَزَلَتْ [quran sura="26" aya_start="214" aya_end="214"]{وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ} قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Abu Talhaga: «Men senga — (mana bu bogʻni) oʻz qarindoshlaring orasida taqsimlashingni — tavsiya qilaman», — dedi. Abu Talha: «Yo Rasululloh! Men shunday qilaman», — dedi. Bas, Abu Talha uni oʻz qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi. Ibn Abbos: «‹Eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir› (Shuaro, 214) — (oyati) nozil boʻlganda, Paygʻambar ﷺ Qurayshning turli katta oilalarini: ‹Ey Bani Fihr! Ey Bani Adiy!›, — deb chaqira boshladi», — dedi. Abu Hurayra: «‹Eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir› (oyati) nozil boʻlganda, Paygʻambar ﷺ (baland ovozda): ‹Ey Quraysh ahli!›, — dedi», — dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Абу Талҳага: «Мен сенга — (мана бу боғни) ўз қариндошларинг орасида тақсимлашингни — тавсия қиламан», — деди. Абу Талҳа: «Ё Расулуллоҳ! Мен шундай қиламан», — деди. Бас, Абу Талҳа уни ўз қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади. Ибн Аббос: «‹Энг яқин қариндошларингни огоҳлантир› (Шуаро, 214) — (ояти) нозил бўлганда, Пайғамбар ﷺ Қурайшнинг турли катта оилаларини: ‹Эй Бани Фиҳр! Эй Бани Адий!›, — деб чақира бошлади», — деди. Абу Ҳурайра: «‹Энг яқин қариндошларингни огоҳлантир› (ояти) нозил бўлганда, Пайғамбар ﷺ (баланд овозда): ‹Эй Қурайш аҳли!›, — деди», — деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً، فَقَالَ لَهُ " ارْكَبْهَا ". فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا بَدَنَةٌ. قَالَ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ " ارْكَبْهَا، وَيْلَكَ، أَوْ وَيْحَكَ ".
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kishini — badana (qurbonlik tuyasi)ni haydab ketayotgan holda — koʻrdi va unga: «Unga min», — dedi. U kishi: «Yo Rasululloh, bu — badana(-ku)», — dedi. (Paygʻambar ﷺ buyrugʻini takrorladi) va uchinchi yoki toʻrtinchi marta: «Unga min — holingga voy (yoki: Alloh senga rahm qilsin)», — dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир кишини — бадана (қурбонлик туяси)ни ҳайдаб кетаётган ҳолда — кўрди ва унга: «Унга мин», — деди. У киши: «Ё Расулуллоҳ, бу — бадана(-ку)», — деди. (Пайғамбар ﷺ буйруғини такрорлади) ва учинчи ёки тўртинчи марта: «Унга мин — ҳолингга вой (ёки: Аллоҳ сенга раҳм қилсин)», — деди.
وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ،، لاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} جَاءَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي كِتَابِهِ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بِيرُحَاءَ ـ قَالَ وَكَانَتْ حَدِيقَةً كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَسْتَظِلُّ بِهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ـ فَهِيَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم أَرْجُو بِرَّهُ وَذُخْرَهُ، فَضَعْهَا أَىْ رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ أَرَاكَ اللَّهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَخْ يَا أَبَا طَلْحَةَ، ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ، قَبِلْنَاهُ مِنْكَ وَرَدَدْنَاهُ عَلَيْكَ، فَاجْعَلْهُ فِي الأَقْرَبِينَ ". فَتَصَدَّقَ بِهِ أَبُو طَلْحَةَ عَلَى ذَوِي رَحِمِهِ، قَالَ وَكَانَ مِنْهُمْ أُبَىٌّ وَحَسَّانُ، قَالَ وَبَاعَ حَسَّانُ حِصَّتَهُ مِنْهُ مِنْ مُعَاوِيَةَ، فَقِيلَ لَهُ تَبِيعُ صَدَقَةَ أَبِي طَلْحَةَ فَقَالَ أَلاَ أَبِيعُ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ بِصَاعٍ مِنْ دَرَاهِمَ قَالَ وَكَانَتْ تِلْكَ الْحَدِيقَةُ فِي مَوْضِعِ قَصْرِ بَنِي حُدَيْلَةَ الَّذِي بَنَاهُ مُعَاوِيَةُ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: ‹Sevgan (mol)laringizdan sarflamaguningizcha, hech qachon birrga (yaxshilik, taqvoga — bu yerda Allohning mukofotiga, yaʼni jannatga) erisha olmaysiz...› (Oli Imron, 92) — (oyati) nozil boʻlganda, Abu Talha Allohning Rasuli ﷺ ga kelib: «Yo Rasululloh! Alloh — tabaroka va taolo — oʻz Kitobida: ‹Sevgan (mol)laringizdan sarflamaguningizcha, hech qachon birrga erisha olmaysiz...› (Oli Imron, 92), — dedi; va menga eng sevimli mol — Bayruho (Allohning Rasuli ﷺ uning soyasida oʻtirib, suvidan ichadigan bir bogʻ edi). Men uni — oxiratda Allohning mukofotini umid qilib — Alloh va Uning Rasuliga berdim. Bas, yo Rasululloh! Uni — Alloh sizga qanday buyursa, shunday — ishlating», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Barakalla! Ey Abu Talha, bu — foydali (sermahsul) mol. Biz uni sendan qabul qildik va endi uni senga qaytaramiz. Uni oʻz qarindoshlaring orasida taqsimla», — dedi. Bas, Abu Talha uni oʻz qarindoshlari orasida taqsimladi — ular orasida Ubay va Hasson (ham) bor edi. Hasson oʻz ulushini Muoviyaga sotganda, undan: «Sen Abu Talhaning sadaqasini (sotishni) qanday koʻrasan?» — deb soʻraldi. U: «Nega men bir soʼ xurmoni bir soʼ pulga sotmayin?» — deb javob berdi. Oʻsha bogʻ — Muoviya qurgan Bani Jadila saroyining hovlisida joylashgan edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ‹Севган (мол)ларингиздан сарфламагунингизча, ҳеч қачон биррга (яхшилик, тақвога — бу ерда Аллоҳнинг мукофотига, яъни жаннатга) эриша олмайсиз...› (Оли Имрон, 92) — (ояти) нозил бўлганда, Абу Талҳа Аллоҳнинг Расули ﷺ га келиб: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ — табарока ва таоло — ўз Китобида: ‹Севган (мол)ларингиздан сарфламагунингизча, ҳеч қачон биррга эриша олмайсиз...› (Оли Имрон, 92), — деди; ва менга энг севимли мол — Байруҳо (Аллоҳнинг Расули ﷺ унинг соясида ўтириб, сувидан ичадиган бир боғ эди). Мен уни — охиратда Аллоҳнинг мукофотини умид қилиб — Аллоҳ ва Унинг Расулига бердим. Бас, ё Расулуллоҳ! Уни — Аллоҳ сизга қандай буюрса, шундай — ишлатинг», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Баракалла! Эй Абу Талҳа, бу — фойдали (сермаҳсул) мол. Биз уни сендан қабул қилдик ва энди уни сенга қайтарамиз. Уни ўз қариндошларинг орасида тақсимла», — деди. Бас, Абу Талҳа уни ўз қариндошлари орасида тақсимлади — улар орасида Убай ва Ҳассон (ҳам) бор эди. Ҳассон ўз улушини Муовияга сотганда, ундан: «Сен Абу Талҳанинг садақасини (сотишни) қандай кўрасан?» — деб сўралди. У: «Нега мен бир сў хурмони бир сў пулга сотмайин?» — деб жавоб берди. Ўша боғ — Муовия қурган Бани Жадила саройининг ҳовлисида жойлашган эди.