عَن أنس قَالَ: كَانَ غُلَامٌ يَهُودِيٌّ يَخْدُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرِضَ فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ فَقَعَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ: «أَسْلِمْ» . فَنَظَرَ إِلَى أَبِيهِ وَهُوَ عِنْدَهُ فَقَالَ: أَطِعْ أَبَا الْقَاسِمِ. فَأَسْلَمَ. فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْقَذَهُ مِنَ النَّارِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy bola Paygʻambar ﷺ ga xizmat qilar edi va u kasal boʻldi. Bas, Paygʻambar ﷺ uni ziyorat qilishga bordilar. U zot uning bosh tomonida oʻtirdilar va unga Islomni qabul qilishni aytdilar. Bola — oʻsha yerda oʻtirgan — otasiga qaradi; otasi unga Abulqosim (Paygʻambar ﷺ)ga itoat qilishni aytdi va bola Islomni qabul qildi. Paygʻambar ﷺ: «Bolani doʻzax oʻtidan qutqargan Allohga hamdlar boʻlsin», — degan holda (tashqariga) chiqdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий бола Пайғамбар ﷺ га хизмат қилар эди ва у касал бўлди. Бас, Пайғамбар ﷺ уни зиёрат қилишга бордилар. У зот унинг бош томонида ўтирдилар ва унга Исломни қабул қилишни айтдилар. Бола — ўша ерда ўтирган — отасига қаради; отаси унга Абулқосим (Пайғамбар ﷺ)га итоат қилишни айтди ва бола Исломни қабул қилди. Пайғамбар ﷺ: «Болани дўзах ўтидан қутқарган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин», — деган ҳолда (ташқарига) чиқдилар.
وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " إِنَّ الرَّبَّ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى يَقُولُ: وَعِزَّتِي وَجَلَالِي لَا أُخْرِجُ أَحَدًا مِنَ الدُّنْيَا أُرِيد أَغْفِرَ لَهُ حَتَّى أَسْتَوْفِيَ كُلَّ خَطِيئَةٍ فِي عُنُقِهِ بِسَقَمٍ فِي بَدَنِهِ وَإِقْتَارٍ فِي رِزْقِهِ ". رَوَاهُ رزين
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rabb subhonahu va taolo aytadi: ‹Izzatim va jalolimga qasamki, Men magʻfirat qilishni istagan biror kimsani dunyodan chiqarmayman, toki uning boʻynidagi har bir xatosini tanasidagi kasallik va rizqidagi tanglik bilan toʻliq (undirib) olmagunimcha›», dedilar. Razin rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рабб субҳонаҳу ва таоло айтади: ‹Иззатим ва жалолимга қасамки, Мен мағфират қилишни истаган бирор кимсани дунёдан чиқармайман, токи унинг бўйнидаги ҳар бир хатосини танасидаги касаллик ва ризқидаги танглик билан тўлиқ (ундириб) олмагунимча›», дедилар. Разин ривоят қилган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَعُودُ مَرِيضًا إِلَّا بَعْدَ ثَلَاثٍ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kasalni faqat uch kundan keyin yoʻqlar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ касални фақат уч кундан кейин йўқлар эдилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم: «العيادة فوَاق نَاقَة»
وَفِي رِوَايَةِ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ مُرْسَلًا: «أَفْضَلُ الْعِيَادَةِ سُرْعَةُ الْقِيَامِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَان
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kasalni ziyorat qilish tuyaning ikki sogʻimi orasidagi vaqt qadar boʻlsin», dedilar. Said ibn al-Musayyabning mursal rivoyatida esa: «Ziyoratning eng afzali tez turib ketishdir», deyilgan. Bayhaqiy Shuʼab ul-iymonda rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Касални зиёрат қилиш туянинг икки соғими орасидаги вақт қадар бўлсин», дедилар. Саид ибн ал-Мусайябнинг мурсал ривоятида эса: «Зиёратнинг энг афзали тез туриб кетишдир», дейилган. Байҳақий Шуъаб ул-иймонда ривоят қилган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ مِنْ ضُرٍّ أَصَابَهُ فَإِنْ كَانَ لابد فَاعِلًا فَلْيَقُلِ: اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لي "
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan birortangiz oʻ ziga yetgan bir zarar (ofat) sababli oʻ limni tilamasin; agar (tilamoqlik) muqarrar (zarur) boʻ lsa, ‹Allohumma ahyini mo konatil-hayotu xayran li, va tavaffani izo konatil-vafotu xayran li› (Ey Alloh, agar hayot men uchun yaxshi boʻ lsa, meni tirik tut; agar oʻ lim men uchun yaxshi boʻ lsa, meni vafot ettir) desin» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан бирортангиз ў зига етган бир зарар (офат) сабабли ў лимни тиламасин; агар (тиламоқлик) муқаррар (зарур) бў лса, ‹Аллоҳумма аҳйини мо конатил-ҳаёту хайран ли, ва таваффани изо конатил-вафоту хайран ли› (Эй Аллоҳ, агар ҳаёт мен учун яхши бў лса, мени тирик тут; агар ў лим мен учун яхши бў лса, мени вафот эттир) десин» дедилар.
وَعَن أنس قَالَ: دخل النَّبِي عَلَى شَابٍّ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَقَالَ: «كَيْفَ تجدك؟» قَالَ: أرجوالله يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنِّي أَخَافُ ذُنُوبِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَجْتَمِعَانِ فِي قَلْبِ عَبْدٍ فِي مِثْلِ هَذَا الْمَوْطِنِ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ مَا يَرْجُو وَآمَنَهُ مِمَّا يَخَافُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيث غَرِيب
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ jon berayotgan bir yigitning oldiga kirib: «Oʻzingni qanday his qilyapsan?» dedilar. U: «Vallohi, ey Rasululloh, men Allohdan umidvorman va gunohlarimdan qoʻrqyapman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bunday holatda bir bandaning qalbida bu ikkisi (umid bilan qoʻrquv) jamlansa, albatta, Alloh unga umid qilgan narsasini ato etadi va qoʻrqqan narsasidan omon qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Baʼzilar bu hadisni Sobitdan, u Nabiy ﷺdan mursal tarzda rivoyat qilganlar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жон бераётган бир йигитнинг олдига кириб: «Ўзингни қандай ҳис қиляпсан?» дедилар. У: «Валлоҳи, эй Расулуллоҳ, мен Аллоҳдан умидворман ва гуноҳларимдан қўрқяпман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бундай ҳолатда бир банданинг қалбида бу иккиси (умид билан қўрқув) жамланса, албатта, Аллоҳ унга умид қилган нарсасини ато этади ва қўрққан нарсасидан омон қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Баъзилар бу ҳадисни Собитдан, у Набий ﷺдан мурсал тарзда ривоят қилганлар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: مَرُّوا بِجَنَازَةٍ فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجَبَتْ» ثُمَّ مَرُّوا بِأُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا. فَقَالَ: «وَجَبَتْ» فَقَالَ عُمَرُ: مَا وَجَبَتْ؟ فَقَالَ: «هَذَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا فَوَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَهَذَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا فَوَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُم شُهَدَاء الله فِي الأَرْض» . وَفِي رِوَايَةٍ: «الْمُؤْمِنُونَ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir janoza oʻtdi va odamlar mayyitni (yaxshilikka) maqtadi. Paygʻambar ﷺ: «(Jannat) unga vojib boʻldi», — dedilar. Soʻng boshqa bir janoza oʻtdi va odamlar mayyit haqida yomon gapirdi. Paygʻambar ﷺ: «(Doʻzax) unga vojib boʻldi», — dedilar. Umar ibn al-Xattob: «Nima vojib boʻldi?» — deb soʻradi. U zot: «Sizlar buni (yaxshilikka) maqtadingiz — bas, unga jannat vojib boʻldi; va buni (yomonlikka) tilga oldingiz — bas, unga doʻzax vojib boʻldi. Sizlar — yer yuzida Allohning guvohlarisiz», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир жаноза ўтди ва одамлар маййитни (яхшиликка) мақтади. Пайғамбар ﷺ: «(Жаннат) унга вожиб бўлди», — дедилар. Сўнг бошқа бир жаноза ўтди ва одамлар маййит ҳақида ёмон гапирди. Пайғамбар ﷺ: «(Дўзах) унга вожиб бўлди», — дедилар. Умар ибн ал-Хаттоб: «Нима вожиб бўлди?» — деб сўради. У зот: «Сизлар буни (яхшиликка) мақтадингиз — бас, унга жаннат вожиб бўлди; ва буни (ёмонликка) тилга олдингиз — бас, унга дўзах вожиб бўлди. Сизлар — ер юзида Аллоҳнинг гувоҳларисиз», — дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ جَنَازَةً مَرَّتْ بِرَسُولِ اللَّهِ فَقَامَ فَقِيلَ: إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ فَقَالَ: «إِنَّمَا قُمْت للْمَلَائكَة» . رَوَاهُ النَّسَائِيّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning yonlaridan bir janoza oʻtdi, u zot oʻrinlaridan turdilar. «Bu bir yahudiyning janozasi», deyilgan edi. Shunda u zot: «Men faqat farishtalar (ni hurmat qilib) uchun turdim», dedilar. Nasoiy rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнларидан бир жаноза ўтди, у зот ўринларидан турдилар. «Бу бир яҳудийнинг жанозаси», дейилган эди. Шунда у зот: «Мен фақат фаришталар (ни ҳурмат қилиб) учун турдим», дедилар. Насоий ривоят қилган.
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: شَهِدْنَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُدْفَنُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ عَلَى الْقَبْرِ فَرَأَيْتُ عَيْنَيْهِ تَدْمَعَانِ فَقَالَ: " هَلْ فِيكُمْ مَنْ أَحَدٍ لَمْ يُقَارِفِ اللَّيْلَةَ؟ . فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ: أَنَا. قَالَ: فَانْزِلْ فِي قَبْرِهَا فَنَزَلَ فِي قبرها ". رَوَاهُ البُخَارِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning qizining janozasida edik va Rasululloh ﷺ qabr yonida oʻtirgan edilar. Men u zotning koʻzlari yoshga toʻlganini koʻrdim. U zot: «Sizlar ichida kechasi zavjasi bilan (yaqinlik) qilmagan (kishi) bormi?» — dedilar. Abu Talha ‹ha› (deb javob berdi). Bas, Allohning Paygʻambari ﷺ unga qabrga tushishni aytdilar va u uning (qizning) qabriga tushib, uni dafn qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг қизининг жанозасида эдик ва Расулуллоҳ ﷺ қабр ёнида ўтирган эдилар. Мен у зотнинг кўзлари ёшга тўлганини кўрдим. У зот: «Сизлар ичида кечаси завжаси билан (яқинлик) қилмаган (киши) борми?» — дедилар. Абу Талҳа ‹ҳа› (деб жавоб берди). Бас, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ унга қабрга тушишни айтдилар ва у унинг (қизнинг) қабрига тушиб, уни дафн қилди.
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: دَخَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي سَيْفٍ الْقَيْنِ وَكَانَ ظِئْرًا لِإِبْرَاهِيمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِبْرَاهِيمَ فَقَبَّلَهُ وَشَمَّهُ ثُمَّ دَخَلْنَا عَلَيْهِ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِبْرَاهِيمُ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَجَعَلَتْ عَيْنَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَذْرِفَانِ. فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ: وَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ: " يَا ابْنَ عَوْفٍ إِنَّهَا رَحْمَةٌ ثُمَّ أَتْبَعَهَا بِأُخْرَى فَقَالَ: إِنَّ الْعَيْنَ تَدْمَعُ وَالْقَلْبَ يَحْزَنُ وَلَا نَقُولُ إِلَّا مَا يُرْضِي رَبَّنَا وَإِنَّا بِفِرَاقِك يَا إِبْرَاهِيم لَمَحْزُونُونَ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan temirchi Abu Sayfning oldiga bordik — u Ibrohim (Paygʻambar ﷺ ning oʻgʻli)ning enagasi (emizganchi ayoli)ning eri edi. Rasululloh ﷺ Ibrohimni oldilar, uni oʻpdilar va hidladilar; soʻng biz Abu Sayfning uyiga kirdik — oʻsha paytda Ibrohim soʻnggi nafaslarida edi — va Rasululloh ﷺ ning koʻzlari yosh toʻka boshladi. Abdurrahmon ibn Avf: «Yo Rasululloh, hatto siz ham yigʻlayapsizmi?» — dedi. U zot: «Ey Ibn Avf, bu — rahmat(dir)», — dedilar. Soʻng u zot yana yigʻlab: «Koʻz yosh toʻkadi va qalb gʻamgin; biz Robbimizni rozi qiladigan (soʻz)dan boshqani aytmaymiz; ey Ibrohim, albatta biz sening ayriliging tufayli gʻamgindirmiz», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан темирчи Абу Сайфнинг олдига бордик — у Иброҳим (Пайғамбар ﷺ нинг ўғли)нинг энагаси (эмизганчи аёли)нинг эри эди. Расулуллоҳ ﷺ Иброҳимни олдилар, уни ўпдилар ва ҳидладилар; сўнг биз Абу Сайфнинг уйига кирдик — ўша пайтда Иброҳим сўнгги нафасларида эди — ва Расулуллоҳ ﷺ нинг кўзлари ёш тўка бошлади. Абдурраҳмон ибн Авф: «Ё Расулуллоҳ, ҳатто сиз ҳам йиғлаяпсизми?» — деди. У зот: «Эй Ибн Авф, бу — раҳмат(дир)», — дедилар. Сўнг у зот яна йиғлаб: «Кўз ёш тўкади ва қалб ғамгин; биз Роббимизни рози қиладиган (сўз)дан бошқани айтмаймиз; эй Иброҳим, албатта биз сенинг айрилигинг туфайли ғамгиндирмиз», — дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِامْرَأَةٍ تَبْكِي عِنْدَ قَبْرٍ فَقَالَ: «اتَّقِي اللَّهَ وَاصْبِرِي» قَالَتْ: إِلَيْكَ عَنِّي فَإِنَّكَ لَمْ تُصَبْ بِمُصِيبَتِي وَلَمْ تَعْرِفْهُ فَقِيلَ لَهَا: إِنَّهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَأَتَتْ بَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ تَجِدْ عِنْدَهُ بَوَّابِينَ فَقَالَتْ: لَمْ أَعْرِفْكَ. فَقَالَ: «إِنَّمَا الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الْأُولَى»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ qabr yonida yigʻlab turgan bir ayol yonidan oʻtdilar. U zot unga Allohdan qoʻrqishni va sabr qilishni aytdilar. U (ayol) u zotga: «Mendan narida boʻl (ket); chunki sen menga yetgan(dek) musibatga giriftor boʻlmagansan», — dedi va u (zotni) tanimadi. Soʻng unga — u (zot) Paygʻambar ﷺ ekanligi — aytildi. Bas, u Paygʻambar ﷺ ning uyiga bordi va u yerda hech qanday qoʻriqchi topmadi. Soʻng u zotga: «Men sizni tanimagan edim», — dedi. U zot: «Shubhasiz, sabr — musibatning birinchi (zarbasi) paytida(dir)», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ қабр ёнида йиғлаб турган бир аёл ёнидан ўтдилар. У зот унга Аллоҳдан қўрқишни ва сабр қилишни айтдилар. У (аёл) у зотга: «Мендан нарида бўл (кет); чунки сен менга етган(дек) мусибатга гирифтор бўлмагансан», — деди ва у (зотни) танимади. Сўнг унга — у (зот) Пайғамбар ﷺ эканлиги — айтилди. Бас, у Пайғамбар ﷺ нинг уйига борди ва у ерда ҳеч қандай қўриқчи топмади. Сўнг у зотга: «Мен сизни танимаган эдим», — деди. У зот: «Шубҳасиз, сабр — мусибатнинг биринчи (зарбаси) пайтида(дир)», — дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلَّا وَله بَابَانِ: بَاب يصعد مِنْهُ علمه وَبَابٌ يَنْزِلُ مِنْهُ رِزْقُهُ. فَإِذَا مَاتَ بَكَيَا عَلَيْهِ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى: (فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْض)
رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir muʼmin uchun ikkita eshik bordir: bir eshikdan uning amali (yuqoriga) koʻtariladi, bir eshikdan uning rizqi (pastga) tushadi. Bas, u vafot etganda, ikkalasi unga (achinib) yigʻlaydi. Mana shu, Alloh azza va jallaning: {Bas, ularga osmon ham, yer ham yigʻlamadi va ularga muhlat ham berilmadi} (Duxon 29) degan soʻzidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni marfuʼ (Nabiyga koʻtarilgan) holatda faqat shu yoʻldan bilamiz. Muso ibn Ubayda va Yazid ibn Abon ar-Raqoshiy hadisda zaif sanaladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир муъмин учун иккита эшик бордир: бир эшикдан унинг амали (юқорига) кўтарилади, бир эшикдан унинг ризқи (пастга) тушади. Бас, у вафот этганда, иккаласи унга (ачиниб) йиғлайди. Мана шу, Аллоҳ азза ва жалланинг: {Бас, уларга осмон ҳам, ер ҳам йиғламади ва уларга муҳлат ҳам берилмади} (Духон 29) деган сўзидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни марфуъ (Набийга кўтарилган) ҳолатда фақат шу йўлдан биламиз. Мусо ибн Убайда ва Язид ибн Абон ар-Рақоший ҳадисда заиф саналадилар.
وَعَن أنس بن مَالك: أَن أَبَا بكر رَضِي الله عَنهُ كَتَبَ لَهُ هَذَا الْكِتَابَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْبَحْرِينِ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ وَالَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عز وَجل بهَا رَسُوله فَمن سَأَلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلَا يُعْطِ: فِي أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الْإِبِل فَمَا دونهَا خَمْسٍ شَاةٌ. فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ أُنْثَى فَإِذَا بلغت سِتا وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا بنت لبون أُنْثَى. فَإِذا بلغت سِتَّة وَأَرْبَعين إِلَى سِتِّينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْجَمَلِ فَإِذَا بَلَغَتْ وَاحِدَةً وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَة. فَإِذا بلغت سِتا وَسبعين فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ. فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْجَمَلِ. فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ. وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنَ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا. فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا فَفِيهَا شَاةٌ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ مِنَ الْإِبِلِ صَدَقَةَ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْده جَذَعَة وَعِنْده حقة فَإِنَّهَا تقبل مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيُجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا. وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةَ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ الْحِقَّةُ وَعِنْدَهُ الْجَذَعَةُ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْجَذَعَةُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ. وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةَ الْحِقَّةِ وَلَيْسَت إِلَّا عِنْده بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ بِنْتُ لَبُونٍ وَيُعْطِي مَعهَا شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا. وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بنت لبون وَعِنْده حقة فَإِنَّهَا تقبل مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ. وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بَنْتَ لِبَوْنٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ بِنْتُ مَخَاضٍ وَيُعْطَى مَعَهَا عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ. وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بَنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ. فَإِنْ لَمْ تَكُنْ عِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ عَلَى وَجْهِهَا وَعِنْدَهُ ابْن لَبُونٍ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ. وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاة إِلَى عشْرين وَمِائَة شَاة فَإِن زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ إِلَى مِائَتَيْنِ فَفِيهَا شَاتَان. فَإِن زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ إِلَى ثَلَاثِمِائَةٍ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ. فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلَاثِمِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ. فَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا. وَلَا تُخْرَجَ فِي الصَّدَقَة هرمة وَلَا ذَات عور وَلَا تَيْسٌ إِلَّا مَا شَاءَ الْمُصَدِّقُ. وَلَا يجمع بَين متفرق وَلَا يفرق بَين مُجْتَمع خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ. وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr meni (zakot yigʻishga) Bahraynga joʻnatganda, menga quyidagini yozdi: «Rahmonu Rahim boʻlgan Alloh nomi bilan. Bular — Rasululloh ﷺ har bir musulmonga farz qilgan va Alloh oʻz Rasuliga rioya qilishni buyurgan farz sadaqa (zakot) (hukmlari)dir: musulmonlardan kim shunga koʻra zakot toʻlashga soʻralsa, uni (zakot yigʻuvchiga) bersin; kimdan bundan ortigʻi soʻralsa, uni bermasin. Yigirma toʻrt yoki undan kam tuya uchun qoʻy(lar) (zakot sifatida) toʻlanadi: har besh tuyaga bir qoʻy. Agar tuyalar yigirma beshdan oʻttiz beshgacha boʻlsa, bir ‹bint mahod›; oʻttiz oltidan qirq beshgacha boʻlsa, bir ‹bint labun›; qirq oltidan oltmishgacha boʻlsa, bir ‹hiqqa›; oltmish birdan yetmish beshgacha boʻlsa, bir ‹jazaʼa›; yetmish oltidan toʻqsongacha boʻlsa, ikki ‹bint labun›; toʻqson birdan bir yuz yigirmagacha boʻlsa, ikki ‹hiqqa› (toʻlanadi). Bir yuz yigirmadan ortiq boʻlsa — har qirqtasiga bir ‹bint labun› va har elliktasiga bir ‹hiqqa› (toʻlanadi). Kimda faqat toʻrt tuya boʻlsa, unda zakot sifatida hech narsa (lozim) emas — lekin bu toʻrt tuya egasi biror narsa bermoqchi boʻlsa, bera oladi. Tuyalar soni beshga yetsa, egasi zakot sifatida bir qoʻy toʻlaydi. Qoʻylar zakotiga kelsa: agar ular qirqtadan bir yuz yigirmagacha boʻlsa, bir qoʻy; bir yuz yigirmadan ikki yuzgacha boʻlsa, ikki qoʻy; ikki yuzdan uch yuzgacha boʻlsa, uch qoʻy; uch yuzdan ortiq boʻlsa — har bir ortiqcha yuztasiga bir qoʻy (zakot sifatida) toʻlanadi. Kimda qirqtadan kam qoʻy boʻlsa, zakot (lozim) emas — lekin bermoqchi boʻlsa, bera oladi. Kumush (zakoti) — (jami)ning qirqdan biri (yaʼni ikki yarim foiz); agar uning qiymati ikki yuz dirhamdan kam boʻlsa, zakot (lozim) emas — lekin egasi toʻlamoqchi boʻlsa, toʻla oladi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр мени (закот йиғишга) Баҳрайнга жўнатганда, менга қуйидагини ёзди: «Раҳмону Раҳим бўлган Аллоҳ номи билан. Булар — Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир мусулмонга фарз қилган ва Аллоҳ ўз Расулига риоя қилишни буюрган фарз садақа (закот) (ҳукмлари)дир: мусулмонлардан ким шунга кўра закот тўлашга сўралса, уни (закот йиғувчига) берсин; кимдан бундан ортиғи сўралса, уни бермасин. Йигирма тўрт ёки ундан кам туя учун қўй(лар) (закот сифатида) тўланади: ҳар беш туяга бир қўй. Агар туялар йигирма бешдан ўттиз бешгача бўлса, бир ‹бинт маҳод›; ўттиз олтидан қирқ бешгача бўлса, бир ‹бинт лабун›; қирқ олтидан олтмишгача бўлса, бир ‹ҳиққа›; олтмиш бирдан етмиш бешгача бўлса, бир ‹жазаъа›; етмиш олтидан тўқсонгача бўлса, икки ‹бинт лабун›; тўқсон бирдан бир юз йигирмагача бўлса, икки ‹ҳиққа› (тўланади). Бир юз йигирмадан ортиқ бўлса — ҳар қирқтасига бир ‹бинт лабун› ва ҳар элликтасига бир ‹ҳиққа› (тўланади). Кимда фақат тўрт туя бўлса, унда закот сифатида ҳеч нарса (лозим) эмас — лекин бу тўрт туя эгаси бирор нарса бермоқчи бўлса, бера олади. Туялар сони бешга еца, эгаси закот сифатида бир қўй тўлайди. Қўйлар закотига келса: агар улар қирқтадан бир юз йигирмагача бўлса, бир қўй; бир юз йигирмадан икки юзгача бўлса, икки қўй; икки юздан уч юзгача бўлса, уч қўй; уч юздан ортиқ бўлса — ҳар бир ортиқча юзтасига бир қўй (закот сифатида) тўланади. Кимда қирқтадан кам қўй бўлса, закот (лозим) эмас — лекин бермоқчи бўлса, бера олади. Кумуш (закоти) — (жами)нинг қирқдан бири (яъни икки ярим фоиз); агар унинг қиймати икки юз дирҳамдан кам бўлса, закот (лозим) эмас — лекин эгаси тўламоқчи бўлса, тўла олади».
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمُعْتَدِي فِي الصَّدَقَةِ كَمَانِعِهَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqada haddan oshuvchi (uni adolatsiz yigʻuvchi) uni bermay turuvchi kabidir», dedilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Ibn Umar, Ummu Salama va Abu Hurayradan (ham hadis) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi bu vajhdan gʻaribdir. Ahmad ibn Hanbal Saʼd ibn Sinon haqida (tanqidiy) gapirgan. «Sadaqada haddan oshuvchi uni bermay turuvchi kabidir» degan soʻzning maʼnosi shuki: haddan oshuvchining ustidagi gunoh, xuddi (sadaqani) bermay turuvchi bermaganida uning ustidagi gunoh kabidir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақада ҳаддан ошувчи (уни адолатсиз йиғувчи) уни бермай турувчи кабидир», дедилар. (Рови) айтди: Бу бобда Ибн Умар, Умму Салама ва Абу Ҳурайрадан (ҳам ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси бу важҳдан ғарибдир. Аҳмад ибн Ҳанбал Саъд ибн Синон ҳақида (танқидий) гапирган. «Садақада ҳаддан ошувчи уни бермай турувчи кабидир» деган сўзнинг маъноси шуки: ҳаддан ошувчининг устидаги гуноҳ, худди (садақани) бермай турувчи бермаганида унинг устидаги гуноҳ кабидир.
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِتَمْرَةٍ فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ: «لَوْلَا أَنِّي أَخَافُ أَنْ تَكُونَ مِنَ الصَّدَقَةِ لأكلتها»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yoʻlda tushib yotgan bir dona xurmoning yonidan oʻtib qoldilar-da: «Agar uning sadaqadan boʻlishidan qoʻrqmaganimda, uni yer edim», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ йўлда тушиб ётган бир дона хурмонинг ёнидан ўтиб қолдилар-да: «Агар унинг садақадан бўлишидан қўрқмаганимда, уни ер эдим», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَن أنس بن مَالك: أَنَّ رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُهُ فَقَالَ: «أَمَا فِي بَيْتك شَيْء؟» قَالَ بَلَى حِلْسٌ نَلْبَسُ بَعْضَهُ وَنَبْسُطُ بَعْضَهُ وَقَعْبٌ نَشْرَبُ فِيهِ مِنَ الْمَاءِ. قَالَ: «ائْتِنِي بِهِمَا» قَالَ فَأَتَاهُ بِهِمَا فَأَخَذَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ وَقَالَ: «مَنْ يَشْتَرِي هَذَيْنِ؟» قَالَ رَجُلٌ أَنَا آخُذُهُمَا بِدِرْهَمٍ قَالَ: «مَنْ يَزِيدُ عَلَى دِرْهَمٍ؟» مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قَالَ رجل أَنا آخذهما بِدِرْهَمَيْنِ فَأَعْطَاهُمَا إِيَّاه وَأخذ الدِّرْهَمَيْنِ فَأَعْطَاهُمَا الْأَنْصَارِيُّ وَقَالَ: «اشْتَرِ بِأَحَدِهِمَا طَعَامًا فانبذه إِلَى أهلك واشتر بِالْآخرِ قدومًا فأتني بِهِ» . فَأَتَاهُ بِهِ فَشَدَّ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُودًا بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ اذْهَبْ فَاحْتَطِبْ وَبِعْ وَلَا أَرَيَنَّكَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا ". فَذهب الرجل يحتطب وَيبِيع فجَاء وَقَدْ أَصَابَ عَشَرَةَ دَرَاهِمَ فَاشْتَرَى بِبَعْضِهَا ثَوْبًا وَبِبَعْضِهَا طَعَامًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَذَا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَجِيءَ الْمَسْأَلَةُ نُكْتَةً فِي وَجْهِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لَا تَصْلُحُ إِلَّا لِثَلَاثَةٍ لِذِي فَقْرٍ مُدْقِعٍ أَوْ لِذِي غُرْمٍ مُفْظِعٍ أَوْ لِذِي دَمٍ مُوجِعٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى ابْن مَاجَه إِلَى قَوْله: «يَوْم الْقِيَامَة»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan (biror narsa) soʻradi. U zot: «Uyingda biror narsa yoʻqmi?» dedilar. U: «Bor, bir boʻlagini kiyib, bir boʻlagini (yerga) toʻshaydigan gilamimiz va undan suv ichadigan bir yogʻoch kosamiz bor», dedi. U zot: «Ularni menga olib kel», dedilar. U ikkalasini olib keldi. Rasululloh ﷺ ularni qoʻllariga olib: «Bu ikkalasini kim sotib oladi?» dedilar. Bir kishi: «Men ularni bir dirhamga olaman», dedi. U zot ikki yoki uch marta: «Bir dirhamdan ortiq beradigan kim bor?» dedilar. Bir kishi: «Men ularni ikki dirhamga olaman», dedi. U zot ularni oʻshanga berib, ikki dirhamni oldilar va uni ansoriyga berib: «Bularning biriga taom sotib olib, ahlingga (yetkazib) qoʻy, ikkinchisiga bolta sotib olib, menga olib kel», dedilar. U boltani olib keldi. Rasululloh ﷺ unga oʻz qoʻllari bilan bir dasta mahkamladilar, soʻng unga: «Bor, oʻtin terib sotgin, oʻn besh kungacha seni koʻrmay», dedilar. U kishi oʻtin terib sotgani ketdi va oʻn dirham topib keldi. Uning bir qismiga kiyim, bir qismiga taom sotib oldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu sen uchun qiyomat kuni soʻrash (izi) yuzingda dogʻ boʻlib kelishidan koʻra yaxshiroqdir. Albatta, soʻrash faqat uch kishiga — qattiq faqirlikka tushgan, yoki ogʻir qarzga botgan, yoki alamli qon (xunbaho)ga giriftor boʻlgan kishiga(gina) joiz boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан (бирор нарса) сўради. У зот: «Уйингда бирор нарса йўқми?» дедилар. У: «Бор, бир бўлагини кийиб, бир бўлагини (ерга) тўшайдиган гиламимиз ва ундан сув ичадиган бир ёғоч косамиз бор», деди. У зот: «Уларни менга олиб кел», дедилар. У иккаласини олиб келди. Расулуллоҳ ﷺ уларни қўлларига олиб: «Бу иккаласини ким сотиб олади?» дедилар. Бир киши: «Мен уларни бир дирҳамга оламан», деди. У зот икки ёки уч марта: «Бир дирҳамдан ортиқ берадиган ким бор?» дедилар. Бир киши: «Мен уларни икки дирҳамга оламан», деди. У зот уларни ўшанга бериб, икки дирҳамни олдилар ва уни ансорийга бериб: «Буларнинг бирига таом сотиб олиб, аҳлингга (етказиб) қўй, иккинчисига болта сотиб олиб, менга олиб кел», дедилар. У болтани олиб келди. Расулуллоҳ ﷺ унга ўз қўллари билан бир даста маҳкамладилар, сўнг унга: «Бор, ўтин териб сотгин, ўн беш кунгача сени кўрмай», дедилар. У киши ўтин териб сотгани кетди ва ўн дирҳам топиб келди. Унинг бир қисмига кийим, бир қисмига таом сотиб олди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу сен учун қиёмат куни сўраш (изи) юзингда доғ бўлиб келишидан кўра яхшироқдир. Албатта, сўраш фақат уч кишига — қаттиқ фақирликка тушган, ёки оғир қарзга ботган, ёки аламли қон (хунбаҳо)га гирифтор бўлган кишига(гина) жоиз бўлади», дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا أَوْ يَزْرَعُ زَرْعًا فَيَأْكُلُ مِنْهُ إِنْسَانٌ أَوْ طَيْرٌ أَوْ بَهِيمَةٌ إِلَّا كَانَت لَهُ صَدَقَة»
وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ عَنْ جَابِرٍ: «وَمَا سُرِقَ مِنْهُ لَهُ صَدَقَة»
Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Qaysi bir musulmon bir nihol eksa yoki bir ekin eksa-yu, undan biror inson, qush yoki hayvon yesa, bu albatta uning uchun sadaqa boʻlmay qolmaydi», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Ayyub, Jobir, Ummu Mubashshir va Zayd ibn Xoliddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi hasan sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Қайси бир мусулмон бир ниҳол экса ёки бир экин экса-ю, ундан бирор инсон, қуш ёки ҳайвон еса, бу албатта унинг учун садақа бўлмай қолмайди», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Айюб, Жобир, Умму Мубашшир ва Зайд ибн Холиддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الصَّدَقَةَ لَتُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ وَتَدْفَعُ مِيتَةَ السَّوْءِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sadaqa Rabbning gʻazabini oʻchiradi va yomon oʻlimni daf etadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻnalishdan hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, садақа Раббнинг ғазабини ўчиради ва ёмон ўлимни даф этади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўналишдан ҳасан ғарибдир.
وَعَن أنس بن مَالك عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ الْأَرْضَ جَعَلَتْ تَمِيدُ فَخَلَقَ الْجِبَالَ فَقَالَ بِهَا عَلَيْهَا فَاسْتَقَرَّتْ فَعَجِبَتِ الْمَلَائِكَةُ مِنْ شِدَّةِ الْجِبَالِ فَقَالُوا يَا رَبِّ هَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنِ الْجِبَالِ قَالَ نعم الْحَدِيد قَالُوا يَا رَبِّ هَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الْحَدِيدِ قَالَ نَعَمِ النَّارُ فَقَالُوا يَا رب هَل من خلقك شَيْء أَشد من النَّار قَالَ نعم المَاء قَالُوا يَا رب فَهَل مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الْمَاءِ قَالَ نَعَمِ الرِّيحُ فَقَالُوا يَا رَبِّ هَلْ مِنْ خَلْقِكَ شَيْءٌ أَشَدُّ مِنَ الرِّيحِ قَالَ نَعَمِ ابْن آدم تصدق بِصَدقَة بِيَمِينِهِ يخفيها من شِمَالِهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
وَذُكِرَ حَدِيثُ مُعَاذٍ: «الصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ» . فِي كتاب الْإِيمَان
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh yerni yaratganda, u tebrana boshladi. Shunda U togʻlarni yaratdi va ularni uning ustiga qoʻydi, shu bilan u qaror topdi. Farishtalar togʻlarning qattiqligidan hayratga tushib: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan togʻlardan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, temir›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan temirdan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, olov›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan olovdan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, suv›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan suvdan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, shamol›, dedi. Ular: ‹Ey Rabbim, yaratganlaringdan shamoldan ham qattiqrogʻi bormi?› dedilar. U: ‹Ha, oʻng qoʻli bilan sadaqa berib, uni chap qoʻlidan yashiradigan odam farzandi›, dedi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina marfuʼ holatda bilamiz.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ ерни яратганда, у тебрана бошлади. Шунда У тоғларни яратди ва уларни унинг устига қўйди, шу билан у қарор топди. Фаришталар тоғларнинг қаттиқлигидан ҳайратга тушиб: ‹Эй Раббим, яратганларингдан тоғлардан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, темир›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан темирдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, олов›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан оловдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, сув›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан сувдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, шамол›, деди. Улар: ‹Эй Раббим, яратганларингдан шамолдан ҳам қаттиқроғи борми?› дедилар. У: ‹Ҳа, ўнг қўли билан садақа бериб, уни чап қўлидан яширадиган одам фарзанди›, деди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина марфуъ ҳолатда биламиз.
عَن أنس بن مَالك قَالَ: كَانَ أَبُو طَلْحَة أَكثر أَنْصَارِي بِالْمَدِينَةِ مَالًا مِنْ نَخْلٍ وَكَانَ أَحَبُّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بيرحاء وَكَانَت مُسْتَقْبل الْمَسْجِدَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ قَالَ أنس فَلَمَّا نزلت (لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ)
قَامَ أَبُو طَلْحَة فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُول: (لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ)
وَإِنَّ أَحَبَّ مَالِي إِلَيَّ بَيْرَحَاءُ وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لله أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ أَرَاكَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بَخٍ بَخٍ ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ وَقَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ وَإِنَّى أَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الْأَقْرَبِينَ» . فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَسَّمَهَا أَبُو طَلْحَة فِي أَقَاربه وَفِي بني عَمه
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Talha Madinada ansorlar ichida xurmozor (moli) eng koʻ p (boy) edi; uning moli ichida unga eng suyuklisi — Bayrahoʼ (bogʻ i) edi; u masjidning roʼparasida edi; Rasululloh ﷺ unga kirar va undagi pokiza suvdan ichar edilar. Anas aytdi: «‹Sevgan (mahbub) narsalaringizdan infoq qilmaguningizgacha, hargiz birrga (yaxshilikka) erishmaysiz› (degan oyat) (Oli Imron surasi, 92) nozil boʻ lganda, Abu Talha turib: ‹Ey Allohning Rasuli, albatta Alloh: ‹Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizgacha, hargiz birrga erishmaysiz› (Oli Imron, 92) deyapti; mening molim ichida menga eng suyuklisi — Bayrahoʼ(dir); u — Alloh (yoʻ li) uchun sadaqa(dir); men uning birrini (savobini) va Alloh huzurida (saqlangan) zaxirasini umid qilaman; bas, uni, ey Allohning Rasuli, Alloh sizga koʻ rsatgan joyga qoʻ ying› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Bah! Bu — foydali (rabih) — yoki: ketuvchi (royih) (Abdulloh shubha qildi) — mol(dir); men aytgan (gap)ingni eshitdim; men uni yaqin qarindoshlaringga (sarflash)ni (toʻ gʻ ri) koʻ ryapman› dedilar. Abu Talha: ‹(Shunday) qilaman, ey Allohning Rasuli› dedi va uni oʻ z qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi.» (Ismoil va Yahyo ibn Yahyo: ‹royih (ketuvchi)› (dedi).)(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Талҳа Мадинада ансорлар ичида хурмозор (моли) энг кў п (бой) эди; унинг моли ичида унга энг суюклиси — Байраҳў (боғ и) эди; у масжиднинг рўпарасида эди; Расулуллоҳ ﷺ унга кирар ва ундаги покиза сувдан ичар эдилар. Анас айтди: «‹Севган (маҳбуб) нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизгача, ҳаргиз биррга (яхшиликка) эришмайсиз› (деган оят) (Оли Имрон сураси, 92) нозил бў лганда, Абу Талҳа туриб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Аллоҳ: ‹Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизгача, ҳаргиз биррга эришмайсиз› (Оли Имрон, 92) деяпти; менинг молим ичида менга энг суюклиси — Байраҳў(дир); у — Аллоҳ (йў ли) учун садақа(дир); мен унинг биррини (савобини) ва Аллоҳ ҳузурида (сақланган) захирасини умид қиламан; бас, уни, эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ сизга кў рсатган жойга қў йинг› деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Баҳ! Бу — фойдали (рабиҳ) — ёки: кетувчи (ройиҳ) (Абдуллоҳ шубҳа қилди) — мол(дир); мен айтган (гап)ингни эшитдим; мен уни яқин қариндошларингга (сарфлаш)ни (тў ғ ри) кў ряпман› дедилар. Абу Талҳа: ‹(Шундай) қиламан, эй Аллоҳнинг Расули› деди ва уни ў з қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади.» (Исмоил ва Яҳё ибн Яҳё: ‹ройиҳ (кетувчи)› (деди).)
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ أَنْ تُشْبِعَ كَبِدًا جَائِعًا» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqaning eng afzali och qorinni toʻydirishingdir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақанинг энг афзали оч қоринни тўйдиришингдир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: دَخَلَ رَمَضَانُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ هَذَا الشَّهْرَ قَدْ حَضَرَكُمْ وَفِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مَنْ أَلْفِ شَهْرٍ مَنْ حُرِمَهَا فَقَدْ حُرِمَ الْخَيْرَ كُلَّهُ وَلَا يُحْرَمُ خَيْرَهَا إِلَّا كل محروم» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ramazon kirdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu oy sizlarga keldi. Unda ming oydan koʻra xayrliroq bir kecha bor. Kim undan mahrum boʻlsa, butun yaxshilikdan mahrum boʻlibdi. Uning yaxshiligidan faqat mahrum kishigina mahrum boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рамазон кирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу ой сизларга келди. Унда минг ойдан кўра хайрлироқ бир кеча бор. Ким ундан маҳрум бўлса, бутун яхшиликдан маҳрум бўлибди. Унинг яхшилигидан фақат маҳрум кишигина маҳрум бўлади», дедилар.
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بركَة»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bor», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бор», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُفْطِرُ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَى رطبات فَإِن لم تكن فتميرات فإنلم تكن تُمَيْرَات حسى حَسَوَاتٍ مِنْ مَاءٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيب
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ namoz oʻqishdan oldin bir necha dona yangi xurmo bilan iftor qilar edilar. Agar yangi xurmo boʻlmasa, quruq xurmo bilan, agar quruq xurmo ham boʻlmasa, bir necha qultum suv ichib (iftor qilar) edilar.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Iso aytdi: Rasululloh ﷺ qishda quruq xurmolar bilan, yozda esa suv bilan iftor qilar edilar, deb ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ намоз ўқишдан олдин бир неча дона янги хурмо билан ифтор қилар эдилар. Агар янги хурмо бўлмаса, қуруқ хурмо билан, агар қуруқ хурмо ҳам бўлмаса, бир неча қултум сув ичиб (ифтор қилар) эдилар.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Исо айтди: Расулуллоҳ ﷺ қишда қуруқ хурмолар билан, ёзда эса сув билан ифтор қилар эдилар, деб ҳам ривоят қилинган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " اشتكيت عَيْني أَفَأَكْتَحِلُ وَأَنَا صَائِمٌ؟ قَالَ: «نَعَمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ وَأَبُو عَاتِكَةَ الرَّاوِي يضعف
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Koʻzim ogʻriyapti, roʻzador holimda surma qoʻysam boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Кўзим оғрияпти, рўзадор ҳолимда сурма қўйсам бўладими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَمْ مِنْ صَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ صِيَامِهِ إِلَّا الظَّمَأُ وَكَمْ مِنْ قَائِمٍ لَيْسَ لَهُ من قِيَامه إِلَّا السهر» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sochi toʻzigan, changga belangan, ikki eski kiyimli, hech kim eʼtibor bermaydigan qanchadan-qancha (kishilar) borki, agar Alloh nomi bilan qasam ichsalar, Alloh uni albatta amalga oshiradi. Baroʼ ibn Molik ham ana shulardandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu vajhdan hasan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сочи тўзиган, чангга беланган, икки эски кийимли, ҳеч ким эътибор бермайдиган қанчадан-қанча (кишилар) борки, агар Аллоҳ номи билан қасам ичсалар, Аллоҳ уни албатта амалга оширади. Барў ибн Молик ҳам ана шулардандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу важҳдан ҳасан ғарибдир.
وَعَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ قَالَ: سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ: كُنْتُمْ تَكْرَهُونَ الْحِجَامَةَ لِلصَّائِمِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ: لَا إِلَّا مِنْ أَجْلِ الضَّعْفِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: ‹Rasululloh ﷺ zamonlarida roʻzador kishiga hijoma (qon oldirish) qildirishni makruh sanarmidingizlar?› deb soʻralganda, u: «Yoʻq, faqat kuchsizlanib qolish sababidangina», deb javob berdi. Buxoriy rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: ‹Расулуллоҳ ﷺ замонларида рўзадор кишига ҳижома (қон олдириш) қилдиришни макруҳ санармидингизлар?› деб сўралганда, у: «Йўқ, фақат кучсизланиб қолиш сабабидангина», деб жавоб берди. Бухорий ривоят қилган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَنَزَلْنَا مَنْزِلًا فِي وم حَارٍّ فَسَقَطَ الصَّوَّامُونَ وَقَامَ الْمُفْطِرُونَ فَضَرَبُوا الْأَبْنِيَةَ وَسَقَوُا الرِّكَابَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ذَهَبَ الْمُفْطِرُونَ الْيَوْمَ بِالْأَجْرِ»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz safarda Nabiy ﷺ bilan birga edik. Bizdan baʼzimiz roʻzador, baʼzimiz roʻzasiz edik. Issiq kunda bir manzilga tushdik. Bizdan eng koʻp soya egasi choponi bor kishi edi; baʼzimiz quyoshdan qoʻli bilan soyalanardik. Roʻzadorlar (holsizlikdan) yiqildilar, roʻzasizlar esa turib chodirlarni tikdilar va ulovlarni sugʻordilar. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Bugun roʻzasizlar ajrni olib ketdilar›, dedilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз сафарда Набий ﷺ билан бирга эдик. Биздан баъзимиз рўзадор, баъзимиз рўзасиз эдик. Иссиқ кунда бир манзилга тушдик. Биздан энг кўп соя эгаси чопони бор киши эди; баъзимиз қуёшдан қўли билан сояланардик. Рўзадорлар (ҳолсизликдан) йиқилдилар, рўзасизлар эса туриб чодирларни тикдилар ва уловларни суғордилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бугун рўзасизлар ажрни олиб кетдилар›, дедилар».
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُمِّ سُلَيْمٍ فَأَتَتْهُ بِتَمْرٍ وَسَمْنٍ فَقَالَ: «أَعِيدُوا سَمْنَكُمْ فِي سِقَائِهِ وَتَمْرَكُمْ فِي وِعَائِهِ فَإِنِّي صَائِمٌ» . ثُمَّ قَامَ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ فَصَلَّى غَيْرَ الْمَكْتُوبَةِ فَدَعَا لأم سليم وَأهل بَيتهَا. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Ummu Sulaymni ziyorat qildi va u (Ummu Sulaym) u zotga xurmo hamda yogʻ (saryogʻ) qoʻydi. Paygʻambar ﷺ: «Yogʻ va xurmoni oʻz idishlariga (qaytarib) qoʻy — chunki men roʻzadorman», — dedilar. Soʻng u zot uning uyining bir joyida turib, nafl namoz oʻqidi va Ummu Sulaym hamda uning oilasi uchun yaxshilik (duo) qildi. Soʻng Ummu Sulaym: «Yo Rasululloh, mening (bugun) bir maxsus iltimosim bor», — dedi. U zot: «U nima?» — dedilar. U: «Xizmatkoring Anas (uchun duo qiling)», — dedi. Bas, Allohning Rasuli ﷺ dunyo va Oxiratning — men uchun (Allohdan) soʻramagan — biror yaxshiligini qoldirmadi va: «Allohim! Unga (Anasga) mol-mulk va farzandlar ber hamda unga barakat ber», — dedilar. Shunday qilib, men ansorlarning eng badavlatlaridan biriman va qizim Umayna menga — Hajjoj Basraga kelganda, mening avlodimdan 120 dan ortigʻi dafn etilgan edi, — deb aytdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Умму Сулаймни зиёрат қилди ва у (Умму Сулайм) у зотга хурмо ҳамда ёғ (сарёғ) қўйди. Пайғамбар ﷺ: «Ёғ ва хурмони ўз идишларига (қайтариб) қўй — чунки мен рўзадорман», — дедилар. Сўнг у зот унинг уйининг бир жойида туриб, нафл намоз ўқиди ва Умму Сулайм ҳамда унинг оиласи учун яхшилик (дуо) қилди. Сўнг Умму Сулайм: «Ё Расулуллоҳ, менинг (бугун) бир махсус илтимосим бор», — деди. У зот: «У нима?» — дедилар. У: «Хизматкоринг Анас (учун дуо қилинг)», — деди. Бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ дунё ва Охиратнинг — мен учун (Аллоҳдан) сўрамаган — бирор яхшилигини қолдирмади ва: «Аллоҳим! Унга (Анасга) мол-мулк ва фарзандлар бер ҳамда унга баракат бер», — дедилар. Шундай қилиб, мен ансорларнинг энг бадавлатларидан бириман ва қизим Умайна менга — Ҳажжож Басрага келганда, менинг авлодимдан 120 дан ортиғи дафн этилган эди, — деб айтди.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا كَانَ لَيْلَةُ الْقَدْرِ نزل جِبْرِيل عَلَيْهِ السَّلَام فِي كُبْكُبَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ يُصَلُّونَ عَلَى كُلِّ عَبْدٍ قَائِمٍ أَوْ قَاعِدٍ يَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ عِيدِهِمْ يَعْنِي يَوْمَ فِطْرِهِمْ بَاهَى بِهِمْ مَلَائِكَتَهُ فَقَالَ: يَا مَلَائِكَتِي مَا جَزَاءُ أَجِيرٍ وَفَّى عَمَلَهُ؟ قَالُوا: رَبَّنَا جَزَاؤُهُ أَنْ يُوَفَّى أَجْرَهُ. قَالَ: مَلَائِكَتِي عَبِيدِي وَإِمَائِي قَضَوْا فَرِيضَتِي عَلَيْهِمْ ثُمَّ خَرَجُوا يَعُجُّونَ إِلَى الدُّعَاءِ وَعِزَّتِي وَجَلَالِي وَكَرَمِي وَعُلُوِّي وَارْتِفَاعِ مَكَاني لأجيبنهم. فَيَقُول: ارْجعُوا فقد غَفَرْتُ لَكُمْ وَبَدَّلْتُ سَيِّئَاتِكُمْ حَسَنَاتٍ. قَالَ: فَيَرْجِعُونَ مَغْفُورًا لَهُمْ ". رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qadr kechasi boʻlganda Jibril (alayhissalom) farishtalardan bir jamoat bilan tushadi. Ular Alloh azza va jallani zikr qilib turgan yoki oʻtirgan har bir bandaga (rahmat tilab) duo qiladilar. Ularning hayit kuni, yaʼni fitr (ogʻiz ochar) kuni kelganda, Alloh farishtalari oldida ular bilan faxrlanib: ‹Ey farishtalarim, ishini toʻliq ado etgan yollangan ishchining mukofoti nima?› deydi. Ular: ‹Ey Robbimiz, uning mukofoti haqini toʻliq olishidir›, deyishadi. U: ‹Ey farishtalarim, erkak va ayol bandalarim ularga farz qilganimni ado etishdi, soʻng duoga ovoz koʻtargan holda chiqishdi. Izzatim, jaloliim, karamim, ulugʻligim va martabamning yuksakligiga qasamki, albatta ularga javob beraman›, deydi. Soʻng: ‹Qaytinglar, sizlarni magʻfirat qildim va yomonliklaringizni yaxshiliklarga almashtirdim›, deydi. Bas, ular magʻfirat qilingan holda qaytishadi», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қадр кечаси бўлганда Жибрил (алайҳиссалом) фаришталардан бир жамоат билан тушади. Улар Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилиб турган ёки ўтирган ҳар бир бандага (раҳмат тилаб) дуо қиладилар. Уларнинг ҳайит куни, яъни фитр (оғиз очар) куни келганда, Аллоҳ фаришталари олдида улар билан фахрланиб: ‹Эй фаришталарим, ишини тўлиқ адо этган ёлланган ишчининг мукофоти нима?› дейди. Улар: ‹Эй Роббимиз, унинг мукофоти ҳақини тўлиқ олишидир›, дейишади. У: ‹Эй фаришталарим, эркак ва аёл бандаларим уларга фарз қилганимни адо этишди, сўнг дуога овоз кўтарган ҳолда чиқишди. Иззатим, жалолиим, карамим, улуғлигим ва мартабамнинг юксаклигига қасамки, албатта уларга жавоб бераман›, дейди. Сўнг: ‹Қайтинглар, сизларни мағфират қилдим ва ёмонликларингизни яхшиликларга алмаштирдим›, дейди. Бас, улар мағфират қилинган ҳолда қайтишади», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْتَكِفُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فَلَمْ يَعْتَكِفْ عَامًا. فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الْمقبل اعْتكف عشْرين. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
وَرَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ عَنْ أَبِي بن كَعْب
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida iʼtikof oʻtirardilar. Bir yili iʼtikof oʻtirmadilar, keyingi yili boʻlganda esa yigirma (kun) iʼtikof oʻtirdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Anas ibn Molik hadisidan hasan sahih gʻaribdir. Iʼtikof oʻtirgan kishi niyat qilganini bajarib boʻlmasdan iʼtikofini uzib qoʻysa (nima boʻlishi) haqida ilm ahli ixtilof qilgan. Baʼzi ilm ahli: iʼtikofini buzsa, qazosini bajarish vojib boʻladi, deyishgan va Nabiy ﷺ iʼtikofidan chiqib, Shavvolda oʻn kun iʼtikof oʻtirganlari haqidagi hadisni dalil qilishgan. Bu Molikning soʻzidir. Baʼzilari esa: agar uning zimmasida iʼtikof nazri yoki oʻziga vojib qilib olgan biror narsa boʻlmay, nafl (iʼtikof) oʻtirgan boʻlsa-yu chiqib ketsa, qazosini bajarish vojib emas, faqat oʻz ixtiyori bilan xohlasa (bajarsa boʻladi), deyishgan. Bu Shofiʼiyning soʻzidir. Shofiʼiy: kirmasliging ixtiyoringda boʻlgan har bir amalga kirsang-u soʻng undan chiqsang, qazosini bajarish vojib emas, faqat haj va umradan boshqa, dedi. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида иътикоф ўтирардилар. Бир йили иътикоф ўтирмадилар, кейинги йили бўлганда эса йигирма (кун) иътикоф ўтирдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Анас ибн Молик ҳадисидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Иътикоф ўтирган киши ният қилганини бажариб бўлмасдан иътикофини узиб қўйса (нима бўлиши) ҳақида илм аҳли ихтилоф қилган. Баъзи илм аҳли: иътикофини бузса, қазосини бажариш вожиб бўлади, дейишган ва Набий ﷺ иътикофидан чиқиб, Шавволда ўн кун иътикоф ўтирганлари ҳақидаги ҳадисни далил қилишган. Бу Моликнинг сўзидир. Баъзилари эса: агар унинг зиммасида иътикоф назри ёки ўзига вожиб қилиб олган бирор нарса бўлмай, нафл (иътикоф) ўтирган бўлса-ю чиқиб кетса, қазосини бажариш вожиб эмас, фақат ўз ихтиёри билан хоҳласа (бажарса бўлади), дейишган. Бу Шофиъийнинг сўзидир. Шофиъий: кирмаслигинг ихтиёрингда бўлган ҳар бир амалга кирсанг-у сўнг ундан чиқсанг, қазосини бажариш вожиб эмас, фақат ҳаж ва умрадан бошқа, деди. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ هَذِهِ السُّورَةَ: (قُلْ هُوَ الله أحد)
قَالَ: إِنَّ حُبَّكَ إِيَّاهَا أَدْخَلَكَ الْجَنَّةَ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وروى البُخَارِيّ مَعْنَاهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Qubo masjidida ularga imomlik qilar edi. U namozda ularga oʻqiydigan har bir surani boshlaganida, avval {Qul huvallohu ahad}ni boshlab uni tamomlar, soʻng u bilan birga boshqa bir surani oʻqir edi. U buni har bir rakaatda qilar edi. Sheriklari unga gapirib: «Sen bu surani oʻqiysan, soʻng (yana) boshqa sura oʻqimaguningcha uni oʻzingga kifoya deb bilmaysan. Yo uni (yolgʻiz) oʻqi, yo uni qoʻyib boshqa sura oʻqi», dedilar. U: «Men uni tark etmayman. Agar shu (sura) bilan sizlarga imomlik qilishimni xohlasangiz, qilaman; agar yoqtirmasangiz, sizlarni tark etaman», dedi. Ular uni oʻzlarining eng afzali deb bilishar va undan boshqasi imomlik qilishini yoqtirmas edilar. Nabiy ﷺ ularning oldiga kelganlarida, unga bu xabarni aytishdi. Shunda u zot: «Ey falon, sheriklaring buyurayotgan narsadan seni nima toʻsadi? Va bu surani har bir rakaatda oʻqishingga seni nima undaydi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, men uni sevaman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta uni sevganliging seni jannatga kiritdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan, Ubaydulloh ibn Umar hadisidan, u Sobit al-Bunoniydan (rivoyatida) hasan gʻarib sahihdir. Muborak ibn Fazola ham Sobitdan, u Anasdan rivoyat qilganki, bir kishi: «Yo Rasululloh, men bu {Qul huvallohu ahad} surasini sevaman», dedi. Shunda u zot: «Albatta sening uni sevishing seni jannatga kiritadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Қубо масжидида уларга имомлик қилар эди. У намозда уларга ўқийдиган ҳар бир сурани бошлаганида, аввал {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни бошлаб уни тамомлар, сўнг у билан бирга бошқа бир сурани ўқир эди. У буни ҳар бир ракаатда қилар эди. Шериклари унга гапириб: «Сен бу сурани ўқийсан, сўнг (яна) бошқа сура ўқимагунингча уни ўзингга кифоя деб билмайсан. Ё уни (ёлғиз) ўқи, ё уни қўйиб бошқа сура ўқи», дедилар. У: «Мен уни тарк этмайман. Агар шу (сура) билан сизларга имомлик қилишимни хоҳласангиз, қиламан; агар ёқтирмасангиз, сизларни тарк этаман», деди. Улар уни ўзларининг энг афзали деб билишар ва ундан бошқаси имомлик қилишини ёқтирмас эдилар. Набий ﷺ уларнинг олдига келганларида, унга бу хабарни айтишди. Шунда у зот: «Эй фалон, шерикларинг буюраётган нарсадан сени нима тўсади? Ва бу сурани ҳар бир ракаатда ўқишингга сени нима ундайди?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мен уни севаман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта уни севганлигинг сени жаннатга киритди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан, Убайдуллоҳ ибн Умар ҳадисидан, у Собит ал-Бунонийдан (ривоятида) ҳасан ғариб саҳиҳдир. Муборак ибн Фазола ҳам Собитдан, у Анасдан ривоят қилганки, бир киши: «Ё Расулуллоҳ, мен бу {Қул ҳуваллоҳу аҳад} сурасини севаман», деди. Шунда у зот: «Албатта сенинг уни севишинг сени жаннатга киритади», дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ لِكُلِّ شَيْءٍ قَلْبًا وَقَلْبُ الْقُرْآنِ (يس)
وَمَنْ قَرَأَ (يس)
كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِقِرَاءَتِهَا قِرَاءَةَ الْقُرْآنِ عَشْرَ مَرَّاتٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, har bir narsaning qalbi bor, Qurʼonning qalbi esa Yosindir. Kim Yosinni oʻqisa, Alloh unga uni oʻqigani uchun Qurʼonni oʻn marta oʻqigan (savobini) yozadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Humayd ibn Abdurrahmonning hadisidangina bilamiz. Basrada Qatodaning hadisini faqat shu jihatdangina biladilar. Horun Abu Muhammad esa nomaʼlum (majhul) shayxdir. Bu bobda Abu Bakr Siddiqdan ham (rivoyat) bor, biroq u isnodi jihatidan sahih emas, uning isnodi zaifdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, ҳар бир нарсанинг қалби бор, Қуръоннинг қалби эса Ёсиндир. Ким Ёсинни ўқиса, Аллоҳ унга уни ўқигани учун Қуръонни ўн марта ўқиган (савобини) ёзади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ҳумайд ибн Абдурраҳмоннинг ҳадисидангина биламиз. Басрада Қатоданинг ҳадисини фақат шу жиҳатдангина биладилар. Ҳорун Абу Муҳаммад эса номаълум (мажҳул) шайхдир. Бу бобда Абу Бакр Сиддиқдан ҳам (ривоят) бор, бироқ у исноди жиҳатидан саҳиҳ эмас, унинг исноди заифдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.
وَعَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَتَيْ مَرَّةٍ (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ)
مُحِيَ عَنْهُ ذُنُوبُ خَمْسِينَ سَنَةً إِلَّا أَنْ يَكُونَ عَلَيْهِ دَيْنٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَفِي رِوَايَتِهِ «خَمْسِينَ مَرَّةٍ» وَلَمْ يَذْكُرْ «إِلَّا أَنْ يَكُونَ عَلَيْهِ دين»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim har kuni {Qul huvallohu ahad}ni ikki yuz marta oʻqisa, undan ellik yillik gunohlar oʻchiriladi, faqat uning zimmasida qarz boʻlmasa», dedilar. Yana shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadi): U zot: «Kim oʻrniga (uxlash uchun) yotmoqchi boʻlib, oʻng yoni bilan yotsa, soʻng {Qul huvallohu ahad}ni yuz marta oʻqisa, qiyomat kuni boʻlganida Robb unga: ‹Ey bandam, oʻng tomoningdan jannatga kir›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Sobitdan, u Anasdan (rivoyatida) gʻaribdir. Bu hadis Sobitdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким ҳар куни {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни икки юз марта ўқиса, ундан эллик йиллик гуноҳлар ўчирилади, фақат унинг зиммасида қарз бўлмаса», дедилар. Яна шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинади): У зот: «Ким ўрнига (ухлаш учун) ётмоқчи бўлиб, ўнг ёни билан ётса, сўнг {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни юз марта ўқиса, қиёмат куни бўлганида Робб унга: ‹Эй бандам, ўнг томонингдан жаннатга кир›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Собитдан, у Анасдан (ривоятида) ғарибдир. Бу ҳадис Собитдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
وَعَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مِنْ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ عَلَى فِرَاشِهِ فَنَامَ عَلَى يَمِينِهِ ثُمَّ قَرَأَ مِائَةَ مَرَّةٍ (قل هُوَ الله أحد)
إِذا كَانَ يَوْم الْقِيَامَةِ يَقُولُ لَهُ الرَّبُّ: يَا عَبْدِي ادْخُلْ عَلَى يَمِينِكَ الْجَنَّةَ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim har kuni {Qul huvallohu ahad}ni ikki yuz marta oʻqisa, undan ellik yillik gunohlar oʻchiriladi, faqat uning zimmasida qarz boʻlmasa», dedilar. Yana shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadi): U zot: «Kim oʻrniga (uxlash uchun) yotmoqchi boʻlib, oʻng yoni bilan yotsa, soʻng {Qul huvallohu ahad}ni yuz marta oʻqisa, qiyomat kuni boʻlganida Robb unga: ‹Ey bandam, oʻng tomoningdan jannatga kir›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Sobitdan, u Anasdan (rivoyatida) gʻaribdir. Bu hadis Sobitdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким ҳар куни {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни икки юз марта ўқиса, ундан эллик йиллик гуноҳлар ўчирилади, фақат унинг зиммасида қарз бўлмаса», дедилар. Яна шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинади): У зот: «Ким ўрнига (ухлаш учун) ётмоқчи бўлиб, ўнг ёни билан ётса, сўнг {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни юз марта ўқиса, қиёмат куни бўлганида Робб унга: ‹Эй бандам, ўнг томонингдан жаннатга кир›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Собитдан, у Анасдан (ривоятида) ғарибдир. Бу ҳадис Собитдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ: «إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ» قَالَ: آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ؟ قَالَ: «نَعَمْ» . قَالَ: وَقَدْ ذُكِرْتُ عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ؟ قَالَ: «نَعَمْ» . فَذَرَفَتْ عَيْنَاهُ. وَفِي رِوَايَةٍ: " إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ (لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا)
قَالَ: وَسَمَّانِي؟ قَالَ: «نَعَمْ» . فَبَكَى
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ubay ibn Kaʼbga: «Albatta, Alloh menga senga {Lam yakunillaziyna kafaru} (surasini) qiroat qilib berishimni buyurdi», dedilar. U: «Meni nom bilan aytdimi?», dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda u yigʻlab yubordi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadis Ubay ibn Kaʼbdan ham rivoyat qilingan boʻlib, u: «Nabiy ﷺ menga (shunday) dedilar», deb shunga oʻxshashini zikr qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Убай ибн Каъбга: «Албатта, Аллоҳ менга сенга {Лам якуниллазийна кафару} (сурасини) қироат қилиб беришимни буюрди», дедилар. У: «Мени ном билан айтдими?», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда у йиғлаб юборди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Убай ибн Каъбдан ҳам ривоят қилинган бўлиб, у: «Набий ﷺ менга (шундай) дедилар», деб шунга ўхшашини зикр қилган.
وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: أَنَّ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّامِ فِي فَتْحِ أَرْمِينِيَّةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَأَفْزَعَ حُذَيْفَةَ اخْتِلَافُهُمْ فِي الْقِرَاءَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لِعُثْمَانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الْأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ اخْتِلَافَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ بِهَا حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ فَأَمَرَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزبير وَسَعِيد بن الْعَاصِ وَعبد الرَّحْمَن بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَسَخُوهَا فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ عُثْمَانُ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلَاثِ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ فِي شَيْءٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى إِذَا نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ رَدَّ عُثْمَانُ الصُّحُفَ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِمَّا نَسَخُوا وَأَمَرَ بِمَا سِوَاهُ مِنَ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ صَحِيفَةٍ أَوْ مُصْحَفٍ أَنْ يُحْرَقَ قَالَ ابْن شهَاب وَأَخْبرنِي خَارِجَة بن زيد بن ثَابت سَمِعَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنَ الْأَحْزَابِ حِينَ نَسَخْنَا الْمُصْحَفَ قَدْ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهَا فَالْتَمَسْنَاهَا فَوَجَدْنَاهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيِّ (مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا الله عَلَيْهِ)
فَأَلْحَقْنَاهَا فِي سُورَتِهَا فِي الْمُصْحَفِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Huzayfa ibnul-Yamon Usmonning oldigʻa keldi — u (Huzayfa) Iroq ahli bilan (birga) Armaniya va Ozarbayjon fathida Shom ahliga qarshi jang qilayotgan edi. Huzayfani ularning qiroatda (oʻqishda) ixtilof qilishi (turlicha oʻqishi) qoʻ rqitdi (tashvishga soldi). Huzayfa Usmonga: «Ey amir al-muʼminin, bu ummatni — ular Kitobda yahudiy va nasorolardek ixtilof qilishidan oldin — (qutqarib) yetib ol», dedi. Shunda Usmon Hafsaga: «Sahifalarni bizga yubor — biz ularni mushaflarga koʻ chiramiz, soʻng senga qaytaramiz», deb (odam) yubordi. Hafsa ularni Usmonga yubordi. U Zayd ibn Sobit, Abdulloh ibn Zubayr, Saʼid ibnul-Os va Abdurrahmon ibnul-Horis ibn Hishomga — ularni mushaflarga koʻ chirishni — buyurdi. Usmon u uch qurayshlik kishiga: «Agar sizlar va Zayd ibn Sobit Qurʼonning biror (narsasida) ixtilof qilsangiz, uni Quraysh tilida yozinglar — chunki u ularning tilida nozil boʻ lgan», dedi; ular shunday qildi. Sahifalarni mushaflarga koʻ chirib boʻ lgach, Usmon sahifalarni Hafsaga qaytardi va har bir ufqqa (oʻ lka)ga — koʻ chirilgan (mushaf)lardan bir mushaf yubordi, hamda undan boshqa — har bir sahifa yoki mushafdagi Qurʼon(ning oʻ zga nusxalari)ni — yoqib (yoʻq qilib) tashlashni buyurdi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Ҳузайфа ибнул-Ямон Усмоннинг олдиға келди — у (Ҳузайфа) Ироқ аҳли билан (бирга) Армания ва Озарбайжон фатҳида Шом аҳлига қарши жанг қилаётган эди. Ҳузайфани уларнинг қироатда (ўқишда) ихтилоф қилиши (турлича ўқиши) қў рқитди (ташвишга солди). Ҳузайфа Усмонга: «Эй амир ал-муъминин, бу умматни — улар Китобда яҳудий ва насоролардек ихтилоф қилишидан олдин — (қутқариб) етиб ол», деди. Шунда Усмон Ҳафсага: «Саҳифаларни бизга юбор — биз уларни мушафларга кў чирамиз, сўнг сенга қайтарамиз», деб (одам) юборди. Ҳафса уларни Усмонга юборди. У Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саъид ибнул-Ос ва Абдурраҳмон ибнул-Ҳорис ибн Ҳишомга — уларни мушафларга кў чиришни — буюрди. Усмон у уч қурайшлик кишига: «Агар сизлар ва Зайд ибн Собит Қуръоннинг бирор (нарсасида) ихтилоф қилсангиз, уни Қурайш тилида ёзинглар — чунки у уларнинг тилида нозил бў лган», деди; улар шундай қилди. Саҳифаларни мушафларга кў чириб бў лгач, Усмон саҳифаларни Ҳафсага қайтарди ва ҳар бир уфққа (ў лка)га — кў чирилган (мушаф)лардан бир мушаф юборди, ҳамда ундан бошқа — ҳар бир саҳифа ёки мушафдаги Қуръон(нинг ў зга нусхалари)ни — ёқиб (йўқ қилиб) ташлашни буюрди.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Duo ibodatning magʻzidir», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дуо ибодатнинг мағзидир», дедилар. Термизий ривоят қилган.
عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لِيَسْأَلْ أَحَدُكُمْ رَبَّهُ حَاجَتَهُ كُلَّهَا حَتَّى يَسْأَلَهُ شِسْعَ نَعله إِذا انْقَطع»
زَادَ فِي رِوَايَةٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ مُرْسَلًا «حَتَّى يَسْأَلَهُ الْمِلْحَ وَحَتَّى يَسْأَلَهُ شِسْعَهُ إِذَا انْقَطع» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz Rabbidan har bir hojatini soʻrasin, hatto poyabzalining ipi uzilsa, uni ham soʻrasin», dedilar. Bu hadis gʻaribdir. Bu hadisni bir necha kishi Jaʼfar ibn Sulaymondan, u Sobit al-Bunoniydan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib, unda Anasni zikr qilmaganlar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз Раббидан ҳар бир ҳожатини сўрасин, ҳатто поябзалининг ипи узилса, уни ҳам сўрасин», дедилар. Бу ҳадис ғарибдир. Бу ҳадисни бир неча киши Жаъфар ибн Сулаймондан, у Собит ал-Бунонийдан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб, унда Анасни зикр қилмаганлар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي الدُّعَاءِ حَتَّى يُرى بياضُ إبطَيْهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni duoda qoʻllarini qoʻltiqlarining oqligi koʻrinadigan darajada koʻtarganlarini koʻrdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни дуода қўлларини қўлтиқларининг оқлиги кўринадиган даражада кўтарганларини кўрдим».