حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَعْنِي إِذَا تَصَدَّقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar ayol erining uyidan sadaqa bersa...» (keyingi hadisga qarang).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар аёл эрининг уйидан садақа берса...» (кейинги ҳадисга қаранг).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَنْفَقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ بَيْتِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ فَلَهَا أَجْرُهَا، وَلِلزَّوْجِ بِمَا اكْتَسَبَ، وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ayol oʻz uyidagi taomdan — Alloh yoʻlida, erining molini buzmagan holda — sadaqa bersa, u buning uchun savob oladi; eri ham (uni) topgani uchun savob oladi; ombor(xazina)chi ham xuddi shunday savob oladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аёл ўз уйидаги таомдан — Аллоҳ йўлида, эрининг молини бузмаган ҳолда — садақа берса, у бунинг учун савоб олади; эри ҳам (уни) топгани учун савоб олади; омбор(хазина)чи ҳам худди шундай савоб олади», — дедилар.
وَقَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ مَعَهَا أَخَاهَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ، فَأَعْمَرَهَا مِنَ التَّنْعِيمِ، وَحَمَلَهَا عَلَى قَتَبٍ. وَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ شُدُّوا الرِّحَالَ فِي الْحَجِّ، فَإِنَّهُ أَحَدُ الْجِهَادَيْنِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ukam Abdurrahmonni men bilan birga — umra (qilish) uchun — Tanʼimga joʻnatdilar va u meni (tuyaning) yuk egariga mindirdi. Umar: «Haj uchun safarga tayyor boʻling — chunki u (haj) ikki jihoddan biridir», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ укам Абдурраҳмонни мен билан бирга — умра (қилиш) учун — Танъимга жўнатдилар ва у мени (туянинг) юк эгарига миндирди. Умар: «Ҳаж учун сафарга тайёр бўлинг — чунки у (ҳаж) икки жиҳоддан биридир», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، أَخْبَرَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، نَرَى الْجِهَادَ أَفْضَلَ الْعَمَلِ، أَفَلاَ نُجَاهِدُ قَالَ " لاَ، لَكِنَّ أَفْضَلَ الْجِهَادِ حَجٌّ مَبْرُورٌ ".
Oisha (roziyallohu anho) — moʻminlarning onasi — rivoyat qiladi: «Yo Rasululloh, biz jihodni eng yaxshi amal deb hisoblaymiz», — dedim. Paygʻambar ﷺ: «(Ayollar uchun) eng yaxshi jihod — haji mabrurdir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) — мўминларнинг онаси — ривоят қилади: «Ё Расулуллоҳ, биз жиҳодни энг яхши амал деб ҳисоблаймиз», — дедим. Пайғамбар ﷺ: «(Аёллар учун) энг яхши жиҳод — ҳажи мабрурдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِحْرَامِهِ حِينَ يُحْرِمُ، وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ.
Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺ ning zavjasi — rivoyat qiladi: Men Rasululloh ﷺ ga — u zot ehrom bogʻlamoqchi boʻlganlarida va ehromdan chiqqanlarida (Kaʼbani tavof qilishdan, yaʼni ifoza tavofidan oldin) — atir (xushboʻylik) surar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺ нинг завжаси — ривоят қилади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га — у зот эҳром боғламоқчи бўлганларида ва эҳромдан чиққанларида (Каъбани тавоф қилишдан, яъни ифоза тавофидан олдин) — атир (хушбўйлик) сурар эдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنِّي لأَعْلَمُ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ. تَابَعَهُ أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ. وَقَالَ شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ، سَمِعْتُ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning talbiyani qanday aytganini bilaman; u (shu edi): «Labbayka-llohumma labbayk, labbayka laa shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, laa shariyka lak».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг талбияни қандай айтганини биламан; у (шу эди): «Лаббайка-ллоҳумма лаббайк, лаббайка лаа шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, лаа шарийка лак».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ، ثُمَّ لاَ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا " فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ، وَدَعِي الْعُمْرَةَ ". فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ ". قَالَتْ فَطَافَ الَّذِينَ كَانُوا أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ حَلُّوا، ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى، وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا.
Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺ ning zavjasi — rivoyat qiladi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan u zotning soʻnggi hajida yoʻlga chiqdik va umra uchun ehrom bogʻladik. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kimda Hadiy (qurbonlik mol) boʻlsa, u umra bilan birga haj uchun ham ehrom bogʻlasin va — ikkalasini (haj va umrani) tugatguncha — ehromdan chiqmasin», — dedilar. Men Makkaga yetib kelganimda, hayzli edim; shuning uchun na Kaʼbani tavof qildim, na Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildim. Men buni Paygʻambar ﷺ ga shikoyat qildim; u zot: «Sochingni yoz va tara, haj uchun (gina) ehrom bogʻla va umrani tark et», — dedilar. Bas, men shunday qildim. Biz hajni bajargach, Paygʻambar ﷺ meni ukam Abdurrahmon ibn Abu Bakr bilan Tanʼimga joʻnatdilar. Bas, men umra qildim. Paygʻambar ﷺ menga: «Bu umra — sening qoldirgan (umrang) oʻrniga», — dedilar. Umra (yaʼni Tamatuʼ haji) uchun ehrom bogʻlaganlar Kaʼbani tavof qildi, Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildi, soʻng ehromdan chiqdi. Minodan qaytgach, ular yana bir (saʼy — Safo bilan Marva orasida) qildi. Haj va umra uchun birga (Qiron haji) ehrom bogʻlaganlar esa faqat bir (saʼy — Safo bilan Marva orasida) qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺ нинг завжаси — ривоят қилади: Биз Пайғамбар ﷺ билан у зотнинг сўнгги ҳажида йўлга чиқдик ва умра учун эҳром боғладик. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кимда Ҳадий (қурбонлик мол) бўлса, у умра билан бирга ҳаж учун ҳам эҳром боғласин ва — иккаласини (ҳаж ва умрани) тугатгунча — эҳромдан чиқмасин», — дедилар. Мен Маккага етиб келганимда, ҳайзли эдим; шунинг учун на Каъбани тавоф қилдим, на Сафо билан Марва орасида (саъй) қилдим. Мен буни Пайғамбар ﷺ га шикоят қилдим; у зот: «Сочингни ёз ва тара, ҳаж учун (гина) эҳром боғла ва умрани тарк эт», — дедилар. Бас, мен шундай қилдим. Биз ҳажни бажаргач, Пайғамбар ﷺ мени укам Абдурраҳмон ибн Абу Бакр билан Танъимга жўнатдилар. Бас, мен умра қилдим. Пайғамбар ﷺ менга: «Бу умра — сенинг қолдирган (умранг) ўрнига», — дедилар. Умра (яъни Таматуъ ҳажи) учун эҳром боғлаганлар Каъбани тавоф қилди, Сафо билан Марва орасида (саъй) қилди, сўнг эҳромдан чиқди. Минодан қайтгач, улар яна бир (саъй — Сафо билан Марва орасида) қилди. Ҳаж ва умра учун бирга (Қирон ҳажи) эҳром боғлаганлар эса фақат бир (саъй — Сафо билан Марва орасида) қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ، وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ، فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ أَوْ جَمَعَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لَمْ يَحِلُّوا حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan (Makkaga) — Paygʻambar ﷺ ning soʻnggi haji yilida — yoʻlga chiqdik. Bizdan baʼzilarimiz faqat umra uchun, baʼzilarimiz haj va umra (ikkalasi) uchun, baʼzilarimiz esa faqat haj uchun ehrom bogʻladi. Rasululloh ﷺ haj uchun ehrom bogʻladi. Bas, kim haj uchun yoki haj va umra (ikkalasi) uchun ehrom bogʻlagan boʻlsa, u — qurbonlik kunigacha — ehromdan chiqmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (Маккага) — Пайғамбар ﷺ нинг сўнгги ҳажи йилида — йўлга чиқдик. Биздан баъзиларимиз фақат умра учун, баъзиларимиз ҳаж ва умра (иккаласи) учун, баъзиларимиз эса фақат ҳаж учун эҳром боғлади. Расулуллоҳ ﷺ ҳаж учун эҳром боғлади. Бас, ким ҳаж учун ёки ҳаж ва умра (иккаласи) учун эҳром боғлаган бўлса, у — қурбонлик кунигача — эҳромдан чиқмади.
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا جَاءَ إِلَى مَكَّةَ دَخَلَ مِنْ أَعْلاَهَا وَخَرَجَ مِنْ أَسْفَلِهَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Makkaga kelganlarida, uning baland tomonidan kirdilar va past tomonidan chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Маккага келганларида, унинг баланд томонидан кирдилар ва паст томонидан чиқдилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَامَ الْفَتْحِ مِنْ كَدَاءٍ، وَخَرَجَ مِنْ كُدًا مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Makka fathi yilida Paygʻambar ﷺ Makkaga Kadoʼdan kirdilar va Makkadan — Makkaning baland qismidagi — Kudoʼdan chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Макка фатҳи йилида Пайғамбар ﷺ Маккага Кадўдан кирдилар ва Маккадан — Макканинг баланд қисмидаги — Кудўдан чиқдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَامَ الْفَتْحِ مِنْ كَدَاءٍ أَعْلَى مَكَّةَ. قَالَ هِشَامٌ وَكَانَ عُرْوَةُ يَدْخُلُ عَلَى كِلْتَيْهِمَا مِنْ كَدَاءٍ وَكُدًا، وَأَكْثَرُ مَا يَدْخُلُ مِنْ كَدَاءٍ، وَكَانَتْ أَقْرَبَهُمَا إِلَى مَنْزِلِهِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Makka fathi yilida Paygʻambar ﷺ Makkaga — Makkaning baland joyidagi — Kadoʼdan kirdilar. (Rivoyatchi Hishom dedi: «Urva (Makkaga) Kadoʼ va Kudoʼ — ikkovidan ham kirar edi va u koʻproq — turar-joyiga yaqinroq boʻlgan — Kadoʼdan kirar edi».)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Макка фатҳи йилида Пайғамбар ﷺ Маккага — Макканинг баланд жойидаги — Кадўдан кирдилар. (Ривоятчи Ҳишом деди: «Урва (Маккага) Кадў ва Кудў — икковидан ҳам кирар эди ва у кўпроқ — турар-жойига яқинроқ бўлган — Кадўдан кирар эди».)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَخْبَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنهم ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا " أَلَمْ تَرَىْ أَنَّ قَوْمَكِ لَمَّا بَنَوُا الْكَعْبَةَ اقْتَصَرُوا عَنْ قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ تَرُدُّهَا عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ. قَالَ " لَوْلاَ حِدْثَانُ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَفَعَلْتُ ". فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ لَئِنْ كَانَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ سَمِعَتْ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أُرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرَكَ اسْتِلاَمَ الرُّكْنَيْنِ اللَّذَيْنِ يَلِيَانِ الْحِجْرَ، إِلاَّ أَنَّ الْبَيْتَ لَمْ يُتَمَّمْ عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ.
Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺ ning zavjasi — rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ unga: «Bilasanmi, sening qavming (Quraysh) Kaʼbani qaytadan qurganda, uni Ibrohim qoʻygan asl poydevoridan qisqartirdi (kichraytirdi)?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, nega siz uni Ibrohim qoʻygan asl poydevorida qaytadan qurmaysiz?» — dedim. U zot: «Agar sening qavming johiliyat davriga yaqin (yaʼni endigina musulmon boʻlgan) boʻlmaganda, men shunday qilar edim», — deb javob berdilar. Rivoyatchi Abdulloh (ibn Umar) dedi: «Oisha buni Rasululloh ﷺ dan eshitgan boʻlishi kerak — chunki menimcha, Rasululloh ﷺ qoʻllarini Kaʼbaning Hijr roʻparasidagi ikki burchagiga — faqat Kaʼba Ibrohim qoʻygan asl poydevorida qaytadan qurilmagani uchun — qoʻymagan edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺ нинг завжаси — ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Биласанми, сенинг қавминг (Қурайш) Каъбани қайтадан қурганда, уни Иброҳим қўйган асл пойдеворидан қисқартирди (кичрайтирди)?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, нега сиз уни Иброҳим қўйган асл пойдеворида қайтадан қурмайсиз?» — дедим. У зот: «Агар сенинг қавминг жоҳилият даврига яқин (яъни эндигина мусулмон бўлган) бўлмаганда, мен шундай қилар эдим», — деб жавоб бердилар. Ривоятчи Абдуллоҳ (ибн Умар) деди: «Оиша буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бўлиши керак — чунки менимча, Расулуллоҳ ﷺ қўлларини Каъбанинг Ҳижр рўпарасидаги икки бурчагига — фақат Каъба Иброҳим қўйган асл пойдеворида қайтадан қурилмагани учун — қўймаган эдилар».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجَدْرِ أَمِنَ الْبَيْتِ هُوَ قَالَ " نَعَمْ ". قُلْتُ فَمَا لَهُمْ لَمْ يُدْخِلُوهُ فِي الْبَيْتِ قَالَ " إِنَّ قَوْمَكِ قَصَّرَتْ بِهِمُ النَّفَقَةُ ". قُلْتُ فَمَا شَأْنُ بَابِهِ مُرْتَفِعًا قَالَ " فَعَلَ ذَلِكِ قَوْمُكِ لِيُدْخِلُوا مَنْ شَاءُوا وَيَمْنَعُوا مَنْ شَاءُوا، وَلَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِالْجَاهِلِيَّةِ فَأَخَافُ أَنْ تُنْكِرَ قُلُوبُهُمْ أَنْ أُدْخِلَ الْجَدْرَ فِي الْبَيْتِ وَأَنْ أُلْصِقَ بَابَهُ بِالأَرْضِ ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ dan — (Kaʼba yonidagi) yumaloq devor (Hijr) Kaʼbaning bir qismimi, deb — soʻradim. Paygʻambar ﷺ ‹ha› (deb javob berdilar). Men yana: «Ularga nima boʻldi, nega ular uni Kaʼba binosiga qoʻshmadi?» — dedim. U zot: «Sening qavming(ning) puli kamlik qilganini koʻrmaysanmi (shuning uchun ular uni Kaʼba binosiga qoʻsha olmadi)?» — dedilar. Men: «Uning eshigi(chi)? Nega u shunchalik baland?» — dedim. U zot: «Sening qavming buni — oʻzlari xohlagan kishini (Kaʼbaga) kiritib, oʻzlari xohlagan kishini (kiritmay) toʻsish uchun — qildi. Agar sening qavming johiliyat davriga yaqin (yaʼni endigina Islomni qabul qilgan) boʻlmaganda va men ular(ning buni) yoqtirmasligidan qoʻrqmaganimda, albatta men devor(ning maydoni)ni Kaʼba binosiga qoʻshar edim va uning eshigini yer sathigacha pasaytirar edim», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ дан — (Каъба ёнидаги) юмалоқ девор (Ҳижр) Каъбанинг бир қисмими, деб — сўрадим. Пайғамбар ﷺ ‹ҳа› (деб жавоб бердилар). Мен яна: «Уларга нима бўлди, нега улар уни Каъба биносига қўшмади?» — дедим. У зот: «Сенинг қавминг(нинг) пули камлик қилганини кўрмайсанми (шунинг учун улар уни Каъба биносига қўша олмади)?» — дедилар. Мен: «Унинг эшиги(чи)? Нега у шунчалик баланд?» — дедим. У зот: «Сенинг қавминг буни — ўзлари хоҳлаган кишини (Каъбага) киритиб, ўзлари хоҳлаган кишини (киритмай) тўсиш учун — қилди. Агар сенинг қавминг жоҳилият даврига яқин (яъни эндигина Исломни қабул қилган) бўлмаганда ва мен улар(нинг буни) ёқтирмаслигидан қўрқмаганимда, албатта мен девор(нинг майдони)ни Каъба биносига қўшар эдим ва унинг эшигини ер сатҳигача пасайтирар эдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ حَدَاثَةُ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَنَقَضْتُ الْبَيْتَ ثُمَّ لَبَنَيْتُهُ عَلَى أَسَاسِ إِبْرَاهِيمَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ فَإِنَّ قُرَيْشًا اسْتَقْصَرَتْ بِنَاءَهُ ـ وَجَعَلْتُ لَهُ خَلْفًا ". قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ خَلْفًا يَعْنِي بَابًا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Agar sening qavming johiliyat davriga yaqin boʻlmaganda, men Kaʼbani buzib, uni Ibrohim qoʻygan asl poydevorida qaytadan qurar edim (chunki Quraysh uning qurilishini qisqartirgan edi) va men (unga) bir orqa eshik ham qilar edim», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Агар сенинг қавминг жоҳилият даврига яқин бўлмаганда, мен Каъбани бузиб, уни Иброҳим қўйган асл пойдеворида қайтадан қурар эдим (чунки Қурайш унинг қурилишини қисқартирган эди) ва мен (унга) бир орқа эшик ҳам қилар эдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ ـ هُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ ـ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَفْصَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانُوا يَصُومُونَ عَاشُورَاءَ قَبْلَ أَنْ يُفْرَضَ رَمَضَانُ، وَكَانَ يَوْمًا تُسْتَرُ فِيهِ الْكَعْبَةُ، فَلَمَّا فَرَضَ اللَّهُ رَمَضَانَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَاءَ أَنْ يَصُومَهُ فَلْيَصُمْهُ، وَمَنْ شَاءَ أَنْ يَتْرُكَهُ فَلْيَتْرُكْهُ ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ramazon roʻzasi farz qilinishdan oldin odamlar Oshuro (Muharram oyining oʻninchi kuni) kuni roʻza tutar edi. Oʻsha kuni Kaʼba qoplama (kisva) bilan qoplanar edi. Alloh Ramazon oyi roʻzasini farz qilganda, Rasululloh ﷺ: «Kim (Oshuro kuni) roʻza tutishni xohlasa, tutsin; kim uni tark etishni xohlasa, tark etsin», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Рамазон рўзаси фарз қилинишдан олдин одамлар Ошуро (Муҳаррам ойининг ўнинчи куни) куни рўза тутар эди. Ўша куни Каъба қоплама (кисва) билан қопланар эди. Аллоҳ Рамазон ойи рўзасини фарз қилганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (Ошуро куни) рўза тутишни хоҳласа, туцин; ким уни тарк этишни хоҳласа, тарк эцин», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ قَالَ " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ ثُمَّ لاَ يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا ". فَقَدِمْتُ مَكَّةَ، وَأَنَا حَائِضٌ، فَلَمَّا قَضَيْنَا حَجَّنَا أَرْسَلَنِي مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرْتُ، فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ ". فَطَافَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ، ثُمَّ حَلُّوا، ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا آخَرَ، بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى، وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan u zotning soʻnggi haji yilida yoʻlga chiqdik va umra uchun ehrom bogʻladik. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kimda Hadiy boʻlsa, u haj va umra (ikkalasi) uchun ehrom bogʻlasin va — ikkalasini (haj va umrani) bajarguncha — undan (ehromdan) chiqmasin», — dedilar. Biz Makkaga yetib kelganimda, men hayz koʻrdim. Biz hajimizni bajargach, Paygʻambar ﷺ meni Abdurrahmon bilan Tanʼimga joʻnatdilar va men umra qildim. Paygʻambar ﷺ: «Bu — sening qoldirgan umrang oʻrniga», — dedilar. Umra uchun ehrom bogʻlaganlar (Safo bilan Marva orasida) tavof qildi, soʻng ehromdan chiqdi; soʻng ular Minodan qaytgach, yana bir tavof (Safo bilan Marva orasida) qildi. Haj va umrani birga (Qiron haji) qilish uchun ehrom bogʻlaganlar esa faqat bir tavof (Safo bilan Marva orasida) qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан у зотнинг сўнгги ҳажи йилида йўлга чиқдик ва умра учун эҳром боғладик. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кимда Ҳадий бўлса, у ҳаж ва умра (иккаласи) учун эҳром боғласин ва — иккаласини (ҳаж ва умрани) бажаргунча — ундан (эҳромдан) чиқмасин», — дедилар. Биз Маккага етиб келганимда, мен ҳайз кўрдим. Биз ҳажимизни бажаргач, Пайғамбар ﷺ мени Абдурраҳмон билан Танъимга жўнатдилар ва мен умра қилдим. Пайғамбар ﷺ: «Бу — сенинг қолдирган умранг ўрнига», — дедилар. Умра учун эҳром боғлаганлар (Сафо билан Марва орасида) тавоф қилди, сўнг эҳромдан чиқди; сўнг улар Минодан қайтгач, яна бир тавоф (Сафо билан Марва орасида) қилди. Ҳаж ва умрани бирга (Қирон ҳажи) қилиш учун эҳром боғлаганлар эса фақат бир тавоф (Сафо билан Марва орасида) қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ قَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ، وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، قَالَتْ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " افْعَلِي كَمَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Makkaga yetib kelganimda, hayzli edim. Shuning uchun na Kaʼbani tavof qildim, na Safo bilan Marva orasida tavof (saʼy) qildim. Soʻng men buni Rasululloh ﷺ ga aytdim. U zot: «Boshqa hojilardek hajning barcha marosimlarini bajar, lekin — (hayzdan) poklanmaguncha — Kaʼbani tavof qilma», — deb javob berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Маккага етиб келганимда, ҳайзли эдим. Шунинг учун на Каъбани тавоф қилдим, на Сафо билан Марва орасида тавоф (саъй) қилдим. Сўнг мен буни Расулуллоҳ ﷺ га айтдим. У зот: «Бошқа ҳожилардек ҳажнинг барча маросимларини бажар, лекин — (ҳайздан) покланмагунча — Каъбани тавоф қилма», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ ـ هُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ ـ عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ جَمْعٍ وَكَانَتْ ثَقِيلَةً ثَبْطَةً فَأَذِنَ لَهَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Savda Paygʻambar ﷺ dan Jamʼ kechasida erta (Muzdalifadan) ketishga ruxsat soʻradi — u semiz va juda sekin (harakatli) ayol edi. Paygʻambar ﷺ unga ruxsat berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Савда Пайғамбар ﷺ дан Жамъ кечасида эрта (Муздалифадан) кетишга рухсат сўради — у семиз ва жуда секин (ҳаракатли) аёл эди. Пайғамбар ﷺ унга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ نَزَلْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَاسْتَأْذَنَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَوْدَةُ أَنْ تَدْفَعَ قَبْلَ حَطْمَةِ النَّاسِ، وَكَانَتِ امْرَأَةً بَطِيئَةً، فَأَذِنَ لَهَا، فَدَفَعَتْ قَبْلَ حَطْمَةِ النَّاسِ، وَأَقَمْنَا حَتَّى أَصْبَحْنَا نَحْنُ، ثُمَّ دَفَعْنَا بِدَفْعِهِ، فَلأَنْ أَكُونَ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ مَفْرُوحٍ بِهِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Muzdalifada (ulovdan) tushdik va Savda Paygʻambar ﷺ dan — odamlar oqimi (tiqilinch) boʻlishdan oldin (erta) ketishga — ruxsat soʻradi. U sekin (harakatli) ayol edi va u zot unga ruxsat berdilar; bas, u odamlar oqimidan oldin (Muzdalifadan) qaytdi. Biz esa — tong otguncha — Muzdalifada turaverdik va Paygʻambar ﷺ bilan (birga) yoʻlga chiqdik; ammo (men shunchalik qiynaldimki,) koshki men ham Rasululloh ﷺ dan — Savda olgandek — ruxsat olgan boʻlsam edi va bu menga har qanday boshqa baxtdan koʻra suyumliroq boʻlar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Муздалифада (уловдан) тушдик ва Савда Пайғамбар ﷺ дан — одамлар оқими (тиқилинч) бўлишдан олдин (эрта) кетишга — рухсат сўради. У секин (ҳаракатли) аёл эди ва у зот унга рухсат бердилар; бас, у одамлар оқимидан олдин (Муздалифадан) қайтди. Биз эса — тонг отгунча — Муздалифада туравердик ва Пайғамбар ﷺ билан (бирга) йўлга чиқдик; аммо (мен шунчалик қийналдимки,) кошки мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ дан — Савда олгандек — рухсат олган бўлсам эди ва бу менга ҳар қандай бошқа бахтдан кўра суюмлироқ бўлар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ فَتَلْتُ قَلاَئِدَ بُدْنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِيَدَىَّ، ثُمَّ قَلَّدَهَا وَأَشْعَرَهَا وَأَهْدَاهَا، فَمَا حَرُمَ عَلَيْهِ شَىْءٌ كَانَ أُحِلَّ لَهُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning Budni (qurbonlik tuyalari) uchun garlandlarni oʻz qoʻllarim bilan eshdim; u zot ularga garland taqdi va belgi qoʻydi, soʻng ularni Makkaga joʻnatdi; shunday boʻlsa ham, oʻsha paytda u zot uchun (ehromda taqiqlanadigan) hech bir halol narsa harom hisoblanmadi (yaʼni u zot ehromda emas edi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг Будни (қурбонлик туялари) учун гарландларни ўз қўлларим билан эшдим; у зот уларга гарланд тақди ва белги қўйди, сўнг уларни Маккага жўнатди; шундай бўлса ҳам, ўша пайтда у зот учун (эҳромда тақиқланадиган) ҳеч бир ҳалол нарса ҳаром ҳисобланмади (яъни у зот эҳромда эмас эди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَعَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهْدِي مِنَ الْمَدِينَةِ، فَأَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْيِهِ، ثُمَّ لاَ يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُهُ الْمُحْرِمُ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinadan Hadiy joʻnatar edi va men u zotning Hadiyi uchun garlandlarni eshar edim; u zot esa — muhrim chetda turadigan narsalardan — hech biridan chetda turmas edi (yaʼni u zot ehromda boʻlmas edi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинадан Ҳадий жўнатар эди ва мен у зотнинг Ҳадийи учун гарландларни эшар эдим; у зот эса — муҳрим четда турадиган нарсалардан — ҳеч биридан четда турмас эди (яъни у зот эҳромда бўлмас эди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ فَتَلْتُ قَلاَئِدَ هَدْىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ أَشْعَرَهَا وَقَلَّدَهَا ـ أَوْ قَلَّدْتُهَا ـ ثُمَّ بَعَثَ بِهَا إِلَى الْبَيْتِ، وَأَقَامَ بِالْمَدِينَةِ، فَمَا حَرُمَ عَلَيْهِ شَىْءٌ كَانَ لَهُ حِلٌّ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning Hadiylari uchun garlandlarni eshdim, soʻng u zot ularga belgi qoʻydi va garland taqdi (yoki men garland taqdim), soʻng ularni Kaʼbaga joʻnatdi; u zot esa Madinada qoldi va oʻsha paytda u zot uchun (ehromda taqiqlanadigan) hech bir halol narsa harom hisoblanmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг Ҳадийлари учун гарландларни эшдим, сўнг у зот уларга белги қўйди ва гарланд тақди (ёки мен гарланд тақдим), сўнг уларни Каъбага жўнатди; у зот эса Мадинада қолди ва ўша пайтда у зот учун (эҳромда тақиқланадиган) ҳеч бир ҳалол нарса ҳаром ҳисобланмади.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَهْدَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَرَّةً غَنَمًا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ Hadiy sifatida qoʻy joʻnatdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ Ҳадий сифатида қўй жўнатди.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ الْقَلاَئِدَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيُقَلِّدُ الْغَنَمَ، وَيُقِيمُ فِي أَهْلِهِ حَلاَلاً.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning (Hadiylari) uchun garlandlarni yasar edim; u zot qoʻylarga (ularni) garland qilib taqar va muhrim boʻlmagan holda oilasi bilan (uyida) qolar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг (Ҳадийлари) учун гарландларни ясар эдим; у зот қўйларга (уларни) гарланд қилиб тақар ва муҳрим бўлмаган ҳолда оиласи билан (уйида) қолар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ،. وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ الْغَنَمِ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَبْعَثُ بِهَا، ثُمَّ يَمْكُثُ حَلاَلاً.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning qoʻylari uchun garlandlarni eshar edim; u zot ularni (Kaʼbaga) joʻnatar va muhrim boʻlmagan holda qolar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг қўйлари учун гарландларни эшар эдим; у зот уларни (Каъбага) жўнатар ва муҳрим бўлмаган ҳолда қолар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ فَتَلْتُ لِهَدْىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ـ تَعْنِي الْقَلاَئِدَ ـ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning Hadiylari uchun — u zot ehrom bogʻlashdan oldin — garlandlarni eshdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг Ҳадийлари учун — у зот эҳром боғлашдан олдин — гарландларни эшдим.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ فَتَلْتُ قَلاَئِدَهَا مِنْ عِهْنٍ كَانَ عِنْدِي.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Hadiylarning garlandlarini — oʻzimda boʻlgan jundan — eshdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Ҳадийларнинг гарландларини — ўзимда бўлган жундан — эшдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ حَجَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَفَضْنَا يَوْمَ النَّحْرِ، فَحَاضَتْ صَفِيَّةُ، فَأَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا مَا يُرِيدُ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِهِ. فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا حَائِضٌ. قَالَ " حَابِسَتُنَا هِيَ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَفَاضَتْ يَوْمَ النَّحْرِ. قَالَ " اخْرُجُوا ". وَيُذْكَرُ عَنِ الْقَاسِمِ وَعُرْوَةَ وَالأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَفَاضَتْ صَفِيَّةُ يَوْمَ النَّحْرِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan haj qildik va Nahr kuni ifoza tavofini qildik. Safiyya hayz koʻrdi va Paygʻambar ﷺ — er oʻz zavjasidan istagan narsani — undan istadilar. Men u zotga: «Yo Rasululloh, u hayzli», — dedim. U zot: «U bizni (yoʻlda) ushlab (kechiktirib) qoʻyadimi?» — dedilar. Biz u zotga — u (Safiyya) Nahr kuni ifoza tavofini qilgan edi, deb — xabar berdik. U zot: «(Unday boʻlsa,) yoʻlga chiqaveringlar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан ҳаж қилдик ва Наҳр куни ифоза тавофини қилдик. Сафийя ҳайз кўрди ва Пайғамбар ﷺ — эр ўз завжасидан истаган нарсани — ундан истадилар. Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ, у ҳайзли», — дедим. У зот: «У бизни (йўлда) ушлаб (кечиктириб) қўядими?» — дедилар. Биз у зотга — у (Сафийя) Наҳр куни ифоза тавофини қилган эди, деб — хабар бердик. У зот: «(Ундай бўлса,) йўлга чиқаверинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَاضَتْ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَحَابِسَتُنَا هِيَ ". قَالُوا إِنَّهَا قَدْ أَفَاضَتْ. قَالَ " فَلاَ إِذًا ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning zavjasi Safiyya bint Huyayy hayz koʻrdi va Rasululloh ﷺ ga bu haqda xabar berildi. U zot: «U bizni (yoʻlda) kechiktirib qoʻyadimi?» — dedilar. Odamlar: «U allaqachon ifoza tavofini qilgan», — dedi. U zot: «Unday boʻlsa, u (bizni kechiktirib qoʻymaydi)», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг завжаси Сафийя бинт Ҳуяйй ҳайз кўрди ва Расулуллоҳ ﷺ га бу ҳақда хабар берилди. У зот: «У бизни (йўлда) кечиктириб қўядими?» — дедилар. Одамлар: «У аллақачон ифоза тавофини қилган», — деди. У зот: «Ундай бўлса, у (бизни кечиктириб қўймайди)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نُرَى إِلاَّ الْحَجَّ، فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَلَمْ يَحِلَّ وَكَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَطَافَ مَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ نِسَائِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَحَلَّ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَحَاضَتْ هِيَ، فَنَسَكْنَا مَنَاسِكَنَا مِنْ حَجِّنَا، فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ لَيْلَةُ النَّفْرِ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ أَصْحَابِكَ يَرْجِعُ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ غَيْرِي. قَالَ " مَا كُنْتِ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا ". قُلْتُ لاَ. قَالَ " فَاخْرُجِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ، وَمَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا ". فَخَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ، وَحَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَقْرَى حَلْقَى، إِنَّكِ لَحَابِسَتُنَا، أَمَا كُنْتِ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ ". قَالَتْ بَلَى. قَالَ " فَلاَ بَأْسَ. انْفِرِي ". فَلَقِيتُهُ مُصْعِدًا عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ، وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ، أَوْ أَنَا مُصْعِدَةٌ، وَهُوَ مُنْهَبِطٌ. وَقَالَ مُسَدَّدٌ قُلْتُ لاَ. تَابَعَهُ جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ فِي قَوْلِهِ لاَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan — faqat haj qilish niyatida — yoʻlga chiqdik. Paygʻambar ﷺ Makkaga yetib keldilar va Kaʼbani hamda Safo bilan Marvani tavof qildilar, lekin — yonlarida Hadiy boʻlgani uchun — ehromdan chiqmadilar. U zotning sahobalari va zavjalari (Kaʼbani hamda Safo bilan Marvani) tavof qildi va Hadiyi boʻlmaganlar ehromdan chiqdi. Men hayz koʻrdim va hajning barcha marosimlarini bajardim. Bas, Hasba kechasi (xayrlashish kechasi) kelganda, men: «Yo Rasululloh, sizning barcha sahobalaringiz haj va umra bilan qaytyapti, men esa (faqat haj bilan qaytyapman)», — dedim. U zot mendan: «Sen Makkaga yetib kelganingda, Kaʼbani tavof (umra) qilmadingmi?» — deb soʻradilar. Men: «Yoʻq», — dedim. U zot: «(Unday boʻlsa,) ukang Abdurrahmon bilan Tanʼimga borib, umra uchun ehrom bogʻla — men seni falon-falon joyda kutaman», — dedilar. Bas, men Abdurrahmon bilan Tanʼimga bordim va umra uchun ehrom bogʻladim. Soʻng Safiyya bint Huyayy hayz koʻrdi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Aqro Halqo! Sen bizni (yoʻlda) kechiktirib qoʻyasan! Sen Nahr kuni ifoza tavofini qilmadingmi?» — dedilar. U: «Ha, qildim», — dedi. U zot: «Unday boʻlsa, hech zarar yoʻq, yoʻlga chiq», — dedilar. Bas, men Paygʻambar ﷺ ni — u zot Makkaga (qaray) balandlikka koʻtarilayotgan, men esa (pastga) tushayotgan paytda (yoki aksincha) — uchratdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан — фақат ҳаж қилиш ниятида — йўлга чиқдик. Пайғамбар ﷺ Маккага етиб келдилар ва Каъбани ҳамда Сафо билан Марвани тавоф қилдилар, лекин — ёнларида Ҳадий бўлгани учун — эҳромдан чиқмадилар. У зотнинг саҳобалари ва завжалари (Каъбани ҳамда Сафо билан Марвани) тавоф қилди ва Ҳадийи бўлмаганлар эҳромдан чиқди. Мен ҳайз кўрдим ва ҳажнинг барча маросимларини бажардим. Бас, Ҳасба кечаси (хайрлашиш кечаси) келганда, мен: «Ё Расулуллоҳ, сизнинг барча саҳобаларингиз ҳаж ва умра билан қайтяпти, мен эса (фақат ҳаж билан қайтяпман)», — дедим. У зот мендан: «Сен Маккага етиб келганингда, Каъбани тавоф (умра) қилмадингми?» — деб сўрадилар. Мен: «Йўқ», — дедим. У зот: «(Ундай бўлса,) уканг Абдурраҳмон билан Танъимга бориб, умра учун эҳром боғла — мен сени фалон-фалон жойда кутаман», — дедилар. Бас, мен Абдурраҳмон билан Танъимга бордим ва умра учун эҳром боғладим. Сўнг Сафийя бинт Ҳуяйй ҳайз кўрди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Ақро Ҳалқо! Сен бизни (йўлда) кечиктириб қўясан! Сен Наҳр куни ифоза тавофини қилмадингми?» — дедилар. У: «Ҳа, қилдим», — деди. У зот: «Ундай бўлса, ҳеч зарар йўқ, йўлга чиқ», — дедилар. Бас, мен Пайғамбар ﷺ ни — у зот Маккага (қарай) баландликка кўтарилаётган, мен эса (пастга) тушаётган пайтда (ёки аксинча) — учратдим.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنَّمَا كَانَ مَنْزِلٌ يَنْزِلُهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِيَكُونَ أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِ. يَعْنِي بِالأَبْطَحِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U (Abtoh) — Paygʻambar ﷺ ning — (Madinaga) joʻnashi oson boʻlishi uchun — qoʻnadigan (toʻxtaydigan) joyi edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У (Абтоҳ) — Пайғамбар ﷺ нинг — (Мадинага) жўнаши осон бўлиши учун — қўнадиган (тўхтайдиган) жойи эди.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ حَاضَتْ صَفِيَّةُ لَيْلَةَ النَّفْرِ، فَقَالَتْ مَا أُرَانِي إِلاَّ حَابِسَتَكُمْ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَقْرَى حَلْقَى أَطَافَتْ يَوْمَ النَّحْرِ ". قِيلَ نَعَمْ. قَالَ " فَانْفِرِي ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَزَادَنِي مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا مُحَاضِرٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ نَذْكُرُ إِلاَّ الْحَجَّ، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ، فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ النَّفْرِ حَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " حَلْقَى عَقْرَى، مَا أُرَاهَا إِلاَّ حَابِسَتَكُمْ ". ثُمَّ قَالَ " كُنْتِ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ ". قَالَتْ نَعَمْ. قَالَ " فَانْفِرِي ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. إِنِّي لَمْ أَكُنْ حَلَلْتُ. قَالَ " فَاعْتَمِرِي مِنَ التَّنْعِيمِ ". فَخَرَجَ مَعَهَا أَخُوهَا، فَلَقِينَاهُ مُدَّلِجًا. فَقَالَ " مَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Safiyya Nafr kechasi (hajdan qaytish kechasi) hayz koʻrdi va: «Menimcha, men sizlarni (yoʻlda) ushlab (kechiktirib) qoʻyaman», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Aqro Halqo! U Nahr kuni tavof (ifoza) qilmadimi?» — dedilar. Kimdir ‹ha› (deb javob berdi). U zot: «Unday boʻlsa, yoʻlga chiqaveringlar», — dedilar. (Boshqa rivoyatchilar orqali) Oisha dedi: «Biz Allohning Rasuli ﷺ bilan (Madinadan) — faqat haj qilish niyatida — yoʻlga chiqdik. Biz Makkaga yetib kelganimizda, u zot bizni ehromdan chiqishga buyurdi. Nafr (qaytish) kechasi boʻlganda, Safiyya bint Huyayy hayz koʻrdi. Paygʻambar ﷺ: ‹Ey Halqo Aqro! Menimcha, u sizlarni (yoʻlda) ushlab qoʻyadi›, — dedilar va: ‹U Nahr kuni tavof (ifoza) qilmadimi?› — deb qoʻshdilar. U (Safiyya): ‹Ha (qildim)›, — dedi. U zot: ‹Unday boʻlsa, yoʻlga chiq›, — dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, men (umra qilmadim)›, — dedim. U zot: ‹Tanʼimdan umra qil›, — dedilar. Ukam men bilan birga (Tanʼimga) bordi va biz kechaning soʻnggi qismida Paygʻambar ﷺ ni uchratdik. U zot: ‹Falon-falon joyda kut›, — dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Сафийя Нафр кечаси (ҳаждан қайтиш кечаси) ҳайз кўрди ва: «Менимча, мен сизларни (йўлда) ушлаб (кечиктириб) қўяман», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Ақро Ҳалқо! У Наҳр куни тавоф (ифоза) қилмадими?» — дедилар. Кимдир ‹ҳа› (деб жавоб берди). У зот: «Ундай бўлса, йўлга чиқаверинглар», — дедилар. (Бошқа ривоятчилар орқали) Оиша деди: «Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан (Мадинадан) — фақат ҳаж қилиш ниятида — йўлга чиқдик. Биз Маккага етиб келганимизда, у зот бизни эҳромдан чиқишга буюрди. Нафр (қайтиш) кечаси бўлганда, Сафийя бинт Ҳуяйй ҳайз кўрди. Пайғамбар ﷺ: ‹Эй Ҳалқо Ақро! Менимча, у сизларни (йўлда) ушлаб қўяди›, — дедилар ва: ‹У Наҳр куни тавоф (ифоза) қилмадими?› — деб қўшдилар. У (Сафийя): ‹Ҳа (қилдим)›, — деди. У зот: ‹Ундай бўлса, йўлга чиқ›, — дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мен (умра қилмадим)›, — дедим. У зот: ‹Танъимдан умра қил›, — дедилар. Укам мен билан бирга (Танъимга) борди ва биз кечанинг сўнгги қисмида Пайғамбар ﷺ ни учратдик. У зот: ‹Фалон-фалон жойда кут›, — дедилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُوَافِينَ لِهِلاَلِ ذِي الْحَجَّةِ فَقَالَ لَنَا " مَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِالْحَجِّ فَلْيُهِلَّ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ بِعُمْرَةٍ، فَلَوْلاَ أَنِّي أَهْدَيْتُ لأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ ". قَالَتْ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ، وَكُنْتُ مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، فَأَظَلَّنِي يَوْمُ عَرَفَةَ، وَأَنَا حَائِضٌ، فَشَكَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ارْفُضِي عُمْرَتَكِ، وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ ". فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ مَكَانَ عُمْرَتِي.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Zulhijja oyi (hiloli) koʻrinishdan bir oz oldin Allohning Rasuli ﷺ bilan yoʻlga chiqdik va u zot bizga: «Kim haj uchun ehrom bogʻlashni xohlasa, bogʻlasin; kim umra uchun ehrom bogʻlashni xohlasa, bogʻlasin. Agar men Hadiy (qurbonlik mol) keltirmaganimda, men umra uchun ehrom bogʻlar edim», — dedilar. (Oisha qoʻshdi:) Bizdan baʼzilarimiz umra uchun, baʼzilarimiz esa haj uchun ehrom bogʻladi. Men umra uchun ehrom bogʻlaganlar orasida edim. Arafa kuni yaqinlashdi va men hali hayzli edim. Men buni Paygʻambar ﷺ ga shikoyat qildim; u zot: «Umrangni tark et, soch(ing)ni yoz va tara hamda haj uchun ehrom bogʻla», — dedilar. Hasba kechasi boʻlganda, u zot Abdurrahmonni men bilan birga Tanʼimga joʻnatdi va men — qoldirgan umram oʻrniga — umra uchun ehrom bogʻladim (va uni bajardim).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Зулҳижжа ойи (ҳилоли) кўринишдан бир оз олдин Аллоҳнинг Расули ﷺ билан йўлга чиқдик ва у зот бизга: «Ким ҳаж учун эҳром боғлашни хоҳласа, боғласин; ким умра учун эҳром боғлашни хоҳласа, боғласин. Агар мен Ҳадий (қурбонлик мол) келтирмаганимда, мен умра учун эҳром боғлар эдим», — дедилар. (Оиша қўшди:) Биздан баъзиларимиз умра учун, баъзиларимиз эса ҳаж учун эҳром боғлади. Мен умра учун эҳром боғлаганлар орасида эдим. Арафа куни яқинлашди ва мен ҳали ҳайзли эдим. Мен буни Пайғамбар ﷺ га шикоят қилдим; у зот: «Умрангни тарк эт, соч(инг)ни ёз ва тара ҳамда ҳаж учун эҳром боғла», — дедилар. Ҳасба кечаси бўлганда, у зот Абдурраҳмонни мен билан бирга Танъимга жўнатди ва мен — қолдирган умрам ўрнига — умра учун эҳром боғладим (ва уни бажардим).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُوَافِينَ لِهِلاَلِ ذِي الْحَجَّةِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِحَجَّةِ فَلْيُهِلَّ، وَلَوْلاَ أَنِّي أَهْدَيْتُ لأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ ". فَمِنْهُمْ مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، وَمِنْهُمْ مِنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ، وَكُنْتُ مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، فَحِضْتُ قَبْلَ أَنْ أَدْخُلَ مَكَّةَ، فَأَدْرَكَنِي يَوْمُ عَرَفَةَ، وَأَنَا حَائِضٌ، فَشَكَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " دَعِي عُمْرَتَكِ، وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ ". فَفَعَلْتُ، فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَرْدَفَهَا، فَأَهَلَّتْ بِعُمْرَةٍ مَكَانَ عُمْرَتِهَا، فَقَضَى اللَّهُ حَجَّهَا وَعُمْرَتَهَا، وَلَمْ يَكُنْ فِي شَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ هَدْىٌ، وَلاَ صَدَقَةٌ، وَلاَ صَوْمٌ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Zulhijja oyi (hiloli) koʻrinishdan bir oz oldin Allohning Rasuli ﷺ bilan yoʻlga chiqdik va u zot: «Kim umra uchun ehrom bogʻlashni xohlasa, bogʻlasin; kim haj uchun ehrom bogʻlashni xohlasa, bogʻlasin. Agar men Hadiyni keltirmaganimda, men umra uchun ehrom bogʻlar edim», — dedilar. Baʼzi odamlar umra uchun, baʼzilari esa haj uchun ehrom bogʻladi. Men umra uchun ehrom bogʻlaganlar orasida edim. Men Makkaga kirishdan oldin hayz koʻrdim va — to Arafa kunigacha — hayzli edim. Men buni Allohning Rasuli ﷺ ga shikoyat qildim; u zot: «Umrangni tark et, soch(ing)ni yoz va tara hamda haj uchun ehrom bogʻla», — dedilar. Bas, men shunday qildim. Hasba kechasi (Minodan koʻchish kuni) boʻlganda, Paygʻambar ﷺ Abdurrahmonni men bilan birga Tanʼimga joʻnatdi. (Rivoyatchi qoʻshdi:) U (Abdurrahmon) uni (Oishani) oʻz ortida mindirdi va u (Oisha) — qoldirgan (umra) oʻrniga — umra uchun ehrom bogʻladi. Oisha oʻz haji va umrasini tugatdi va unga na Hadiy, na sadaqa, na roʻza vojib boʻldi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Зулҳижжа ойи (ҳилоли) кўринишдан бир оз олдин Аллоҳнинг Расули ﷺ билан йўлга чиқдик ва у зот: «Ким умра учун эҳром боғлашни хоҳласа, боғласин; ким ҳаж учун эҳром боғлашни хоҳласа, боғласин. Агар мен Ҳадийни келтирмаганимда, мен умра учун эҳром боғлар эдим», — дедилар. Баъзи одамлар умра учун, баъзилари эса ҳаж учун эҳром боғлади. Мен умра учун эҳром боғлаганлар орасида эдим. Мен Маккага киришдан олдин ҳайз кўрдим ва — то Арафа кунигача — ҳайзли эдим. Мен буни Аллоҳнинг Расули ﷺ га шикоят қилдим; у зот: «Умрангни тарк эт, соч(инг)ни ёз ва тара ҳамда ҳаж учун эҳром боғла», — дедилар. Бас, мен шундай қилдим. Ҳасба кечаси (Минодан кўчиш куни) бўлганда, Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмонни мен билан бирга Танъимга жўнатди. (Ривоятчи қўшди:) У (Абдурраҳмон) уни (Оишани) ўз ортида миндирди ва у (Оиша) — қолдирган (умра) ўрнига — умра учун эҳром боғлади. Оиша ўз ҳажи ва умрасини тугатди ва унга на Ҳадий, на садақа, на рўза вожиб бўлди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ، وَحُرُمِ الْحَجِّ، فَنَزَلْنَا سَرِفَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ، فَأَحَبَّ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً، فَلْيَفْعَلْ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلاَ ". وَكَانَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِهِ ذَوِي قُوَّةٍ الْهَدْىُ، فَلَمْ تَكُنْ لَهُمْ عُمْرَةً، فَدَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ " مَا يُبْكِيكِ ". قُلْتُ سَمِعْتُكَ تَقُولُ لأَصْحَابِكَ مَا قُلْتَ فَمُنِعْتُ الْعُمْرَةَ. قَالَ " وَمَا شَأْنُكِ ". قُلْتُ لاَ أُصَلِّي. قَالَ " فَلاَ يَضُرَّكِ أَنْتِ مِنْ بَنَاتِ آدَمَ، كُتِبَ عَلَيْكِ مَا كُتِبَ عَلَيْهِنَّ، فَكُونِي فِي حَجَّتِكِ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْزُقَكِهَا ". قَالَتْ فَكُنْتُ حَتَّى نَفَرْنَا مِنْ مِنًى، فَنَزَلْنَا الْمُحَصَّبَ فَدَعَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ، فَقَالَ " اخْرُجْ بِأُخْتِكَ الْحَرَمَ، فَلْتُهِلَّ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ افْرُغَا مِنْ طَوَافِكُمَا، أَنْتَظِرْكُمَا هَا هُنَا ". فَأَتَيْنَا فِي جَوْفِ اللَّيْلِ. فَقَالَ " فَرَغْتُمَا ". قُلْتُ نَعَمْ. فَنَادَى بِالرَّحِيلِ فِي أَصْحَابِهِ، فَارْتَحَلَ النَّاسُ، وَمَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ، قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ، ثُمَّ خَرَجَ مُوَجِّهًا إِلَى الْمَدِينَةِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz haj oylarida — hajning muqaddas (joylari) tomonga — haj uchun ehrom bogʻlab yoʻlga chiqdik. Biz Sarifda tushdik va Paygʻambar ﷺ sahobalariga: «Kimda Hadiy boʻlmasa va u uni (hajni) umra qilishni xohlasa, qilsin; lekin kimda Hadiy boʻlsa, u (uni umra) qilmasin», — dedilar. Paygʻambar ﷺ va u zotning baʼzi badavlat sahobalarida Hadiy bor edi; shuning uchun ular umra qilgandan keyin ehromdan chiqmadi. Paygʻambar ﷺ — men yigʻlab turgan holda — mening oldimga keldilar. U zot mendan (yigʻimning) sababini soʻradilar. Men: «Men sizning sahobalaringizga aytgan soʻzingizni eshitdim va men umra qila olmayman», — dedim. U zot: «Senga nima boʻldi?» — dedilar. Men: «Men namoz oʻqimayapman (yaʼni hayzli edim)», — dedim. U zot: «Unda hech zarar yoʻq — sen Odam qizlaridan birisan va senga ham (boshqalarga) yozilgan narsa yozilgan. Bas, haj qil — umidvormanki, Alloh senga umrani ham (bajarishni) nasib etadi», — dedilar. Bas, men (shu holda) davom etdim — to biz Minodan koʻchib, Muhassabda tushguncha. U zot Abdurrahmonni chaqirib: «Singling bilan haram (chegarasi)dan tashqariga chiq va uni umra uchun ehrom bogʻlatir; ikkovingiz tavofni tugatgach, men sizni shu yerda kutaman», — dedilar. Biz yarim kechada (qaytib) keldik va Paygʻambar ﷺ bizdan: «(Tavofni) tugatdingizmi?» — deb soʻradilar. Men ‹ha› (deb javob berdim). U zot (qaytish haqida) eʼlon qildi va odamlar safarga chiqdi; ulardan baʼzilari bomdod namozidan oldin Kaʼbani tavof qildi, soʻng Paygʻambar ﷺ Madinaga joʻnadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз ҳаж ойларида — ҳажнинг муқаддас (жойлари) томонга — ҳаж учун эҳром боғлаб йўлга чиқдик. Биз Сарифда тушдик ва Пайғамбар ﷺ саҳобаларига: «Кимда Ҳадий бўлмаса ва у уни (ҳажни) умра қилишни хоҳласа, қилсин; лекин кимда Ҳадий бўлса, у (уни умра) қилмасин», — дедилар. Пайғамбар ﷺ ва у зотнинг баъзи бадавлат саҳобаларида Ҳадий бор эди; шунинг учун улар умра қилгандан кейин эҳромдан чиқмади. Пайғамбар ﷺ — мен йиғлаб турган ҳолда — менинг олдимга келдилар. У зот мендан (йиғимнинг) сабабини сўрадилар. Мен: «Мен сизнинг саҳобаларингизга айтган сўзингизни эшитдим ва мен умра қила олмайман», — дедим. У зот: «Сенга нима бўлди?» — дедилар. Мен: «Мен намоз ўқимаяпман (яъни ҳайзли эдим)», — дедим. У зот: «Унда ҳеч зарар йўқ — сен Одам қизларидан бирисан ва сенга ҳам (бошқаларга) ёзилган нарса ёзилган. Бас, ҳаж қил — умидворманки, Аллоҳ сенга умрани ҳам (бажаришни) насиб этади», — дедилар. Бас, мен (шу ҳолда) давом этдим — то биз Минодан кўчиб, Муҳассабда тушгунча. У зот Абдурраҳмонни чақириб: «Синглинг билан ҳарам (чегараси)дан ташқарига чиқ ва уни умра учун эҳром боғлатир; икковингиз тавофни тугатгач, мен сизни шу ерда кутаман», — дедилар. Биз ярим кечада (қайтиб) келдик ва Пайғамбар ﷺ биздан: «(Тавофни) тугатдингизми?» — деб сўрадилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим). У зот (қайтиш ҳақида) эълон қилди ва одамлар сафарга чиқди; улардан баъзилари бомдод намозидан олдин Каъбани тавоф қилди, сўнг Пайғамбар ﷺ Мадинага жўнадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ كُلُّهُنَّ فَاسِقٌ، يَقْتُلُهُنَّ فِي الْحَرَمِ الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Besh xil hayvon — ziyonkor boʻlib, ularni Haramda (ham) oʻldirsa boʻladi: qargʻa, kalxat, chayon, sichqon va quturgan it», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Беш хил ҳайвон — зиёнкор бўлиб, уларни Ҳарамда (ҳам) ўлдирса бўлади: қарға, калхат, чаён, сичқон ва қутурган ит», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، قَالَ حَدَّثَتْنَا عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَغْزُوا وَنُجَاهِدُ مَعَكُمْ فَقَالَ " لَكُنَّ أَحْسَنُ الْجِهَادِ وَأَجْمَلُهُ الْحَجُّ، حَجٌّ مَبْرُورٌ ". فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَلاَ أَدَعُ الْحَجَّ بَعْدَ إِذْ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Oisha (roziyallohu anho) — moʻminlarning onasi — rivoyat qiladi: Men: «Yo Rasululloh, biz siz bilan birga (muqaddas) janglarda va jihodda ishtirok etmaylikmi?» — dedim. U zot: «(Ayollar uchun) eng yaxshi va eng afzal jihod — Alloh qabul qilgan haj(dir)», — deb javob berdilar. Oisha qoʻshdi: «Men buni Allohning Rasuli ﷺ dan eshitganimdan beri, hajni hech qoldirmaslikka qaror qildim».Оиша (розияллоҳу анҳо) — мўминларнинг онаси — ривоят қилади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз сиз билан бирга (муқаддас) жангларда ва жиҳодда иштирок этмайликми?» — дедим. У зот: «(Аёллар учун) энг яхши ва энг афзал жиҳод — Аллоҳ қабул қилган ҳаж(дир)», — деб жавоб бердилар. Оиша қўшди: «Мен буни Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшитганимдан бери, ҳажни ҳеч қолдирмасликка қарор қилдим».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أُقْلِعَ عَنْهُ الْحُمَّى يَرْفَعُ عَقِيرَتَهُ يَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بِوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مَجَنَّةٍ وَهَلْ يَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَ اللَّهُمَّ الْعَنْ شَيْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ، وَعُتْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ، وَأُمَيَّةَ بْنَ خَلَفٍ، كَمَا أَخْرَجُونَا مِنْ أَرْضِنَا إِلَى أَرْضِ الْوَبَاءِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي صَاعِنَا، وَفِي مُدِّنَا، وَصَحِّحْهَا لَنَا وَانْقُلْ حُمَّاهَا إِلَى الْجُحْفَةِ ". قَالَتْ وَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ، وَهْىَ أَوْبَأُ أَرْضِ اللَّهِ. قَالَتْ فَكَانَ بُطْحَانُ يَجْرِي نَجْلاً. تَعْنِي مَاءً آجِنًا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Madinaga yetib kelganlarida, Abu Bakr va Bilol kasal boʻlib qoldi. Abu Bakrning isitmasi kuchayganda, u (mana bu sheʼrni) oʻqir edi: «Har bir kishi oʻz ahli (oilasi) ichida (tirik) qoladi-yu, oʻlim esa unga — oyoq kiyimi(ning) ipidan ham — yaqinroqdir». Bilol esa, isitmasi tarqaganda, (mana bu sheʼrni) oʻqir edi: «Koshki men — atrofimda Izxir va Jalil (xushboʻy oʻtlar) boʻlgan bir vodiyda — bir kechani oʻtkaza olsam edi! Koshki men bir kun Majanna (buloq)i suvidan icha olsam edi! Koshki menga Shoma va Tofil (togʻlari) koʻrinsa edi!» Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Shayba ibn Rabia, Utba ibn Rabia va Umayya ibn Xalafni laʼnatla — chunki ular bizni oʻz yurtimizdan vabo (kasallik) yurtiga haydab chiqardi», — dedilar. Soʻng Allohning Rasuli ﷺ: «Allohim! Bizni Madinani — Makkani sevganimizdek yoki undan ham koʻproq — sevdir. Allohim! Bizning soʼ va muddimizga (oʻlchovlarimizga) barakat ber, Madinaning havosini biz uchun sogʻlom (moʼtadil) qil va uning isitmasini Juhfaga burib yubor», — dedilar. Oisha qoʻshdi: «Biz Madinaga yetib kelganimizda, u Allohning yerlarining eng nosogʻlomi edi va Bathon (Madina) vodiysi loyqa (rangli) suv oqizar edi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинага етиб келганларида, Абу Бакр ва Билол касал бўлиб қолди. Абу Бакрнинг иситмаси кучайганда, у (мана бу шеърни) ўқир эди: «Ҳар бир киши ўз аҳли (оиласи) ичида (тирик) қолади-ю, ўлим эса унга — оёқ кийими(нинг) ипидан ҳам — яқинроқдир». Билол эса, иситмаси тарқаганда, (мана бу шеърни) ўқир эди: «Кошки мен — атрофимда Изхир ва Жалил (хушбўй ўтлар) бўлган бир водийда — бир кечани ўтказа олсам эди! Кошки мен бир кун Мажанна (булоқ)и сувидан ича олсам эди! Кошки менга Шома ва Тофил (тоғлари) кўринса эди!» Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Шайба ибн Рабиа, Утба ибн Рабиа ва Умайя ибн Халафни лаънатла — чунки улар бизни ўз юртимиздан вабо (касаллик) юртига ҳайдаб чиқарди», — дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳим! Бизни Мадинани — Маккани севганимиздек ёки ундан ҳам кўпроқ — севдир. Аллоҳим! Бизнинг сў ва муддимизга (ўлчовларимизга) баракат бер, Мадинанинг ҳавосини биз учун соғлом (мўтадил) қил ва унинг иситмасини Жуҳфага буриб юбор», — дедилар. Оиша қўшди: «Биз Мадинага етиб келганимизда, у Аллоҳнинг ерларининг энг носоғломи эди ва Батҳон (Мадина) водийси лойқа (рангли) сув оқизар эди».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَنَّ عِرَاكَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ عُرْوَةَ أَخْبَرَهُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ قُرَيْشًا، كَانَتْ تَصُومُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصِيَامِهِ حَتَّى فُرِضَ رَمَضَانُ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَاءَ فَلْيَصُمْهُ، وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ ".
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quraysh (qabilasi) johiliyat davrida Ashuro kuni roʻza tutar edi; soʻng Allohning Rasuli ﷺ (musulmonlarni) — to Ramazon oyi roʻzasi farz qilinguncha — unda roʻza tutishga buyurdi; shunda Paygʻambar ﷺ: «Kim (Ashuroda) roʻza tutishni xohlasa, tutsin; kim tutishni xohlamasa, tutmasin», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурайш (қабиласи) жоҳилият даврида Ашуро куни рўза тутар эди; сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ (мусулмонларни) — то Рамазон ойи рўзаси фарз қилингунча — унда рўза тутишга буюрди; шунда Пайғамбар ﷺ: «Ким (Ашурода) рўза тутишни хоҳласа, туцин; ким тутишни хоҳламаса, тутмасин», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ.وَالْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ بِلاَلاً، كَانَ يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ، فَإِنَّهُ لاَ يُؤَذِّنُ حَتَّى يَطْلُعَ الْفَجْرُ ". قَالَ الْقَاسِمُ وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَ أَذَانِهِمَا إِلاَّ أَنْ يَرْقَى ذَا وَيَنْزِلَ ذَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bilol kechasi azon aytar edi; bas, Allohning Rasuli ﷺ: «Ibn Ummu Maktum azon aytguncha yeb-ichaveringlar — chunki u — to tong otmasa — azon aytmaydi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Билол кечаси азон айтар эди; бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ибн Умму Мактум азон айтгунча еб-ичаверинглар — чунки у — то тонг отмаса — азон айтмайди», — дедилар.