حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ عَلَى إِثْرِ سَمَاءٍ كَانَتْ مِنَ اللَّيْلَةِ، فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ، فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ، وَأَمَّا مَنْ قَالَ بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي وَمُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ ".
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Hudaybiyada — yomgʻirli kechadan keyin — bizga bomdod namoziga imomlik qildilar. Namoz tugagach, u zot odamlarga yuzlanib: «Robbingiz nima deganini (vahiy qilganini) bilasizlarmi?» — dedilar. Odamlar: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedi. U zot: «Alloh: ‹Bu tongda bandalarimdan baʼzilari haqiqiy moʻmin, baʼzilari kofir boʻldi: kim yomgʻir Allohning fazli va rahmati bilan (yogʻdi) desa, u Menga iymon keltirdi va yulduzlarni inkor etdi; kim falon yulduz sababli yomgʻir yogʻdi desa, u Menga iymon keltirmadi, balki oʻsha yulduzga iymon keltirdi›, — dedi», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ҳудайбияда — ёмғирли кечадан кейин — бизга бомдод намозига имомлик қилдилар. Намоз тугагач, у зот одамларга юзланиб: «Роббингиз нима деганини (ваҳий қилганини) биласизларми?» — дедилар. Одамлар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деди. У зот: «Аллоҳ: ‹Бу тонгда бандаларимдан баъзилари ҳақиқий мўмин, баъзилари кофир бўлди: ким ёмғир Аллоҳнинг фазли ва раҳмати билан (ёғди) деса, у Менга иймон келтирди ва юлдузларни инкор этди; ким фалон юлдуз сабабли ёмғир ёғди деса, у Менга иймон келтирмади, балки ўша юлдузга иймон келтирди›, — деди», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ عَلَى إِثْرِ سَمَاءٍ كَانَتْ مِنَ اللَّيْلَةِ، فَلَمَّا انْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ، فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ. فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ، وَأَمَّا مَنْ قَالَ بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا. فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ ".
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hudaybiyada bomdod namoziga imomlik qildilar — oʻsha (oldingi) kechasi yomgʻir yogʻgan edi. Paygʻambar ﷺ namozni tugatganlarida, odamlarga yuzlanib: «Robbingiz nima deganini bilasizlarmi?» — dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedi. (Paygʻambar ﷺ): «Alloh: ‹Bu tongda bandalarimdan baʼzilari haqiqiy moʻmin, baʼzilari kofir boʻldi: kim yomgʻir Allohning fazli va rahmati bilan (yogʻdi) desa, u Menga iymon keltirgan va yulduzga iymon keltirmagan boʻladi; kim falon-falon (yulduz) sababli yomgʻir yogʻdi desa, u Menga kofir va yulduzga moʻmin boʻladi›, — dedi», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбияда бомдод намозига имомлик қилдилар — ўша (олдинги) кечаси ёмғир ёғган эди. Пайғамбар ﷺ намозни тугатганларида, одамларга юзланиб: «Роббингиз нима деганини биласизларми?» — дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деди. (Пайғамбар ﷺ): «Аллоҳ: ‹Бу тонгда бандаларимдан баъзилари ҳақиқий мўмин, баъзилари кофир бўлди: ким ёмғир Аллоҳнинг фазли ва раҳмати билан (ёғди) деса, у Менга иймон келтирган ва юлдузга иймон келтирмаган бўлади; ким фалон-фалон (юлдуз) сабабли ёмғир ёғди деса, у Менга кофир ва юлдузга мўмин бўлади›, — деди», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ الْمَدِينِيُّ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " اعْرِفْ وِكَاءَهَا ـ أَوْ قَالَ وِعَاءَهَا ـ وَعِفَاصَهَا، ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً، ثُمَّ اسْتَمْتِعْ بِهَا، فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ ". قَالَ فَضَالَّةُ الإِبِلِ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ ـ أَوْ قَالَ احْمَرَّ وَجْهُهُ ـ فَقَالَ " وَمَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا، تَرِدُ الْمَاءَ، وَتَرْعَى الشَّجَرَ، فَذَرْهَا حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ". قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ".
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ dan topib olingan narsa (luqata) haqida soʻradi. U zot: «Uning bogʻichi va idishini (belgilarini) yaxshilab tani, soʻng bir yil davomida (uni) eʼlon qil; (egasi topilmasa) undan foydalan, lekin egasi kelsa, unga topshir», — dedilar. Soʻng u kishi yoʻqolgan tuya haqida soʻradi. Shunda Paygʻambar ﷺ gʻazablandilar — yonoqlari (yoki yuzlari) qizarib: «Senga (uning) nima daxli bor?! Uning oʻz mesh (suv idishi) va tuyogʻi bor; (oʻzi) suvga boradi, egasi topgunicha daraxt (barglari)ni yeydi», — dedilar. Soʻng u kishi yoʻqolgan qoʻy haqida soʻradi. U zot: «U — yo seniki, yo (boshqa) birodaringniki, yo boʻrinikidir», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ дан топиб олинган нарса (луқата) ҳақида сўради. У зот: «Унинг боғичи ва идишини (белгиларини) яхшилаб тани, сўнг бир йил давомида (уни) эълон қил; (эгаси топилмаса) ундан фойдалан, лекин эгаси келса, унга топшир», — дедилар. Сўнг у киши йўқолган туя ҳақида сўради. Шунда Пайғамбар ﷺ ғазабландилар — ёноқлари (ёки юзлари) қизариб: «Сенга (унинг) нима дахли бор?! Унинг ўз меш (сув идиши) ва туёғи бор; (ўзи) сувга боради, эгаси топгунича дарахт (барглари)ни ейди», — дедилар. Сўнг у киши йўқолган қўй ҳақида сўради. У зот: «У — ё сеники, ё (бошқа) биродарингники, ё бўриникидир», — дедилар.
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ، أَخْبَرَهُ أَنْ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ ـ رضى الله عنه ـ قُلْتُ أَرَأَيْتَ إِذَا جَامَعَ فَلَمْ يُمْنِ قَالَ عُثْمَانُ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ، وَيَغْسِلُ ذَكَرَهُ. قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَلِيًّا، وَالزُّبَيْرَ، وَطَلْحَةَ، وَأُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ ـ رضى الله عنهم ـ فَأَمَرُوهُ بِذَلِكَ.
Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Usmon ibn Affondan jima qilib, (lekin) maniy chiqmagan kishi haqida soʻradim. Usmon: «U oddiy namoz tahoratidek tahorat olsin, lekin zakarini yuvsin», — dedi va: «Men buni Rasululloh ﷺ dan eshitdim», — dedi. Men buni Ali, Zubayr, Talha va Ubay ibn Kaʼbdan (ham) soʻradim; ular ham xuddi shunday javob berdilar. (Keyinchalik bu hukm bekor qilindi va bunday holda gusl olish farz boʻldi.)Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Усмон ибн Аффондан жима қилиб, (лекин) маний чиқмаган киши ҳақида сўрадим. Усмон: «У оддий намоз таҳоратидек таҳорат олсин, лекин закарини ювсин», — деди ва: «Мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим», — деди. Мен буни Али, Зубайр, Талҳа ва Убай ибн Каъбдан (ҳам) сўрадим; улар ҳам худди шундай жавоб бердилар. (Кейинчалик бу ҳукм бекор қилинди ва бундай ҳолда гусл олиш фарз бўлди.)
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ اللُّقَطَةِ، فَقَالَ " اعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا، ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً، فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلاَّ فَشَأْنَكَ بِهَا ". قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ". قَالَ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ " مَالَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا، تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ".
Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga kelib, luqta (topib olingan narsa) haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Uning idishi (xaltasi) va bogʻichini (yaxshilab) eslab qol, soʻng uni bir yil davomida (elga) eʼlon qil; agar uning egasi paydo boʻlsa, uni unga ber; aks holda, uni xohlaganingdek ishlat», — dedilar. U kishi: «Yoʻqolgan qoʻy-chi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «U — sen uchun, yoki birodaring uchun, yoki boʻri uchun(dir)», — dedilar. U kishi: «Yoʻqolgan tuya-chi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sen uni nega olasan — uning oʻz suv idishi (oshqozoni) va tuyoqlari bor; u suvli joylarga yetib bora oladi va — to egasi uni topguncha — daraxtlardan yeb (yashab tura) oladi», — dedilar.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига келиб, луқта (топиб олинган нарса) ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ: «Унинг идиши (халтаси) ва боғичини (яхшилаб) эслаб қол, сўнг уни бир йил давомида (элга) эълон қил; агар унинг эгаси пайдо бўлса, уни унга бер; акс ҳолда, уни хоҳлаганингдек ишлат», — дедилар. У киши: «Йўқолган қўй-чи?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «У — сен учун, ёки биродаринг учун, ёки бўри учун(дир)», — дедилар. У киши: «Йўқолган туя-чи?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Сен уни нега оласан — унинг ўз сув идиши (ошқозони) ва туёқлари бор; у сувли жойларга етиб бора олади ва — то эгаси уни топгунча — дарахтлардан еб (яшаб тура) олади», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ رَبِيعَةَ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَمَّا يَلْتَقِطُهُ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً، ثُمَّ احْفَظْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا، فَإِنْ جَاءَ أَحَدٌ يُخْبِرُكَ بِهَا، وَإِلاَّ فَاسْتَنْفِقْهَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ". قَالَ ضَالَّةُ الإِبِلِ فَتَمَعَّرَ وَجْهُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا، مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا، تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ ".
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir badaviy Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, undan luqta (topib olingan narsa) haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Uni bir yil davomida (elga) eʼlon qil. Uning idishi va — uni bogʻlashda ishlatilgan — ipning tavsifini eslab qol; agar kimdir kelib, uni talab qilsa va uni toʻgʻri tavsiflasa, (unga ber); aks holda, uni ishlat», — dedilar. U: «Yo Rasululloh, yoʻqolgan qoʻy-chi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «U — sen uchun, birodaring (yaʼni egasi) uchun, yoki boʻri uchun(dir)», — dedilar. U yana: «Yoʻqolgan tuya-chi?» — deb soʻradi. Shunda Paygʻambar ﷺ ning yuzi (gʻazabdan) qizardi va u zot: «Sening unga hech aloqang yoʻq — chunki uning oʻz oyoqlari, oʻz suv zaxirasi bor; u suvli joylarga yetib bora oladi, (suv) ichadi va daraxtlardan yeydi», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бадавий Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, ундан луқта (топиб олинган нарса) ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ: «Уни бир йил давомида (элга) эълон қил. Унинг идиши ва — уни боғлашда ишлатилган — ипнинг тавсифини эслаб қол; агар кимдир келиб, уни талаб қилса ва уни тўғри тавсифласа, (унга бер); акс ҳолда, уни ишлат», — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, йўқолган қўй-чи?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «У — сен учун, биродаринг (яъни эгаси) учун, ёки бўри учун(дир)», — дедилар. У яна: «Йўқолган туя-чи?» — деб сўради. Шунда Пайғамбар ﷺ нинг юзи (ғазабдан) қизарди ва у зот: «Сенинг унга ҳеч алоқанг йўқ — чунки унинг ўз оёқлари, ўз сув захираси бор; у сувли жойларга етиб бора олади, (сув) ичади ва дарахтлардан ейди», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ اللُّقَطَةِ. فَقَالَ " اعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا، ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً، فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا، وَإِلاَّ فَشَأْنَكَ بِهَا ". قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ". قَالَ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا، مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا، تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ".
Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi kelib, Allohning Rasuli ﷺ dan luqta (topib olish) haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Uning idishi va — u bilan bogʻlangan — ipning tavsifini eslab qol va uni bir yil davomida (elga) eʼlon qil. Agar egasi kelsa, uni unga ber; aks holda, uni bilan xohlaganingni qil», — dedilar. Soʻng u: «Yoʻqolgan qoʻy-chi?» — deb soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «U — sen uchun, birodaring (yaʼni egasi) uchun, yoki boʻri uchun(dir)», — dedilar. U yana: «Yoʻqolgan tuya-chi?» — deb soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Uning senga hech aloqang yoʻq. Uning oʻz suv idishi (zaxirasi) va oʻz oyoqlari bor; u — to egasi uni topguncha — suvga yetib boradi, (suv) ichadi va daraxtlardan yeydi», — dedilar.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши келиб, Аллоҳнинг Расули ﷺ дан луқта (топиб олиш) ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ: «Унинг идиши ва — у билан боғланган — ипнинг тавсифини эслаб қол ва уни бир йил давомида (элга) эълон қил. Агар эгаси келса, уни унга бер; акс ҳолда, уни билан хоҳлаганингни қил», — дедилар. Сўнг у: «Йўқолган қўй-чи?» — деб сўради. Пайғамбар ﷺ: «У — сен учун, биродаринг (яъни эгаси) учун, ёки бўри учун(дир)», — дедилар. У яна: «Йўқолган туя-чи?» — деб сўради. Пайғамбар ﷺ: «Унинг сенга ҳеч алоқанг йўқ. Унинг ўз сув идиши (захираси) ва ўз оёқлари бор; у — то эгаси уни топгунча — сувга етиб боради, (сув) ичади ва дарахтлардан ейди», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ قَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً، ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا، ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا، فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ ـ أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ ـ ثُمَّ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا، مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ".
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Allohning Rasuli ﷺ dan luqta haqida soʻradi. U zot: «Uni bir yil davomida (elga) eʼlon qil, soʻng uning idishi va — u bilan bogʻlangan — ipning tavsifini eslab qol, (soʻng) pulni ishlat; agar shundan keyin uning egasi qaytib kelsa, uni unga ber», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, yoʻqolgan qoʻy-chi?» — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Uni ol — chunki u sen uchun, birodaring uchun, yoki boʻri uchun(dir)», — dedilar. U kishi: «Yo Rasululloh, yoʻqolgan tuya-chi?» — dedi. Allohning Rasuli ﷺ gʻazablandi va uning yonoqlari (yoki yuzi) qizardi hamda: «Sening unga hech aloqang yoʻq — chunki uning oʻz oyoqlari va oʻz suv idishi bor; (u shu holda yashab turadi) — to egasi uni topguncha», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Аллоҳнинг Расули ﷺ дан луқта ҳақида сўради. У зот: «Уни бир йил давомида (элга) эълон қил, сўнг унинг идиши ва — у билан боғланган — ипнинг тавсифини эслаб қол, (сўнг) пулни ишлат; агар шундан кейин унинг эгаси қайтиб келса, уни унга бер», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, йўқолган қўй-чи?» — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Уни ол — чунки у сен учун, биродаринг учун, ёки бўри учун(дир)», — дедилар. У киши: «Ё Расулуллоҳ, йўқолган туя-чи?» — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ ғазабланди ва унинг ёноқлари (ёки юзи) қизарди ҳамда: «Сенинг унга ҳеч алоқанг йўқ — чунки унинг ўз оёқлари ва ўз сув идиши бор; (у шу ҳолда яшаб туради) — то эгаси уни топгунча», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ رَبِيعَةَ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أَعْرَابِيًّا، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ قَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً، فَإِنْ جَاءَ أَحَدٌ يُخْبِرُكَ بِعِفَاصِهَا وَوِكَائِهَا، وَإِلاَّ فَاسْتَنْفِقْ بِهَا ". وَسَأَلَهُ عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ فَتَمَعَّرَ وَجْهُهُ، قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا، تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ، دَعْهَا حَتَّى يَجِدَهَا رَبُّهَا ". وَسَأَلَهُ عَنْ ضَالَّةِ الْغَنَمِ. فَقَالَ " هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ، أَوْ لِلذِّئْبِ ".
Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir badaviy Paygʻambar ﷺ dan luqta haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Uni bir yil davomida (elga) eʼlon qil; agar shundan soʻng kimdir kelib, luqtaning idishi va — u bilan bogʻlangan — ipni tavsiflasa, (unga ber); aks holda, uni sarfla», — dedilar. Soʻng u Paygʻambar ﷺ dan yoʻqolgan tuya haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ ning yuzi qizardi va u zot: «Sening unga hech aloqang yoʻq — chunki uning oʻz suv zaxirasi va oyoqlari bor; u suvga yetib boradi, (suv) ichadi va daraxtlardan yeydi. Uni — to egasi uni topguncha — qoʻy», — dedilar. Soʻng u Paygʻambar ﷺ dan yoʻqolgan qoʻy haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «U — sen uchun, birodaring uchun, yoki boʻri uchun(dir)», — dedilar.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бадавий Пайғамбар ﷺ дан луқта ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ: «Уни бир йил давомида (элга) эълон қил; агар шундан сўнг кимдир келиб, луқтанинг идиши ва — у билан боғланган — ипни тавсифласа, (унга бер); акс ҳолда, уни сарфла», — дедилар. Сўнг у Пайғамбар ﷺ дан йўқолган туя ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ нинг юзи қизарди ва у зот: «Сенинг унга ҳеч алоқанг йўқ — чунки унинг ўз сув захираси ва оёқлари бор; у сувга етиб боради, (сув) ичади ва дарахтлардан ейди. Уни — то эгаси уни топгунча — қўй», — дедилар. Сўнг у Пайғамбар ﷺ дан йўқолган қўй ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ: «У — сен учун, биродаринг учун, ёки бўри учун(дир)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، قَالَ يَحْيَى وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فَلَمْ يُمْنِ. قَالَ عُثْمَانُ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ، وَيَغْسِلُ ذَكَرَهُ. قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَالزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ وَطَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ ـ رضى الله عنهم ـ فَأَمَرُوهُ بِذَلِكَ. قَالَ يَحْيَى وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا أَيُّوبَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Usmon ibn Affondan xotini bilan jima qilib, (lekin) maniy chiqmagan kishi haqida soʻradim. Usmon: «U avratlarini yuvib, namoz tahoratidek tahorat olsin», — dedi. Usmon: «Men buni Rasululloh ﷺ dan eshitdim», — dedi. Men buni Ali ibn Abu Tolib, Zubayr ibn Avvom, Talha ibn Ubaydulloh va Ubay ibn Kaʼbdan (ham) soʻradim; ular ham xuddi shunday javob berdilar. (Abu Ayyub: ‹Men buni Rasululloh ﷺ dan eshitdim›, — dedi.) (Keyinchalik bu hukm bekor qilindi, yaʼni gusl qilish kerak boʻldi.)Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Усмон ибн Аффондан хотини билан жима қилиб, (лекин) маний чиқмаган киши ҳақида сўрадим. Усмон: «У авратларини ювиб, намоз таҳоратидек таҳорат олсин», — деди. Усмон: «Мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим», — деди. Мен буни Али ибн Абу Толиб, Зубайр ибн Аввом, Талҳа ибн Убайдуллоҳ ва Убай ибн Каъбдан (ҳам) сўрадим; улар ҳам худди шундай жавоб бердилар. (Абу Айюб: ‹Мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим›, — деди.) (Кейинчалик бу ҳукм бекор қилинди, яъни гусл қилиш керак бўлди.)
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَمَرَ فِيمَنْ زَنَى وَلَمْ يُحْصِنْ بِجَلْدِ مِائَةٍ وَتَغْرِيبِ عَامٍ.
Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — zino qilgan uylanmagan erkak bir yuz darra (qamchi) bilan urilishi va bir yil surgun qilinishi — haqida buyruq berdi.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — зино қилган уйланмаган эркак бир юз дарра (қамчи) билан урилиши ва бир йил сургун қилиниши — ҳақида буйруқ берди.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا، وَمَنْ خَلَفَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِخَيْرٍ فَقَدْ غَزَا ".
Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida (jangga) ketayotgan gʻoziyni jihozlasa, unga — gʻoziy (oladigan savobga) teng (savob) beriladi; va kim Alloh yoʻlida (jangga) ketayotgan gʻoziyning oilasiga (xizmatchilariga) yaxshi qarasa, unga (ham) — gʻoziy (oladigan savobga) teng (savob beriladi)», — dedi.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида (жангга) кетаётган ғозийни жиҳозласа, унга — ғозий (оладиган савобга) тенг (савоб) берилади; ва ким Аллоҳ йўлида (жангга) кетаётган ғозийнинг оиласига (хизматчиларига) яхши қараса, унга (ҳам) — ғозий (оладиган савобга) тенг (савоб берилади)», — деди.
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ، فَأَصَابَنَا مَطَرٌ ذَاتَ لَيْلَةٍ، فَصَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصُّبْحَ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ " أَتَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ". قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. فَقَالَ " قَالَ اللَّهُ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ بِي، فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِرَحْمَةِ اللَّهِ وَبِرِزْقِ اللَّهِ وَبِفَضْلِ اللَّهِ. فَهْوَ مُؤْمِنٌ بِي، كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ. وَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِنَجْمِ كَذَا. فَهْوَ مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ، كَافِرٌ بِي ".
Biz Hudaybiya yili Rasululloh ﷺ bilan chiqdik. Bir kechasi bizga yomgʻir yogʻdi. Rasululloh ﷺ bizga bomdod (namozini) oʻqib berib, soʻng bizga yuzlanib: «Robbingiz nima deganini bilasizmi?» dedilar. Biz: «Alloh va Rasuli yaxshiroq biladi», dedik. U zot: «Alloh: ‹Bandalarimdan baʼzisi Menga moʻmin, baʼzisi Menga kofir holda tongni qarshiladi. Kim: ‹Bizga Allohning rahmati, Allohning rizqi va Allohning fazli bilan yomgʻir yogʻdi› desa — u Menga moʻmin, yulduzga kofirdir. Kim: ‹Bizga falon yulduz (sababli) yomgʻir yogʻdi› desa — u yulduzga moʻmin, Menga kofirdir› dedi», dedilar.Биз Ҳудайбия йили Расулуллоҳ ﷺ билан чиқдик. Бир кечаси бизга ёмғир ёғди. Расулуллоҳ ﷺ бизга бомдод (намозини) ўқиб бериб, сўнг бизга юзланиб: «Роббингиз нима деганини биласизми?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Расули яхшироқ билади», дедик. У зот: «Аллоҳ: ‹Бандаларимдан баъзиси Менга мўмин, баъзиси Менга кофир ҳолда тонгни қаршилади. Ким: ‹Бизга Аллоҳнинг раҳмати, Аллоҳнинг ризқи ва Аллоҳнинг фазли билан ёмғир ёғди› деса — у Менга мўмин, юлдузга кофирдир. Ким: ‹Бизга фалон юлдуз (сабабли) ёмғир ёғди› деса — у юлдузга мўмин, Менга кофирдир› деди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا رَبِيعَةُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً، ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا، ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا، فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " خُذْهَا، فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ، أَوْ لأَخِيكَ، أَوْ لِلذِّئْبِ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ ـ أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ ـ ثُمَّ قَالَ " مَالَكَ وَلَهَا، مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ".
(Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) bir kishi Rasululloh ﷺdan luqata (topib olingan narsa) haqida soʻradi. (U zot:) «Uni bir yil (davomida elga) eʼlon qil; soʻng uning bogʻichi va idishini (belgisini) bilib (yodlab) ol, soʻng undan foydalan; agar egasi kelsa, uni unga qaytar» dedilar. U: «Yo Rasululloh, yoʻqolgan qoʻy-chi?» dedi. (U zot:) «Uni ol; chunki u — yo sen uchun, yo birodaring uchun, yo boʻri uchundir» dedilar. U: «Yo Rasululloh, yoʻqolgan tuya-chi?» dedi. (Roviy aytdi:) Rasululloh ﷺ — yonoqlari qizargunicha, yoki yuzlari qizargunicha — gʻazablandilar, soʻng: «Senga uning nima keragi bor? U bilan birga uning (suv) zaxirasi va oyogʻi (tuyogʻi) bor (oʻzini eplaydi) — toki egasi uni topguncha» dedilar.(Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) бир киши Расулуллоҳ ﷺдан луқата (топиб олинган нарса) ҳақида сўради. (У зот:) «Уни бир йил (давомида элга) эълон қил; сўнг унинг боғичи ва идишини (белгисини) билиб (ёдлаб) ол, сўнг ундан фойдалан; агар эгаси келса, уни унга қайтар» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, йўқолган қўй-чи?» деди. (У зот:) «Уни ол; чунки у — ё сен учун, ё биродаринг учун, ё бўри учундир» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, йўқолган туя-чи?» деди. (Ровий айтди:) Расулуллоҳ ﷺ — ёноқлари қизаргунича, ёки юзлари қизаргунича — ғазабландилар, сўнг: «Сенга унинг нима кераги бор? У билан бирга унинг (сув) захираси ва оёғи (туёғи) бор (ўзини эплайди) — токи эгаси уни топгунча» дедилар.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُ فِيمَنْ زَنَى وَلَمْ يُحْصَنْ جَلْدَ مِائَةٍ وَتَغْرِيبَ عَامٍ. قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةَ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، غَرَّبَ، ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تِلْكَ السُّنَّةَ.
(Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning, zino qilgan va muhsan boʻlmagan (turmush koʻrmagan) kishi haqida yuz darra va bir yil surgun (qilishni) buyurganlarini eshitdim. Ibn Shihob aytdi: Menga Urva ibn Zubayr xabar berdiki, Umar ibn Xattob (ham bunday kishini) surgun qilgan; soʻng mana shu (amal) sunnat boʻlib qoldi.(Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг, зино қилган ва муҳсан бўлмаган (турмуш кўрмаган) киши ҳақида юз дарра ва бир йил сургун (қилишни) буюрганларини эшитдим. Ибн Шиҳоб айтди: Менга Урва ибн Зубайр хабар бердики, Умар ибн Хаттоб (ҳам бундай кишини) сургун қилган; сўнг мана шу (амал) суннат бўлиб қолди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ مُطِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " قَالَ اللَّهُ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي كَافِرٌ بِي وَمُؤْمِنٌ بِي ".
(Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ(ning zamonlari)da yomgʻir yogʻdi. Bas, U zot: «Alloh: ‹Bandalarimdan baʼzisi — Menga kofir (noshukur), baʼzisi Menga muʼmin (shukr qiluvchi) holda — tongga chiqdi›, dedi», dedilar.(Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ(нинг замонлари)да ёмғир ёғди. Бас, У зот: «Аллоҳ: ‹Бандаларимдан баъзиси — Менга кофир (ношукур), баъзиси Менга муъмин (шукр қилувчи) ҳолда — тонгга чиқди›, деди», дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، الْجُهَنِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ الشُّهَدَاءِ الَّذِي يَأْتِي بِشَهَادَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlarga guvohlarning eng yaxshisini xabar bermayinmi? U — guvohligini soʻralmasdan oldin keltiradigan kishidir», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизларга гувоҳларнинг энг яхшисини хабар бермайинми? У — гувоҳлигини сўралмасдан олдин келтирадиган кишидир», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ، الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " اعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلاَّ فَشَأْنَكَ بِهَا " . قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " . قَالَ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا " . قَالَ يَحْيَى أَحْسِبُ قَرَأْتُ عِفَاصَهَا
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib, undan luqata (topib olingan narsa) haqida soʻradi. Shunda u zot: «Uning idishi (xaltasi) va bogʻichini yaxshilab bilib ol, soʻng uni bir yil eʼlon qil. Agar egasi kelsa (qaytarib ber), boʻlmasa ixtiyoring oʻzingda», dedilar. (U kishi): «Qoʻyning yoʻqolgani-chi?» dedi. U zot: «U yo sernuqul senga, yo (uni topgan) birodaringga, yo (yeb ketadigan) boʻriga», dedilar. (U kishi): «Tuyaning yoʻqolgani-chi?» dedi. U zot: «Sen va u oʻrtangda nima ish bor? Uning oʻzi bilan suvi (oshqozonida toʻplagan suvi) va oyogʻi bor; suvga keladi, daraxt (yaproqlari)ni yeydi, toki egasi uni topib olguniga qadar», dedilar. Yahyo dedi: «Oʻylashimcha, men ‹ʼifosaho (idishi)› deb oʻqigan boʻlsam kerak.»Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Набий ﷺ нинг олдиларига келиб, ундан луқата (топиб олинган нарса) ҳақида сўради. Шунда у зот: «Унинг идиши (халтаси) ва боғичини яхшилаб билиб ол, сўнг уни бир йил эълон қил. Агар эгаси келса (қайтариб бер), бўлмаса ихтиёринг ўзингда», дедилар. (У киши): «Қўйнинг йўқолгани-чи?» деди. У зот: «У ё сернуқул сенга, ё (уни топган) биродарингга, ё (еб кетадиган) бўрига», дедилар. (У киши): «Туянинг йўқолгани-чи?» деди. У зот: «Сен ва у ўртангда нима иш бор? Унинг ўзи билан суви (ошқозонида тўплаган суви) ва оёғи бор; сувга келади, дарахт (япроқлари)ни ейди, токи эгаси уни топиб олгунига қадар», дедилар. Яҳё деди: «Ўйлашимча, мен ‹ъифосаҳо (идиши)› деб ўқиган бўлсам керак.»
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالَ ابْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهْوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ - أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ - ثُمَّ قَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ dan luqata haqida soʻradi. U zot: «Uni bir yil eʼlon qil, soʻng bogʻichi va idishini yaxshilab bilib ol, soʻngra (kerak boʻlsa) sarflab tur; agar egasi kelsa, uni unga topshir», dedilar. (U kishi): «Yo Rasululloh! Qoʻyning yoʻqolgani-chi?» dedi. U zot: «Uni ol, chunki u yo senga, yo birodaringga, yo boʻriga (tegishlidir)», dedilar. (U kishi): «Yo Rasululloh! Tuyaning yoʻqolgani-chi?» dedi. (Roviy) dedi: shunda Rasululloh ﷺ gʻazablanib, hatto yonoqlari qizarib ketdi — yoki yuzi qizardi — soʻng: «Sen va u oʻrtangda nima ish bor? Uning oʻzi bilan oyogʻi va suvi bor, toki egasi uni topib olguniga qadar», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ дан луқата ҳақида сўради. У зот: «Уни бир йил эълон қил, сўнг боғичи ва идишини яхшилаб билиб ол, сўнгра (керак бўлса) сарфлаб тур; агар эгаси келса, уни унга топшир», дедилар. (У киши): «Ё Расулуллоҳ! Қўйнинг йўқолгани-чи?» деди. У зот: «Уни ол, чунки у ё сенга, ё биродарингга, ё бўрига (тегишлидир)», дедилар. (У киши): «Ё Расулуллоҳ! Туянинг йўқолгани-чи?» деди. (Ровий) деди: шунда Расулуллоҳ ﷺ ғазабланиб, ҳатто ёноқлари қизариб кетди — ёки юзи қизарди — сўнг: «Сен ва у ўртангда нима иш бор? Унинг ўзи билан оёғи ва суви бор, токи эгаси уни топиб олгунига қадар», дедилар.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ بِلاَلٍ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ، يَقُولُ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ . غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَاحْمَارَّ وَجْهُهُ وَجَبِينُهُ وَغَضِبَ . وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ " ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً " . " فَإِنْ لَمْ يَجِئْ صَاحِبُهَا كَانَتْ وَدِيعَةً عِنْدَكَ " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldi», deb Ismoil ibn Jaʼfarning hadisiga oʻxshash (hadisni) zikr qildi. Faqat u: «Yuzi va manglayi qizardi va gʻazablandi», dedi. Hamda «Soʻng uni bir yil eʼlon qil» degan soʻzlaridan keyin shuni ziyoda qildi: «Agar egasi kelmasa, u sening oldingda omonat boʻladi.»Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келди», деб Исмоил ибн Жаъфарнинг ҳадисига ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди. Фақат у: «Юзи ва манглайи қизарди ва ғазабланди», деди. Ҳамда «Сўнг уни бир йил эълон қил» деган сўзларидан кейин шуни зиёда қилди: «Агар эгаси келмаса, у сенинг олдингда омонат бўлади.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ أَنَّهُ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ، صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ فَقَالَ " اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ لَمْ تَعْرِفْ فَاسْتَنْفِقْهَا وَلْتَكُنْ وَدِيعَةً عِنْدَكَ فَإِنْ جَاءَ طَالِبُهَا يَوْمًا مِنَ الدَّهْرِ فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . وَسَأَلَهُ عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ فَقَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا دَعْهَا فَإِنَّ مَعَهَا حِذَاءَهَا وَسِقَاءَهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ حَتَّى يَجِدَهَا رَبُّهَا " . وَسَأَلَهُ عَنِ الشَّاةِ فَقَالَ " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan oltin yoki kumush luqata haqida soʻraldi. U zot: «Uning bogʻichi va idishini bilib ol, soʻng uni bir yil eʼlon qil. Agar (egasi) tanimasa (topilmasa), uni sarflab tur va u sening oldingda omonat boʻlsin. Agar uni soʻrovchi (egasi) kunlardan bir kun kelsa, uni unga topshir», dedilar. Va undan tuyaning yoʻqolgani haqida soʻradi. U zot: «Sen va u oʻrtangda nima ish bor? Uni qoʻyib qoʻy, chunki uning oʻzi bilan oyogʻi va suvi bor; suvga keladi va daraxt (yaproqlari)ni yeydi, toki egasi uni topib olguniga qadar», dedilar. Va undan qoʻy haqida soʻradi. U zot: «Uni ol, chunki u yo senga, yo birodaringga, yo boʻriga (tegishlidir)», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан олтин ёки кумуш луқата ҳақида сўралди. У зот: «Унинг боғичи ва идишини билиб ол, сўнг уни бир йил эълон қил. Агар (эгаси) танимаса (топилмаса), уни сарфлаб тур ва у сенинг олдингда омонат бўлсин. Агар уни сўровчи (эгаси) кунлардан бир кун келса, уни унга топшир», дедилар. Ва ундан туянинг йўқолгани ҳақида сўради. У зот: «Сен ва у ўртангда нима иш бор? Уни қўйиб қўй, чунки унинг ўзи билан оёғи ва суви бор; сувга келади ва дарахт (япроқлари)ни ейди, токи эгаси уни топиб олгунига қадар», дедилар. Ва ундан қўй ҳақида сўради. У зот: «Уни ол, чунки у ё сенга, ё биродарингга, ё бўрига (тегишлидир)», дедилар.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَرَبِيعَةُ الرَّأْىِ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ، خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ . زَادَ رَبِيعَةُ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ وَزَادَ " فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَعَرَفَ عِفَاصَهَا وَعَدَدَهَا وَوِكَاءَهَا فَأَعْطِهَا إِيَّاهُ وَإِلاَّ فَهْىَ لَكَ " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Nabiy ﷺ dan tuyaning yoʻqolgani haqida soʻradi. Rabiʼa shuni ziyoda qildi: «Shunda u zot gʻazablandi, hatto yonoqlari qizarib ketdi.» Va hadisni ularning hadisiga oʻxshash bayon qildi hamda shuni ziyoda qildi: «Agar egasi kelsa va uning idishi, soni va bogʻichini bilsa (taʼriflasa), uni unga ber; boʻlmasa, u seniki.»Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Набий ﷺ дан туянинг йўқолгани ҳақида сўради. Рабиъа шуни зиёда қилди: «Шунда у зот ғазабланди, ҳатто ёноқлари қизариб кетди.» Ва ҳадисни уларнинг ҳадисига ўхшаш баён қилди ҳамда шуни зиёда қилди: «Агар эгаси келса ва унинг идиши, сони ва боғичини билса (таърифласа), уни унга бер; бўлмаса, у сеники.»
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ لَمْ تُعْتَرَفْ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ كُلْهَا فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " .
وَحَدَّثَنِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ " فَإِنِ اعْتُرِفَتْ فَأَدِّهَا وَإِلاَّ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا وَعَدَدَهَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan luqata haqida soʻraldi. U zot: «Uni bir yil eʼlon qil; agar (egasi) tanimasa, uning idishi va bogʻichini bilib ol, soʻng uni yegin. Agar egasi kelsa, uni unga topshir», dedilar. Boshqa rivoyatda: «Agar (egasi) tanisa, uni topshir; boʻlmasa, uning idishi, bogʻichi va sonini bilib ol», deyilgan.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан луқата ҳақида сўралди. У зот: «Уни бир йил эълон қил; агар (эгаси) танимаса, унинг идиши ва боғичини билиб ол, сўнг уни егин. Агар эгаси келса, уни унга топшир», дедилар. Бошқа ривоятда: «Агар (эгаси) таниса, уни топшир; бўлмаса, унинг идиши, боғичи ва сонини билиб ол», дейилган.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَيُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ أَبِي سَالِمٍ الْجَيْشَانِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، الْجُهَنِيِّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ آوَى ضَالَّةً فَهُوَ ضَالٌّ مَا لَمْ يُعَرِّفْهَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki yoʻqolgan (hayvon yoki narsa)ni oʻziga olib qoʻysa-yu, uni eʼlon qilmasa, oʻzi adashgan boʻladi», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки йўқолган (ҳайвон ёки нарса)ни ўзига олиб қўйса-ю, уни эълон қилмаса, ўзи адашган бўлади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو الطَّاهِرِ، قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، وَقَالَ،
سَعِيدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ بُسْرِ،
بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ
جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا وَمَنْ خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ فَقَدْ غَزَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir gʻoziyni jihozlasa, demak (oʻzi) gʻazot qilibdi. Kim uning ortidan ahlini yaxshilik bilan saqlasa, demak (oʻzi) gʻazot qilibdi», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир ғозийни жиҳозласа, демак (ўзи) ғазот қилибди. Ким унинг ортидан аҳлини яхшилик билан сақласа, демак (ўзи) ғазот қилибди», дедилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ لأَرْمُقَنَّ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّيْلَةَ فَصَلَّى . رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ طَوِيلَتَيْنِ طَوِيلَتَيْنِ طَوِيلَتَيْنِ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُمَا دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُمَا دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُمَا دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُمَا دُونَ اللَّتَيْنِ قَبْلَهُمَا ثُمَّ أَوْتَرَ فَذَلِكَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bu kechasi men Rasululloh ﷺ ning namozlarini albatta kuzataman, (dedim). (U zot) ikki yengil rakaat oʻqidilar, soʻng juda uzun, uzun, uzun ikki rakaat oʻqidilar, soʻng ulardan oldingi ikki (rakaat)dan qisqaroq boʻlgan ikki rakaat oʻqidilar, soʻng ulardan oldingi ikki (rakaat)dan qisqaroq boʻlgan ikki rakaat oʻqidilar, soʻng ulardan oldingi ikki (rakaat)dan qisqaroq boʻlgan ikki rakaat oʻqidilar, soʻng ulardan oldingi ikki (rakaat)dan qisqaroq boʻlgan ikki rakaat oʻqidilar, soʻng vitr oʻqidilar. Mana shu oʻn uch rakaat boʻladi.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бу кечаси мен Расулуллоҳ ﷺ нинг намозларини албатта кузатаман, (дедим). (У зот) икки енгил ракаат ўқидилар, сўнг жуда узун, узун, узун икки ракаат ўқидилар, сўнг улардан олдинги икки (ракаат)дан қисқароқ бўлган икки ракаат ўқидилар, сўнг улардан олдинги икки (ракаат)дан қисқароқ бўлган икки ракаат ўқидилар, сўнг улардан олдинги икки (ракаат)дан қисқароқ бўлган икки ракаат ўқидилар, сўнг улардан олдинги икки (ракаат)дан қисқароқ бўлган икки ракаат ўқидилар, сўнг витр ўқидилар. Мана шу ўн уч ракаат бўлади.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ وَلأَخَّرْتُ صَلاَةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ " . قَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لاَ يَقُومُ إِلَى الصَّلاَةِ إِلاَّ اسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ ni: «Agar ummatimga mashaqqat boʻlib qolishidan (qoʻrqmaganimda) edi, ularni har bir namoz oldidan misvok qilishga buyurar va Isho namozini kechaning uchdan biri(ga kech)ga qoldirar edim», deganlarini eshitdim. (Abu Salama, roviylardan biri) aytdi: Zayd ibn Xolid masjidda namozlarga hozir boʻlar, misvoki esa — kotibning qulogʻida qalam (turadigan) joyda — qulogʻida boʻlar edi; u namozga turganida, albatta (misvok bilan) tishlarini tozalab, soʻng uni joyiga qaytarib qoʻyar edi.
Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Агар умматимга машаққат бўлиб қолишидан (қўрқмаганимда) эди, уларни ҳар бир намоз олдидан мисвок қилишга буюрар ва Ишо намозини кечанинг учдан бири(га кеч)га қолдирар эдим», деганларини эшитдим. (Абу Салама, ровийлардан бири) айтди: Зайд ибн Холид масжидда намозларга ҳозир бўлар, мисвоки эса — котибнинг қулоғида қалам (турадиган) жойда — қулоғида бўлар эди; у намозга турганида, албатта (мисвок билан) тишларини тозалаб, сўнг уни жойига қайтариб қўяр эди.
Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا أَبُو زَكَرِيَّا، يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا وَمَنْ خَلَفَ غَازِيًا فِي أَهْلِهِ فَقَدْ غَزَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim Alloh yoʻlidagi bir gʻoziyni jihozlasa, demak u (oʻzi) gʻazot qilibdi; kim gʻoziyning ahli (oilasi)da unga oʻrinbosar boʻlsa, demak u (oʻzi) gʻazot qilibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, va u bundan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким Аллоҳ йўлидаги бир ғозийни жиҳозласа, демак у (ўзи) ғазот қилибди; ким ғозийнинг аҳли (оиласи)да унга ўринбосар бўлса, демак у (ўзи) ғазот қилибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, ва у бундан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ فَقَدْ غَزَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlidagi gʻoziyni jihozlasa, yoki uning ahli (oilasi)da unga oʻrinbosar boʻlsa, demak u (oʻzi) gʻazot qilibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлидаги ғозийни жиҳозласа, ёки унинг аҳли (оиласи)да унга ўринбосар бўлса, демак у (ўзи) ғазот қилибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash (hadis rivoyat qilingan).Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан шунга ўхшаш (ҳадис ривоят қилинган).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا حَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا وَمَنْ خَلَفَ غَازِيًا فِي أَهْلِهِ فَقَدْ غَزَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlidagi bir gʻoziyni jihozlasa, demak u (oʻzi) gʻazot qilibdi; kim gʻoziyning ahli (oilasi)da unga oʻrinbosar boʻlsa, demak u (oʻzi) gʻazot qilibdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлидаги бир ғозийни жиҳозласа, демак у (ўзи) ғазот қилибди; ким ғозийнинг аҳли (оиласи)да унга ўринбосар бўлса, демак у (ўзи) ғазот қилибди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ الشُّهَدَاءِ الَّذِي يَأْتِي بِالشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga guvohlarning eng yaxshisi haqida xabar bermaymi? U — guvohlik soʻralishidan oldin guvohligini keltirib beradigan kishidir», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга гувоҳларнинг энг яхшиси ҳақида хабар бермайми? У — гувоҳлик сўралишидан олдин гувоҳлигини келтириб берадиган кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ ابْنُ بِنْتِ أَزْهَرَ السَّمَّانِ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ الْجُهَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " خَيْرُ الشُّهَدَاءِ مَنْ أَدَّى شَهَادَتَهُ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning: «Guvohlarning eng yaxshisi — guvohligi soʻralishidan oldin uni ado etadigan kishidir», deganlarini eshitgan. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг: «Гувоҳларнинг энг яхшиси — гувоҳлиги сўралишидан олдин уни адо этадиган кишидир», деганларини эшитган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ فَطَّرَ صَائِمًا كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَنْقُصُ مِنْ أَجْرِ الصَّائِمِ شَيْئًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir roʻzadorni (iftorda) roʻza ochirib qoʻysa, unga (roʻzador) ajriga oʻxshash (ajr) boʻladi, biroq roʻzadorning ajridan hech narsa kamaymaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир рўзадорни (ифторда) рўза очириб қўйса, унга (рўзадор) ажрига ўхшаш (ажр) бўлади, бироқ рўзадорнинг ажридан ҳеч нарса камаймайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ " . قَالَ أَبُو سَلَمَةَ فَرَأَيْتُ زَيْدًا يَجْلِسُ فِي الْمَسْجِدِ وَإِنَّ السِّوَاكَ مِنْ أُذُنِهِ مَوْضِعُ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ فَكُلَّمَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ اسْتَاكَ .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Agar ummatimga ogʻir boʻlib qolmaganida, ularni har namozda misvok (ishlatish)ga buyurardim». Abu Salama aytdi: Men Zaydni masjidda — misvoki, xuddi kotibning qalami quloqqa qoʻyilganidek, qulogʻida turgan holda — koʻrdim; u har namozga turganida (oldin) misvok ishlatar edi.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Агар умматимга оғир бўлиб қолмаганида, уларни ҳар намозда мисвок (ишлатиш)га буюрардим». Абу Салама айтди: Мен Зайдни масжидда — мисвоки, худди котибнинг қалами қулоққа қўйилганидек, қулоғида турган ҳолда — кўрдим; у ҳар намозга турганида (олдин) мисвок ишлатар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرَ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ فَقَالَ " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ - أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ - وَقَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا حَتَّى يَأْتِيَهَا رَبُّهَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan topib olingan narsa (luqata) haqida soʻradi. Shunda u zot: «Uni bir yil eʼlon qil, soʻng uning bogʻichi va idishini bilib (yodlab) qoʻy, soʻng undan foydalanaver. Agar egasi kelib qolsa, uni oʻshanga topshir», dedilar. (Haligi kishi): «Ey Rasululloh, adashib qolgan qoʻy-chi?» dedi. U zot: «Uni ol, chunki u yo senga, yo birodaringga, yoki boʻriga (nasiba) boʻladi», dedilar. (U yana): «Ey Rasululloh, adashib qolgan tuya-chi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ gʻazablanib, hatto ikki yonoqlari qizarib ketdi — yoki yuzlari qizarib ketdi — va: «Senga uning nima keragi bor?! Egasi kelguniga qadar uning oʻz oyogʻi (poyabzali) va oʻz suvi (qorni) bor-ku», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан топиб олинган нарса (луқата) ҳақида сўради. Шунда у зот: «Уни бир йил эълон қил, сўнг унинг боғичи ва идишини билиб (ёдлаб) қўй, сўнг ундан фойдаланавер. Агар эгаси келиб қолса, уни ўшанга топшир», дедилар. (Ҳалиги киши): «Эй Расулуллоҳ, адашиб қолган қўй-чи?» деди. У зот: «Уни ол, чунки у ё сенга, ё биродарингга, ёки бўрига (насиба) бўлади», дедилар. (У яна): «Эй Расулуллоҳ, адашиб қолган туя-чи?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ғазабланиб, ҳатто икки ёноқлари қизариб кетди — ёки юзлари қизариб кетди — ва: «Сенга унинг нима кераги бор?! Эгаси келгунига қадар унинг ўз оёғи (поябзали) ва ўз суви (қорни) бор-ку», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - عَنْ سَالِمِ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ بَاغِيهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ وَإِلاَّ فَاعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا ثُمَّ كُلْهَا فَإِنْ جَاءَ بَاغِيهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan topib olingan narsa (luqata) haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Uni bir yil eʼlon qil. Agar uni izlovchisi kelsa, uni oʻshanga topshir, aks holda uning idishi va bogʻichini bilib (yodlab) qoʻy, soʻng uni yeyaver (foydalanaver). Agar uni izlovchisi kelib qolsa, uni oʻshanga topshir», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан топиб олинган нарса (луқата) ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Уни бир йил эълон қил. Агар уни изловчиси келса, уни ўшанга топшир, акс ҳолда унинг идиши ва боғичини билиб (ёдлаб) қўй, сўнг уни еявер (фойдаланавер). Агар уни изловчиси келиб қолса, уни ўшанга топшир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِيهِ، يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ رَبِيعَةَ . قَالَ وَسُئِلَ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " تُعَرِّفُهَا حَوْلاً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا دَفَعْتَهَا إِلَيْهِ وَإِلاَّ عَرَفْتَ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ أَفِضْهَا فِي مَالِكَ فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَادْفَعْهَا إِلَيْهِ " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺdan soʻraldi — soʻng u Rabiʼaning hadisiga oʻxshash (hadisni) zikr qildi. (Rovi) dedi: U zotdan topib olingan narsa haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Uni bir yil eʼlon qilasan. Agar egasi kelib qolsa, uni oʻshanga topshirasan, aks holda uning bogʻichi va idishini bilib (yodlab) qoʻyasan, soʻng uni oʻz molingga qoʻshib qoʻyasan. Agar egasi kelib qolsa, uni oʻshanga topshirasan», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺдан сўралди — сўнг у Рабиъанинг ҳадисига ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди. (Рови) деди: У зотдан топиб олинган нарса ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Уни бир йил эълон қиласан. Агар эгаси келиб қолса, уни ўшанга топширасан, акс ҳолда унинг боғичи ва идишини билиб (ёдлаб) қўясан, сўнг уни ўз молингга қўшиб қўясан. Агар эгаси келиб қолса, уни ўшанга топширасан», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ، حَدَّثَنِي يَحْيَى، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ الْجُهَنِيُّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " مَنْ جَهَّزَ غَاَزِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا، وَمَنْ خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ فَقَدْ غَزَا " .
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Alloh yoʻlida bir gʻoziyni jihozlasa, batahqiq u (oʻzi) gʻazot qilibdi. Kim (gʻoziyning) ortidan uning ahlini yaxshilik bilan asrasa, batahqiq u (oʻzi) gʻazot qilibdi».Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Аллоҳ йўлида бир ғозийни жиҳозласа, батаҳқиқ у (ўзи) ғазот қилибди. Ким (ғозийнинг) ортидан унинг аҳлини яхшилик билан асраса, батаҳқиқ у (ўзи) ғазот қилибди».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، وَبِشْرَ بْنَ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَاهُمْ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ يَوْمَ خَيْبَرَ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ " . فَتَغَيَّرَتْ وُجُوهُ النَّاسِ لِذَلِكَ فَقَالَ " إِنَّ صَاحِبَكُمْ غَلَّ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " . فَفَتَّشْنَا مَتَاعَهُ فَوَجَدْنَا خَرَزًا مِنْ خَرَزِ يَهُودَ لاَ يُسَاوِي دِرْهَمَيْنِ .
Musaddad bizga aytib berdiki, Yahyo ibn Said va Bishr ibn al-Mufazzal ularga Yahyo ibn Saiddan, u Muhammad ibn Yahyo ibn Habbon, u Abu Amra orqali Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildilar. Nabiy ﷺ sahobalaridan bir kishi Xaybar kuni vafot etdi. Buni Rasululloh ﷺga aytishganda, u zot: «Sheriklaringizga (janoza) namozini oʻqinglar», dedilar. Bundan odamlarning yuzlari oʻzgardi. Shunda u zot: «Sheriklaringiz Alloh yoʻlida (gʻanimatdan) xiyonat qilibdi», dedilar. Biz uning yukini titkilab, yahudiylarning munchoqlaridan ikki dirhamga ham arzimaydigan bir nechta munchoqni topdik.Мусаддад бизга айтиб бердики, Яҳё ибн Саид ва Бишр ибн ал-Муфаззал уларга Яҳё ибн Саиддан, у Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббон, у Абу Амра орқали Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдилар. Набий ﷺ саҳобаларидан бир киши Хайбар куни вафот этди. Буни Расулуллоҳ ﷺга айтишганда, у зот: «Шерикларингизга (жаноза) намозини ўқинглар», дедилар. Бундан одамларнинг юзлари ўзгарди. Шунда у зот: «Шерикларингиз Аллоҳ йўлида (ғаниматдан) хиёнат қилибди», дедилар. Биз унинг юкини титкилаб, яҳудийларнинг мунчоқларидан икки дирҳамга ҳам арзимайдиган бир нечта мунчоқни топдик.