حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَتَبَ نَجْدَةُ الْحَرُورِيُّ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ الصِّبْيَانِ وَعَنْ الْخُمُسِ لِمَنْ هُوَ وَعَنْ الصَّبِيِّ مَتَى يَنْقَطِعُ عَنْهُ الْيُتْمُ وَعَنْ النِّسَاءِ هَلْ كَانَ يَخْرُجُ بِهِنَّ أَوْ يَحْضُرْنَ الْقِتَالَ وَعَنْ الْعَبْدِ هَلْ لَهُ فِي الْمَغْنَمِ نَصِيبٌ قَالَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا الصِّبْيَانُ فَإِنْ كُنْتَ الْخَضِرَ تَعْرِفُ الْكَافِرَ مِنْ الْمُؤْمِنِ فَاقْتُلْهُمْ وَأَمَّا الْخُمُسُ فَكُنَّا نَقُولُ إِنَّهُ لَنَا فَزَعَمَ قَوْمُنَا أَنَّهُ لَيْسَ لَنَا وَأَمَّا النِّسَاءُ فَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجُ مَعَهُ بِالنِّسَاءِ فَيُدَاوِينَ الْمَرْضَى وَيَقُمْنَ عَلَى الْجَرْحَى وَلَا يَحْضُرْنَ الْقِتَالَ وَأَمَّا الصَّبِيُّ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ الْيُتْمُ إِذَا احْتَلَمَ وَأَمَّا الْعَبْدُ فَلَيْسَ لَهُ مِنْ الْمَغْنَمِ نَصِيبٌ وَلَكِنَّهُ قَدْ كَانَ يُرْضَخُ لَهُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Najda al-Haruriy Ibn Abbosga xat yozib, undan bolalarni oʻldirish haqida, xumus kimga tegishli ekani haqida, boladan yetimlik qachon koʻtarilishi haqida, ayollar haqida — u zot ularni (jangga) olib chiqarmidilar yoki ular jangda hozir boʻlarmidilar — va qul haqida — unga oʻljadan ulush bormi — soʻradi. Ibn Abbos unga shunday deb yozdi: Bolalarga kelsak, agar sen Xizr boʻlib, kofirni moʻmindan ajrata olsang, ularni oʻldiraver. Xumusga kelsak, biz uni bizniki deb aytar edik, qavmimiz esa u bizniki emas, deb daʼvo qildi. Ayollarga kelsak, Rasululloh ﷺ ayollarni oʻzlari bilan birga olib chiqar edilar; ular kasallarni davolar, yaradorlarga qarar edilar, ammo jangda hozir boʻlmas edilar. Bolaga kelsak, u balogʻatga yetsa, undan yetimlik koʻtariladi. Qulga kelsak, unga oʻljadan ulush yoʻq, lekin ularga (bir oz) berilar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Нажда ал-Ҳарурий Ибн Аббосга хат ёзиб, ундан болаларни ўлдириш ҳақида, хумус кимга тегишли экани ҳақида, боладан етимлик қачон кўтарилиши ҳақида, аёллар ҳақида — у зот уларни (жангга) олиб чиқармидилар ёки улар жангда ҳозир бўлармидилар — ва қул ҳақида — унга ўлжадан улуш борми — сўради. Ибн Аббос унга шундай деб ёзди: Болаларга келсак, агар сен Хизр бўлиб, кофирни мўминдан ажрата олсанг, уларни ўлдиравер. Хумусга келсак, биз уни бизники деб айтар эдик, қавмимиз эса у бизники эмас, деб даъво қилди. Аёлларга келсак, Расулуллоҳ ﷺ аёлларни ўзлари билан бирга олиб чиқар эдилар; улар касалларни даволар, ярадорларга қарар эдилар, аммо жангда ҳозир бўлмас эдилар. Болага келсак, у балоғатга етса, ундан етимлик кўтарилади. Қулга келсак, унга ўлжадан улуш йўқ, лекин уларга (бир оз) берилар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهَا أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ يَعْنِي أَيَّامَ الْعَشْرِ قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا رَجُلًا خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍحَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُجَاهِدٍ لَيْسَ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ يَعْنِي مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ فِيهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ushbu kunlardagi solih amaldan koʻra Alloh azza va jallaga sevimliroq boʻlgan amal qilinadigan boshqa kunlar yoʻq», dedilar — yaʼni (Zulhijjaning) oʻn kunini (nazarda tutdilar). (Sahobalar): «Yo Rasululloh, Alloh yoʻlidagi jihod ham emasmi?» dedilar. U zot: «Alloh yoʻlidagi jihod ham emas, magar bir kishi oʻz joni va moli bilan (jihodga) chiqib, ulardan biror narsani (qaytarib) olib kelmasa», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ушбу кунлардаги солиҳ амалдан кўра Аллоҳ азза ва жаллага севимлироқ бўлган амал қилинадиган бошқа кунлар йўқ», дедилар — яъни (Зулҳижжанинг) ўн кунини (назарда тутдилар). (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмасми?» дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлидаги жиҳод ҳам эмас, магар бир киши ўз жони ва моли билан (жиҳодга) чиқиб, улардан бирор нарсани (қайтариб) олиб келмаса», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ أَفَأَقْضِي عَنْهَا قَالَ فَقَالَ أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ أَمَا كُنْتِ تَقْضِينَهُ قَالَتْ بَلَى قَالَ فَدَيْنُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَحَقُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir ayol kelib: «Yo Rasululloh, onam vafot etdi va uning zimmasida bir oy roʻzasi bor edi. Men uning oʻrniga qazo tutaymi?» dedi. U zot: «Aytgin-chi, agar onangning zimmasida qarz boʻlganida, uni ado etarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, Alloh azza va jallaning qarzi haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир аёл келиб: «Ё Расулуллоҳ, онам вафот этди ва унинг зиммасида бир ой рўзаси бор эди. Мен унинг ўрнига қазо тутайми?» деди. У зот: «Айтгин-чи, агар онангнинг зиммасида қарз бўлганида, уни адо этармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, Аллоҳ азза ва жалланинг қарзи ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ بَقِيتُ إِلَى قَابِلٍ لَأَصُومَنَّ الْيَوْمَ التَّاسِعَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar kelasi yilgacha yashab qolsam, albatta toʻqqizinchi kunni ham roʻza tutaman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар келаси йилгача яшаб қолсам, албатта тўққизинчи кунни ҳам рўза тутаман», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّتِهِ وَفِي عُمَرِهِ كُلِّهَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَالْخُلَفَاءُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz hajlarida va barcha umralarida raml qildilar; Abu Bakr, Umar, Usmon va (boshqa) xalifalar ham (shunday qildilar).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз ҳажларида ва барча умраларида рамл қилдилар; Абу Бакр, Умар, Усмон ва (бошқа) халифалар ҳам (шундай қилдилар).
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَمْرٍو الْفُقَيْمِيُّ عَنْ مِهْرَانَ أَبُو صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, shoshilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, шошилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ يَعْنِي الْمُحَارِبِيَّ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ مَهْرَانَ أَبُو صَفْوَانَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, shoshilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, шошилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عِنْدَ كُسُوفِ الشَّمْسِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh tutilganda toʻrt sajda bilan sakkiz marta rukuʼli namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилганда тўрт сажда билан саккиз марта рукуъли намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ قَالَ كَتَبَ إِلَيَّ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ يُحَدِّثُ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ فِي الْحَرَامِ يَمِينٌ يُكَفِّرُهَا قَالَ هِشَامٌ وَكَتَبَ إِلَيَّ يَحْيَى يُحَدِّثُ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍأَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَانَ يَقُولُ فِي الْحَرَامِ يَمِينٌ يُكَفِّرُهَا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}
Ikrimadan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) «harom (qilish)» haqida: «Bu — kafforat toʻlanadigan qasamdir», derdi. Saʼid ibn Jubayrdan rivoyat qilinadiki, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) ham «harom (qilish)» haqida: «Bu — kafforat toʻlanadigan qasamdir», derdi. Soʻng Ibn Abbos: {Darhaqiqat, sizlar uchun Rasulullohda goʻzal namuna bordir}, dedi.Икримадан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) «ҳаром (қилиш)» ҳақида: «Бу — каффорат тўланадиган қасамдир», дерди. Саъид ибн Жубайрдан ривоят қилинадики, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ҳам «ҳаром (қилиш)» ҳақида: «Бу — каффорат тўланадиган қасамдир», дерди. Сўнг Ибн Аббос: {Дарҳақиқат, сизлар учун Расулуллоҳда гўзал намуна бордир}, деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ سَالِمٍ أَبُو جَهْضَمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا مَأْمُورًا بَلَّغَ وَاللَّهِ مَا أُرْسِلَ بِهِ وَمَا اخْتَصَّنَا دُونَ النَّاسِ بِشَيْءٍ لَيْسَ ثَلَاثًا أَمَرَنَا أَنْ نُسْبِغَ الْوُضُوءَ وَأَنْ لَا نَأْكُلَ الصَّدَقَةَ وَأَنْ لَا نُنْزِيَ حِمَارًا عَلَى فَرَسٍقَالَ مُوسَى فَلَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ حَسَنٍ فَقُلْتُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي كَذَا وَكَذَا فَقَالَ إِنَّ الْخَيْلَ كَانَتْ فِي بَنِي هَاشِمٍ قَلِيلَةً فَأَحَبَّ أَنْ تَكْثُرَ فِيهِمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ buyruqqa boʻysunuvchi banda edilar; Allohga qasamki, u zot oʻzlariga yuborilgan narsani yetkazdilar. U zot bizni boshqa odamlardan farqli oʻlaroq faqat uch narsa bilan xoslamadilar: bizga tahoratni mukammal qilishni, sadaqani yemaslikni va eshakni otga qoʻshmaslikni buyurdilar. Muso aytdi: Men Abdulloh ibn Hasanni uchratib: «Abdulloh ibn Ubaydulloh menga shunday-shunday aytib berdi», dedim. U: «Bani Hoshimda otlar oz edi, u zot ularda (otlar) koʻpayishini yoqtirdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ буйруққа бўйсунувчи банда эдилар; Аллоҳга қасамки, у зот ўзларига юборилган нарсани етказдилар. У зот бизни бошқа одамлардан фарқли ўлароқ фақат уч нарса билан хосламадилар: бизга таҳоратни мукаммал қилишни, садақани емасликни ва эшакни отга қўшмасликни буюрдилар. Мусо айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Ҳасанни учратиб: «Абдуллоҳ ибн Убайдуллоҳ менга шундай-шундай айтиб берди», дедим. У: «Бани Ҳошимда отлар оз эди, у зот уларда (отлар) кўпайишини ёқтирдилар», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ فَقَالَتْ أَلَا نُطْعِمُكُمْ مِنْ هَدِيَّةٍ أَهْدَتْهَا لَنَا أُمُّ حُفَيْدٍ قَالَ فَجِيءَ بِضَبَّيْنِ مَشْوِيَّيْنِ فَتَبَزَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ خَالِدٌ كَأَنَّكَ تَقْذَرُهُ قَالَ أَجَلْ قَالَتْ أَلَا أُسْقِيكُمْ مِنْ لَبَنٍ أَهْدَتْهُ لَنَا فَقَالَ بَلَى قَالَ فَجِيءَ بِإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا عَنْ يَمِينِهِ وَخَالِدٌ عَنْ شِمَالِهِ فَقَالَ لِي الشَّرْبَةُ لَكَ وَإِنْ شِئْتَ آثَرْتَ بِهَا خَالِدًا فَقُلْتُ مَا كُنْتُ لِأُوثِرَ بِسُؤْرِكَ عَلَيَّ أَحَدًا فَقَالَ مَنْ أَطْعَمَهُ اللَّهُ طَعَامًا فَلْيَقُلْ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَأَطْعِمْنَا خَيْرًا مِنْهُ وَمَنْ سَقَاهُ اللَّهُ لَبَنًا فَلْيَقُلْ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَزِدْنَا مِنْهُ فَإِنَّهُ لَيْسَ شَيْءٌ يُجْزِئُ مَكَانَ الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ غَيْرَ اللَّبَنِحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّ حُفَيْدٍ أَهْدَتْ إِلَى أُخْتِهَا مَيْمُونَةَ بِضَبَّيْنِ فَذَكَرَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men va Xolid ibn al-Valid Rasululloh ﷺ bilan birga Maymuna binti al-Horisning oldiga kirdik. U: «Umm Hufayd bizga hadya qilgan narsadan sizlarga taom bermayinmi?» dedi. Soʻng ikkita qovurilgan kaltakesak keltirildi. Rasululloh ﷺ tupurdilar. Xolid u zotga: «Siz undan jirkanayotganga oʻxshaysiz», dedi. U zot: «Ha», dedilar. (Maymuna): «Bizga hadya qilingan sutdan sizlarga ichirmayinmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Soʻng bir idishda sut keltirildi; Rasululloh ﷺ undan ichdilar, men u zotning oʻng tomonlarida, Xolid esa chap tomonlarida edim. U zot menga: «Ichish (navbati) seniki, agar xohlasang, uni Xolidga berishing mumkin», dedilar. Men: «Sizning qoldigʻingizdan boshqa hech kimni oʻzimdan ustun qoʻymayman», dedim. Shunda u zot: «Allohim kimga taom yedirsa, u: Allohim, unga baraka bergin va bizga undan yaxshirogʻini yedirgin, desin. Allohim kimga sut ichirsa, u: Allohim, unga baraka bergin va bizga undan yana ziyoda qilgin, desin. Zero, sutdan boshqa hech narsa taom va ichimlik oʻrnini bosa olmaydi», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (boshqa yoʻl bilan) rivoyat qilinadiki, Umm Hufayd oʻz singlisi Maymunaga ikkita kaltakesak hadya qildi — soʻng (rovi) hadisni zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен ва Холид ибн ал-Валид Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Маймуна бинти ал-Ҳориснинг олдига кирдик. У: «Умм Ҳуфайд бизга ҳадя қилган нарсадан сизларга таом бермайинми?» деди. Сўнг иккита қовурилган калтакесак келтирилди. Расулуллоҳ ﷺ тупурдилар. Холид у зотга: «Сиз ундан жирканаётганга ўхшайсиз», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. (Маймуна): «Бизга ҳадя қилинган сутдан сизларга ичирмайинми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Сўнг бир идишда сут келтирилди; Расулуллоҳ ﷺ ундан ичдилар, мен у зотнинг ўнг томонларида, Холид эса чап томонларида эдим. У зот менга: «Ичиш (навбати) сеники, агар хоҳласанг, уни Холидга беришинг мумкин», дедилар. Мен: «Сизнинг қолдиғингиздан бошқа ҳеч кимни ўзимдан устун қўймайман», дедим. Шунда у зот: «Аллоҳим кимга таом едирса, у: Аллоҳим, унга барака бергин ва бизга ундан яхшироғини едиргин, десин. Аллоҳим кимга сут ичирса, у: Аллоҳим, унга барака бергин ва бизга ундан яна зиёда қилгин, десин. Зеро, сутдан бошқа ҳеч нарса таом ва ичимлик ўрнини боса олмайди», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (бошқа йўл билан) ривоят қилинадики, Умм Ҳуфайд ўз синглиси Маймунага иккита калтакесак ҳадя қилди — сўнг (рови) ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ وَكِيعٌ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لَا يَسْتَنْزِهُ مِنْ الْبَوْلِ قَالَ وَكِيعٌ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا الْآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ثُمَّ أَخَذَ جَرِيدَةً فَشَقَّهَا بِنِصْفَيْنِ فَغَرَزَ فِي كُلِّ قَبْرٍ وَاحِدَةً فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ صَنَعْتَ هَذَا قَالَ لَعَلَّهُمَا أَنْ يُخَفَّفَ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا قَالَ وَكِيعٌ تَيْبَسَاحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَائِطٍ مِنْ حِيطَانِ الْمَدِينَةِ فَسَمِعَ صَوْتَ إِنْسَانَيْنِ يُعَذَّبَانِ فِي قَبْرِهِمَا فَذَكَرَهُ وَقَالَ حَتَّى يَيْبَسَا أَوْ مَا لَمْ يَيْبَسَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikkita qabr yonidan oʻtib: «Bu ikkisi albatta azoblanmoqda, holbuki katta (ogʻir) narsada azoblanayotgan emas. Ulardan biri siydigidan ehtiyot boʻlmas edi, ikkinchisi esa gʻiybat qilib yurar edi», dedilar. Soʻng bir xurmo shoxini olib, uni ikkiga boʻldilar-da, har bir qabrga bittadan sanchib qoʻydilar. Ular: «Yo Rasululloh, nega bunday qildingiz?» deyishdi. U zot: «Bu ikkisi qurimaguncha, balki ulardan azob yengillashar», dedilar. Boshqa rivoyatda: Rasululloh ﷺ Madina bogʻlaridan bir bogʻ yonidan oʻtib, qabrlarida azoblanayotgan ikki kishining ovozini eshitdilar — soʻng (rovi) hadisni zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ иккита қабр ёнидан ўтиб: «Бу иккиси албатта азобланмоқда, ҳолбуки катта (оғир) нарсада азобланаётган эмас. Улардан бири сийдигидан эҳтиёт бўлмас эди, иккинчиси эса ғийбат қилиб юрар эди», дедилар. Сўнг бир хурмо шохини олиб, уни иккига бўлдилар-да, ҳар бир қабрга биттадан санчиб қўйдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, нега бундай қилдингиз?» дейишди. У зот: «Бу иккиси қуримагунча, балки улардан азоб енгиллашар», дедилар. Бошқа ривоятда: Расулуллоҳ ﷺ Мадина боғларидан бир боғ ёнидан ўтиб, қабрларида азобланаётган икки кишининг овозини эшитдилар — сўнг (рови) ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُخَنَّثِينَ مِنْ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ وَقَالَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُلَانًا وَأَخْرَجَ عُمَرُ فُلَانًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ erkaklardan muxannaslarni va ayollardan erkaklarga oʻxshab (xatti-harakat qiluvchi)larni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ falon (kishi)ni chiqardilar, Umar (ham) falon (kishi)ni chiqardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эркаклардан муханнасларни ва аёллардан эркакларга ўхшаб (хатти-ҳаракат қилувчи)ларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ фалон (киши)ни чиқардилар, Умар (ҳам) фалон (киши)ни чиқарди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ خَطَبَ فَيَرَى أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ النِّسَاءَ فَأَتَاهُنَّ وَمَعَهُ بِلَالٌ نَاشِرًا ثَوْبَهُ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَتَصَدَّقْنَ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي وَأَشَارَ أَيُّوبُ إِلَى أُذُنِهِ وَإِلَى حَلْقِهِ كَأَنَّهُ يُرِيدُ التُّومَةَ وَالْقِلَادَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ haqlarida guvohlik beramanki, u zot namozni xutbadan oldin oʻqidilar, soʻng xutba qildilar. Soʻng ayollarga eshittira olmagan boʻlsam kerak, deb oʻyladilar va kiyimini yoygan Bilol bilan birga ularning oldiga bordilar. U zot ularga vaʼz qildilar va ularni sadaqa berishga buyurdilar. Bas, ayol (taqinchogʻini) tashlay boshladi. Ayyub isirgʻa va shodani nazarda tutgandek, quloqlari va boʻyniga ishora qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳақларида гувоҳлик бераманки, у зот намозни хутбадан олдин ўқидилар, сўнг хутба қилдилар. Сўнг аёлларга эшиттира олмаган бўлсам керак, деб ўйладилар ва кийимини ёйган Билол билан бирга уларнинг олдига бордилар. У зот уларга ваъз қилдилар ва уларни садақа беришга буюрдилар. Бас, аёл (тақинчоғини) ташлай бошлади. Айюб исирға ва шодани назарда тутгандек, қулоқлари ва бўйнига ишора қилди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمُكَاتَبِ يَعْتِقُ مِنْهُ بِقَدْرِ مَا أَدَّى دِيَةَ الْحُرِّ وَبِقَدْرِ مَا رَقَّ مِنْهُ دِيَةَ الْعَبْدِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mukotab qul haqida: «Undan ozod boʻlgan qismi miqdorida hurning diyati, qul boʻlib qolgan qismi miqdorida esa qulning diyati toʻlanadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мукотаб қул ҳақида: «Ундан озод бўлган қисми миқдорида ҳурнинг дияти, қул бўлиб қолган қисми миқдорида эса қулнинг дияти тўланади», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ حَالَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سَحَابٌ فَكَمِّلُوا الْعِدَّةَ ثَلَاثِينَ وَلَا تَسْتَقْبِلُوا الشَّهْرَ اسْتِقْبَالًاقَالَ حَاتِمٌ يَعْنِي عِدَّةَ شَعْبَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrib roʻza tutinglar va uni koʻrib iftor qilinglar; agar sizlar bilan uning orasini bulut toʻssa, sanoqni oʻttizga toʻldiringlar va oyni (oldindan) qarshi olmanglar», dedilar. Hotim aytdi: Yaʼni Shaʼbonning sanogʻini (nazarda tutdi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўриб рўза тутинглар ва уни кўриб ифтор қилинглар; агар сизлар билан унинг орасини булут тўсса, саноқни ўттизга тўлдиринглар ва ойни (олдиндан) қарши олманглар», дедилар. Ҳотим айтди: Яъни Шаъбоннинг саноғини (назарда тутди).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَةَ وَرِدْفُهُ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَجَالَتْ بِهِ النَّاقَةُ وَهُوَ رَافِعٌ يَدَيْهِ لَا يُجَاوِزَانِ رَأْسَهُ فَسَارَ عَلَى هِينَتِهِ حَتَّى أَتَى جَمْعًا ثُمَّ أَفَاضَ الْغَدَ وَرِدْفُهُ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ فَمَا زَالَ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Arafotdan qaytdilar, Usoma ibn Zayd u zotning orqalarida mingashib borardi. Shunda tuya u zotni chayqatib yubordi, u zot esa ikki qoʻllarini koʻtargan, ammo ularni boshlaridan oshirmagan holda edilar. Bas, u zot Jamʼga (Muzdalifaga) yetguncha sekin yurishda davom etdilar. Soʻng ertasi kuni qaytdilar, Fazl ibn Abbos u zotning orqalarida mingashib borardi; u zot Jamratul-Aqabaga tosh otgunlariga qadar talbiya aytib bordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Арафотдан қайтдилар, Усома ибн Зайд у зотнинг орқаларида мингашиб борарди. Шунда туя у зотни чайқатиб юборди, у зот эса икки қўлларини кўтарган, аммо уларни бошларидан оширмаган ҳолда эдилар. Бас, у зот Жамъга (Муздалифага) етгунча секин юришда давом этдилар. Сўнг эртаси куни қайтдилар, Фазл ибн Аббос у зотнинг орқаларида мингашиб борарди; у зот Жамратул-Ақабага тош отгунларига қадар талбия айтиб бордилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حَبِيبِ بْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ خَطَبَ النَّاسَ بِتَبُوكَ مَا فِي النَّاسِ مِثْلُ رَجُلٍ آخِذٍ بِرَأْسِ فَرَسِهِ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَيَجْتَنِبُ شُرُورَ النَّاسِ وَمِثْلُ آخَرَ بَادٍ فِي نِعْمَةٍ يَقْرِي ضَيْفَهُ وَيُعْطِي حَقَّهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Tabukda odamlarga xutba qilgan kunlari: «Odamlar ichida otining boshidan tutib, Alloh azza va jalla yoʻlida jihod qiladigan va odamlarning yomonliklaridan chetlanadigan kishiga oʻxshagani yoʻq; yana chekka joyda neʼmat ichida yashab, mehmonini kutadigan va (mol-mulkining) haqqini beradigan kishiga oʻxshagani (ham yoʻq)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Табукда одамларга хутба қилган кунлари: «Одамлар ичида отининг бошидан тутиб, Аллоҳ азза ва жалла йўлида жиҳод қиладиган ва одамларнинг ёмонликларидан четланадиган кишига ўхшагани йўқ; яна чекка жойда неъмат ичида яшаб, меҳмонини кутадиган ва (мол-мулкининг) ҳаққини берадиган кишига ўхшагани (ҳам йўқ)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ كَتِفًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (qoʻyning) kuragini yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (қўйнинг) курагини едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لَبَنِ شَاةِ الْجَلَّالَةِ وَعَنْ الْمُجَثَّمَةِ وَعَنْ الشُّرْبِ مِنْ فِي السِّقَاءِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ najosat yeydigan qoʻyning sutidan, mujassamadan va mesh ogʻzidan ichishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нажосат ейдиган қўйнинг сутидан, мужассамадан ва меш оғзидан ичишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ قَالَكُنْتُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ لَهُ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنْتَ تُفْتِي الْحَائِضَ أَنْ تَصْدُرَ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهَا بِالْبَيْتِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تُفْتِي بِذَلِكَ قَالَ إِمَّا لَا فَاسْأَلْ فُلَانَةَ الْأَنْصَارِيَّةَ هَلْ أَمَرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَرَجَعَ زَيْدٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَضْحَكُ فَقَالَ مَا أُرَاكَ إِلَّا قَدْ صَدَقْتَ
Tovus aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) bilan birga edim. Zayd ibn Sobit unga: «Sen hayzli ayolga Baytga oxirgi bor (tavof qilib) uchrashmasdan turib qaytib ketishga fatvo berasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Zayd): «Bunga fatvo berma», dedi. (Ibn Abbos): «Agar (ishonmasang), falon ansoriy ayoldan soʻra — Nabiy ﷺ unga shunday buyurganmilar?» dedi. Zayd Ibn Abbosning oldiga kulib qaytdi va: «Seni faqat rost aytgan deb bilaman», dedi.Товус айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) билан бирга эдим. Зайд ибн Собит унга: «Сен ҳайзли аёлга Байтга охирги бор (тавоф қилиб) учрашмасдан туриб қайтиб кетишга фатво берасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Зайд): «Бунга фатво берма», деди. (Ибн Аббос): «Агар (ишонмасанг), фалон ансорий аёлдан сўра — Набий ﷺ унга шундай буюрганмилар?» деди. Зайд Ибн Аббоснинг олдига кулиб қайтди ва: «Сени фақат рост айтган деб биламан», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fathdan keyin hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat (boqiy) qoladi; agar sizlar jangga chaqirilsangiz, darhol chiqinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният (боқий) қолади; агар сизлар жангга чақирилсангиз, дарҳол чиқинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سُفْيَانُ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ} قَالَ الْخَطُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — Sufyon aytdi: Men uni faqat Nabiy ﷺdan (rivoyat qilingan) deb bilaman — {yoki ilmdan qolgan bir asar} (oyati haqida) u: «(Bu) chiziq (chizishdir)», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — Суфён айтди: Мен уни фақат Набий ﷺдан (ривоят қилинган) деб биламан — {ёки илмдан қолган бир асар} (ояти ҳақида) у: «(Бу) чизиқ (чизишдир)», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي مُخَوَّلٌ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ الم تَنْزِيلُ وَهَلْ أَتَى وَفِي الْجُمُعَةِ بِسُورَةِ الْجُمُعَةِ وَإِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Bu Kitobning nozil qilinishi} va {Inson ustidan oʻtdimi} suralarini, juma namozida esa Juma surasi bilan {Sening oldingga munofiqlar kelsalar} (surasini) qiroat qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Бу Китобнинг нозил қилиниши} ва {Инсон устидан ўтдими} сураларини, жума намозида эса Жума сураси билан {Сенинг олдингга мунофиқлар келсалар} (сурасини) қироат қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ عَطَاءِ بْنِ أَبِي الْخُوَارِ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ olov oʻzgartirgan (pishirilgan) narsadan yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олов ўзгартирган (пиширилган) нарсадан едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يَخَافُ إِلَّا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makka va Madina orasida yurdik; u zot Alloh azza va jalladan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda ikki rakaat oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Макка ва Мадина орасида юрдик; у зот Аллоҳ азза ва жалладан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда икки ракаат ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ قَالَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِذَا لَمْ تُدْرِكْ الصَّلَاةَ فِي الْمَسْجِدِ كَمْ تُصَلِّي بِالْبَطْحَاءِ قَالَ رَكْعَتَيْنِ تِلْكَ سُنَّةُ أَبِي الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Muso ibn Salama aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Masjidda namozga ulgurmasang, Bathoda necha (rakaat) oʻqiysan?» dedim. U: «Ikki rakaat; bu Abul-Qosim ﷺning sunnatlaridir», dedi.Мусо ибн Салама айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Масжидда намозга улгурмасанг, Батҳода неча (ракаат) ўқийсан?» дедим. У: «Икки ракаат; бу Абул-Қосим ﷺнинг суннатларидир», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى قَالَ أَمْلَاهُ عَلَيَّ سُفْيَانُ إِلَى شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مُرَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنِي طَلِيقُ بْنُ قَيْسٍ الْحَنَفِيُّ أَخُو أَبِي صَالِحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو رَبِّ أَعِنِّي وَلَا تُعِنْ عَلَيَّ وَانْصُرْنِي وَلَا تَنْصُرْ عَلَيَّ وَامْكُرْ لِي وَلَا تَمْكُرْ عَلَيَّ وَاهْدِنِي وَيَسِّرْ الْهُدَى إِلَيَّ وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ بَغَى عَلَيَّ رَبِّ اجْعَلْنِي لَكَ شَكَّارًا لَكَ ذَكَّارًا لَكَ رَهَّابًا لَكَ مِطْوَاعًا إِلَيْكَ مُخْبِتًا لَكَ أَوَّاهًا مُنِيبًا رَبِّ تَقَبَّلْ تَوْبَتِي وَاغْسِلْ حَوْبَتِي وَأَجِبْ دَعْوَتِي وَثَبِّتْ حُجَّتِي وَاهْدِ قَلْبِي وَسَدِّدْ لِسَانِي وَاسْلُلْ سَخِيمَةَ قَلْبِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday deb duo qilar edilar: «Rabbim, menga yordam ber, menga qarshi (boshqaga) yordam berma; menga nusrat ber, menga qarshi nusrat berma; men uchun tadbir qil, menga qarshi tadbir qilma; meni hidoyat qil va hidoyatni menga oson qil; menga zulm qilgan kimsa ustidan menga nusrat ber. Rabbim, meni Senga koʻp shukr qiluvchi, Seni koʻp zikr qiluvchi, Sendan koʻp qoʻrquvchi, Senga koʻp itoat qiluvchi, Senga tavozeʼ koʻrsatuvchi, koʻp ohu-nola qilib (Senga) qaytuvchi qilgin. Rabbim, tavbamni qabul qil, gunohimni yuv, duomni ijobat qil, hujjatimni sobit qil, qalbimni hidoyat qil, tilimni toʻgʻri qil va qalbimdagi gʻillu-gʻashlikni sugʻurib ol».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай деб дуо қилар эдилар: «Раббим, менга ёрдам бер, менга қарши (бошқага) ёрдам берма; менга нусрат бер, менга қарши нусрат берма; мен учун тадбир қил, менга қарши тадбир қилма; мени ҳидоят қил ва ҳидоятни менга осон қил; менга зулм қилган кимса устидан менга нусрат бер. Раббим, мени Сенга кўп шукр қилувчи, Сени кўп зикр қилувчи, Сендан кўп қўрқувчи, Сенга кўп итоат қилувчи, Сенга тавозеъ кўрсатувчи, кўп оҳу-нола қилиб (Сенга) қайтувчи қилгин. Раббим, тавбамни қабул қил, гуноҳимни юв, дуомни ижобат қил, ҳужжатимни собит қил, қалбимни ҳидоят қил, тилимни тўғри қил ва қалбимдаги ғиллу-ғашликни суғуриб ол».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لَا يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ لَا يَصُومُ وَمَا صَامَ شَهْرًا تَامًّا مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ إِلَّا رَمَضَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shu qadar roʻza tutar edilarki, biz: «Roʻzani ochmaydilar», der edik. Yana shu qadar roʻza tutmas edilarki, biz: «Roʻza tutmaydilar», der edik. U zot Madinaga kelganlaridan beri Ramazondan boshqa hech bir oyni toʻliq roʻza tutmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шу қадар рўза тутар эдиларки, биз: «Рўзани очмайдилар», дер эдик. Яна шу қадар рўза тутмас эдиларки, биз: «Рўза тутмайдилар», дер эдик. У зот Мадинага келганларидан бери Рамазондан бошқа ҳеч бир ойни тўлиқ рўза тутмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذِهِ وَهَذِهِ سَوَاءٌ الْخِنْصَرُ وَالْإِبْهَامُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chinchaloq bilan bosh barmoqni nazarda tutib: «Bu bilan bu barobardir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ чинчалоқ билан бош бармоқни назарда тутиб: «Бу билан бу баробардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَخْنَسِ قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا اقْتَبَسَ رَجُلٌ عِلْمًا مِنْ النُّجُومِ إِلَّا اقْتَبَسَ بِهَا شُعْبَةً مِنْ السِّحْرِ مَا زَادَ زَادَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim yulduzlardan bir ilm oʻrgansa, sehrdan bir boʻlakni oʻrgangan boʻladi. (Oʻrganishini) qancha koʻpaytirsa, (sehrni ham shuncha) koʻpaytirgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким юлдузлардан бир илм ўрганса, сеҳрдан бир бўлакни ўрганган бўлади. (Ўрганишини) қанча кўпайтирса, (сеҳрни ҳам шунча) кўпайтирган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَعَمِلَهَا كُتِبَتْ عَشْرًا وَإِنْ لَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ حَسَنَةً وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَعَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَإِنْ لَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ حَسَنَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar (banda) yaxshilikni qasd qilib, uni qilsa, oʻn (savob) yoziladi; agar uni qilmasa, bir yaxshilik yoziladi. Agar yomonlikni qasd qilib, uni qilsa, bir yomonlik yoziladi; agar uni qilmasa, bir yaxshilik yoziladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар (банда) яхшиликни қасд қилиб, уни қилса, ўн (савоб) ёзилади; агар уни қилмаса, бир яхшилик ёзилади. Агар ёмонликни қасд қилиб, уни қилса, бир ёмонлик ёзилади; агар уни қилмаса, бир яхшилик ёзилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ حَدَّثَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وَحَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ لَحْمًا أَوْ عَرْقًا فَصَلَّى وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ goʻshtni yoki suyakdagi goʻshtni yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va suvga tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ гўштни ёки суякдаги гўштни едилар, сўнг намоз ўқидилар ва сувга тегмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ دَاجِنَةً لِمَيْمُونَةَ مَاتَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا أَلَّا دَبَغْتُمُوهُ فَإِنَّهُ ذَكَاتُهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maymunaning bir uy qoʻyi oʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi? Uni oshlasangiz boʻlmasmidi? Zero, bu uning soʻyilishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Маймунанинг бир уй қўйи ўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди? Уни ошласангиз бўлмасмиди? Зеро, бу унинг сўйилишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الْعِيدَ بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ iyd namozini azonsiz va iqomatsiz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ийд намозини азонсиз ва иқоматсиз ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ حَدَّثَنِي مُسْلِمٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ عَلَى أُمِّهَا صَوْمُ شَهْرٍ فَمَاتَتْ أَفَأَصُومُهُ عَنْهَا قَالَ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ قَاضِيَتَهُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَدَيْنُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَحَقُّ أَنْ يُقْضَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol: «Yo Rasululloh, onamning zimmasida bir oylik roʻza bor edi, u vafot etdi. Uning oʻrniga roʻza tutaymi?» dedi. Shunda u zot: «Agar onangning zimmasida qarz boʻlganida, uni ado etarmiding?» dedilar. (Ayol:) «Ha», dedi. (U zot:) «Bas, Alloh azza va jallaning qarzi ado etilishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, онамнинг зиммасида бир ойлик рўза бор эди, у вафот этди. Унинг ўрнига рўза тутайми?» деди. Шунда у зот: «Агар онангнинг зиммасида қарз бўлганида, уни адо этармидинг?» дедилар. (Аёл:) «Ҳа», деди. (У зот:) «Бас, Аллоҳ азза ва жалланинг қарзи адо этилишга ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ وَالْمُخَنَّثِينَ مِنْ الرِّجَالَ وَقَالَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ قَالَ فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُلَانًا وَأَخْرَجَ عُمَرُ فُلَانًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollardan erkaklarga oʻxshab (xatti-harakat qiluvchi)larni va erkaklardan muxannaslarni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ falon (kishi)ni chiqardilar, Umar (ham) falon (kishi)ni chiqardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёллардан эркакларга ўхшаб (хатти-ҳаракат қилувчи)ларни ва эркаклардан муханнасларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ фалон (киши)ни чиқардилар, Умар (ҳам) фалон (киши)ни чиқарди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sut ichdilar, soʻng ogʻizlarini chaydilar va: «Albatta, uning yogʻi bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сут ичдилар, сўнг оғизларини чайдилар ва: «Албатта, унинг ёғи бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ يَعْنِي الْأَعْمَشَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرِضَ أَبُو طَالِبٍ فَأَتَتْهُ قُرَيْشٌ وَأَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ وَعِنْدَ رَأْسِهِ مَقْعَدُ رَجُلٍ فَقَامَ أَبُو جَهْلٍ فَقَعَدَ فِيهِ فَقَالُوا إِنَّ ابْنَ أَخِيكَ يَقَعُ فِي آلِهَتِنَا قَالَ مَا شَأْنُ قَوْمِكَ يَشْكُونَكَ قَالَ يَا عَمِّ أُرِيدُهُمْ عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ تَدِينُ لَهُمْ بِهَا الْعَرَبُ وَتُؤَدِّي الْعَجَمُ إِلَيْهِمْ الْجِزْيَةَ قَالَ مَا هِيَ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَامُوا فَقَالُوا أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا قَالَ وَنَزَلَ {ص وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ} و حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ و قَالَ أَبِي قَالَ الْأَشْجَعِيُّ يَحْيَى بْنُ عَبَّادٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Tolib kasal boʻldi va uning huzuriga Quraysh keldi, Rasululloh ﷺ ham uni yoʻqlab keldilar. Uning boshi tomonida bir kishilik oʻrin bor edi; Abu Jahl turib, oʻsha yerga oʻtirdi. Ular: «Jiyaning bizning ilohlarimizni yomonlamoqda», deyishdi. (Abu Tolib): «Qavmingga nima boʻldi, sendan shikoyat qilishmoqda?» dedi. U zot: «Ey amaki, men ulardan bir kalimani istayman: arablar shu (kalima) bilan ularga boʻysunadi, ajamlar esa ularga jizya toʻlaydi», dedilar. U: «U nima?» dedi. U zot: «La ilaha illalloh», dedilar. Shunda ular turib: «U ilohlarni bitta iloh qildimi?» deyishdi. Va {Sod. Zikr sohibi Qurʼonga qasam} (surasi) nozil boʻldi — (rovi) {Albatta, bu — ajablanarli narsadir} (oyatiga) yetguncha oʻqidi. (Boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilinib, rovi) shunga oʻxshashini zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Толиб касал бўлди ва унинг ҳузурига Қурайш келди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уни йўқлаб келдилар. Унинг боши томонида бир кишилик ўрин бор эди; Абу Жаҳл туриб, ўша ерга ўтирди. Улар: «Жиянинг бизнинг илоҳларимизни ёмонламоқда», дейишди. (Абу Толиб): «Қавмингга нима бўлди, сендан шикоят қилишмоқда?» деди. У зот: «Эй амаки, мен улардан бир калимани истайман: араблар шу (калима) билан уларга бўйсунади, ажамлар эса уларга жизя тўлайди», дедилар. У: «У нима?» деди. У зот: «Ла илаҳа иллаллоҳ», дедилар. Шунда улар туриб: «У илоҳларни битта илоҳ қилдими?» дейишди. Ва {Сод. Зикр соҳиби Қуръонга қасам} (сураси) нозил бўлди — (рови) {Албатта, бу — ажабланарли нарсадир} (оятига) етгунча ўқиди. (Бошқа йўл билан ҳам ривоят қилиниб, рови) шунга ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ وَإِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ بَارِدَةٌ فَذَكَرَ مِنْ ضُرُوبِ الشَّرَابِ فَقَالَ اجْتَنِبْ مَا أَسْكَرَ مِنْ زَبِيبٍ أَوْ تَمْرٍ أَوْ مَا سِوَى ذَلِكَ قَالَ مَا تَقُولُ فِي نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ
Bir kishi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib: «Men Xuroson ahlidan bir kishiman, bizning yurtimiz sovuq yurt», dedi va ichimlik turlaridan zikr qildi. (Ibn Abbos): «Mayizdan boʻlsin, xurmodan boʻlsin yoki bulardan boshqasidan boʻlsin — mast qiladiganidan saqlan», dedi. U: «Sopol xumdagi nabiz haqida nima deysiz?» dedi. U: «Rasululloh ﷺ sopol xumdagi nabizdan qaytardilar», dedi.Бир киши Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб: «Мен Хуросон аҳлидан бир кишиман, бизнинг юртимиз совуқ юрт», деди ва ичимлик турларидан зикр қилди. (Ибн Аббос): «Майиздан бўлсин, хурмодан бўлсин ёки булардан бошқасидан бўлсин — маст қиладиганидан сақлан», деди. У: «Сопол хумдаги набиз ҳақида нима дейсиз?» деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ сопол хумдаги набиздан қайтардилар», деди.