حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ مُحَمَّدٍ ابْنُ أُخْتِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ أَنْ يَقُولَ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنِي فَإِنْ اللَّهُ قَضَى بَيْنَهُمَا فِي ذَلِكَ وَلَدًا لَمْ يَضُرَّهُ الشَّيْطَانُ أَبَدًا
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz ahliga yaqinlashganda: ‹Bismillah. Allohumma jannibnish-shaytona va jannibish-shaytona ma razaqtani› (Alloh nomi bilan. Allohim, meni shaytondan yiroq qil va menga ato etganingni ham shaytondan yiroq qil) deyishdan ojizmi? Zero Alloh ular ikkisi orasida shunda bir farzandni taqdir qilsa, unga shayton hech qachon zarar yetkaza olmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз аҳлига яқинлашганда: ‹Бисмиллаҳ. Аллоҳумма жаннибниш-шайтона ва жаннибиш-шайтона ма разақтани› (Аллоҳ номи билан. Аллоҳим, мени шайтондан йироқ қил ва менга ато этганингни ҳам шайтондан йироқ қил) дейишдан ожизми? Зеро Аллоҳ улар иккиси орасида шунда бир фарзандни тақдир қилса, унга шайтон ҳеч қачон зарар етказа олмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ سَعِيدٍ قَالَقَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ يَا سَعِيدُ أَلَكَ امْرَأَةٌ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَإِذَا رَجَعْتَ فَتَزَوَّجْ قَالَ فَعُدْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا سَعِيدُ أَتَزَوَّجْتَ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ تَزَوَّجْ فَإِنَّ خَيْرَ هَذِهِ الْأُمَّةِ أَكْثَرُهُمْ نِسَاءً
Saʼid (rahimahulloh) aytdi: Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) menga: «Ey Saʼid, xotining bormi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Qaytganingda uylan», dedi. Soʻng men uning oldiga yana bordim, u: «Ey Saʼid, uylandingmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Uylan, chunki bu ummatning eng yaxshisi ayollari koʻp boʻlganidir», dedi.Саъид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) менга: «Эй Саъид, хотининг борми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У: «Қайтганингда уйлан», деди. Сўнг мен унинг олдига яна бордим, у: «Эй Саъид, уйландингми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У: «Уйлан, чунки бу умматнинг энг яхшиси аёллари кўп бўлганидир», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ عَنْ عِكْرِمَةَ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَاغْتَسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ جَنَابَةٍ فَلَمَّا خَرَجَ رَأَى لُمْعَةً عَلَى مَنْكِبِهِ الْأَيْسَرِ لَمْ يُصِبْهَا الْمَاءُ فَأَخَذَ مِنْ شَعَرِهِ فَبَلَّهَا ثُمَّ مَضَى إِلَى الصَّلَاةِ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ janobatdan gʻusl qildilar. Chiqqanlarida chap yelkalarida suv tegmagan bir joyni koʻrdilar va sochlaridan (nam) olib, oʻsha joyni hoʻlladilar, soʻng namozga bordilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан ғусл қилдилар. Чиққанларида чап елкаларида сув тегмаган бир жойни кўрдилар ва сочларидан (нам) олиб, ўша жойни ҳўлладилар, сўнг намозга бордилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مُسْلِمٍ الْخَثْعَمِيِّ عَنْ أَبِي كَعْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ أَبْطَأَ عَنْكَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ وَلِمَ لَا يُبْطِئُ عَنِّي وَأَنْتُمْ حَوْلِي لَا تَسْتَنُّونَ وَلَا تُقَلِّمُونَ أَظْفَارَكُمْ وَلَا تَقُصُّونَ شَوَارِبَكُمْ وَلَا تُنَقُّونَ رَوَاجِبَكُمْ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zotga: «Yo Rasululloh, Jibril alayhissalom sizdan kechikdi», deyildi. U zot: «Nega mendan kechikmasin?! Holbuki sizlar atrofimda misvok qilmaysizlar, tirnoqlaringizni olmaysizlar, moʻylovlaringizni qirqmaysizlar va barmoq boʻgʻimlaringizni tozalamaysizlar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зотга: «Ё Расулуллоҳ, Жибрил алайҳиссалом сиздан кечикди», дейилди. У зот: «Нега мендан кечикмасин?! Ҳолбуки сизлар атрофимда мисвок қилмайсизлар, тирноқларингизни олмайсизлар, мўйловларингизни қирқмайсизлар ва бармоқ бўғимларингизни тозаламайсизлар», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي خَالِدٍ يَزِيدَ عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى مَرِيضًا لَمْ يَحْضُرْ أَجَلُهُ فَقَالَ سَبْعَ مَرَّاتٍ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَظِيمَ رَبَّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ أَنْ يَشْفِيَهُ إِلَّا عُوفِيَ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim ajali yetib kelmagan bir bemorning oldiga borib, yetti marta ‹Asʼalullohal-azim Rabbal-arshil-karim an yashfiyah› (Buyuk Allohdan, Karim Arshning Robbidan unga shifo berishini soʻrayman) desa, albatta u (bemor) shifo topadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким ажали етиб келмаган бир беморнинг олдига бориб, етти марта ‹Асъалуллоҳал-азим Раббал-аршил-карим ан яшфияҳ› (Буюк Аллоҳдан, Карим Аршнинг Роббидан унга шифо беришини сўрайман) деса, албатта у (бемор) шифо топади», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ بِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَدَعَا بِمَاءٍ وَاسْتَسْقَى فَأَتَيْتُهُ بِدَلْوٍ مِنْ زَمْزَمَ فَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Zamzam yaqinida yonimdan oʻtdilar va suv soʻradilar. Men u zotga Zamzamdan bir chelak keltirdim, u zot tik turgan holatlarida ichdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Замзам яқинида ёнимдан ўтдилар ва сув сўрадилар. Мен у зотга Замзамдан бир челак келтирдим, у зот тик турган ҳолатларида ичдилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ كِلَاهُمَا عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَيَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ حُذَافَةَ بِكِتَابِهِ إِلَى كِسْرَى قَالَ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ يَدْفَعُهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى قَالَ يَعْقُوبُ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ مَزَّقَهُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَحَسِبْتُ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Huzofani oʻz maktublari bilan Kisro huzuriga yubordilar. U (maktubni) Bahrayn kattasiga berdi, Bahrayn kattasi esa uni Kisroga beradigan boʻldi. Yaʼqub: Bahrayn kattasi uni Kisroga berdi, dedi. Kisro uni oʻqigach, yirtib tashladi. Ibn Shihob dedi: Ibnul-Musayyab: «Shunda Rasululloh ﷺ ular butunlay parcha-parcha qilinishlari uchun ularga (qargʻish) duo qildilar», degan deb oʻylayman.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Ҳузофани ўз мактублари билан Кисро ҳузурига юбордилар. У (мактубни) Баҳрайн каттасига берди, Баҳрайн каттаси эса уни Кисрога берадиган бўлди. Яъқуб: Баҳрайн каттаси уни Кисрога берди, деди. Кисро уни ўқигач, йиртиб ташлади. Ибн Шиҳоб деди: Ибнул-Мусайяб: «Шунда Расулуллоҳ ﷺ улар бутунлай парча-парча қилинишлари учун уларга (қарғиш) дуо қилдилар», деган деб ўйлайман.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا فَأُتِيَ بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَأَفْطَرَ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يُفْطِرُوا
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni roʻza tutdilar; Qudaydga yetganlarida u zotga bir kosa sut keltirildi, u zot roʻzalarini ochdilar va odamlarga ham roʻzalarini ochishni buyurdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни рўза тутдилар; Қудайдга етганларида у зотга бир коса сут келтирилди, у зот рўзаларини очдилар ва одамларга ҳам рўзаларини очишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ بِالْقَاحَةِ وَهُوَ صَائِمٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Qoha (degan joy)da roʻzador holatlarida hajomat qildilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Қоҳа (деган жой)да рўзадор ҳолатларида ҳажомат қилдилар.
حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى وَيُونُسُ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى امْرَأَةٍ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فِي مِحَفَّةٍ فَأَخَذَتْ بِضَبْعِهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ kajavada oʻz boʻlasi bilan turgan bir ayolning yonidan oʻtdilar. U (ayol) bolaning bilagidan ushlab: «Yo Rasululloh, buning ham haji boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr (bor)», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ кажавада ўз бўласи билан турган бир аёлнинг ёнидан ўтдилар. У (аёл) боланинг билагидан ушлаб: «Ё Расулуллоҳ, бунинг ҳам ҳажи бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр (бор)», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعَرَّقَ كَتِفًا ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytib berdi: Rasululloh ﷺ bir kurak (goʻshti)ni tishlari bilan (suyagidan) yulib yedilar, soʻng turib namoz oʻqidilar va tahorat olmadilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ бир курак (гўшти)ни тишлари билан (суягидан) юлиб едилар, сўнг туриб намоз ўқидилар ва таҳорат олмадилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَسِنَانُ بْنُ سَلَمَةَ وَمَعَنَا بَدَنَتَانِ فَأَزْحَفَتَا عَلَيْنَا فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ لِي سِنَانٌِ هَلْ لَكَ فِي ابْنِ عَبَّاسٍ فَأَتَيْنَاهُ فَسَأَلَهُ سِنَانٌ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَوَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجُهَنِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَمْ يَحُجَّ قَالَ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ
Muso ibn Salama (rahimahulloh) aytdi: Men va Sinon ibn Salama chiqdik, yonimizda ikkita badana (tuya) bor edi, ular yoʻlda holdan toydi. Sinon menga: «Ibn Abbosning oldiga borasanmi?» dedi. Biz uning oldiga bordik va Sinon undan soʻradi — va u hadisni zikr qildi. Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Juhaynalik bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Yo Rasululloh, otam keksa chol, u haj qilmagan», dedi. U zot: «Otang nomidan haj qil», dedilar.Мусо ибн Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен ва Синон ибн Салама чиқдик, ёнимизда иккита бадана (туя) бор эди, улар йўлда ҳолдан тойди. Синон менга: «Ибн Аббоснинг олдига борасанми?» деди. Биз унинг олдига бордик ва Синон ундан сўради — ва у ҳадисни зикр қилди. Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Жуҳайналик бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Ё Расулуллоҳ, отам кекса чол, у ҳаж қилмаган», деди. У зот: «Отанг номидан ҳаж қил», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ إِنَّا بِأَرْضٍ لَنَا بِهَا الْكُرُومُ وَإِنَّ أَكْثَرَ غَلَّاتِهَا الْخَمْرُ فَقَالَ قَدِمَ رَجُلٌ مِنْ دَوْسٍ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَاوِيَةِ خَمْرٍ أَهْدَاهَا لَهُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَهَا بَعْدَكَ فَأَقْبَلَ صَاحِبُ الرَّاوِيَةِ عَلَى إِنْسَانٍ مَعَهُ فَأَمَرَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَاذَا أَمَرْتَهُ قَالَ بِبَيْعِهَا قَالَ هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ الَّذِي حَرَّمَ شُرْبَهَا حَرَّمَ بَيْعَهَا وَأَكْلَ ثَمَنِهَا قَالَ فَأَمَرَ بِالْمَزَادَةِ فَأُهْرِيقَتْ
Abdurrahmon ibn Vaʼla (rahimahulloh) aytdi: Men Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻrab: «Biz bir yurtdamiz, unda uzumzorlarimiz bor va uning hosilining koʻpi xamrdir», dedim. U dedi: Davs (qabilasi)dan bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga bir mesh xamr bilan kelib, uni u zotga hadya qildi. Rasululloh ﷺ unga: «Alloh uni sendan keyin harom qilganini bilarmiding?» dedilar. Shunda meshning egasi yonidagi bir kishiga yuzlanib, unga (bir narsani) buyurdi. Nabiy ﷺ: «Unga nimani buyurding?» dedilar. U: «Uni sotishni», dedi. U zot: «Uni ichishni harom qilgan Zot uni sotishni va uning pulini yeyishni ham harom qilganini bilarmiding?» dedilar. Soʻng u zot mesh (toʻkib tashlanishi)ga buyurdilar, u toʻkib tashlandi.Абдурраҳмон ибн Ваъла (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўраб: «Биз бир юртдамиз, унда узумзорларимиз бор ва унинг ҳосилининг кўпи хамрдир», дедим. У деди: Давс (қабиласи)дан бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига бир меш хамр билан келиб, уни у зотга ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Аллоҳ уни сендан кейин ҳаром қилганини билармидинг?» дедилар. Шунда мешнинг эгаси ёнидаги бир кишига юзланиб, унга (бир нарсани) буюрди. Набий ﷺ: «Унга нимани буюрдинг?» дедилар. У: «Уни сотишни», деди. У зот: «Уни ичишни ҳаром қилган Зот уни сотишни ва унинг пулини ейишни ҳам ҳаром қилганини билармидинг?» дедилар. Сўнг у зот меш (тўкиб ташланиши)га буюрдилар, у тўкиб ташланди.
حَدَّثَنَا يُونُسُ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَدْ رَفَعَهُ قَالَ كَانَ إِذَا نَزَلَ مَنْزِلًا فَأَعْجَبَهُ الْمَنْزِلُ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَإِذَا سَارَ وَلَمْ يَتَهَيَّأْ لَهُ الْمَنْزِلُ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى يَأْتِيَ الْمَنْزِلَ فَيَجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ قَالَ حَسَنٌ كَانَ إِذَا سَافَرَ أَلِنَزَلَ مَنْزِلًا
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — bilishimcha, uni marfuʼ qilgan —: U zot bir manzilga tushsalar va manzil u zotga yoqsa, peshinni kechiktirib, peshin bilan asrni jamlar edilar. Agar yurib ketsalar va manzil muyassar boʻlmasa, peshinni manzilga yetgunlaricha kechiktirib, soʻng peshin bilan asrni jamlar edilar. Hasan: U zot safarga chiqsalar (yoki: bir manzilga tushsalar), dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — билишимча, уни марфуъ қилган —: У зот бир манзилга тушсалар ва манзил у зотга ёқса, пешинни кечиктириб, пешин билан асрни жамлар эдилар. Агар юриб кетсалар ва манзил муяссар бўлмаса, пешинни манзилга етгунларича кечиктириб, сўнг пешин билан асрни жамлар эдилар. Ҳасан: У зот сафарга чиқсалар (ёки: бир манзилга тушсалар), деди.
حَدَّثَنَا أَيُّوبُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِ وَعَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنْ الطَّيْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yirtqichlardan boʻlgan har bir oziq tishli (hayvon)ni va parrandalardan changalli har birini (yeyishni) man qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йиртқичлардан бўлган ҳар бир озиқ тишли (ҳайвон)ни ва паррандалардан чангалли ҳар бирини (ейишни) ман қилдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ شِنْظِيرٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا كَانَ بَدْءُ الْإِيضَاعِ مِنْ قِبَلِ أَهْلِ الْبَادِيَةِ كَانُوا يَقِفُونَ حَافَتَيْ النَّاسِ حَتَّى يُعَلِّقُوا الْعِصِيَّ وَالْجِعَابَ وَالْقِعَابَ فَإِذَا نَفَرُوا تَقَعْقَعَتْ تِلْكَ فَنَفَرُوا بِالنَّاسِ قَالَ وَلَقَدْ رُئِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّ ذِفْرَىْ نَاقَتِهِ لَيَمَسُّ حَارِكَهَا وَهُوَ يَقُولُ بِيَدِهِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Iyzoʼ (shoshilib chopish)ning boshlanishi sahroyilar tomonidan boʻlgan: ular odamlarning ikki chetida turar, tayoqlarni, sadoqlarni va kosalarni osib olgan boʻlar edilar. Qaytganlarida (bular) shaqirlab, odamlarni hurkitib yuborardi. Rasululloh ﷺ shunday holda koʻrilganlarki, tuyalarining quloq orqasi kuragiga tegib borar va u zot qoʻllari bilan (ishora qilib): «Ey odamlar, sizlarga sokinlik (lozim)! Ey odamlar, sizlarga sokinlik (lozim)!» der edilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ийзў (шошилиб чопиш)нинг бошланиши саҳройилар томонидан бўлган: улар одамларнинг икки четида турар, таёқларни, садоқларни ва косаларни осиб олган бўлар эдилар. Қайтганларида (булар) шақирлаб, одамларни ҳуркитиб юборарди. Расулуллоҳ ﷺ шундай ҳолда кўрилганларки, туяларининг қулоқ орқаси курагига тегиб борар ва у зот қўллари билан (ишора қилиб): «Эй одамлар, сизларга сокинлик (лозим)! Эй одамлар, сизларга сокинлик (лозим)!» дер эдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حُمَيْدٍ وَأَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ حَتَّى سُمِعَ لَهُ غَطِيطٌ فَقَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْفَقَالَ عِكْرِمَةُ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَحْفُوظًا
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ xurraklari eshitilguncha uxladilar, soʻng turib namoz oʻqidilar va tahorat olmadilar. Ikrima dedi: Nabiy ﷺ mahfuz (saqlangan) edilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ хурраклари эшитилгунча ухладилар, сўнг туриб намоз ўқидилар ва таҳорат олмадилар. Икрима деди: Набий ﷺ маҳфуз (сақланган) эдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ عَفَّانُ قَالَ حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ وَقَيْسٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَّرَ الْعِشَاءَ ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى نَامَ الْقَوْمُ ثُمَّ اسْتَيْقَظُوا ثُمَّ نَامُوا ثُمَّ اسْتَيْقَظُوا قَالَ قَيْسٌ فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلَاةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَخَرَجَ فَصَلَّى بِهِمْ وَلَمْ يَذْكُرْ أَنَّهُمْ تَوَضَّئُوا
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kecha xufton (namozi)ni qavm uxlab qolguncha kechiktirdilar; soʻng ular uygʻonishdi, keyin yana uxlashdi, soʻng yana uygʻonishdi. Qays dedi: Shunda Umar ibn Xattob kelib: «Namoz, yo Rasululloh!» dedi. U zot chiqib, ularga namoz oʻqib berdilar. U (rovi) ularning tahorat olganini zikr qilmadi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кеча хуфтон (намози)ни қавм ухлаб қолгунча кечиктирдилар; сўнг улар уйғонишди, кейин яна ухлашди, сўнг яна уйғонишди. Қайс деди: Шунда Умар ибн Хаттоб келиб: «Намоз, ё Расулуллоҳ!» деди. У зот чиқиб, уларга намоз ўқиб бердилар. У (рови) уларнинг таҳорат олганини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا يُونُسُ وَحَسَنٌ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ كُرَيْبِ بْنِ أَبِي مُسْلِمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ فَقَامَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ قَالَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى ثُمَّ نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ جَاءَهُ بِلَالٌ بِالْأَذَانِ فَقَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ قَالَ حَسَنٌ يَعْنِي فِي حَدِيثِهِ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ نَامَ حَتَّى نَفَخَ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Maymuna binti Horisning uyida edilar va kechasi namozga turdilar. U dedi: Men u zotning chap tomonlarida turdim, u zot qoʻlimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga turgʻizdilar. Soʻng namoz oʻqidilar, keyin puflab (xurrak otib) uxladilar. Soʻng Bilol azon bilan keldi, u zot turib namoz oʻqidilar va tahorat olmadilar. Hasan oʻz hadisida: Men Nabiy ﷺ bilan Maymunaning uyida edim; u zot namozlarini oʻqib boʻlgach, puflab (xurrak otib) uxladilar, dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Маймуна бинти Ҳориснинг уйида эдилар ва кечаси намозга турдилар. У деди: Мен у зотнинг чап томонларида турдим, у зот қўлимдан ушлаб, мени ўнг томонларига турғиздилар. Сўнг намоз ўқидилар, кейин пуфлаб (хуррак отиб) ухладилар. Сўнг Билол азон билан келди, у зот туриб намоз ўқидилар ва таҳорат олмадилар. Ҳасан ўз ҳадисида: Мен Набий ﷺ билан Маймунанинг уйида эдим; у зот намозларини ўқиб бўлгач, пуфлаб (хуррак отиб) ухладилар, деди.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَيْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ رَجُلًا آدَمَ طُوَالًا جَعْدًا كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَلَيْهِمَا السَّلَام مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبْطَ الرَّأْسِحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ فِي تَفْسِيرِ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Men (osmonga) olib ketilgan kechada Muso ibn Imronni koʻrdim — u bugʻdayrang, uzun boʻyli, jingalak sochli, goʻyo Shanuʼa erkaklaridan biri kabi bir kishi edi; va Maryam oʻgʻli Isoni koʻrdim — alayhimassalom — u oʻrtacha boʻyli, qizgʻish-oq (rangli), tep-tekis sochli edi», dedilar. Husayn Shaybonning tafsirida Qatodadan rivoyat qildi: Abu Oliya bizga aytib berdi: Bizga Paygʻambaringizning amakivachchasi Ibn Abbos aytib berdi: Rasululloh ﷺ (shunday) dedilar — va u shunga oʻxshashini zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Мен (осмонга) олиб кетилган кечада Мусо ибн Имронни кўрдим — у буғдайранг, узун бўйли, жингалак сочли, гўё Шануъа эркакларидан бири каби бир киши эди; ва Марям ўғли Исони кўрдим — алайҳимассалом — у ўртача бўйли, қизғиш-оқ (рангли), теп-текис сочли эди», дедилар. Ҳусайн Шайбоннинг тафсирида Қатодадан ривоят қилди: Абу Олия бизга айтиб берди: Бизга Пайғамбарингизнинг амакиваччаси Ибн Аббос айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ (шундай) дедилар — ва у шунга ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ابْنِ الْمُلَاعَنَةِ أَنْ لَا يُدْعَى لِأَبٍ وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَإِنَّهُ يُجْلَدُ الْحَدَّ وَقَضَى أَنْ لَا قُوتَ لَهَا وَلَا سُكْنَى مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلَاقٍ وَلَا مُتَوَفًّى عَنْهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ liʼon qilingan ayolning bolasi haqida shunday hukm qildilar: u otaga nisbat berilib chaqirilmaydi. Kim unga (ayolga) yoki uning bolasiga tuhmat qilsa, unga hadd uriladi. Yana hukm qildilarki, unga (ayolga) na yegulik, na turar joy bor; chunki ular ikkovi taloqsiz ajraladilar va u (eri) vafot etgan ham emas.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ лиъон қилинган аёлнинг боласи ҳақида шундай ҳукм қилдилар: у отага нисбат берилиб чақирилмайди. Ким унга (аёлга) ёки унинг боласига туҳмат қилса, унга ҳадд урилади. Яна ҳукм қилдиларки, унга (аёлга) на егулик, на турар жой бор; чунки улар иккови талоқсиз ажраладилар ва у (эри) вафот этган ҳам эмас.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ وَهُمَا مُحْرِمَانِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Maymuna bint al-Horisni ikkovlari ehromda boʻlgan holda nikohlab oldilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маймуна бинт ал-Ҳорисни икковлари эҳромда бўлган ҳолда никоҳлаб олдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَطَاءٍ الْعَطَّارِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَنِصْفُ دِينَارٍ يَعْنِي الَّذِي يَغْشَى امْرَأَتَهُ حَائِضًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir dinor sadaqa qilsin; agar topmasa, yarim dinor (sadaqa qilsin)», dedilar — yaʼni hayzli holidagi xotiniga yaqinlik qilgan kishi haqida.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир динор садақа қилсин; агар топмаса, ярим динор (садақа қилсин)», дедилар — яъни ҳайзли ҳолидаги хотинига яқинлик қилган киши ҳақида.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَقِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاعِزَ بْنَ مَالِكٍ فَقَالَ أَحَقٌّ مَا بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ وَمَا بَلَغَكَ عَنِّي قَالَ بَلَغَنِي أَنَّكَ فَجَرْتَ بِأَمَةِ آلِ فُلَانٍ قَالَ نَعَمْ فَرَدَّهُ حَتَّى شَهِدَ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَمَرَ بِرَجْمِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Moiz ibn Molikni uchratib qolib: «Sen haqingda menga yetib kelgan (gap) rostmi?» — dedilar. U: «Mening haqimda sizga nima yetib keldi?» — dedi. U zot: «Menga sen falon (oila)ning bir choʻrisi bilan (zino) qilibsan, deb yetib keldi», — dedilar. U: «Ha», — dedi. Shunda u zot uni qaytardilar, toki u toʻrt marta guvohlik berdi. Soʻng u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Моиз ибн Моликни учратиб қолиб: «Сен ҳақингда менга етиб келган (гап) ростми?» — дедилар. У: «Менинг ҳақимда сизга нима етиб келди?» — деди. У зот: «Менга сен фалон (оила)нинг бир чўриси билан (зино) қилибсан, деб етиб келди», — дедилар. У: «Ҳа», — деди. Шунда у зот уни қайтардилар, токи у тўрт марта гувоҳлик берди. Сўнг у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَلِىِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَأَنَا آخُذُ مِنْ حَالِ الْبَحْرِ فَأَدُسُّهُ فِي فِي فِرْعَوْنَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Jibril (alayhissalom) Nabiy ﷺga: «Koʻrsang eding, men dengiz loyidan olib, uni Firʼavnning ogʻziga tiqayotgan edim», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Жибрил (алайҳиссалом) Набий ﷺга: «Кўрсанг эдинг, мен денгиз лойидан олиб, уни Фиръавннинг оғзига тиқаётган эдим», деди.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الثَّقَلِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ meni kechasi yuk-yaragʻ bilan Jamʼ (Muzdalifa)dan (Minoga) joʻnatdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мени кечаси юк-ярағ билан Жамъ (Муздалифа)дан (Минога) жўнатдилар», деди.
حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ حَمَّادٍ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ لِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام إِنَّهُ قَدْ حُبِّبَ إِلَيْكَ الصَّلَاةُ فَخُذْ مِنْهَا مَا شِئْتَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Menga Jibril (alayhissalom): ‹Albatta, senga namoz suyukli qilindi, undan xohlaganingcha olaver›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Жибрил (алайҳиссалом): ‹Албатта, сенга намоз суюкли қилинди, ундан хоҳлаганингча олавер›, деди», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ وَعَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ قَالَ عَفَّانُ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ فَقَالَ امْرَأَةٌ جَاءَتْ تُبَايِعُهُ فَأَدْخَلْتُهَا الدَّوْلَجَ فَأَصَبْتُ مِنْهَا مَا دُونَ الْجِمَاعِ فَقَالَ وَيْحَكَ لَعَلَّهَا مُغِيبٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ أَجَلْ قَالَ فَأْتِ أَبَا بَكْرٍ فَاسْأَلْهُ قَالَ فَأَتَاهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَعَلَّهَا مُغِيبٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ مِثْلَ قَوْلِ عُمَرَ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ فَلَعَلَّهَا مُغِيبٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَنَزَلَ الْقُرْآنُ {وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِي خَاصَّةً أَمْ لِلنَّاسِ عَامَّةً فَضَرَبَ عُمَرُ صَدْرَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ لَا وَلَا نَعْمَةَ عَيْنٍ بَلْ لِلنَّاسِ عَامَّةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ عُمَرُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Umarning oldiga kelib: «Bir ayol savdo qilgani keldi, men uni omborxonaga kiritdim va undan jimoʼdan boshqa (narsani) oldim», dedi. U: «Voy senga! Balki u Alloh yoʻlida (eri) gʻoyib boʻlgan ayoldir?» dedi. U kishi: «Ha», dedi. U: «Abu Bakrning oldiga borib, undan soʻra», dedi. (Rovi) dedi: U (Abu Bakrning) oldiga borib, undan soʻradi. U ham: «Balki u Alloh yoʻlida (eri) gʻoyib boʻlgan ayoldir», deb Umarning soʻzi kabi (soʻz) aytdi. Soʻng u Nabiy ﷺning oldilariga kelib, u zotga ham shunday dedi. U zot: «Balki u Alloh yoʻlida (eri) gʻoyib boʻlgan ayoldir», dedilar. Shunda Qurʼon nozil boʻldi: {Kunduzning ikki tarafida va kechaning (kunduzga) yaqin soatlarida namozni toʻkis ado et. Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazadi} — oyat oxirigacha. U kishi: «Ey Rasululloh, bu menga xosmi yoki umuman odamlarga tegishlimi?» dedi. Shunda Umar uning koʻksiga qoʻli bilan urib: «Yoʻq, koʻzing quvonmasin! Balki umuman odamlarga tegishlidir», dedi. Rasululloh ﷺ: «Umar rost aytdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Умарнинг олдига келиб: «Бир аёл савдо қилгани келди, мен уни омборхонага киритдим ва ундан жимўдан бошқа (нарсани) олдим», деди. У: «Вой сенга! Балки у Аллоҳ йўлида (эри) ғойиб бўлган аёлдир?» деди. У киши: «Ҳа», деди. У: «Абу Бакрнинг олдига бориб, ундан сўра», деди. (Рови) деди: У (Абу Бакрнинг) олдига бориб, ундан сўради. У ҳам: «Балки у Аллоҳ йўлида (эри) ғойиб бўлган аёлдир», деб Умарнинг сўзи каби (сўз) айтди. Сўнг у Набий ﷺнинг олдиларига келиб, у зотга ҳам шундай деди. У зот: «Балки у Аллоҳ йўлида (эри) ғойиб бўлган аёлдир», дедилар. Шунда Қуръон нозил бўлди: {Кундузнинг икки тарафида ва кечанинг (кундузга) яқин соатларида намозни тўкис адо эт. Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказади} — оят охиригача. У киши: «Эй Расулуллоҳ, бу менга хосми ёки умуман одамларга тегишлими?» деди. Шунда Умар унинг кўксига қўли билан уриб: «Йўқ, кўзинг қувонмасин! Балки умуман одамларга тегишлидир», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Умар рост айтди», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَدِيفُهُ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَسَقَيْنَاهُ مِنْ هَذَا الشَّرَابِ فَقَالَ أَحْسَنْتُمْ هَكَذَا فَاصْنَعُوا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ keldilar, orqalarida Usoma ibn Zayd bor edi. Biz u zotga mana shu ichimlikdan ichirdik. U zot: «Yaxshi qildingiz, shunday qilaveringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ келдилар, орқаларида Усома ибн Зайд бор эди. Биз у зотга мана шу ичимликдан ичирдик. У зот: «Яхши қилдингиз, шундай қилаверинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ قَالَ مَا أَحْفَظُهُ إِلَّا سَالِمٌ الْأَفْطَسُ الْجَزَرِيُّ ابْنُ عَجْلَانَ حَدَّثَنِي عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشِّفَاءُ فِي ثَلَاثَةٍ شَرْبَةِ عَسَلٍ وَشَرْطَةِ مِحْجَمٍ وَكَيَّةِ نَارٍ وَأَنْهَى أُمَّتِي عَنْ الْكَيِّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Shifo uch narsada: asal sharbatida, hijoma tigʻining tilishida va olov bilan dogʻlashda. Lekin men ummatimni dogʻlashdan qaytaraman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Шифо уч нарсада: асал шарбатида, ҳижома тиғининг тилишида ва олов билан доғлашда. Лекин мен умматимни доғлашдан қайтараман», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَيَعْقُوبُ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرُقُونَ رُءُوسَهُمْ وَكَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَسْدِلُونَ قَالَ يَعْقُوبُ أَشْعَارَهُمْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ وَيُعْجِبُهُ مُوَافَقَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ قَالَ يَعْقُوبُ فِي بَعْضِ مَا لَمْ يُؤْمَرْ قَالَ إِسْحَاقُ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ فَسَدَلَ نَاصِيَتَهُ ثُمَّ فَرَقَ بَعْدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Mushriklar boshlarining (sochlarini ikki tomonga) ajratar, ahli kitob esa (sochlarini peshonalariga) tushirib qoʻyar edilar. Rasululloh ﷺ oʻzlariga buyurilmagan narsalarda ahli kitobga muvofiq kelishni yaxshi koʻrar va bu u zotga yoqar edi. Shu sabab u zot peshona sochlarini tushirib qoʻydilar, soʻng keyinroq (ikki tomonga) ajratdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мушриклар бошларининг (сочларини икки томонга) ажратар, аҳли китоб эса (сочларини пешоналарига) тушириб қўяр эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўзларига буюрилмаган нарсаларда аҳли китобга мувофиқ келишни яхши кўрар ва бу у зотга ёқар эди. Шу сабаб у зот пешона сочларини тушириб қўйдилар, сўнг кейинроқ (икки томонга) ажратдилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعًا عُمْرَةً مِنْ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةَ الْقَضَاءِ فِي ذِي الْقَعْدَةِ مِنْ قَابِلٍ وَعُمْرَةَ الثَّالِثَةِ مِنْ الْجِعِرَّانَةِ وَالرَّابِعَةَ الَّتِي مَعَ حَجَّتِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ toʻrt marta umra qildilar: Hudaybiya umrasi, keyingi yili Zulqaʼdada qazo umrasi, Jiʼronadan uchinchi umra va haji bilan birgalikdagi toʻrtinchi umra.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тўрт марта умра қилдилар: Ҳудайбия умраси, кейинги йили Зулқаъдада қазо умраси, Жиъронадан учинчи умра ва ҳажи билан биргаликдаги тўртинчи умра.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْزَلَ {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الْكَافِرُونَ} وَ {أُولَئِكَ هُمْ الظَّالِمُونَ} وَ {أُولَئِكَ هُمْ الْفَاسِقُونَ} قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَنْزَلَهَا اللَّهُ فِي الطَّائِفَتَيْنِ مِنْ الْيَهُودِ وَكَانَتْ إِحْدَاهُمَا قَدْ قَهَرَتْ الْأُخْرَى فِي الْجَاهِلِيَّةِ حَتَّى ارْتَضَوْا أَوْ اصْطَلَحُوا عَلَى أَنَّ كُلَّ قَتِيلٍ قَتَلَهُ الْعَزِيزَةُ مِنْ الذَّلِيلَةِ فَدِيَتُهُ خَمْسُونَ وَسْقًا وَكُلَّ قَتِيلٍ قَتَلَهُ الذَّلِيلَةُ مِنْ الْعَزِيزَةِ فَدِيَتُهُ مِائَةُ وَسْقٍ فَكَانُوا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَذَلَّتْ الطَّائِفَتَانِ كِلْتَاهُمَا لِمَقْدَمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَوْمَئِذٍ لَمْ يَظْهَرْ وَلَمْ يُوطِئْهُمَا عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الصُّلْحِ فَقَتَلَتْ الذَّلِيلَةُ مِنْ الْعَزِيزَةِ قَتِيلًا فَأَرْسَلَتْ الْعَزِيزَةُ إِلَى الذَّلِيلَةِ أَنْ ابْعَثُوا إِلَيْنَا بِمِائَةِ وَسْقٍ فَقَالَتْ الذَّلِيلَةُ وَهَلْ كَانَ هَذَا فِي حَيَّيْنِ قَطُّ دِينُهُمَا وَاحِدٌ وَنَسَبُهُمَا وَاحِدٌ وَبَلَدُهُمَا وَاحِدٌ دِيَةُ بَعْضِهِمْ نِصْفُ دِيَةِ بَعْضٍ إِنَّا إِنَّمَا أَعْطَيْنَاكُمْ هَذَا ضَيْمًا مِنْكُمْ لَنَا وَفَرَقًا مِنْكُمْ فَأَمَّا إِذْ قَدِمَ مُحَمَّدٌ فَلَا نُعْطِيكُمْ ذَلِكَ فَكَادَتْ الْحَرْبُ تَهِيجُ بَيْنَهُمَا ثُمَّ ارْتَضَوْا عَلَى أَنْ يَجْعَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh azza va jalla {Kim Alloh nozil qilgan narsa bilan hukm qilmasa — ana oʻshalar kofirlardir} va {ana oʻshalar zolimlardir} va {ana oʻshalar fosiqlardir} (oyatlarini) nozil qildi. Ibn Abbos dedi: Alloh bu (oyatlar)ni yahudiylarning ikki toifasi haqida nozil qildi. Ulardan biri johiliyatda ikkinchisini yengib olgan va ular shunga rozi boʻlishgan yoki kelishishgan edilar: aziz (gʻolib) toifa zalil (magʻlub) toifadan bir kishini oʻldirsa, uning diyati ellik vasq; zalil toifa aziz toifadan bir kishini oʻldirsa, uning diyati yuz vasq boʻlsin. Ular shu holda edilar, toki Nabiy ﷺ Madinaga keldilar. Shunda Rasululloh ﷺning kelishlari bilan ikkala toifa ham zalil boʻldi. U kunda u zot hali ustun kelmagan va ularni bunga boʻysundirmagan, balki sulh holida edilar. Soʻng zalil (toifa) aziz (toifa)dan bir kishini oʻldirdi. Aziz (toifa) zalilga: «Bizga yuz vasq yuboringlar», deb odam yubordi. Zalil (toifa): «Dini bir, nasabi bir va yurti bir boʻlgan ikki qabilada birlarining diyati boshqalarining diyatining yarmi boʻlishi hech qachon boʻlganmi? Biz sizlarga buni faqat sizlarning bizga zulmingiz va sizlardan qoʻrqqanimiz uchun berar edik. Endi Muhammad kelgan ekan, sizlarga buni bermaymiz», dedilar. Shu sabab ular oʻrtasida urush chiqishiga sal qoldi. Soʻng ular Rasululloh ﷺni (hakam) qilishga rozi boʻlishdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ азза ва жалла {Ким Аллоҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаса — ана ўшалар кофирлардир} ва {ана ўшалар золимлардир} ва {ана ўшалар фосиқлардир} (оятларини) нозил қилди. Ибн Аббос деди: Аллоҳ бу (оятлар)ни яҳудийларнинг икки тоифаси ҳақида нозил қилди. Улардан бири жоҳилиятда иккинчисини енгиб олган ва улар шунга рози бўлишган ёки келишишган эдилар: азиз (ғолиб) тоифа залил (мағлуб) тоифадан бир кишини ўлдирса, унинг дияти эллик васқ; залил тоифа азиз тоифадан бир кишини ўлдирса, унинг дияти юз васқ бўлсин. Улар шу ҳолда эдилар, токи Набий ﷺ Мадинага келдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг келишлари билан иккала тоифа ҳам залил бўлди. У кунда у зот ҳали устун келмаган ва уларни бунга бўйсундирмаган, балки сулҳ ҳолида эдилар. Сўнг залил (тоифа) азиз (тоифа)дан бир кишини ўлдирди. Азиз (тоифа) залилга: «Бизга юз васқ юборинглар», деб одам юборди. Залил (тоифа): «Дини бир, насаби бир ва юрти бир бўлган икки қабилада бирларининг дияти бошқаларининг диятининг ярми бўлиши ҳеч қачон бўлганми? Биз сизларга буни фақат сизларнинг бизга зулмингиз ва сизлардан қўрққанимиз учун берар эдик. Энди Муҳаммад келган экан, сизларга буни бермаймиз», дедилар. Шу сабаб улар ўртасида уруш чиқишига сал қолди. Сўнг улар Расулуллоҳ ﷺни (ҳакам) қилишга рози бўлишди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَسْتَمِعْ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ صُبَّ فِي أُذُنِهِ الْآنُكُ وَمَنْ تَحَلَّمَ عُذِّبَ حَتَّى يَعْقِدَ شَعِيرَةً وَلَيْسَ بِعَاقِدٍ وَمَنْ صَوَّرَ صُورَةً كُلِّفَ أَنْ يَنْفُخَ فِيهَا وَلَيْسَ بِنَافِخٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qavmning gap-soʻziga, ular buni yoqtirmagan holda quloq solsa, qulogʻiga eritilgan qoʻrgʻoshin quyiladi. Kim koʻrmagan tushni koʻrdim deb daʼvo qilsa, arpa doniga tugun bogʻlaguncha azoblanadi, holbuki u bogʻlay olmaydi. Kim biror surat yasasa, unga jon puflash taklif qilinadi, holbuki u puflay olmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қавмнинг гап-сўзига, улар буни ёқтирмаган ҳолда қулоқ солса, қулоғига эритилган қўрғошин қуйилади. Ким кўрмаган тушни кўрдим деб даъво қилса, арпа донига тугун боғлагунча азобланади, ҳолбуки у боғлай олмайди. Ким бирор сурат ясаса, унга жон пуфлаш таклиф қилинади, ҳолбуки у пуфлай олмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرِو بْنِ غَلَابٍ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَعْرَجِ قَالَكُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي بَيْتِ السِّقَايَةِ وَهُوَ مُتَوَسِّدٌ بُرْدًا لَهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ أَخْبِرْنِي عَنْ عَاشُورَاءَ قَالَ عَنْ أَيِّ بَالِهِ قَالَ قُلْتُ عَنْ صِيَامِهِ قَالَ إِذَا أَنْتَ أَهْلَلْتَ الْمُحَرَّمَ فَاعْدُدْ تِسْعًا ثُمَّ أَصْبِحْ يَوْمَ التَّاسِعِ صَائِمًا قُلْتُ كَذَا كَانَ يَصُومُهُ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ
Hakam ibn Abdulloh al-Aʼraj aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning huzurida siqoya uyida edim; u oʻz burdasini yostiq qilib yotgan edi. Men: «Ey Abul-Abbos, menga Oshuro haqida xabar bering», dedim. U: «Uning nimasi haqida?» dedi. Men: «Uning roʻzasi haqida», dedim. U: «Muharram (hilolini) koʻrsang, toʻqqiztasini sanagin, soʻng toʻqqizinchi kuni roʻzador holda tongni qarshi olgin», dedi. Men: «Muhammad ﷺ uni shunday tutarmidilar?» dedim. U: «Ha», dedi.Ҳакам ибн Абдуллоҳ ал-Аъраж айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурида сиқоя уйида эдим; у ўз бурдасини ёстиқ қилиб ётган эди. Мен: «Эй Абул-Аббос, менга Ошуро ҳақида хабар беринг», дедим. У: «Унинг нимаси ҳақида?» деди. Мен: «Унинг рўзаси ҳақида», дедим. У: «Муҳаррам (ҳилолини) кўрсанг, тўққизтасини санагин, сўнг тўққизинчи куни рўзадор ҳолда тонгни қарши олгин», деди. Мен: «Муҳаммад ﷺ уни шундай тутармидилар?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي هَذَا الْحَجَرُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ يَشْهَدُ لِمَنْ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bu tosh qiyomat kuni keladi; uning koʻradigan ikki koʻzi va gapiradigan tili boʻladi; u oʻzini haq bilan istilom qilgan kishiga guvohlik beradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бу тош қиёмат куни келади; унинг кўрадиган икки кўзи ва гапирадиган тили бўлади; у ўзини ҳақ билан истилом қилган кишига гувоҳлик беради», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ دَاوُدُ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ نَاسٌ مِنْ الْأَسْرَى يَوْمَ بَدْرٍ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ فِدَاءٌ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِدَاءَهُمْ أَنْ يُعَلِّمُوا أَوْلَادَ الْأَنْصَارِ الْكِتَابَةَ قَالَ فَجَاءَ يَوْمًا غُلَامٌ يَبْكِي إِلَى أَبِيهِ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ ضَرَبَنِي مُعَلِّمِي قَالَ الْخَبِيثُ يَطْلُبُ بِذَحْلِ بَدْرٍ وَاللَّهِ لَا تَأْتِيهِ أَبَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Badr kuni asirlardan baʼzilarining fidyasi yoʻq edi. Shunda Rasululloh ﷺ ularning fidyasini ansorlarning bolalariga yozishni oʻrgatish qilib belgiladilar. (Rovi) dedi: Bir kuni bir bola yigʻlab otasining oldiga keldi. U: «Senga nima boʻldi?» dedi. Bola: «Muallimim meni urdi», dedi. U: «Xabis Badr oʻchini olmoqchi! Vallohi, endi hech qachon uning oldiga bormaysan», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бадр куни асирлардан баъзиларининг фидяси йўқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларнинг фидясини ансорларнинг болаларига ёзишни ўргатиш қилиб белгиладилар. (Рови) деди: Бир куни бир бола йиғлаб отасининг олдига келди. У: «Сенга нима бўлди?» деди. Бола: «Муаллимим мени урди», деди. У: «Хабис Бадр ўчини олмоқчи! Валлоҳи, энди ҳеч қачон унинг олдига бормайсан», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ أُحُدٍ بِالشُّهَدَاءِ أَنْ يُنْزَعَ عَنْهُمْ الْحَدِيدُ وَالْجُلُودُ وَقَالَ ادْفِنُوهُمْ بِدِمَائِهِمْ وَثِيَابِهِمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ Uhud shahidlaridan temir (qurol-yarogʻ) va terilarni yechib olishni hamda ular qonlari va kiyimlari bilan koʻmilishlarini buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидларидан темир (қурол-яроғ) ва териларни ечиб олишни ҳамда улар қонлари ва кийимлари билан кўмилишларини буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ ارْتَدَّ عَنْ الْإِسْلَامِ وَلَحِقَ بِالْمُشْرِكِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَبَعَثَ بِهَا قَوْمُهُ فَرَجَعَ تَائِبًا فَقَبِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ مِنْهُ وَخَلَّى عَنْهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi Islomdan qaytib, mushriklarga qoʻshilib ketdi. Shunda Alloh taolo {Iymon keltirganidan keyin kufr keltirgan qavmni Alloh qanday hidoyat qilsin} — oyat oxirigacha (nozil qildi). Qavmi unga buni (yozib) yuborishdi va u tavba qilgan holda qaytdi. Nabiy ﷺ undan buni qabul qildilar va uni qoʻyib yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши Исломдан қайтиб, мушрикларга қўшилиб кетди. Шунда Аллоҳ таоло {Иймон келтирганидан кейин куфр келтирган қавмни Аллоҳ қандай ҳидоят қилсин} — оят охиригача (нозил қилди). Қавми унга буни (ёзиб) юборишди ва у тавба қилган ҳолда қайтди. Набий ﷺ ундан буни қабул қилдилар ва уни қўйиб юбордилар.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمْ الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا مِنْ خَيْرِ ثِيَابِكُمْ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ وَإِنَّ مِنْ خَيْرِ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدَ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعَرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kiyimlaringizdan oq (rangini) kiyinglar, chunki u kiyimlaringizning eng yaxshisidir va oʻliklaringizni ham unda kafanlanglar. Surmalaringizning eng yaxshisi ismiddir: u koʻzni tiniqlashtiradi va kipriklarni oʻstiradi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кийимларингиздан оқ (рангини) кийинглар, чунки у кийимларингизнинг энг яхшисидир ва ўликларингизни ҳам унда кафанланглар. Сурмаларингизнинг энг яхшиси исмиддир: у кўзни тиниқлаштиради ва киприкларни ўстиради».