حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي ذُؤَيْبٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ أَوْ خَرَجَ عَلَيْهِمْ وَهُمْ جُلُوسٌ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ مَنْزِلًا قَالَ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ مُمْسِكٌ بِعَنَانِ فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى يَمُوتَ أَوْ يُقْتَلَ ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِالَّذِي يَلِيهِ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ امْرُؤٌ مُعْتَزِلٌ فِي شِعْبٍ يُقِيمُ الصَّلَاةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَعْتَزِلُ شُرُورَ النَّاسِ ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ النَّاسِ مَنْزِلًا قَالَ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الَّذِي يُسْأَلُ بِاللَّهِ وَلَا يُعْطِي بِهِحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي ذُؤَيْبٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ وَهُمْ جُلُوسٌ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ مَنْزِلَةً فَذَكَرَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ular oʻtirgan holda huzurlariga keldilar — yoki chiqdilar — va: «Sizlarga odamlarning manzili eng yaxshisini aytib beraymi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Alloh yoʻlida otining jilovini ushlab turgan kishi — toki oʻlgunicha yoki oʻldirilgunicha», dedilar. Soʻng: «Sizlarga undan keyingisini xabar beraymi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Bir togʻ darasiga chekinib, namozni toʻkis ado etadigan, zakotni beradigan va odamlarning yomonliklaridan chetlanadigan kishi», dedilar. Soʻng: «Sizlarga odamlarning manzili eng yomonini xabar beraymi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Alloh (nomi) bilan soʻralib ham, u bilan bermaydigan kishi», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺ dan (yana shu tariqa rivoyat qilinadi): u zot ular oʻtirgan holda huzurlariga chiqdilar va: «Sizlarga odamlarning martabasi eng yaxshisini aytib beraymi?» dedilar — va (rovi) uni zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ улар ўтирган ҳолда ҳузурларига келдилар — ёки чиқдилар — ва: «Сизларга одамларнинг манзили энг яхшисини айтиб берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Аллоҳ йўлида отининг жиловини ушлаб турган киши — токи ўлгунича ёки ўлдирилгунича», дедилар. Сўнг: «Сизларга ундан кейингисини хабар берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Бир тоғ дарасига чекиниб, намозни тўкис адо этадиган, закотни берадиган ва одамларнинг ёмонликларидан четланадиган киши», дедилар. Сўнг: «Сизларга одамларнинг манзили энг ёмонини хабар берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Аллоҳ (номи) билан сўралиб ҳам, у билан бермайдиган киши», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺ дан (яна шу тариқа ривоят қилинади): у зот улар ўтирган ҳолда ҳузурларига чиқдилар ва: «Сизларга одамларнинг мартабаси энг яхшисини айтиб берайми?» дедилар — ва (рови) уни зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِي الْمَرْأَةَ وَالْمَمْلُوكَ مِنْ الْغَنَائِمِ مَا يُصِيبُ الْجَيْشَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ayolga va qulga oʻljalardan qoʻshin(dagilar)ga tegadigan (ulush)ni berar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ аёлга ва қулга ўлжалардан қўшин(дагилар)га тегадиган (улуш)ни берар эдилар.
حَدَّثَنَاه حُسَيْنٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ رَجُلٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعْطِي الْعَبْدَ وَالْمَرْأَةَ مِنْ الْغَنَائِمِحَدَّثَنَاه يَزِيدُ قَالَ عَمَّنْ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ وَقَالَ دُونَ مَا يُصِيبُ الْجَيْشَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qulga va ayolga oʻljalardan berar edilar. Buni bizga Yazid ham soʻzlab berdi: u «Ibn Abbosdan eshitgan kishidan», dedi va: «qoʻshinga tegadiganidan kamroq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қулга ва аёлга ўлжалардан берар эдилар. Буни бизга Язид ҳам сўзлаб берди: у «Ибн Аббосдан эшитган кишидан», деди ва: «қўшинга тегадиганидан камроқ», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَأَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ دَخَلَ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَعُودُهُ مِنْ وَجَعٍ وَعَلَيْهِ بُرْدٌ إِسْتَبْرَقٌ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ مَا هَذَا الثَّوْبُ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ هَذَا الْإِسْتَبْرَقُ قَالَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ بِهِ وَمَا أَظُنُّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ هَذَا حِينَ نَهَى عَنْهُ إِلَّا لِلتَّجَبُّرِ وَالتَّكَبُّرِ وَلَسْنَا بِحَمْدِ اللَّهِ كَذَلِكَ قَالَ فَمَا هَذِهِ التَّصَاوِيرُ فِي الْكَانُونِ قَالَ أَلَا تَرَى قَدْ أَحْرَقْنَاهَا بِالنَّارِ فَلَمَّا خَرَجَ الْمِسْوَرُ قَالَ انْزَعُوا هَذَا الثَّوْبَ عَنِّي وَاقْطَعُوا رُءُوسَ هَذِهِ التَّمَاثِيلِ قَالُوا يَا أَبَا عَبَّاسٍ لَوْ ذَهَبْتَ بِهَا إِلَى السُّوقِ كَانَ أَنْفَقَ لَهَا مَعَ الرَّأْسِ قَالَ لَا فَأَمَرَ بِقَطْعِ رُءُوسِهَا
Misvar ibn Maxrama Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ni kasalidan koʻrgani huzuriga kirdi. Uning ustida istabraq (qalin ipak) burd bor edi. (Misvar): «Ey Abu Abbos! Bu qanday kiyim?» dedi. U: «U nima ekan?» dedi. (Misvar): «Bu istabraqdir», dedi. U: «Allohga qasamki, men buni bilmagan ekanman. Nabiy ﷺ buni qaytarganlarida, faqat mutakabbirlik va kibr uchungina qaytardilar deb oʻylayman; biz esa — Allohga hamdki — bunday emasmiz», dedi. (Misvar): «Manqaldagi bu suratlar nima?» dedi. U: «Koʻrmayapsanmi, biz ularni olovda kuydirdik-ku», dedi. Misvar chiqib ketgach, u: «Bu kiyimni ustimdan yechinglar va bu haykalchalarning boshlarini kesinglar», dedi. Ular: «Ey Abu Abbos! Agar ularni bozorga olib borsang, boshi bilan koʻproq oʻtar edi», deyishdi. U: «Yoʻq», dedi va ularning boshlarini kesishga buyurdi.Мисвар ибн Махрама Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)ни касалидан кўргани ҳузурига кирди. Унинг устида истабрақ (қалин ипак) бурд бор эди. (Мисвар): «Эй Абу Аббос! Бу қандай кийим?» деди. У: «У нима экан?» деди. (Мисвар): «Бу истабрақдир», деди. У: «Аллоҳга қасамки, мен буни билмаган эканман. Набий ﷺ буни қайтарганларида, фақат мутакаббирлик ва кибр учунгина қайтардилар деб ўйлайман; биз эса — Аллоҳга ҳамдки — бундай эмасмиз», деди. (Мисвар): «Манқалдаги бу суратлар нима?» деди. У: «Кўрмаяпсанми, биз уларни оловда куйдирдик-ку», деди. Мисвар чиқиб кетгач, у: «Бу кийимни устимдан ечинглар ва бу ҳайкалчаларнинг бошларини кесинглар», деди. Улар: «Эй Абу Аббос! Агар уларни бозорга олиб борсанг, боши билан кўпроқ ўтар эди», дейишди. У: «Йўқ», деди ва уларнинг бошларини кесишга буюрди.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَوَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنَّ مَوْلَاكَ إِذَا سَجَدَ وَضَعَ جَبْهَتَهُ وَذِرَاعَيْهِ وَصَدْرَهُ بِالْأَرْضِ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا يَحْمِلُكَ عَلَى مَا تَصْنَعُ قَالَ التَّوَاضُعُ قَالَ هَكَذَا رِبْضَةُ الْكَلْبِ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدَ رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطَيْهِقَالَ أَبِي و حَدَّثَنَاه حُسَيْنٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
Shuʼba aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning huzuriga bir kishi kelib: «Sening mavlong sajda qilganida peshonasini, bilaklarini va koʻkragini yerga qoʻyadi», dedi. Ibn Abbos unga: «Seni bunday qilishga nima undayapti?» dedi. U: «Tavozuʼ», dedi. U: «Bu itning yotishidir. Men Nabiy ﷺ ni sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqi koʻrinishini koʻrganman», dedi. Otam aytdi: Buni bizga Husayn ham soʻzlab berdi, bizga Ibn Abu Ziʼb xabar berdi — va u shuning mislini zikr qildi.Шуъба айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурига бир киши келиб: «Сенинг мавлонг сажда қилганида пешонасини, билакларини ва кўкрагини ерга қўяди», деди. Ибн Аббос унга: «Сени бундай қилишга нима ундаяпти?» деди. У: «Тавозуъ», деди. У: «Бу итнинг ётишидир. Мен Набий ﷺ ни сажда қилганларида қўлтиқларининг оқи кўринишини кўрганман», деди. Отам айтди: Буни бизга Ҳусайн ҳам сўзлаб берди, бизга Ибн Абу Зиъб хабар берди — ва у шунинг мислини зикр қилди.
قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمٌ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبْعَثُهُ مَعَ أَهْلِهِ إِلَى مِنًى يَوْمَ النَّحْرِ لِيَرْمُوا الْجَمْرَةَ مَعَ الْفَجْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uni ahllari bilan birga qurbonlik kuni Minoga — tong bilan jamraga tosh otishlari uchun — yuborar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уни аҳллари билан бирга қурбонлик куни Минога — тонг билан жамрага тош отишлари учун — юборар эдилар.
قَالَ حَدَّثَنَاه حُسَيْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِهِ مَعَ أَهْلِهِ إِلَى مِنًى يَوْمَ النَّحْرِ فَرَمَوْا الْجَمْرَةَ مَعَ الْفَجْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uni ahllari bilan birga qurbonlik kuni Minoga yubordilar va ular tong bilan jamraga tosh otdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уни аҳллари билан бирга қурбонлик куни Минога юбордилар ва улар тонг билан жамрага тош отдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ حُسَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ وَطِئَ أَمَتَهُ فَوَلَدَتْ لَهُ فَهِيَ مُعْتَقَةٌ عَنْ دُبُرٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz choʻrisiga yaqinlik qilsa va u (choʻri) undan farzand tugʻsa, u (choʻri) uning vafotidan keyin ozod boʻluvchidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз чўрисига яқинлик қилса ва у (чўри) ундан фарзанд туғса, у (чўри) унинг вафотидан кейин озод бўлувчидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ حُسَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ مُتَوَشِّحًا بِهِ يَتَّقِي بِفُضُولِهِ حَرَّ الْأَرْضِ وَبَرْدَهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ bir kiyimni yelkalariga oʻrab olgan holda namoz oʻqir, uning ortiqcha (etaklari) bilan yerning issigʻidan va sovugʻidan saqlanar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ бир кийимни елкаларига ўраб олган ҳолда намоз ўқир, унинг ортиқча (этаклари) билан ернинг иссиғидан ва совуғидан сақланар эдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَأْتِيهِ الْجَارِيَةُ بِالْكَتِفِ مِنْ الْقِدْرِ فَيَأْكُلُ مِنْهَا ثُمَّ يَخْرُجُ إِلَى الصَّلَاةِ فَيُصَلِّي وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ga choʻri qozondan kurak (goʻshti)ni keltirar, u zot undan yer, soʻng namozga chiqib, tahorat qilmasdan va suvga tegmasdan namoz oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ га чўри қозондан курак (гўшти)ни келтирар, у зот ундан ер, сўнг намозга чиқиб, таҳорат қилмасдан ва сувга тегмасдан намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي عَلَى الْخُمْرَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ xumra (kichik xurmo bargi toʻshamcha) ustida namoz oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хумра (кичик хурмо барги тўшамча) устида намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَأَنَّ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ حِينَ خَرَجَ مِنْ فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ أَرْسَلَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ سَهْمِ ذِي الْقُرْبَى لِمَنْ تَرَاهُ قَالَ هُوَ لَنَا لِقُرْبَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُمْ وَقَدْ كَانَ عُمَرُ عَرَضَ عَلَيْنَا مِنْهُ شَيْئًا رَأَيْنَاهُ دُونَ حَقِّنَا فَرَدَدْنَاهُ عَلَيْهِ وَأَبَيْنَا أَنْ نَقْبَلَهُ وَكَانَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيْهِمْ أَنْ يُعِينَ نَاكِحَهُمْ وَأَنْ يَقْضِيَ عَنْ غَارِمِهِمْ وَأَنْ يُعْطِيَ فَقِيرَهُمْ وَأَبَى أَنْ يَزِيدَهُمْ عَلَى ذَلِكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Najda al-Haruriy Ibn Zubayr fitnasi paytida chiqib, Ibn Abbosga odam yuborib, zul-qurbo (Paygʻambarning yaqin qarindoshlari) ulushi kimga tegishli deb bilishini soʻradi. U: «U bizga, Rasululloh ﷺ ga yaqinligimiz uchundir. Rasululloh ﷺ uni ularga taqsimlagan edilar. Umar bizga bir narsani taklif qilgan edi, biz uni haqqimizdan kam deb bildik va uni qabul qilishdan bosh tortdik. U taklif qilgani ularning uylanadiganiga yordam berish, qarzdorining qarzini uzish va faqirlariga berish edi. Ammo bundan ortigʻini berishdan bosh tortdi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Нажда ал-Ҳарурий Ибн Зубайр фитнаси пайтида чиқиб, Ибн Аббосга одам юбориб, зул-қурбо (Пайғамбарнинг яқин қариндошлари) улуши кимга тегишли деб билишини сўради. У: «У бизга, Расулуллоҳ ﷺ га яқинлигимиз учундир. Расулуллоҳ ﷺ уни уларга тақсимлаган эдилар. Умар бизга бир нарсани таклиф қилган эди, биз уни ҳаққимиздан кам деб билдик ва уни қабул қилишдан бош тортдик. У таклиф қилгани уларнинг уйланадиганига ёрдам бериш, қарздорининг қарзини узиш ва фақирларига бериш эди. Аммо бундан ортиғини беришдан бош тортди», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَسْدِلُ شَعَرَهُ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرُقُونَ رُءُوسَهُمْ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ مُوَافَقَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يَنْزِلْ عَلَيْهِ فَفَرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sochlarini (fars qilmasdan) qoʻyib yurar edilar, mushriklar esa boshlarini fars qilar edi. Nabiy ﷺ oʻzlariga (vahiy) nozil qilinmagan narsalarda ahli kitobga muvofiq boʻlishni yoqtirar edilar. Soʻng Rasululloh ﷺ sochlarini fars qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сочларини (фарс қилмасдан) қўйиб юрар эдилар, мушриклар эса бошларини фарс қилар эди. Набий ﷺ ўзларига (ваҳий) нозил қилинмаган нарсаларда аҳли китобга мувофиқ бўлишни ёқтирар эдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ сочларини фарс қилдилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَحَدٌ مِنْ النَّاسِ إِلَّا وَقَدْ أَخْطَأَ أَوْ هَمَّ بِخَطِيئَةٍ لَيْسَ يَحْيَى بْنَ زَكَرِيَّا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Odamlardan hech kim yoʻqki, xato qilmagan yoki xatoga qasd qilmagan boʻlsa — Yahyo ibn Zakariyodan boshqa», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлардан ҳеч ким йўқки, хато қилмаган ёки хатога қасд қилмаган бўлса — Яҳё ибн Закариёдан бошқа», дедилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَدَاوُدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِأَنَّ رَجُلًا نَادَى ابْنَ عَبَّاسٍ وَالنَّاسُ حَوْلَهُ فَقَالَ أَسُنَّةً تَبْتَغُونَ بِهَذَا النَّبِيذِ أَمْ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْكُمْ مِنْ اللَّبَنِ وَالْعَسَلِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبَّاسًا فَقَالَ اسْقُونَا فَقَالَ إِنَّ هَذَا النَّبِيذَ شَرَابٌ قَدْ مُغِثَ وَمُرِثَ أَفَلَا نَسْقِيكَ لَبَنًا أَوْ عَسَلًا قَالَ اسْقُونَا مِمَّا تَسْقُونَ مِنْهُ النَّاسَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ أَصْحَابُهُ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ بِسِقَاءَيْنِ فِيهِمَا النَّبِيذُ فَلَمَّا شَرِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَجِلَ قَبْلَ أَنْ يَرْوَى فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ أَحْسَنْتُمْ هَكَذَا فَاصْنَعُواقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَرِضَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ تَسِيلَ شِعَابُهَا لَبَنًا وَعَسَلًا
Bir kishi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ni chaqirdi, atrofida esa odamlar bor edi. U: «Shu nabiz bilan sunnatni istayapsizlarmi yoki u sizlarga sut va asaldan arzonroqmi?» dedi. Ibn Abbos dedi: Nabiy ﷺ Abbosning huzuriga kelib: «Bizni suvoringlar», dedilar. U: «Bu nabiz — qorishtirilib, aralashtirilgan ichimlikdir. Sizga sut yoki asal bermaylikmi?» dedi. U zot: «Bizga ham odamlarga beradigan narsangizdan beringlar», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ ning huzurlariga — u zot bilan birga muhojir va ansor sahobalari ham bor edi — nabiz solingan ikki mesh keltirildi. Nabiy ﷺ ichganlarida, qonmasdan shoshildilar va boshlarini koʻtarib: «Yaxshi qilibsizlar, shunday qilaveringlar», dedilar. Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ ning bundan rozi boʻlishlari men uchun (Makka) darralaridan sut va asal oqishidan sevimliroqdir», dedi.Бир киши Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)ни чақирди, атрофида эса одамлар бор эди. У: «Шу набиз билан суннатни истаяпсизларми ёки у сизларга сут ва асалдан арзонроқми?» деди. Ибн Аббос деди: Набий ﷺ Аббоснинг ҳузурига келиб: «Бизни суворинглар», дедилар. У: «Бу набиз — қориштирилиб, аралаштирилган ичимликдир. Сизга сут ёки асал бермайликми?» деди. У зот: «Бизга ҳам одамларга берадиган нарсангиздан беринглар», дедилар. Шунда Набий ﷺ нинг ҳузурларига — у зот билан бирга муҳожир ва ансор саҳобалари ҳам бор эди — набиз солинган икки меш келтирилди. Набий ﷺ ичганларида, қонмасдан шошилдилар ва бошларини кўтариб: «Яхши қилибсизлар, шундай қилаверинглар», дедилар. Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ нинг бундан рози бўлишлари мен учун (Макка) дарраларидан сут ва асал оқишидан севимлироқдир», деди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْمَعُونَ وَيُسْمَعُ مِنْكُمْ وَيُسْمَعُ مِمَّنْ يَسْمَعُ مِنْكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlar (mendan) eshitasizlar, sizlardan ham eshitiladi va sizlardan eshitgan kishilardan ham eshitiladi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлар (мендан) эшитасизлар, сизлардан ҳам эшитилади ва сизлардан эшитган кишилардан ҳам эшитилади».
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي زَكَرِيَّا بْنُ عُمَرَ أَنَّ عَطَاءً أَخْبَرَهُأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ دَعَا الْفَضْلَ يَوْمَ عَرَفَةَ إِلَى طَعَامٍ فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَا تَصُمْ فَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُرِّبَ إِلَيْهِ حِلَابٌ فَشَرِبَ مِنْهُ هَذَا الْيَوْمَ وَإِنَّ النَّاسَ يَسْتَنُّونَ بِكُمْ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Arafa kuni Fazlni taomga chaqirdi. U: «Men roʻzadorman», dedi. Abdulloh: «Roʻza tutma! Zero, Nabiy ﷺ ga shu kuni sut (solingan idish) yaqinlashtirildi va u zot undan ichdilar. Odamlar esa sizlardan (oʻrnak olib) yoʻl tutadilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Арафа куни Фазлни таомга чақирди. У: «Мен рўзадорман», деди. Абдуллоҳ: «Рўза тутма! Зеро, Набий ﷺ га шу куни сут (солинган идиш) яқинлаштирилди ва у зот ундан ичдилар. Одамлар эса сизлардан (ўрнак олиб) йўл тутадилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَوَاللَّهِ مَا صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا كَامِلًا قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ وَكَانَ إِذَا صَامَ صَامَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لَا وَاللَّهِ لَا يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ إِذَا أَفْطَرَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ وَاللَّهِ لَا يَصُومُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Ramazondan boshqa biror oyni hech qachon toʻla roʻza tutmaganlar. U zot roʻza tutganlarida (shunchalik) tutardilarki, hatto aytuvchi: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, roʻzani ochmaydilar›, der edi. Va roʻza ochganlarida (shunchalik) ochardilarki, hatto aytuvchi: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, roʻza tutmaydilar›, der edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазондан бошқа бирор ойни ҳеч қачон тўла рўза тутмаганлар. У зот рўза тутганларида (шунчалик) тутардиларки, ҳатто айтувчи: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, рўзани очмайдилар›, дер эди. Ва рўза очганларида (шунчалик) очардиларки, ҳатто айтувчи: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, рўза тутмайдилар›, дер эди».
مَضْرُوبٌ عَلَيْهِ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ وَكَانَ فِي كِتَابِ أَبِي عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَسَنِ يَعْنِي ابْنَ ذَكْوَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُمْشَى فِي خُفٍّ وَاحِدٍ أَوْ نَعْلٍ وَاحِدَةٍوَفِي الْحَدِيثِ كَلَامٌ كَثِيرٌ غَيْرُ هَذَا فَلَمْ يُحَدِّثْنَا بِهِ ضَرَبَ عَلَيْهِ فِي كِتَابِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ تَرَكَ حَدِيثَهُ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ رَوَى عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ الَّذِي يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ وَعَمْرُو بْنُ خَالِدٍ لَا يُسَاوِي شَيْئًا
Ustidan chizib tashlangan. Bizga Abdulloh soʻzlab berdi. U dedi: Otamning kitobida Abdussamaddan, u otasidan, u Hasandan — yaʼni Ibn Zakvondan — u Habibdan, u Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qilingan) ediki, Nabiy ﷺ bitta mahsida yoki bitta oyoq kiyimda yurishdan qaytardilar. Bu hadisda bundan boshqa koʻp soʻz ham bor edi, ammo u bizga uni soʻzlab bermadi — kitobida uning ustidan chizib tashladi. Men uning hadisini tark etganini, u Zayd ibn Alidan hadis rivoyat qiladigan Amr ibn Xoliddan rivoyat qilgani sababli deb oʻyladim; Amr ibn Xolid esa hech narsaga arzimaydi.Устидан чизиб ташланган. Бизга Абдуллоҳ сўзлаб берди. У деди: Отамнинг китобида Абдуссамаддан, у отасидан, у Ҳасандан — яъни Ибн Заквондан — у Ҳабибдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилинган) эдики, Набий ﷺ битта маҳсида ёки битта оёқ кийимда юришдан қайтардилар. Бу ҳадисда бундан бошқа кўп сўз ҳам бор эди, аммо у бизга уни сўзлаб бермади — китобида унинг устидан чизиб ташлади. Мен унинг ҳадисини тарк этганини, у Зайд ибн Алидан ҳадис ривоят қиладиган Амр ибн Холиддан ривоят қилгани сабабли деб ўйладим; Амр ибн Холид эса ҳеч нарсага арзимайди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُجَثَّمَةِ وَعَنْ لَبَنِ الْجَلَّالَةِ وَعَنْ الشُّرْبِ مِنْ فِي السِّقَاءِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mujassamadan (bogʻlab qoʻyib nishonga otilgan hayvondan), jallolaning (najosat yeydigan hayvonning) sutidan va meshning ogʻzidan ichishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мужассамадан (боғлаб қўйиб нишонга отилган ҳайвондан), жаллоланинг (нажосат ейдиган ҳайвоннинг) сутидан ва мешнинг оғзидан ичишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ عَنِ جَعْفَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ أَتَانِي فَأَمَرَنِي أَنْ أُعْلِنَ التَّلْبِيَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Menga Jibril kelib, talbiyani ovoz chiqarib aytishimga buyurdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Жибрил келиб, талбияни овоз чиқариб айтишимга буюрди», дедилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي خُصَيْفٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَإِنَّمَا نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ الْحَرِيرِ الْمُصْمَتِ فَأَمَّا الثَّوْبُ الَّذِي سَدَاهُ حَرِيرٌ لَيْسَ بِحَرِيرٍ مُصْمَتٍ فَلَا نَرَى بِهِ بَأْسًا وَإِنَّمَا نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُشْرَبَ فِي إِنَاءِ الْفِضَّةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Nabiy ﷺ faqat sof ipak kiyimdangina qaytardilar. Asosi ipak boʻlib, sof ipak boʻlmagan kiyimda esa biz zarar koʻrmaymiz. Nabiy ﷺ kumush idishda ichishdan ham qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Набий ﷺ фақат соф ипак кийимдангина қайтардилар. Асоси ипак бўлиб, соф ипак бўлмаган кийимда эса биз зарар кўрмаймиз. Набий ﷺ кумуш идишда ичишдан ҳам қайтардилар».
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ حُصَيْنًا قَالَ كُنْتُ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ فَقَالَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَلْفًا بِغَيْرِ حِسَابٍ فَقُلْتُ مَنْ هُمْ فَقَالَ هُمْ الَّذِينَ لَا يَسْتَرْقُونَ وَلَا يَتَطَيَّرُونَ وَلَا يَعْتَافُونَ وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
Husayn aytdi: Men Said ibn Jubayrning huzurida edim. U Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qilib) dedi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan yetmish ming (kishi) hisob-kitobsiz jannatga kiradi», dedilar. Men: «Ular kimlar?» dedim. U: «Ular (oʻzlariga) ruqya qildirmaydigan, badfol qilmaydigan, qushdan fol olmaydigan va Robbilariga tavakkal qiladigan (kishi)lardir», dedi.Ҳусайн айтди: Мен Саид ибн Жубайрнинг ҳузурида эдим. У Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилиб) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан етмиш минг (киши) ҳисоб-китобсиз жаннатга киради», дедилар. Мен: «Улар кимлар?» дедим. У: «Улар (ўзларига) руқя қилдирмайдиган, бадфол қилмайдиган, қушдан фол олмайдиган ва Роббиларига таваккал қиладиган (киши)лардир», деди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي زِيَادٌ أَنَّ صَالِحًا مَوْلَى التَّوْأَمَةِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الرَّحِمَ شُجْنَةٌ آخِذَةٌ بِحُجْزَةِ الرَّحْمَنِ يَصِلُ مَنْ وَصَلَهَا وَيَقْطَعُ مَنْ قَطَعَهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Albatta, rahm (qarindoshlik) — Rahmonning etagidan tutgan bir shoxobchadir: uni ulagan kishini U ham ulaydi, uni uzgan kishini esa U ham uzadi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Албатта, раҳм (қариндошлик) — Раҳмоннинг этагидан тутган бир шохобчадир: уни улаган кишини У ҳам улайди, уни узган кишини эса У ҳам узади».
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي الْعَطَّارَ عَنْ عَمْروٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ عُمَرٍ عُمْرَةَ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةَ الْقَضَاءِ وَالثَّالِثَةَ مِنْ الْجِعِرَّانَةِ وَالرَّابِعَةَ الَّتِي مَعَ حَجَّتِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ toʻrt marta umra qildilar: Hudaybiya umrasi, qazo umrasi, uchinchisi Jiʼronadan va toʻrtinchisi hajlari bilan birga boʻlgani.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ тўрт марта умра қилдилар: Ҳудайбия умраси, қазо умраси, учинчиси Жиъронадан ва тўртинчиси ҳажлари билан бирга бўлгани.
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ وَحُسَيْنٌ قَالَا حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ أَشْعَثَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى مُسْبِلٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh (izorini yerga) sudrab yuruvchiga nazar solmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ (изорини ерга) судраб юрувчига назар солмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْأَعْرَجِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاخْتَصَمَ رَجُلَانِ فَدَارَتْ الْيَمِينُ عَلَى أَحَدِهِمَا فَحَلَفَ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ مَا لَهُ عَلَيْهِ حَقٌّ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَقَالَ مُرْهُ فَلْيُعْطِهِ حَقَّهُ فَإِنَّ الْحَقَّ قِبَلَهُ وَهُوَ كَاذِبٌ وَكَفَّارَةُ يَمِينِهِ مَعْرِفَتُهُ بِاللَّهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ أَوْ شَهَادَتُهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ikki kishi janjallashib qoldi va qasam ulardan biriga tushdi. U: «Oʻzidan oʻzga iloh boʻlmagan Allohga qasamki, uning menda haqqi yoʻq», deb qasam ichdi. Shunda Jibril tushib: «Unga buyur, haqqini bersin! Zero, haq uning zimmasidadir, u esa yolgʻonchidir. Qasamining kafforati — uning Allohni Undan oʻzga iloh yoʻq deb tanishidir» — yoki: «Undan oʻzga iloh yoʻq deb guvohlik berishidir» — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Икки киши жанжаллашиб қолди ва қасам улардан бирига тушди. У: «Ўзидан ўзга илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, унинг менда ҳаққи йўқ», деб қасам ичди. Шунда Жибрил тушиб: «Унга буюр, ҳаққини берсин! Зеро, ҳақ унинг зиммасидадир, у эса ёлғончидир. Қасамининг каффорати — унинг Аллоҳни Ундан ўзга илоҳ йўқ деб танишидир» — ёки: «Ундан ўзга илоҳ йўқ деб гувоҳлик беришидир» — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا دَاوُدُ حَدَّثَنَا عِلْبَاءُ بْنُ أَحْمَرَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَّ أَرْبَعَةَ خُطُوطٍ ثُمَّ قَالَ أَتَدْرُونَ لِمَ خَطَطْتُ هَذِهِ الْخُطُوطَ قَالُوا لَا قَالَ أَفْضَلُ نِسَاءِ الْجَنَّةِ أَرْبَعٌ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَخَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ وَفَاطِمَةُ ابْنَةُ مُحَمَّدٍ وَآسِيَةُ ابْنَةُ مُزَاحِمٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ toʻrt chiziq chizdilar, soʻng: «Bu chiziqlarni nega chizganimni bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Jannat ayollarining eng afzali toʻrttadir: Maryam binti Imron, Xadija binti Xuvaylid, Fotima binti Muhammad va Osiya binti Muzohim», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тўрт чизиқ чиздилар, сўнг: «Бу чизиқларни нега чизганимни биласизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Жаннат аёлларининг энг афзали тўрттадир: Марям бинти Имрон, Хадижа бинти Хувайлид, Фотима бинти Муҳаммад ва Осия бинти Музоҳим», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ وَهُمْ جُلُوسٌ فِي مَجْلِسٍ لَهُمْ فَقَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ آخِذٌ بِرَأْسِ فَرَسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى يَمُوتَ أَوْ يُقْتَلَ أَفَأُخْبِرُكُمْ بِالَّذِي يَلِيهِ قَالَ قُلْنَا نَعَمْ قَالَ رَجُلٌ مُعْتَزِلٌ فِي شِعْبٍ يُقِيمُ الصَّلَاةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَعْتَزِلُ شُرُورَ النَّاسِ أَفَأُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ النَّاسِ مَنْزِلًا قَالُوا نَعَمْ قَالَ الَّذِي يُسْأَلُ بِاللَّهِ وَلَا يُعْطِي بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ular oʻz majlislarida oʻtirgan holda huzurlariga chiqdilar va: «Sizlarga odamlarning eng yaxshisini xabar beraymi?» dedilar. Ular: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedilar. U zot: «Alloh yoʻlida oʻlgunicha yoki oʻldirilgunicha otining boshidan ushlab turadigan kishi. Sizlarga undan keyingisini xabar beraymi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bir togʻ darasiga chekinib, namozni toʻkis ado etadigan, zakotni beradigan va odamlarning yomonliklaridan chetlanadigan kishi. Sizlarga odamlarning manzili eng yomonini xabar beraymi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Alloh (nomi) bilan soʻralib ham, u bilan bermaydigan kishi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ улар ўз мажлисларида ўтирган ҳолда ҳузурларига чиқдилар ва: «Сизларга одамларнинг энг яхшисини хабар берайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлида ўлгунича ёки ўлдирилгунича отининг бошидан ушлаб турадиган киши. Сизларга ундан кейингисини хабар берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бир тоғ дарасига чекиниб, намозни тўкис адо этадиган, закотни берадиган ва одамларнинг ёмонликларидан четланадиган киши. Сизларга одамларнинг манзили энг ёмонини хабар берайми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Аллоҳ (номи) билан сўралиб ҳам, у билан бермайдиган киши», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي جَعْفَرُ بْنُ إِيَاسٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَهْدَتْ أُمُّ حُفَيْدٍ خَالَةُ ابْنِ عَبَّاسٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ مِنْ السَّمْنِ وَمِنْ الْأَقِطِ وَتَرَكَ الْأَضُبَّ تَقَذُّرًا قَالَ وَأُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُؤْكَلْ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ibn Abbosning xolasi Ummu Hufayd Rasululloh ﷺ ga saryogʻ, quritilgan qatiq va kaltakesaklar hadya qildi. U zot saryogʻdan va quritilgan qatiqdan yedilar, kaltakesaklarni esa yoqtirmay qoldirdilar. U dedi: (Kaltakesak) Rasululloh ﷺ ning dasturxonlarida yeyildi; agar harom boʻlganida, Rasululloh ﷺ ning dasturxonlarida yeyilmas edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ибн Аббоснинг холаси Умму Ҳуфайд Расулуллоҳ ﷺ га сарёғ, қуритилган қатиқ ва калтакесаклар ҳадя қилди. У зот сарёғдан ва қуритилган қатиқдан едилар, калтакесакларни эса ёқтирмай қолдирдилар. У деди: (Калтакесак) Расулуллоҳ ﷺ нинг дастурхонларида ейилди; агар ҳаром бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ нинг дастурхонларида ейилмас эди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّخَذَ خَاتَمًا فَلَبِسَهُ ثُمَّ قَالَ شَغَلَنِي هَذَا عَنْكُمْ مُنْذُ الْيَوْمِ إِلَيْهِ نَظْرَةٌ وَإِلَيْكُمْ نَظْرَةٌ ثُمَّ رَمَى بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uzuk yasattirib, uni taqib oldilar-da: «Bu shu bugundan beri meni sizlardan chalgʻitib qoʻydi, unga bir qarayman, sizlarga bir qarayman», dedilar. Soʻng uni tashlab yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ узук ясаттириб, уни тақиб олдилар-да: «Бу шу бугундан бери мени сизлардан чалғитиб қўйди, унга бир қарайман, сизларга бир қарайман», дедилар. Сўнг уни ташлаб юбордилар.
حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ بَرَكَةَ أَبِي الْوَلِيدِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَ عَلَيْهِمْ الشُّحُومُ فَبَاعُوهَا فَأَكَلُوا أَثْمَانَهَا وَإِنَّ اللَّهَ إِذَا حَرَّمَ عَلَى قَوْمٍ شَيْئًا حَرَّمَ عَلَيْهِمْ ثَمَنَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yahudiylarni laʼnatladi. Ularga yogʻ harom qilingan edi, ular esa uni sotib, pulini yeyishdi. Albatta, Alloh biror qavmga bir narsani harom qilsa, uning pulini ham ularga harom qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ яҳудийларни лаънатлади. Уларга ёғ ҳаром қилинган эди, улар эса уни сотиб, пулини ейишди. Албатта, Аллоҳ бирор қавмга бир нарсани ҳаром қилса, унинг пулини ҳам уларга ҳаром қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَقِتْ فِي الْخَمْرِ حَدًّا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ شَرِبَ رَجُلٌ فَسَكِرَ فَلُقِيَ يَمِيلُ فِي فَجٍّ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا حَاذَى بِدَارِ عَبَّاسٍ انْفَلَتَ فَدَخَلَ عَلَى عَبَّاسٍ فَالْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَحِكَ وَقَالَ قَدْ فَعَلَهَا ثُمَّ لَمْ يَأْمُرْهُمْ فِيهِ بِشَيْءٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ may (xamr) uchun belgilangan had taʼyin qilmaganlar. Ibn Abbos aytdi: Bir kishi ichib mast boʻldi va yoʻlda gandiraklab ketayotgan holda uchratildi, soʻng uni Nabiy ﷺ huzurlariga olib ketishdi. Abbosning uyiga roʻbaroʻ boʻlganida, u qochib, Abbosning huzuriga kirdi va orqasidan unga yopishib oldi. Bu Nabiy ﷺga zikr qilinganida, u zot kulib: «U shunday qildimi?» dedilar va bu haqda ularga hech narsani buyurmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ май (хамр) учун белгиланган ҳад таъйин қилмаганлар. Ибн Аббос айтди: Бир киши ичиб маст бўлди ва йўлда гандираклаб кетаётган ҳолда учратилди, сўнг уни Набий ﷺ ҳузурларига олиб кетишди. Аббоснинг уйига рўбарў бўлганида, у қочиб, Аббоснинг ҳузурига кирди ва орқасидан унга ёпишиб олди. Бу Набий ﷺга зикр қилинганида, у зот кулиб: «У шундай қилдими?» дедилар ва бу ҳақда уларга ҳеч нарсани буюрмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقِيلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ حُوِّلَتْ الْقِبْلَةُ فَمَا لِلَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يُصَلُّونَ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qibla oʻzgartirilganda Nabiy ﷺga: «Baytul-Maqdisga qarab namoz oʻqib vafot etganlarning holi nima boʻladi?» deyildi. Shunda Alloh tabarak va taolo: {Alloh sizlarning iymoningizni zoye qilib qoʻymaydi} (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қибла ўзгартирилганда Набий ﷺга: «Байтул-Мақдисга қараб намоз ўқиб вафот этганларнинг ҳоли нима бўлади?» дейилди. Шунда Аллоҳ табарак ва таоло: {Аллоҳ сизларнинг иймонингизни зое қилиб қўймайди} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ إِدْرِيسَ بْنِ سِنَانَ الْيَمَانِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلَ أَنْ يَرَاهُ فِي صُورَتِهِ فَقَالَ ادْعُ رَبَّكَ قَالَ فَدَعَا رَبَّهُ قَالَ فَطَلَعَ عَلَيْهِ سَوَادٌ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ قَالَ فَجَعَلَ يَرْتَفِعُ وَيَنْتَشِرُ قَالَ فَلَمَّا رَآهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَعِقَ فَأَتَاهُ فَنَعَشَهُ وَمَسَحَ الْبُزَاقَ عَنْ شِدْقَيْهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Jibrildan uni oʻz suratida koʻrishni soʻradilar. U: «Robbingga duo qil», dedi. Bas, u zot Robbilariga duo qildilar. Shunda mashriq tomondan bir qorayish koʻrindi va u koʻtarilib, yoyila boshladi. Nabiy ﷺ uni koʻrgach, hushdan ketdilar. Bas, u (Jibril) kelib, u zotni oʻrnilaridan turgʻazdi va ogʻiz burchaklaridan soʻlakni artdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Жибрилдан уни ўз суратида кўришни сўрадилар. У: «Роббингга дуо қил», деди. Бас, у зот Роббиларига дуо қилдилар. Шунда машриқ томондан бир қорайиш кўринди ва у кўтарилиб, ёйила бошлади. Набий ﷺ уни кўргач, ҳушдан кетдилар. Бас, у (Жибрил) келиб, у зотни ўрниларидан турғазди ва оғиз бурчакларидан сўлакни артди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أُتِيَ بِأُنَاسٍ مِنْ الزُّطِّ يَعْبُدُونَ وَثَنًا فَأَحْرَقَهُمْ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Aliy (roziyallohu anhu) huzuriga butga sigʻinadigan zutt qavmidan bir necha kishi keltirildi va u ularni yoqib yubordi. Shunda Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ shunchaki: ‹Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, degan edilar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Алий (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бутга сиғинадиган зутт қавмидан бир неча киши келтирилди ва у уларни ёқиб юборди. Шунда Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ шунчаки: ‹Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деган эдилар», деди.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ أَخْبَرَنِي سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَكِّيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ الْمَكِّيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِيَمِينٍ وَشَاهِدٍقَالَ زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ سَأَلْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ عَنْ الْيَمِينِ وَالشَّاهِدِ هَلْ يَجُوزُ فِي الطَّلَاقِ وَالْعَتَاقِ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هَذَا فِي الشِّرَاءِ وَالْبَيْعِ وَأَشْبَاهِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qasam va bitta guvoh asosida hukm chiqardilar. Zayd ibn al-Hubob aytdi: Men Molik ibn Anasdan qasam va guvoh haqida — bu taloq va ozod qilishda joizmi, deb soʻradim. U: «Yoʻq, bu faqat xarid va savdoda hamda shunga oʻxshash narsalardadir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қасам ва битта гувоҳ асосида ҳукм чиқардилар. Зайд ибн ал-Ҳубоб айтди: Мен Молик ибн Анасдан қасам ва гувоҳ ҳақида — бу талоқ ва озод қилишда жоизми, деб сўрадим. У: «Йўқ, бу фақат харид ва савдода ҳамда шунга ўхшаш нарсалардадир», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَيْفِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِقَالَ عَمْرٌو إِنَّمَا ذَاكَ فِي الْأَمْوَالِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qasam bilan birga bitta guvoh asosida hukm chiqardilar. Amr aytdi: Bu faqat mol-mulk (ishlari)dadir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қасам билан бирга битта гувоҳ асосида ҳукм чиқардилар. Амр айтди: Бу фақат мол-мулк (ишлари)дадир.
حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَجَّةٌ وَلَوْ قُلْتُ كُلَّ عَامٍ لَكَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har bir musulmon zimmasida bir marta haj (bor). Agar men ‹har yili› desam, (shunday) boʻlar edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бир мусулмон зиммасида бир марта ҳаж (бор). Агар мен ‹ҳар йили› десам, (шундай) бўлар эди», дедилар.
حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَأَسْوَدُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَابْتَاعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عِيرٍ أَقْبَلَتْ فَرَبِحَ أَوَاقِيَّ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرَامِلِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ثُمَّ قَالَ لَا أَبْتَاعُ بَيْعًا لَيْسَ عِنْدِي ثَمَنُهُو حَدَّثَنَاه وَكِيعٌ أَيْضًا فَأَسْنَدَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ kelayotgan bir karvondan (mol) sotib oldilar va bir necha avqiya foyda qildilar, soʻng uni Abdulmuttalibning bevalari orasida taqsimladilar. Keyin: «Men puli oldimda boʻlmagan narsani sotib olmayman», dedilar. Buni bizga Vakiʼ ham rivoyat qildi va uni musnad qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ келаётган бир карвондан (мол) сотиб олдилар ва бир неча авқия фойда қилдилар, сўнг уни Абдулмутталибнинг бевалари орасида тақсимладилар. Кейин: «Мен пули олдимда бўлмаган нарсани сотиб олмайман», дедилар. Буни бизга Вакиъ ҳам ривоят қилди ва уни муснад қилди.