حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا أُخْرِجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجُوا نَبِيَّهُمْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ لَيَهْلِكُنَّ فَنَزَلَتْ {أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ} قَالَ فَعُرِفَ أَنَّهُ سَيَكُونُ قِتَالٌقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هِيَ أَوَّلُ آيَةٍ نَزَلَتْ فِي الْقِتَالِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkadan chiqarilganlarida, Abu Bakr: «Ular oʻz paygʻambarlarini chiqardilar. Inna lillahi va inna ilayhi rojiʼun. Ular albatta halok boʻladilar», dedi. Shunda: {Zulmga uchraganliklari uchun jang qilinayotganlarga izn berildi. Albatta, Alloh ularga yordam berishga qodirdir} degan oyat nozil boʻldi. Shunda jang boʻlishi bilindi. Ibn Abbos: «Bu jang haqida nozil boʻlgan birinchi oyatdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккадан чиқарилганларида, Абу Бакр: «Улар ўз пайғамбарларини чиқардилар. Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиъун. Улар албатта ҳалок бўладилар», деди. Шунда: {Зулмга учраганликлари учун жанг қилинаётганларга изн берилди. Албатта, Аллоҳ уларга ёрдам беришга қодирдир} деган оят нозил бўлди. Шунда жанг бўлиши билинди. Ибн Аббос: «Бу жанг ҳақида нозил бўлган биринчи оятдир», деди.
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَوَّرَ صُورَةً عُذِّبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَنْفُخَ فِيهَا وَلَيْسَ بِنَافِخٍ وَمَنْ تَحَلَّمَ عُذِّبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَعْقِدَ شَعِيرَتَيْنِ وَلَيْسَ عَاقِدًا وَمَنْ اسْتَمَعَ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ يَفِرُّونَ بِهِ مِنْهُ صُبَّ فِي أُذُنَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror surat yasasa, qiyomat kuni unga jon kiritmaguncha azoblanadi, holbuki u jon kirita olmaydi. Kim koʻrmagan tushini koʻrdim desa, qiyomat kuni ikki arpa donasini bir-biriga tugmaguncha azoblanadi, holbuki u ularni tugolmaydi. Kim oʻzidan qochib yashirinayotgan qavmning gapiga quloq solsa, qiyomat kuni uning ikki qulogʻiga azob quyiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор сурат ясаса, қиёмат куни унга жон киритмагунча азобланади, ҳолбуки у жон кирита олмайди. Ким кўрмаган тушини кўрдим деса, қиёмат куни икки арпа донасини бир-бирига тугмагунча азобланади, ҳолбуки у уларни туголмайди. Ким ўзидан қочиб яширинаётган қавмнинг гапига қулоқ солса, қиёмат куни унинг икки қулоғига азоб қуйилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَإِنْ قُدِرَ بَيْنَهُمَا فِي ذَلِكَ وَلَدٌ لَمْ يَضُرَّ ذَلِكَ الْوَلَدَ الشَّيْطَانُ أَبَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Agar biringiz ahliga yaqinlik qilmoqchi boʻlganida: ‹Bismillah. Allohim, meni shaytondan yiroq qil va bizga rizq qilib berganingni ham shaytondan yiroq qil›, desa, agar shundan ikkalasining orasida farzand taqdir qilinsa, shayton u farzandga hech qachon zarar yetkaza olmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирингиз аҳлига яқинлик қилмоқчи бўлганида: ‹Бисмиллаҳ. Аллоҳим, мени шайтондан йироқ қил ва бизга ризқ қилиб берганингни ҳам шайтондан йироқ қил›, деса, агар шундан иккаласининг орасида фарзанд тақдир қилинса, шайтон у фарзандга ҳеч қачон зарар етказа олмайди», дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَالنَّاسُ يُسَلِّفُونَ فِي التَّمْرِ الْعَامَ وَالْعَامَيْنِ أَوْ قَالَ عَامَيْنِ وَالثَّلَاثَةَ فَقَالَ مَنْ سَلَّفَ فِي تَمْرٍ فَلْيُسَلِّفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Madinaga keldilar va odamlar xurmo narxini — bir yoki ikki yil ichida topshiriladigan qilib — oldindan toʻlar edi. (Rovyi — bir-ikki yilmi yoki ikki-uch yilmi, deb — shubhalandi.) Paygʻambar ﷺ: «Kim xurmoga oldindan pul toʻlasa, uni maʼlum oʻlchov va maʼlum ogʻirlik bilan toʻlasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинага келдилар ва одамлар хурмо нархини — бир ёки икки йил ичида топшириладиган қилиб — олдиндан тўлар эди. (Ровйи — бир-икки йилми ёки икки-уч йилми, деб — шубҳаланди.) Пайғамбар ﷺ: «Ким хурмога олдиндан пул тўласа, уни маълум ўлчов ва маълум оғирлик билан тўласин», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِثَمَانِي عَشْرَةَ بَدَنَةً مَعَ رَجُلٍ فَأَمَرَهُ فِيهَا بِأَمْرِهِ فَانْطَلَقَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ أَزْحَفَ عَلَيْنَا مِنْهَا شَيْءٌ فَقَالَ انْحَرْهَا ثُمَّ اصْبُغْ نَعْلَهَا فِي دَمِهَا ثُمَّ اجْعَلْهَا عَلَى صَفْحَتِهَا وَلَا تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ رُفْقَتِكَوَلَمْ يَسْمَعْ إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ مِنْ أَبِي التَّيَّاحِ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishi bilan oʻn sakkizta qurbonlik tuyasini yubordilar va unga ular haqida buyruqlarini berdilar. U yoʻlga tushdi, soʻng u zotning huzurlariga qaytib kelib: «Agar ulardan biri holdan toysa, nima deysiz?» dedi. U zot: «Uni soʻy, soʻng boʻyniga taqilgan choriqni uning qoniga botir, soʻng uni uning yon tomoniga qoʻy. Undan na oʻzing, na hamrohlaringdan biri yesin», dedilar. Ismoil ibn Ulayya Abut-Tayyohdan faqat mana shu hadisni eshitgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир киши билан ўн саккизта қурбонлик туясини юбордилар ва унга улар ҳақида буйруқларини бердилар. У йўлга тушди, сўнг у зотнинг ҳузурларига қайтиб келиб: «Агар улардан бири ҳолдан тойса, нима дейсиз?» деди. У зот: «Уни сўй, сўнг бўйнига тақилган чориқни унинг қонига ботир, сўнг уни унинг ён томонига қўй. Ундан на ўзинг, на ҳамроҳларингдан бири есин», дедилар. Исмоил ибн Улайя Абут-Тайёҳдан фақат мана шу ҳадисни эшитган.
قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ قَالَ لَا أَدْرِي أَسَمِعْتُهُ مِنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ أَمْ نُبِّئْتُهُ عَنْهُ قَالَأَتَيْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ بِعَرَفَةَ وَهُوَ يَأْكُلُ رُمَّانًا فَقَالَ أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ وَبَعَثَتْ إِلَيْهِ أُمُّ الْفَضْلِ بِلَبَنٍ فَشَرِبَهُ
Ayyub aytdi: Bilmadim, buni Said ibn Jubayrdan eshitdimmi yoki menga undan xabar berildimi. U aytdi: Men Arafada Ibn Abbosning huzuriga keldim, u anor yeb oʻtirgan edi. U: «Rasululloh ﷺ Arafada roʻza tutmadilar. Ummul-Fazl u zotga sut yuborgan edi, u zot uni ichdilar», dedi.Айюб айтди: Билмадим, буни Саид ибн Жубайрдан эшитдимми ёки менга ундан хабар берилдими. У айтди: Мен Арафада Ибн Аббоснинг ҳузурига келдим, у анор еб ўтирган эди. У: «Расулуллоҳ ﷺ Арафада рўза тутмадилар. Уммул-Фазл у зотга сут юборган эди, у зот уни ичдилар», деди.
و قَالَلَعَنَ اللَّهُ فُلَانًا عَمَدُوا إِلَى أَعْظَمِ أَيَّامِ الْحَجِّ فَمَحَوْا زِينَتَهُ وَإِنَّمَا زِينَةُ الْحَجِّ التَّلْبِيَةُ
Va u aytdi: «Alloh falonchini laʼnatlasin! Ular hajning eng ulugʻ kunlarini qasd qilib, uning ziynatini oʻchirdilar. Holbuki, hajning ziynati talbiyadir».Ва у айтди: «Аллоҳ фалончини лаънатласин! Улар ҳажнинг энг улуғ кунларини қасд қилиб, унинг зийнатини ўчирдилар. Ҳолбуки, ҳажнинг зийнати талбиядир».
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السُّوءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi xuddi qusugʻiga qaytuvchi itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи худди қусуғига қайтувчи итга ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُعِيَتْ إِلَيَّ نَفْسِي بِأَنَّهُ مَقْبُوضٌ فِي تِلْكَ السَّنَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: {Allohning nusrati va fath kelganida} nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Menga oʻz ajalim xabar qilindi», dedilar — u zot oʻsha yili vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганида} нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ўз ажалим хабар қилинди», дедилар — у зот ўша йили вафот этдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي السَّفَرِ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ وَالظُّهْرِ وَالْعَصْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ safarda ikki namozni — shom bilan xuftonni, peshin bilan asrni jamlab oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда икки намозни — шом билан хуфтонни, пешин билан асрни жамлаб ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَلْعُونٌ مَنْ سَبَّ أَبَاهُ مَلْعُونٌ مَنْ سَبَّ أُمَّهُ مَلْعُونٌ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ مَلْعُونٌ مَنْ غَيَّرَ تُخُومَ الْأَرْضِ مَلْعُونٌ مَنْ كَمَهَ أَعْمَى عَنْ طَرِيقٍ مَلْعُونٌ مَنْ وَقَعَ عَلَى بَهِيمَةٍ مَلْعُونٌ مَنْ عَمِلَ بِعَمَلِ قَوْمِ لُوطٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ: «Otasini soʻkkan kishi laʼnatlangandir. Onasini soʻkkan kishi laʼnatlangandir. Allohdan oʻzgaga atab soʻygan kishi laʼnatlangandir. Yerning chegara belgilarini oʻzgartirgan kishi laʼnatlangandir. Koʻrni yoʻldan adashtirgan kishi laʼnatlangandir. Hayvonga yaqinlik qilgan kishi laʼnatlangandir. Lut qavmining amalini qilgan kishi laʼnatlangandir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ: «Отасини сўккан киши лаънатлангандир. Онасини сўккан киши лаънатлангандир. Аллоҳдан ўзгага атаб сўйган киши лаънатлангандир. Ернинг чегара белгиларини ўзгартирган киши лаънатлангандир. Кўрни йўлдан адаштирган киши лаънатлангандир. Ҳайвонга яқинлик қилган киши лаънатлангандир. Лут қавмининг амалини қилган киши лаънатлангандир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْنَبَ ابْنَتَهُ عَلَى زَوْجِهَا أَبِي الْعَاصِ بْنِ الرَّبِيعِ بِالنِّكَاحِ الْأَوَّلِ وَلَمْ يُحْدِثْ شَيْئًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ qizlari Zaynabni eri Abul-Os ibn Rabiʼga avvalgi nikoh bilan qaytardilar va yangidan hech narsa qilmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қизлари Зайнабни эри Абул-Ос ибн Рабиъга аввалги никоҳ билан қайтардилар ва янгидан ҳеч нарса қилмадилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ طَافَ مَعَ مُعَاوِيَةَ بِالْبَيْتِ فَجَعَلَ مُعَاوِيَةُ يَسْتَلِمُ الْأَرْكَانَ كُلَّهَا فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ لِمَ تَسْتَلِمُ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُمَا فَقَالَ مُعَاوِيَةُ لَيْسَ شَيْءٌ مِنْ الْبَيْتِ مَهْجُورًا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} فَقَالَ مُعَاوِيَةُ صَدَقْتَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Muoviya bilan birga Baytni tavof qildi. Muoviya barcha ruknlarga istilom qila boshladi. Shunda Ibn Abbos unga: «Nega bu ikki ruknga istilom qilyapsan, holbuki Rasululloh ﷺ ularga istilom qilmas edilar?» dedi. Muoviya: «Baytning hech bir joyi tashlab qoʻyiladigan emas», dedi. Ibn Abbos: {Albatta, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}, dedi. Muoviya: «Rost aytding», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Муовия билан бирга Байтни тавоф қилди. Муовия барча рукнларга истилом қила бошлади. Шунда Ибн Аббос унга: «Нега бу икки рукнга истилом қиляпсан, ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ уларга истилом қилмас эдилар?» деди. Муовия: «Байтнинг ҳеч бир жойи ташлаб қўйиладиган эмас», деди. Ибн Аббос: {Албатта, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}, деди. Муовия: «Рост айтдинг», деди.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُجْمَعَ بَيْنَ الْعَمَّةِ وَالْخَالَةِ وَبَيْنَ الْعَمَّتَيْنِ وَالْخَالَتَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ amma bilan xolani, shuningdek ikki ammani va ikki xolani bir nikohda jamlashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ амма билан холани, шунингдек икки аммани ва икки холани бир никоҳда жамлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ الْمُصْمَتِ مِنْ قَزٍّقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا السَّدَى وَالْعَلَمُ فَلَا نَرَى بِهِ بَأْسًا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ الرَّقِّيَّ قَالَ قَالَ خُصَيْفٌ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّمَا نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمُصْمَتِ مِنْهُ فَأَمَّا الْعَلَمُ فَلَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ faqat butunlay ipakdan toʻqilgan kiyimdan qaytardilar. Ibn Abbos: «Ammo (kiyimning) arqogʻi va hoshiyasiga kelsak, biz unda zarar koʻrmaymiz», dedi. Xusayf aytdi: Menga bir necha kishi Ibn Abbosdan soʻzlab berdi. U: «Nabiy ﷺ faqat uning butunlay ipakdan boʻlganidan qaytardilar, hoshiyasiga kelsak — yoʻq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ фақат бутунлай ипакдан тўқилган кийимдан қайтардилар. Ибн Аббос: «Аммо (кийимнинг) арқоғи ва ҳошиясига келсак, биз унда зарар кўрмаймиз», деди. Хусайф айтди: Менга бир неча киши Ибн Аббосдан сўзлаб берди. У: «Набий ﷺ фақат унинг бутунлай ипакдан бўлганидан қайтардилар, ҳошиясига келсак — йўқ», деди.
حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ الْعَامِرِيُّ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيَسْتَاكُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ kechasi ikki rakaat namoz oʻqir, soʻng namozdan chiqib, misvok qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси икки ракаат намоз ўқир, сўнг намоздан чиқиб, мисвок қилар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ مِنْ الْأَنْصَارِ فَرُمِيَ بِنَجْمٍ عَظِيمٍ فَاسْتَنَارَ قَالَ مَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ إِذَا كَانَ مِثْلُ هَذَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ كُنَّا نَقُولُ يُولَدُ عَظِيمٌ أَوْ يَمُوتُ عَظِيمٌ قُلْتُ لِلزُّهْرِيِّ أَكَانَ يُرْمَى بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ نَعَمْ وَلَكِنْ غُلِّظَتْ حِينَ بُعِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّهُ لَا يُرْمَى بِهَا لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ رَبَّنَا تَبَارَكَ اسْمُهُ إِذَا قَضَى أَمْرًا سَبَّحَ حَمَلَةُ الْعَرْشِ ثُمَّ سَبَّحَ أَهْلُ السَّمَاءِ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ التَّسْبِيحُ هَذِهِ السَّمَاءَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَسْتَخْبِرُ أَهْلُ السَّمَاءِ الَّذِينَ يَلُونَ حَمَلَةَ الْعَرْشِ فَيَقُولُ الَّذِينَ يَلُونَ حَمَلَةَ الْعَرْشِ لِحَمَلَةِ الْعَرْشِ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ فَيُخْبِرُونَهُمْ وَيُخْبِرُ أَهْلُ كُلِّ سَمَاءٍ سَمَاءً حَتَّى يَنْتَهِيَ الْخَبَرُ إِلَى هَذِهِ السَّمَاءِ وَيَخْطِفُ الْجِنُّ السَّمْعَ فَيُرْمَوْنَ فَمَا جَاءُوا بِهِ عَلَى وَجْهِهِ فَهُوَ حَقٌّ وَلَكِنَّهُمْ يَقْذِفُونَ وَيَزِيدُونَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَيَخْطِفُ الْجِنُّ وَيُرْمَوْنَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مِنَ الْأَنْصَارِ مِنْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ sahobalaridan bir necha kishi bilan oʻtirgan edilar — Abdurrazzoq: «ansorlardan», dedi — shunda katta bir yulduz otildi va atrof yorishdi. U zot: «Johiliyatda bunday narsa boʻlganda nima der edingizlar?» dedilar. U: «Biz: ‹Ulugʻ bir kishi tugʻiladi yoki ulugʻ bir kishi vafot etadi›, der edik», dedi. Men Zuhriyga: «Johiliyatda ham (yulduz) otilarmidi?» dedim. U: «Ha, lekin Nabiy ﷺ paygʻambar qilib yuborilganlarida u kuchaytirildi», dedi. (Rovyi) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, u birovning oʻlimi yoki hayoti uchun otilmaydi. Balki Robbimiz — Uning ismi barakotlidir — bir ishga hukm qilsa, Arsh koʻtaruvchilari tasbeh aytadilar, soʻng ulardan keyingi osmon ahli tasbeh aytadi — toki tasbeh mana shu dunyo osmoniga yetguncha. Soʻng Arsh koʻtaruvchilariga yaqin osmon ahli xabar soʻraydi va ular Arsh koʻtaruvchilariga: ‹Robbingiz nima dedi?› deydilar, ular esa ularga xabar beradilar. Har bir osmon ahli boshqa osmonga xabar beradi — toki xabar mana shu osmonga yetib kelguncha. Jinlar eshitilgan (xabar)ni oʻgʻrilaydilar va otiladilar. Ular oʻz holicha keltirgan narsa haqdir, lekin ular unga qoʻshib, koʻpaytirib yuboradilar», dedilar. Abdurrazzoq: «Jinlar oʻgʻrilaydilar va otiladilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларидан бир неча киши билан ўтирган эдилар — Абдурраззоқ: «ансорлардан», деди — шунда катта бир юлдуз отилди ва атроф ёришди. У зот: «Жоҳилиятда бундай нарса бўлганда нима дер эдингизлар?» дедилар. У: «Биз: ‹Улуғ бир киши туғилади ёки улуғ бир киши вафот этади›, дер эдик», деди. Мен Зуҳрийга: «Жоҳилиятда ҳам (юлдуз) отилармиди?» дедим. У: «Ҳа, лекин Набий ﷺ пайғамбар қилиб юборилганларида у кучайтирилди», деди. (Ровйи) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, у бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун отилмайди. Балки Роббимиз — Унинг исми баракотлидир — бир ишга ҳукм қилса, Арш кўтарувчилари тасбеҳ айтадилар, сўнг улардан кейинги осмон аҳли тасбеҳ айтади — токи тасбеҳ мана шу дунё осмонига етгунча. Сўнг Арш кўтарувчиларига яқин осмон аҳли хабар сўрайди ва улар Арш кўтарувчиларига: ‹Роббингиз нима деди?› дейдилар, улар эса уларга хабар берадилар. Ҳар бир осмон аҳли бошқа осмонга хабар беради — токи хабар мана шу осмонга етиб келгунча. Жинлар эшитилган (хабар)ни ўғрилайдилар ва отиладилар. Улар ўз ҳолича келтирган нарса ҳақдир, лекин улар унга қўшиб, кўпайтириб юборадилар», дедилар. Абдурраззоқ: «Жинлар ўғрилайдилар ва отиладилар», деди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ أَبِي الْحَكَمِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَمَّ الشَّهْرُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Jibril alayhissalom Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Oy yigirma toʻqqiz kun bilan toʻldi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Жибрил алайҳиссалом Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ой йигирма тўққиз кун билан тўлди», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَعْنَى وَقَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَوَاتٍ وَسَكَتَ فَنَقْرَأُ فِيمَا قَرَأَ فِيهِنَّ نَبِيُّ اللَّهِ وَنَسْكُتُ فِيمَا سَكَتَ فَقِيلَ لَهُ فَلَعَلَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي نَفْسِهِ فَغَضِبَ مِنْهَا وَقَالَ أَيُتَّهَمُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَقَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ أَتَتَّهِمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ baʼzi namozlarda qiroat qildilar va baʼzilarida jim turdilar. Biz ham Allohning nabiysi qiroat qilgan namozlarda qiroat qilamiz, u zot jim turgan namozlarda esa jim turamiz. Unga: «Ehtimol u zot ichlarida oʻqigandirlar», deyildi. Shunda u bundan gʻazablandi va: «Rasululloh ﷺ tuhmat qilinadimi?» dedi. Ibn Jaʼfar va Abdurrazzoq esa: «Rasululloh ﷺga tuhmat qilyapsanmi?» deb keltirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ баъзи намозларда қироат қилдилар ва баъзиларида жим турдилар. Биз ҳам Аллоҳнинг набийси қироат қилган намозларда қироат қиламиз, у зот жим турган намозларда эса жим турамиз. Унга: «Эҳтимол у зот ичларида ўқигандирлар», дейилди. Шунда у бундан ғазабланди ва: «Расулуллоҳ ﷺ туҳмат қилинадими?» деди. Ибн Жаъфар ва Абдурраззоқ эса: «Расулуллоҳ ﷺга туҳмат қиляпсанми?» деб келтирдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eri yoʻq ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa oʻzi haqida maslahat soʻraladi va uning izni — jim turishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эри йўқ аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса ўзи ҳақида маслаҳат сўралади ва унинг изни — жим туришидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي الْمُطَّلِبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍأَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَانَ يَتَوَضَّأُ مَرَّةً مَرَّةً وَيُسْنِدُ ذَاكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aʼzolarini bir martadan yuvib tahorat qilar va buni Rasululloh ﷺga nisbat berar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) аъзоларини бир мартадан ювиб таҳорат қилар ва буни Расулуллоҳ ﷺга нисбат берар эди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ جَمْعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رِدْفُهُ فَقَالَتْ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَمْسِكَ عَلَى الرَّحْلِ فَهَلْ تَرَى أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼam qabilasidan bir ayol Jamʼ tongida Rasululloh ﷺdan soʻradi, Fazl ibn Abbos esa u zotning ortlarida mingashib oʻtirgan edi. U: «Allohning bandalari zimmasidagi haj farzi otamga u ulovda oʻzini tuta olmaydigan keksa chol boʻlgan paytida yetdi. Uning nomidan haj qilishimni maʼqul koʻrasizmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъам қабиласидан бир аёл Жамъ тонгида Расулуллоҳ ﷺдан сўради, Фазл ибн Аббос эса у зотнинг ортларида мингашиб ўтирган эди. У: «Аллоҳнинг бандалари зиммасидаги ҳаж фарзи отамга у уловда ўзини тута олмайдиган кекса чол бўлган пайтида етди. Унинг номидан ҳаж қилишимни маъқул кўрасизми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍجِئْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ وَنَحْنُ عَلَى أَتَانٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ بِعَرَفَةَ فَمَرَرْنَا عَلَى بَعْضِ الصَّفِّ فَنَزَلْنَا عَنْهَا وَتَرَكْنَاهَا تَرْتَعُ وَدَخَلْنَا فِي الصَّفِّ فَلَمْ يَقُلْ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men va Fazl bir modaeshak ustida keldik, Rasululloh ﷺ esa Arafotda odamlarga namoz oʻqib berayotgan edilar. Biz safning baʼzi qismi yonidan oʻtdik, soʻng undan tushdik va uni oʻtlagani qoʻyib yuborib, safga kirdik. Rasululloh ﷺ menga hech narsa demadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен ва Фазл бир модаэшак устида келдик, Расулуллоҳ ﷺ эса Арафотда одамларга намоз ўқиб бераётган эдилар. Биз сафнинг баъзи қисми ёнидан ўтдик, сўнг ундан тушдик ва уни ўтлагани қўйиб юбориб, сафга кирдик. Расулуллоҳ ﷺ менга ҳеч нарса демадилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْكَدِيدِ أَفْطَرَوَإِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالْآخِرِ مِنْ فِعْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِسُفْيَانَ قَوْلُهُ إِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالْآخِرِ مِنْ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ أَوْ قَوْلِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَذَا فِي الْحَدِيثِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath kuni chiqdilar va roʻza tutdilar. Kadid degan joyga yetganlarida roʻzani ochdilar. Rasululloh ﷺning ishlaridan esa oxirgisi olinadi. Sufyondan: «Oxirgisi olinadi, degani Zuhriyning soʻzimi yoki Ibn Abbosningmi?» deb soʻralganda, u: «Hadisda shundaydir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ куни чиқдилар ва рўза тутдилар. Кадид деган жойга етганларида рўзани очдилар. Расулуллоҳ ﷺнинг ишларидан эса охиргиси олинади. Суфёндан: «Охиргиси олинади, дегани Зуҳрийнинг сўзими ёки Ибн Аббоснингми?» деб сўралганда, у: «Ҳадисда шундайдир», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ اقْضِهِ عَنْهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Nabiy ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda u zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Набий ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда у зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ أَبَا بَكْرٍ أَقْسَمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْسِمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺga qasam ichdi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Qasam ichma», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺга қасам ичди. Шунда Набий ﷺ унга: «Қасам ичма», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi teri oshlansa, bas, u pok boʻldi», deganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси тери ошланса, бас, у пок бўлди», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زِيَادٍ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ارْفَعُوا عَنْ بَطْنِ مُحَسِّرٍ وَعَلَيْكُمْ بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Muhassir vodiysidan yuqoriroqda boʻlinglar va otiladigan mayda toshlar kabi tosh olinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Муҳассир водийсидан юқорироқда бўлинглар ва отиладиган майда тошлар каби тош олинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الثَّيِّبُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ يَسْتَأْمِرُهَا أَبُوهَا فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا
Nofeʼ ibn Jubayr Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan zikr qilishicha, Nabiy ﷺ: «Tul ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa otasi oʻzi haqida maslahat soʻraydi va uning izni — jim turishidir», dedilar.Нофеъ ибн Жубайр Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан зикр қилишича, Набий ﷺ: «Тул аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса отаси ўзи ҳақида маслаҳат сўрайди ва унинг изни — жим туришидир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالرَّوْحَاءِ فَلَقِيَ رَكْبًا فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا الْمُسْلِمُونَ قَالَ فَمَنْ أَنْتُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَزِعَتْ امْرَأَةٌ فَأَخَذَتْ بِعَضُدِ صَبِيٍّ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ مِحَفَّتِهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لِهَذَا حَجٌّ قَالَ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ مَعْنَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ravho degan joyda edilar. Yoʻlda bir guruh otliqlarga duch keldilar va ularga salom berib: «Bu qaysi qavm?» dedilar. Ular: «Musulmonlarmiz», dedilar. Soʻng otliqlar: «Sizlar kimsizlar?» deyishdi. Sahobalar: «Bu — Rasululloh ﷺ», deyishdi. Shunda bir ayol shoshib qoldi-da, bir bolaning bilagidan ushlab, uni kajavasidan koʻtarib chiqarib: «Yo Rasululloh, bu bola uchun ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, sen uchun ham ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Равҳо деган жойда эдилар. Йўлда бир гуруҳ отлиқларга дуч келдилар ва уларга салом бериб: «Бу қайси қавм?» дедилар. Улар: «Мусулмонлармиз», дедилар. Сўнг отлиқлар: «Сизлар кимсизлар?» дейишди. Саҳобалар: «Бу — Расулуллоҳ ﷺ», дейишди. Шунда бир аёл шошиб қолди-да, бир боланинг билагидан ушлаб, уни кажавасидан кўтариб чиқариб: «Ё Расулуллоҳ, бу бола учун ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сен учун ҳам ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُحَيْمٍ قَالَ سُفْيَانُ لَمْ أَحْفَظْ عَنْهُ غَيْرَهُ قَالَ سَمِعْتُهُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ السِّتَارَةِ وَالنَّاسُ صُفُوفٌ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلَّا الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ ثُمَّ قَالَ أَلَا إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ وَأَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning orqasida saf tortib turganlarida, Rasululloh ﷺ pardani koʻtardilar va: «Ey odamlar! Paygʻambarlik xushxabarlaridan musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdan boshqa hech narsa qolmadi», dedilar. Soʻng: «Ogoh boʻlingki, men rukuʼda yoki sajdada turib Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda Robbingizni ulugʻlangiz; sajdaga kelsak, unda duoni koʻp qilishga tirishingiz, chunki u ijobat boʻlishga loyiqroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг орқасида саф тортиб турганларида, Расулуллоҳ ﷺ пардани кўтардилар ва: «Эй одамлар! Пайғамбарлик хушхабарларидан мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдан бошқа ҳеч нарса қолмади», дедилар. Сўнг: «Огоҳ бўлингки, мен рукуъда ёки саждада туриб Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда Роббингизни улуғлангиз; саждага келсак, унда дуони кўп қилишга тиришингиз, чунки у ижобат бўлишга лойиқроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jallaning azobi bilan azoblamanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалланинг азоби билан азобламанглар», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ فِي الْعِيدِ ثُمَّ خَطَبَ فَرَأَى أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ النِّسَاءَ فَأَتَاهُنَّ فَذَكَّرَهُنَّ وَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْخُرْصَ وَالْخَاتَمَ وَالشَّيْءَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hayitda xutbadan oldin namoz oʻqiganlariga guvohlik beraman. Soʻng u zot xutba qildilar va ayollarga eshittira olmaganlarini koʻrdilar, shunda ularning oldilariga borib, ularga eslatma va vaʼz-nasihat qildilar hamda ularni sadaqa berishga buyurdilar. Shunda ayollar isirgʻalarini, uzuklarini va boshqa narsalarni tashlay boshladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳайитда хутбадан олдин намоз ўқиганларига гувоҳлик бераман. Сўнг у зот хутба қилдилар ва аёлларга эшиттира олмаганларини кўрдилар, шунда уларнинг олдиларига бориб, уларга эслатма ва ваъз-насиҳат қилдилар ҳамда уларни садақа беришга буюрдилар. Шунда аёллар исирғаларини, узукларини ва бошқа нарсаларни ташлай бошладилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ مِنْ دَلْوٍ مِنْ زَمْزَمَ قَائِمًاقَالَ سَفْيَانُ كَذَا أَحْسَبُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zamzamdan olingan bir chelakdan tik turgan holda ichdilar. Sufyon: «Men shunday deb oʻylayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Замзамдан олинган бир челакдан тик турган ҳолда ичдилар. Суфён: «Мен шундай деб ўйлайман», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ حَرْمَلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍشَرِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ يَمِينِهِ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ شِمَالِهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّرْبَةُ لَكَ وَإِنْ شِئْتَ آثَرْتَ بِهَا خَالِدًا قَالَ مَا أُوثِرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ichdilar, Ibn Abbos u zotning oʻng tomonlarida, Xolid ibn Valid esa chap tomonlarida edi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Ichimlik senikidir, agar xohlasang, uni Xolidga berib, uni oʻzingdan ustun qoʻyasan», dedilar. U: «Men Rasululloh ﷺdan qolgan narsada hech kimni oʻzimdan ustun qoʻymayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ичдилар, Ибн Аббос у зотнинг ўнг томонларида, Холид ибн Валид эса чап томонларида эди. Шунда Набий ﷺ унга: «Ичимлик сеникидир, агар хоҳласанг, уни Холидга бериб, уни ўзингдан устун қўясан», дедилар. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан қолган нарсада ҳеч кимни ўзимдан устун қўймайман», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ يَعْنِياسْتَأْذَنَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى عَائِشَةَ فَلَمْ يَزَلْ بِهَا بَنُو أَخِيهَا قَالَتْ أَخَافُ أَنْ يُزَكِّيَنِي فَلَمَّا أَذِنَتْ لَهُ قَالَ مَا بَيْنَكِ وَبَيْنَ أَنْ تَلْقَيْ الْأَحِبَّةَ إِلَّا أَنْ يُفَارِقَ الرُّوحُ الْجَسَدَ كُنْتِ أَحَبَّ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ يُحِبُّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا طَيِّبًا وَسَقَطَتْ قِلَادَتُكِ لَيْلَةَ الْأَبْوَاءِ فَنَزَلَتْ فِيكِ آيَاتٌ مِنْ الْقُرْآنِ فَلَيْسَ مَسْجِدٌ مِنْ مَسَاجِدِ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا يُتْلَى فِيهِ عُذْرُكِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ فَقَالَتْ دَعْنِي مِنْ تَزْكِيَتِكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirishga izn soʻradi. Uning jiyanlari izn berishini soʻrab, unga qayta-qayta aytaverdilar. U: «Meni maqtab yuborishidan qoʻrqaman», dedi. Unga izn berganida, Ibn Abbos: «Sen bilan sevimlilarga yoʻliqishing orasida faqat ruhning tandan ajralishigina qoldi. Sen Rasululloh ﷺga u zotning ayollari orasida eng suyukligi eding, Rasululloh ﷺ esa faqat pok narsanigina sevar edilar. Abvo kechasi marjoning tushib qolgan va sen haqingda Qurʼondan oyatlar nozil boʻlgan; endi musulmonlarning masjidlaridan biror masjid yoʻqki, unda kechayu kunduz sening uzring tilovat qilinmasa», dedi. Shunda u: «Ey Ibn Abbos, meni maqtashingdan qoʻy. Allohga qasamki, men albatta istardim...», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига киришга изн сўради. Унинг жиянлари изн беришини сўраб, унга қайта-қайта айтавердилар. У: «Мени мақтаб юборишидан қўрқаман», деди. Унга изн берганида, Ибн Аббос: «Сен билан севимлиларга йўлиқишинг орасида фақат руҳнинг тандан ажралишигина қолди. Сен Расулуллоҳ ﷺга у зотнинг аёллари орасида энг суюклиги эдинг, Расулуллоҳ ﷺ эса фақат пок нарсанигина севар эдилар. Абво кечаси маржонинг тушиб қолган ва сен ҳақингда Қуръондан оятлар нозил бўлган; энди мусулмонларнинг масжидларидан бирор масжид йўқки, унда кечаю кундуз сенинг узринг тиловат қилинмаса», деди. Шунда у: «Эй Ибн Аббос, мени мақташингдан қўй. Аллоҳга қасамки, мен албатта истардим...», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ رَجُلٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ قَالَ لَهَا إِنَّمَا سُمِّيتِ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ لِتَسْعَدِي وَإِنَّهُ لَاسْمُكِ قَبْلَ أَنْ تُولَدِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) unga: «Sen saodatga erishishing uchungina Ummul moʻminin deb nomlanding va bu — sen tugʻilishingdan avval ham sening isming edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) унга: «Сен саодатга эришишинг учунгина Уммул мўминин деб номландинг ва бу — сен туғилишингдан аввал ҳам сенинг исминг эди», деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِنْ شَاءَ اللَّهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الْإِنَاءِ أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ idishga nafas olishdan yoki unga puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ идишга нафас олишдан ёки унга пуфлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَقُضِيَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ مَا ضَرَّهُ الشَّيْطَانُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺga yetkazib rivoyat qildi: «Agar biringiz ahliga yaqinlik qilmoqchi boʻlganida: ‹Bismillah. Allohim, meni shaytondan yiroq qil va bizga rizq qilganingni ham shaytondan yiroq qil›, — desa-yu, ikkalasi orasida farzand taqdir qilinsa, unga shayton zarar yetkaza olmaydi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺга етказиб ривоят қилди: «Агар бирингиз аҳлига яқинлик қилмоқчи бўлганида: ‹Бисмиллаҳ. Аллоҳим, мени шайтондан йироқ қил ва бизга ризқ қилганингни ҳам шайтондан йироқ қил›, — деса-ю, иккаласи орасида фарзанд тақдир қилинса, унга шайтон зарар етказа олмайди».
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَشَدَّادُ بْنُ مَعْقِلٍ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مَا بَيْنَ هَذَيْنِ اللَّوْحَيْنِوَدَخَلْنَا عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ وَكَانَ الْمُخْتَارُ يَقُولُ الْوَحْيُ
Abdulaziz ibn Rufayʼ aytdi: Men va Shaddod ibn Maʼqil Ibn Abbosning huzuriga kirdik. Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ mana shu ikki muqova orasidagidan boshqa hech narsa qoldirmaganlar», dedi. Soʻng biz Muhammad ibn Alining huzuriga kirdik, u ham xuddi shunday dedi. Abdulaziz aytdi: Muxtor esa vahiy kelmoqda, der edi.Абдулазиз ибн Руфайъ айтди: Мен ва Шаддод ибн Маъқил Ибн Аббоснинг ҳузурига кирдик. Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ мана шу икки муқова орасидагидан бошқа ҳеч нарса қолдирмаганлар», деди. Сўнг биз Муҳаммад ибн Алининг ҳузурига кирдик, у ҳам худди шундай деди. Абдулазиз айтди: Мухтор эса ваҳий келмоқда, дер эди.