حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ عَفَّانُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ سَنَةً وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرًا يُوحَى إِلَيْهِ وَمَاتَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkada oʻn uch yil — vahiy nozil etilgan holda — turdilar, Madinada esa oʻn yil (turdilar) va oltmish uch yoshda vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккада ўн уч йил — ваҳий нозил этилган ҳолда — турдилар, Мадинада эса ўн йил (турдилар) ва олтмиш уч ёшда вафот этдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعٍ فَلَمَّا صُنِعَ الْمِنْبَرُ فَتَحَوَّلَ إِلَيْهِ حَنَّ الْجِذْعُ فَأَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاحْتَضَنَهُ فَسَكَنَ وَقَالَ لَوْ لَمْ أَحْتَضِنْهُ لَحَنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِحَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ مِثْلَهُ حَدَّثَنَاه الْخُزَاعِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir xurmo tanasiga suyanib xutba qilar edilar. Minbar yasalib, u zot unga oʻtganlarida, tana nola qildi. Shunda Rasululloh ﷺ uning oldiga kelib, uni bagʻirlariga bosdilar va u tinchidi. U zot: «Agar men uni bagʻrimga bosmaganimda, u qiyomat kunigacha nola qilardi», dedilar. Sobitdan, u Anasdan shu kabi rivoyat qildi. Yana bir sanad bilan: Nabiy ﷺ xurmo tanasiga suyanib xutba qilar edilar, deb rivoyat qilinib, soʻng uning maʼnosi zikr qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир хурмо танасига суяниб хутба қилар эдилар. Минбар ясалиб, у зот унга ўтганларида, тана нола қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига келиб, уни бағирларига босдилар ва у тинчиди. У зот: «Агар мен уни бағримга босмаганимда, у қиёмат кунигача нола қиларди», дедилар. Собитдан, у Анасдан шу каби ривоят қилди. Яна бир санад билан: Набий ﷺ хурмо танасига суяниб хутба қилар эдилар, деб ривоят қилиниб, сўнг унинг маъноси зикр қилинди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَعَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَظْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ suyakdan (goʻsht) kesib yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va suvga tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ суякдан (гўшт) кесиб едилар, сўнг намоз ўқидилар ва сувга тегмадилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ} قَالَ كَانَ بَنُو النَّضِيرِ إِذَا قَتَلُوا قَتِيلًا مِنْ بَنِي قُرَيْظَةَ أَدَّوْا إِلَيْهِمْ نِصْفَ الدِّيَةِ وَإِذَا قَتَلَ بَنُو قُرَيْظَةَ مِنْ بَنِي النَّضِيرِ قَتِيلًا أَدَّوْا إِلَيْهِمْ الدِّيَةَ كَامِلَةً فَسَوَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنهُمْ الدِّيَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh azza va jallaning: {Agar ular sening oldingga kelsalar, ular oʻrtasida hukm qil yoki ulardan yuz oʻgir. Agar ulardan yuz oʻgirsang, ular senga hech qanday zarar yetkaza olmaydilar. Agar hukm qilsang, ular oʻrtasida adolat bilan hukm qil. Albatta, Alloh adolatlilarni sevadi} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi. U dedi: Banu Naziyr Banu Qurayzadan birovni oʻldirsa, ularga yarim diyat toʻlar edilar; Banu Qurayza Banu Naziyrdan birovni oʻldirsa, ularga toʻliq diyat toʻlar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ular oʻrtasida diyatni teng qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ азза ва жалланинг: {Агар улар сенинг олдингга келсалар, улар ўртасида ҳукм қил ёки улардан юз ўгир. Агар улардан юз ўгирсанг, улар сенга ҳеч қандай зарар етказа олмайдилар. Агар ҳукм қилсанг, улар ўртасида адолат билан ҳукм қил. Албатта, Аллоҳ адолатлиларни севади} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади. У деди: Бану Назийр Бану Қурайзадан бировни ўлдирса, уларга ярим дият тўлар эдилар; Бану Қурайза Бану Назийрдан бировни ўлдирса, уларга тўлиқ дият тўлар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ улар ўртасида диятни тенг қилдилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ عِكْرِمَةَ وَمُجَاهِدٍ وَعَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍرَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ النُّفَسَاءَ وَالْحَائِضَ تَغْتَسِلُ وَتُحْرِمُ وَتَقْضِي الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفَ بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) hadisni Nabiy ﷺga (marfuʼ qilib) rivoyat qiladi: Nifosli va hayzli ayol gʻusl qilib, ehromga kiradi va barcha manosiklarni ado etadi; faqat poklangunicha Baytni tavof qilmaydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ҳадисни Набий ﷺга (марфуъ қилиб) ривоят қилади: Нифосли ва ҳайзли аёл ғусл қилиб, эҳромга киради ва барча маносикларни адо этади; фақат поклангунича Байтни тавоф қилмайди.
حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْجُدُ فِي ص
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Sod (surasi)da sajda qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Сод (сураси)да сажда қилар эдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ أَخْبَرَنَا رِشْدِينُ بْنُ كُرَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ ابْنُ عَشْرِ سِنِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim va u zotning yonlarida, chap tomonlarida turdim. Shunda u zot meni ushlab, oʻng tomonlariga turgʻizdilar. Ibn Abbos aytdi: Men oʻsha kuni oʻn yoshda edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан намоз ўқидим ва у зотнинг ёнларида, чап томонларида турдим. Шунда у зот мени ушлаб, ўнг томонларига турғиздилар. Ибн Аббос айтди: Мен ўша куни ўн ёшда эдим.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ قَالَ دُعِينَا إِلَى طَعَامٍ وَفِينَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ ومِقْسَمٌ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَلَمَّا وُضِعَ الطَّعَامُ قَالَ سَعِيدٌ كُلُّكُمْ بَلَغَهُ مَا قِيلَ فِي الطَّعَامِ قَالَ مِقْسَمٌ حَدِّثْ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَسْمَعُ فَقَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ فَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسَطِهِ فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ وَسَطَهُ وَكُلُوا مِنْ حَافَتَيْهِ أَوْ حَافَتَيْهَا
Ato ibn as-Soib (rahimahulloh) aytdi: Bizni taomga chaqirishdi; oramizda Said ibn Jubayr va Ibn Abbosning mavlosi Miqsam bor edi. Taom qoʻyilganda, Said: «Barchangizga taom haqida aytilgan (hadis) yetganmi?» dedi. Miqsam: «Ey Abu Abdulloh, eshitmagan kishiga aytib ber», dedi. Shunda u aytdi: Menga Ibn Abbos hadis aytdi, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Taom qoʻyilganda, uning oʻrtasidan yemanglar, chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi; balki uning ikki chetidan yenglar», dedilar.Ато ибн ас-Соиб (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Бизни таомга чақиришди; орамизда Саид ибн Жубайр ва Ибн Аббоснинг мавлоси Миқсам бор эди. Таом қўйилганда, Саид: «Барчангизга таом ҳақида айтилган (ҳадис) етганми?» деди. Миқсам: «Эй Абу Абдуллоҳ, эшитмаган кишига айтиб бер», деди. Шунда у айтди: Менга Ибн Аббос ҳадис айтди, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Таом қўйилганда, унинг ўртасидан еманглар, чунки барака унинг ўртасига тушади; балки унинг икки четидан енглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا يُخْبِرُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَأَنَّهُ شَهِدَ قَضَاءَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَجَاءَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ فَقَالَ كُنْتُ بَيْنَ امْرَأَتَيْنِ فَضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى بِمِسْطَحٍ فَقَتَلَتْهَا وَجَنِينَهَا فَقَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنِينِهَا بِغُرَّةٍ عَبْدٍ وَأَنْ تُقْتَلَفَقُلْتُ لِعَمْرٍو أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ لَقَدْ شَكَّكْتَنِي قَالَ ابْنُ بَكْرٍ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ امْرَأَتَيَّ فَضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى
Tovus (rahimahulloh) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Umar (roziyallohu anhu)dan xabar berishicha, u shu (masala)da Nabiy ﷺning hukmlarida hozir boʻlgan: Hamal ibn Molik ibn an-Nobigʻa kelib: «Men ikki ayol orasida edim; ulardan biri ikkinchisini yogʻoch bilan urib, uni ham, homilasini ham oʻldirdi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ uning homilasi toʻgʻrisida gʻurra — bir qul (berilishi) bilan va (qotil ayol) oʻldirilishi bilan hukm qildilar. Men Amrga: «Menga Ibn Tovus otasidan shunday-shunday deb xabar bergan edi», dedim. U: «Sen meni shubhaga solding», dedi. Ibn Bakr (rivoyatida): «Men ikki ayolim orasida edim, ulardan biri ikkinchisini urdi», deyilgan.Товус (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Умар (розияллоҳу анҳу)дан хабар беришича, у шу (масала)да Набий ﷺнинг ҳукмларида ҳозир бўлган: Ҳамал ибн Молик ибн ан-Нобиға келиб: «Мен икки аёл орасида эдим; улардан бири иккинчисини ёғоч билан уриб, уни ҳам, ҳомиласини ҳам ўлдирди», деди. Шунда Набий ﷺ унинг ҳомиласи тўғрисида ғурра — бир қул (берилиши) билан ва (қотил аёл) ўлдирилиши билан ҳукм қилдилар. Мен Амрга: «Менга Ибн Товус отасидан шундай-шундай деб хабар берган эди», дедим. У: «Сен мени шубҳага солдинг», деди. Ибн Бакр (ривоятида): «Мен икки аёлим орасида эдим, улардан бири иккинчисини урди», дейилган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ خِذَامًا أَبَا وَدِيعَةَ أَنْكَحَ ابْنَتَهُ رَجُلًا فَأَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَكَتْ إِلَيْهِ أَنَّهَا أُنْكِحَتْ وَهِيَ كَارِهَةٌ فَانْتَزَعَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ زَوْجِهَا وَقَالَ لَا تُكْرِهُوهُنَّ قَالَ فَنَكَحَتْ بَعْدَ ذَلِكَ أَبَا لُبَابَةَ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَتْ ثَيِّبًاحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ نَحْوَهُ وَزَادَ ثُمَّ جَاءَتْهُ بَعْدُ فَأَخْبَرَتْهُ أَنْ قَدْ مَسَّهَا فَمَنَعَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَى زَوْجِهَا الْأَوَّلِ وَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ إِيمَانُهُ أَنْ يُحِلَّهَا لِرَفَاعَةَ فَلَا يَتِمَّ لَهُ نِكَاحُهَا مَرَّةً أُخْرَى ثُمَّ أَتَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ فِي خِلَافَتِهِمَا فَمَنَعَاهَا كِلَاهُمَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xizom Abu Vadiʼa qizini bir kishiga nikohlab berdi. Qiz Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, oʻzi istamagan holda nikohlab berilganidan u zotga shikoyat qildi. Shunda Nabiy ﷺ uni eridan ajratdilar va: «Ularni majburlamanglar», dedilar. U aytdi: Shundan keyin u Abu Lubaba al-Ansoriyga turmushga chiqdi, u (paytda) u ayol boʻlib qolgan edi. Yana shu kabi rivoyat qilinib, unga shu (soʻz) ziyoda qilindi: Soʻng u ayol keyinroq u zotning huzurlariga kelib, (eri) unga yaqinlik qilganini xabar qildi. Shunda u zot uning birinchi eriga qaytishini man qildilar va: «Allohim, agar uning imoni uni Rifoaga halol qilish (uchungina) boʻlgan boʻlsa, unga u bilan yana bir bor nikoh toʻliq boʻlmasin», dedilar. Soʻng u ayol Abu Bakr va Umarning xilofati davrida ularning huzurlariga keldi, ikkovi ham uni man qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хизом Абу Вадиъа қизини бир кишига никоҳлаб берди. Қиз Набий ﷺ ҳузурларига келиб, ўзи истамаган ҳолда никоҳлаб берилганидан у зотга шикоят қилди. Шунда Набий ﷺ уни эридан ажратдилар ва: «Уларни мажбурламанглар», дедилар. У айтди: Шундан кейин у Абу Лубаба ал-Ансорийга турмушга чиқди, у (пайтда) у аёл бўлиб қолган эди. Яна шу каби ривоят қилиниб, унга шу (сўз) зиёда қилинди: Сўнг у аёл кейинроқ у зотнинг ҳузурларига келиб, (эри) унга яқинлик қилганини хабар қилди. Шунда у зот унинг биринчи эрига қайтишини ман қилдилар ва: «Аллоҳим, агар унинг имони уни Рифоага ҳалол қилиш (учунгина) бўлган бўлса, унга у билан яна бир бор никоҳ тўлиқ бўлмасин», дедилар. Сўнг у аёл Абу Бакр ва Умарнинг хилофати даврида уларнинг ҳузурларига келди, иккови ҳам уни ман қилдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ طَاوُسًا أخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ بِإِنْسَانٍ يَقُودُ إِنْسَانًا بِخِزَامَةٍ فِي أَنْفِهِ فَقَطَعَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ فَأَمَرَهُ أَنْ يَقُودَهُ بِيَدِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼbani tavof qilib turganlarida, burniga (taqilgan) jilov bilan boshqa bir insonni yetaklab borayotgan bir insonning yonidan oʻtib qoldilar. Nabiy ﷺ uni (jilovni) oʻz qoʻllari bilan kesdilar va unga (oʻsha kishini) qoʻlidan (ushlab) yetaklashni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъбани тавоф қилиб турганларида, бурнига (тақилган) жилов билан бошқа бир инсонни етаклаб бораётган бир инсоннинг ёнидан ўтиб қолдилар. Набий ﷺ уни (жиловни) ўз қўллари билан кесдилар ва унга (ўша кишини) қўлидан (ушлаб) етаклашни буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ طَاوُسًا أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ بِإِنْسَانٍ قَدْ رَبَطَ يَدَهُ إِلَى إِنْسَانٍ آخَرَ بِسَيْرٍ أَوْ بِخَيْطٍ أَوْ بِشَيْءٍ غَيْرِ ذَلِكَ فَقَطَعَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ قُدْهُ بِيَدِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼbani tavof qilayotganlarida, qoʻlini — tasma yoki ip yoki shunga oʻxshash narsa bilan — boshqa bir kishiga bogʻlagan bir kishining yonidan oʻtdilar. Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan kesdilar va: «Uni qoʻlidan (ushlab) yetakla», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъбани тавоф қилаётганларида, қўлини — тасма ёки ип ёки шунга ўхшаш нарса билан — бошқа бир кишига боғлаган бир кишининг ёнидан ўтдилар. Набий ﷺ уни ўз қўллари билан кесдилар ва: «Уни қўлидан (ушлаб) етакла», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ زِيَادِ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسِ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَفَرٍ يَرْمُونَ فَقَالَ رَمْيًا بَنِي إِسْمَاعِيلَ فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻq otayotgan bir toʻda kishilarning yonidan oʻtib qolib: «Otinglar, ey Ismoil oʻgʻillari! Zero, otangiz oʻq otuvchi edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўқ отаётган бир тўда кишиларнинг ёнидан ўтиб қолиб: «Отинглар, эй Исмоил ўғиллари! Зеро, отангиз ўқ отувчи эди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ وَلَقَدْ سَمِعْتُ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ آخِذًا رَأْسَهُ إِمَّا قَالَ بِشِمَالِهِ وَإِمَّا بِيَمِينِهِ تَشْخَبُ أَوْدَاجُهُ فِي قُبُلِ عَرْشِ الرَّحْمَنِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ يَا رَبِّ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي
Solim ibn Abul-Jaʼd (rahimahulloh) aytdi: Bir kishi Ibn Abbos huzuriga keldi — soʻng u hadisni zikr qildi —. U aytdi: Men nabiyingiz ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Qiyomat kuni oʻldirilgan kishi boshini — yo chap qoʻlida, yo oʻng qoʻlida — ushlagan, boʻyin tomirlaridan qon otilib turgan holda Rahmon tabaraka va taoloning Arshi oldiga keladi va: ‹Ey Rabbim, buni soʻragin, meni nima uchun oʻldirdi?› deydi».Солим ибн Абул-Жаъд (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Бир киши Ибн Аббос ҳузурига келди — сўнг у ҳадисни зикр қилди —. У айтди: Мен набийингиз ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Қиёмат куни ўлдирилган киши бошини — ё чап қўлида, ё ўнг қўлида — ушлаган, бўйин томирларидан қон отилиб турган ҳолда Раҳмон табарака ва таолонинг Арши олдига келади ва: ‹Эй Раббим, буни сўрагин, мени нима учун ўлдирди?› дейди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ قَالَبَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَجَدَ رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطَيْهِحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَ ذَلِكَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibrohim (rahimahulloh) aytdi: Menga shu (xabar) yetdiki, Nabiy ﷺ sajda qilganlarida, qoʻltiqlarining oqligi koʻrinar edi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ham Nabiy ﷺdan shuning kabisi rivoyat qilingan.Иброҳим (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Менга шу (хабар) етдики, Набий ﷺ сажда қилганларида, қўлтиқларининг оқлиги кўринар эди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам Набий ﷺдан шунинг кабиси ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمُوا وَيَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَإِذَا غَضِبْتَ فَاسْكُتْ وَإِذَا غَضِبْتَ فَاسْكُتْ وَإِذَا غَضِبْتَ فَاسْكُتْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oʻrgatinglar, osonlashtiringlar va qiyinlashtirmanglar. Gʻazablansang, jim tur; gʻazablansang, jim tur; gʻazablansang, jim tur», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўргатинглар, осонлаштиринглар ва қийинлаштирманглар. Ғазаблансанг, жим тур; ғазаблансанг, жим тур; ғазаблансанг, жим тур», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي عَهْدٌ بِأَهْلِي مُنْذُ عَفَارِ النَّخْلِ أَوْ إِغْفَارِهِ قَالَ وَعَفَارُ النَّخْلِ أَوْ إِغْفَارُهَا أَنَّهَا كَانَتْ تُؤَبَّرُ ثُمَّ تُعْفَرُ أَوْ تُغْفَرُ أَرْبَعِينَ يَوْمًا لَا تُسْقَى بَعْدَ الْإِبَارِ قَالَ فَوَجَدْتُ رَجُلًا مَعَ امْرَأَتِي وَكَانَ زَوْجُهَا مُصْفَرًّا حَمْشًا سَبْطَ الشَّعْرِ وَالَّذِي رُمِيَتْ بِهِ رَجُلٌ خَدْلٌ إِلَى السَّوَادِ جَعْدٌ قَطَطٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ اللَّهُمَّ بَيِّنْ ثُمَّ لَاعَنَ بَيْنَهُمَا فَجَاءَتْ بِوَلَدٍ يُشْبِهُ الَّذِي رُمِيَتْ بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Xurmo changlatilgandan keyingi (sugʻorilmay turadigan) muddatdan buyon ahlimga yaqinlashganim yoʻq», dedi. — Xurmoning oʻsha muddati shuki, u changlatilar, soʻng changlatishdan keyin qirq kun sugʻorilmas edi. — U: «Men ayolim bilan bir kishini topib oldim», dedi. Ayolning eri sargʻish, ozgʻin, sochi tekis kishi edi; ayol tuhmat qilingan kishi esa bakuvvat, qorachadan kelgan, sochi jingalak edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohim, (haqiqatni) ayon qil! Allohim, (haqiqatni) ayon qil!» dedilar. Soʻng ikkovi orasida liʼon qildirdilar. Keyin ayol tuhmat qilingan kishiga oʻxshagan bola tugʻdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Хурмо чанглатилгандан кейинги (суғорилмай турадиган) муддатдан буён аҳлимга яқинлашганим йўқ», деди. — Хурмонинг ўша муддати шуки, у чанглатилар, сўнг чанглатишдан кейин қирқ кун суғорилмас эди. — У: «Мен аёлим билан бир кишини топиб олдим», деди. Аёлнинг эри сарғиш, озғин, сочи текис киши эди; аёл туҳмат қилинган киши эса бакувват, қорачадан келган, сочи жингалак эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, (ҳақиқатни) аён қил! Аллоҳим, (ҳақиқатни) аён қил!» дедилар. Сўнг иккови орасида лиъон қилдирдилар. Кейин аёл туҳмат қилинган кишига ўхшаган бола туғди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَلَا أُخْبِرُكُمْ بِوُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا بِمَاءٍ فَجَعَل يَغْرِفُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى ثُمَّ يَصُبُّ عَلَى الْيُسْرَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Sizga Rasululloh ﷺning tahoratlari haqida xabar bermayinmi? Soʻng u suv soʻrab, oʻng qoʻli bilan (suv) olib, chap qoʻliga quya boshladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Сизга Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратлари ҳақида хабар бермайинми? Сўнг у сув сўраб, ўнг қўли билан (сув) олиб, чап қўлига қуя бошлади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ سُمَيْعٍ الزَّيَّاتِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ قَالَ كُنْتُ قُمْتُ إِلَى جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى شِمَالِهِ فَأَدَارَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning yonlarida, chap tomonlarida turgan edim. Shunda u zot meni aylantirib, oʻng tomonlariga oʻtkazdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларида, чап томонларида турган эдим. Шунда у зот мени айлантириб, ўнг томонларига ўтказдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ لِمَيْمُونَةَ مَيْتَةٍ فَقَالَ أَلَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِإِهَابِهَا قَالُوا وَكَيْفَ وَهِيَ مَيْتَةٌ فَقَالَ إِنَّمَا حُرِّمَ لَحْمُهَاقَالَ مَعْمَرٌ وَكَانَ الزُّهْرِيُّ يُنْكِرُ الدِّبَاغَ وَيَقُولُ يُسْتَمْتَعُ بِهَا عَلَى كُلِّ حَالٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Maymunaning oʻlgan qoʻyi yonidan oʻtib qolib: «Uning terisidan foydalanmadingizmi?» dedilar. Ular: «U oʻlaksa-ku, qanday (foydalanamiz)?» dedilar. U zot: «Faqat uning goʻshti harom qilingan», dedilar. Maʼmar aytdi: Zuhriy oshlashni inkor qilar va: «Undan har holatda foydalaniladi», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маймунанинг ўлган қўйи ёнидан ўтиб қолиб: «Унинг терисидан фойдаланмадингизми?» дедилар. Улар: «У ўлакса-ку, қандай (фойдаланамиз)?» дедилар. У зот: «Фақат унинг гўшти ҳаром қилинган», дедилар. Маъмар айтди: Зуҳрий ошлашни инкор қилар ва: «Ундан ҳар ҳолатда фойдаланилади», дер эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ احْتَزَّ مِنْ كَتِفٍ فَأَكَلَ ثُمَّ مَضَى إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday der edi: Nabiy ﷺ tahorat qildilar, soʻng yelkadan (goʻsht) kesib yedilar, soʻng namozga bordilar va tahorat olmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: Набий ﷺ таҳорат қилдилар, сўнг елкадан (гўшт) кесиб едилар, сўнг намозга бордилар ва таҳорат олмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ وَعَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجِئْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ أَوْ قَالَ يَوْمَ الْفَتْحِ وَهُوَ يُصَلِّي أَنَا وَالْفَضْلُ مُرْتَدِفَانِ عَلَى أَتَانٍ فَقَطَعْنَا الصَّفَّ وَنَزَلْنَا عَنْهَا ثُمَّ دَخَلْنَا الصَّفَّ وَالْأَتَانُ تَمُرُّ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ لَمْ تَقْطَعْ صَلَاتَهُمْ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى كُنْتُ رَدِيفَ الْفَضْلِ عَلَى أَتَانٍ فَجِئْنَا وَنَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ بِمِنًي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Vidoʼ hajida — yoki: Fath kuni dedi — Nabiy ﷺ namoz oʻqiyotgan paytlarida keldim; men va Fazl bir eshakka mingashib olgan edik. Biz safni kesib oʻtdik va undan tushdik, soʻng safga kirdik; eshak esa ularning oldilaridan oʻtib yurar, (bu) ularning namozini uzmagan edi. Abdulaʼlo esa: «Men bir eshakda Fazlning ortida mingashib borardim; Allohning nabiysi ﷺ Minoda odamlarga namoz oʻqib berayotganlarida keldik», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Видў ҳажида — ёки: Фатҳ куни деди — Набий ﷺ намоз ўқиётган пайтларида келдим; мен ва Фазл бир эшакка мингашиб олган эдик. Биз сафни кесиб ўтдик ва ундан тушдик, сўнг сафга кирдик; эшак эса уларнинг олдиларидан ўтиб юрар, (бу) уларнинг намозини узмаган эди. Абдулаъло эса: «Мен бир эшакда Фазлнинг ортида мингашиб борардим; Аллоҳнинг набийси ﷺ Минода одамларга намоз ўқиб бераётганларида келдик», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا رَأَى الصُّوَرَ فِي الْبَيْتِ يَعْنِي الْكَعْبَةَ لَمْ يَدْخُلْ وَأَمَرَ بِهَا فَمُحِيَتْ وَرَأَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ عَلَيْهِمَا السَّلَام بِأَيْدِيهِمَا الْأَزْلَامُ فَقَالَ قَاتَلَهُمْ اللَّهُ وَاللَّهِ مَا اسْتَقْسَمَا بِالْأَزْلَامِ قَطُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Baytda — yaʼni Kaʼbada — suratlarni koʻrganlarida, unga kirmadilar va (avval) ularni oʻchirishni buyurdilar. U zot Ibrohim va Ismoil (alayhimassalom)ni qoʻllarida fol oqlari bilan (tasvirlangan holda) koʻrib: «Alloh ularni halok qilsin! Allohga qasamki, ikkovi hech qachon fol oqlari bilan fol ochmagan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Байтда — яъни Каъбада — суратларни кўрганларида, унга кирмадилар ва (аввал) уларни ўчиришни буюрдилар. У зот Иброҳим ва Исмоил (алайҳимассалом)ни қўлларида фол оқлари билан (тасвирланган ҳолда) кўриб: «Аллоҳ уларни ҳалок қилсин! Аллоҳга қасамки, иккови ҳеч қачон фол оқлари билан фол очмаган», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي تَاسِعَةٍ تَبْقَى أَوْ خَامِسَةٍ تَبْقَى أَوْ سَابِعَةٍ تَبْقَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uni oxirgi oʻn kunlikda — toʻqqiz kecha qolganda, yoki besh kecha qolganda, yoki yetti kecha qolganda — izlanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уни охирги ўн кунликда — тўққиз кеча қолганда, ёки беш кеча қолганда, ёки етти кеча қолганда — изланглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَحَجَمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لِبَنِي بَيَاضَةَ وَأَعْطَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْرَهُ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُعْطِهِ قَالَ وَأَمَرَ مَوَالِيَهُ أَنْ يُخَفِّفُوا عَنْهُ بَعْضَ خَرَاجِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺga Banu Bayoza qabilasining bir quli qon oldi va Nabiy ﷺ unga haqini berdilar; agar u harom boʻlganida, unga bermagan boʻlar edilar. U aytdi: Yana u zot uning xoʻjalariga undan olinadigan xirojning baʼzisini yengillatishni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺга Бану Баёза қабиласининг бир қули қон олди ва Набий ﷺ унга ҳақини бердилар; агар у ҳаром бўлганида, унга бермаган бўлар эдилар. У айтди: Яна у зот унинг хўжаларига ундан олинадиган хирожнинг баъзисини енгиллатишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ وَأَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُخَنَّثَ مِنْ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ erkaklardan ayollarga oʻxshab olganlarni va ayollardan erkaklarga oʻxshab olganlarni laʼnatladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эркаклардан аёлларга ўхшаб олганларни ва аёллардан эркакларга ўхшаб олганларни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكُنْتُ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ فَقُمْتُ مَعَهُ عَلَى يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً حَزَرْتُ قَدْرَ قِيَامِهِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ قَدْرَ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Maymunaning uyida edim. Nabiy ﷺ kechasi namoz oʻqigani turdilar, men ham u zot bilan chap tomonlarida turdim. Shunda u zot qoʻlimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Soʻng oʻn uch rakaat oʻqidilar. Men har rakaatdagi qiyomlarining miqdorini {Yo ayyuhal-muzzammil} (surasi) miqdoricha deb chamaladim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Маймунанинг уйида эдим. Набий ﷺ кечаси намоз ўқигани турдилар, мен ҳам у зот билан чап томонларида турдим. Шунда у зот қўлимдан ушлаб, мени ўнг томонларига ўтказдилар. Сўнг ўн уч ракаат ўқидилар. Мен ҳар ракаатдаги қиёмларининг миқдорини {Ё айюҳал-муззаммил} (сураси) миқдорича деб чамаладим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْفَتْحِ إِلَى مَكَّةَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى مَرَّ بِغَدِيرٍ فِي الطَّرِيقِ وَذَلِكَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ قَالَ فَعَطِشَ النَّاسُ وَجَعَلُوا يَمُدُّونَ أَعْنَاقَهُمْ وَتَتُوقُ أَنْفُسُهُمْ إِلَيْهِ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَدَحٍ فِيهِ مَاءٌ فَأَمْسَكَهُ عَلَى يَدِهِ حَتَّى رَآهُ النَّاسُ ثُمَّ شَرِبَ فَشَرِبَ النَّاسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Fath yili Ramazon oyida Makka tomon chiqdilar va roʻza tutdilar — to yoʻlda bir koʻlmak suv yonidan oʻtgunlaricha; bu esa kunning qoq peshini edi. Odamlar chanqadilar va boʻyinlarini choʻzib, koʻngillari unga talpina boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ suv solingan bir kosani soʻradilar va uni odamlar koʻrgunlarigacha qoʻllarida ushlab turdilar, soʻng ichdilar; odamlar ham ichdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йили Рамазон ойида Макка томон чиқдилар ва рўза тутдилар — то йўлда бир кўлмак сув ёнидан ўтгунларича; бу эса куннинг қоқ пешини эди. Одамлар чанқадилар ва бўйинларини чўзиб, кўнгиллари унга талпина бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ сув солинган бир косани сўрадилар ва уни одамлар кўргунларигача қўлларида ушлаб турдилар, сўнг ичдилар; одамлар ҳам ичдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ ثُمَّ سَمِعْتُهُ بَعْدُ يَعْنِي عَطَاءً قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُكَانَتْ شَاةٌ أَوْ دَاجِنَةٌ لِإِحْدَى نِسَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَاتَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلَّا اسْتَمْتَعْتُمْ بِإِهَابِهَا أَوْ مَسْكِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday der edi: Nabiy ﷺning ayollaridan birining qoʻyi — yoki uy hayvoni — bor edi, u oʻlib qoldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uning terisidan yoki poʻstidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: Набий ﷺнинг аёлларидан бирининг қўйи — ёки уй ҳайвони — бор эди, у ўлиб қолди. Шунда Набий ﷺ: «Унинг терисидан ёки пўстидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَرَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي خُصَيْفٌ أَنَّ مِقْسَمًا مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ أخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُقَالَ أَنَا عِنْدَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ سَأَلَهُ سَعْدٌ وَابْنُ عُمَرَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَضَى عُمَرُ لِسَعْدٍ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ يَا سَعْدُ قَدْ عَلِمْنَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ وَلَكِنْ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَهَا قَالَ فَقَالَ رَوْحٌ أَوْ بَعْدَهَا قَالَ لَا يُخْبِرُكَ أَحَدٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَيْهِمَا بَعْدَمَا أُنْزِلَتْ الْمَائِدَةُ فَسَكَتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xabar berib aytdi: Saʼd va Ibn Umar Umar (roziyallohu anhu)dan maxsi ustiga masa tortish haqida soʻraganlarida, men uning huzurida edim. Umar Saʼd (aytgani) foydasiga hukm qildi. Ibn Abbos aytdi: Men: «Ey Saʼd, biz Nabiy ﷺ maxsilariga masa tortganlarini bilamiz. Lekin bu Moida (surasi nozil boʻlishi)dan oldinmi yoki undan keyinmi?» dedim — Ravh: «yoki undan keyinmi» dedi —. U: «Hech kim senga Nabiy ﷺ Moida nozil qilingandan keyin ularga masa tortganlarini xabar bera olmaydi», dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu) jim qoldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хабар бериб айтди: Саъд ва Ибн Умар Умар (розияллоҳу анҳу)дан махси устига маса тортиш ҳақида сўраганларида, мен унинг ҳузурида эдим. Умар Саъд (айтгани) фойдасига ҳукм қилди. Ибн Аббос айтди: Мен: «Эй Саъд, биз Набий ﷺ махсиларига маса тортганларини биламиз. Лекин бу Моида (сураси нозил бўлиши)дан олдинми ёки ундан кейинми?» дедим — Равҳ: «ёки ундан кейинми» деди —. У: «Ҳеч ким сенга Набий ﷺ Моида нозил қилингандан кейин уларга маса тортганларини хабар бера олмайди», деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) жим қолди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ عَطَاءِ بْنِ أَبِي الْخُوَارِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ عَرْقًا أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَوَضَعَهُ وَقَامَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday der edi: Rasululloh ﷺ suyakdagi (goʻshtni) yeb turganlarida, muazzin keldi. U zot uni qoʻyib, namozga turdilar va suvga tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ суякдаги (гўштни) еб турганларида, муаззин келди. У зот уни қўйиб, намозга турдилар ва сувга тегмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ أخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍوَرَأَى أَبَا هُرَيْرَةَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ أَتَدْرِي مِمَّا أَتَوَضَّأُ قَالَ لَا قَالَ أَتَوَضَّأُ مِنْ أَثْوَارِ أَقِطٍ أَكَلْتُهَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا أُبَالِي مِمَّا تَوَضَّأْتَ أَشْهَدُ لَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ كَتِفَ لَحْمٍ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ وَمَا تَوَضَّأَقَالَ وَسُلَيْمَانُ حَاضِرٌ ذَلِكَ مِنْهُمَا جَمِيعًا
Sulaymon ibn Yasor (rahimahulloh) aytdi: U Ibn Abbosni eshitdi, u Abu Hurayrani tahorat qilayotganini koʻrdi. (Abu Hurayra): «Nimadan tahorat qilayotganimni bilasanmi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. (Abu Hurayra): «Men yegan quruq qurt (aqit) boʻlaklaridan tahorat qilyapman», dedi. Ibn Abbos: «Nimadan tahorat qilishing menga farqi yoʻq. Men guvohlik beramanki, Rasululloh ﷺni yelka goʻshtini yeb, soʻng namozga turganlarini va tahorat qilmaganlarini koʻrganman», dedi. U aytdi: Sulaymon ikkovining bu (soʻzlari)da hozir edi.Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ) айтди: У Ибн Аббосни эшитди, у Абу Ҳурайрани таҳорат қилаётганини кўрди. (Абу Ҳурайра): «Нимадан таҳорат қилаётганимни биласанми?» деди. У: «Йўқ», деди. (Абу Ҳурайра): «Мен еган қуруқ қурт (ақит) бўлакларидан таҳорат қиляпман», деди. Ибн Аббос: «Нимадан таҳорат қилишинг менга фарқи йўқ. Мен гувоҳлик бераманки, Расулуллоҳ ﷺни елка гўштини еб, сўнг намозга турганларини ва таҳорат қилмаганларини кўрганман», деди. У айтди: Сулаймон икковининг бу (сўзлари)да ҳозир эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ عِلْمِي وَالَّذِي يَخْطِرُ عَلَى بَالِي أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أَخْبَرَنِي أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ بِفَضْلِ مَيْمُونَةَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَذَلِكَ أَنِّي سَأَلْتُهُ عَنْ إِخْلَاءِ الْجُنُبَيْنِ جَمِيعًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Maymunadan ortgan (suv) bilan gʻusl qilar edilar. Abdurrazzoq aytdi: Bu — men undan ikkala junubning (idishdagi suvni) boʻshatishi haqida soʻraganim (sababidan edi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маймунадан ортган (сув) билан ғусл қилар эдилар. Абдурраззоқ айтди: Бу — мен ундан иккала жунубнинг (идишдаги сувни) бўшатиши ҳақида сўраганим (сабабидан эди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَيُّ حِينٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أُصَلِّيَ الْعِشَاءَ إِمَامًا أَوْ خِلْوًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُأَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً بِالْعِشَاءِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ الصَّلَاةَ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الْآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعٌ يَدَهُ عَلَى شَقِّ رَأْسِهِ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا كَذَلِكَ
Ibn Jurayj aytdi: Men Atodan: «Xufton namozini imom boʻlib yoki yolgʻiz oʻzim qaysi vaqtda oʻqishimni yoqtirasan?» deb soʻradim. U: Men Ibn Abbosning shunday deganini eshitdim, dedi: Rasululloh ﷺ bir kecha xuftonni shu qadar kechiktirdilarki, odamlar uxlab uygʻondilar, yana uxlab uygʻondilar. Shunda Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) turib: «Namoz!» dedi. Ato aytdi: Ibn Abbos dedi: Allohning nabiysi ﷺ chiqdilar — goʻyo men hozir ham u zotga qarab turgandekman —, boshlaridan suv tomar, qoʻllarini boshlarining bir tomoniga qoʻygan edilar. Soʻng u zot: «Ummatimga ogʻirlik qilmasa edi, ularga (xuftonni) shu vaqtda oʻqishni buyurgan boʻlardim», dedilar.Ибн Журайж айтди: Мен Атодан: «Хуфтон намозини имом бўлиб ёки ёлғиз ўзим қайси вақтда ўқишимни ёқтирасан?» деб сўрадим. У: Мен Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитдим, деди: Расулуллоҳ ﷺ бир кеча хуфтонни шу қадар кечиктирдиларки, одамлар ухлаб уйғондилар, яна ухлаб уйғондилар. Шунда Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) туриб: «Намоз!» деди. Ато айтди: Ибн Аббос деди: Аллоҳнинг набийси ﷺ чиқдилар — гўё мен ҳозир ҳам у зотга қараб тургандекман —, бошларидан сув томар, қўлларини бошларининг бир томонига қўйган эдилар. Сўнг у зот: «Умматимга оғирлик қилмаса эди, уларга (хуфтонни) шу вақтда ўқишни буюрган бўлардим», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَصَلَّيْتُ وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xabar berib aytdi: Men Rasululloh ﷺning ortlarida sakkiztani birga va yettitani birga oʻqidim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) хабар бериб айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида саккизтани бирга ва еттитани бирга ўқидим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ طَاوُسًا أخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَهَجَّدَ مِنْ اللَّيْلِ فَذَكَرَ نَحْوَ دُعَاءِ سُفْيَانَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَعْدُكَ الْحَقُّ وَقَوْلُكَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُكَ الْحَقُّ وَقَالَ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ إِلَهِي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ
Tovus Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ni shunday deyayotganini eshitdi: Nabiy ﷺ kechasi tahajjud qilganlarida... — soʻng Sufyonning duosiga oʻxshashini zikr qildi, faqat u: «va vaʼdukal-haqq, va qavlukal-haqq, va liqouka haqq» dedi; yana: «va ma asrartu va ma aʼlantu, anta ilahiy, la ilaha illa anta» dedi.Товус Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)ни шундай деяётганини эшитди: Набий ﷺ кечаси таҳажжуд қилганларида... — сўнг Суфённинг дуосига ўхшашини зикр қилди, фақат у: «ва ваъдукал-ҳаққ, ва қавлукал-ҳаққ, ва лиқоука ҳаққ» деди; яна: «ва ма асрарту ва ма аъланту, анта илаҳий, ла илаҳа илла анта» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ الْبَشَرِ فَمَا هُوَ إِلَّا أَنْ يَدْخُلَ شَهْرُ رَمَضَانَ فَيُدَارِسَهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَهُوَ أَجْوَدُ مِنْ الرِّيحِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarning eng saxiysi edilar. Ramazon oyi kirib, Jibril (alayhissalom) u zot bilan (Qurʼonni) oʻrganib chiqar edi; shunda u zot esib turgan shamoldan ham saxiyroq boʻlar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг энг сахийси эдилар. Рамазон ойи кириб, Жибрил (алайҳиссалом) у зот билан (Қуръонни) ўрганиб чиқар эди; шунда у зот эсиб турган шамолдан ҳам сахийроқ бўлар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يُحَدِّثُأَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَشَفَ عَنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مَيِّتٌ بُرْدَ حِبَرَةٍ كَانَ مُسَجًّى عَلَيْهِ فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ
Abu Salama aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday soʻzlar edi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) vafot etgan Nabiy ﷺning yuzlaridan, u zotning ustlariga yopilgan yoʻl-yoʻl yaman ridosini koʻtardi va Nabiy ﷺning yuzlariga qaradi, soʻng u zotning ustlariga engashib, oʻpdi.Абу Салама айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай сўзлар эди: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) вафот этган Набий ﷺнинг юзларидан, у зотнинг устларига ёпилган йўл-йўл яман ридосини кўтарди ва Набий ﷺнинг юзларига қаради, сўнг у зотнинг устларига энгашиб, ўпди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ ذَكَرَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِقَالَ طَاوُسٌ فَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ وَيَمَسُّ طِيبًا أَوْ دُهْنًا إِنْ كَانَ عِنْدَ أَهْلِهِ قَالَ لَا أَعْلَمُهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺ ning juma kuni gʻusl qilish haqidagi soʻzlarini zikr qildi. Tovus dedi: Men Ibn Abbosga: «Agar uyida (xushboʻylik) boʻlsa, xushboʻylik yo moy ham surtarmidi?» dedim. U: «Buni bilmayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺ нинг жума куни ғусл қилиш ҳақидаги сўзларини зикр қилди. Товус деди: Мен Ибн Аббосга: «Агар уйида (хушбўйлик) бўлса, хушбўйлик ё мой ҳам суртармиди?» дедим. У: «Буни билмайман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي خِدَاشٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا أَشْرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمَقْبُرَةِ وَهِيَ عَلَى طَرِيقِهِ الْأُولَى أَشَارَ بِيَدِهِ وَرَاءَ الضَّفِيرِ أَوْ قَالَ وَرَاءَ الضَّفِيرَةِ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ فَقَالَ نِعْمَ الْمَقْبُرَةُ هَذِهِ فَقُلْتُ لِلَّذِي أَخْبَرَنِي أَخَصَّ الشِّعْبَ قَالَ هَكَذَا قَالَ فَلَمْ يُخْبِرْنِي أَنَّهُ خَصَّ شَيْئًا إِلَّا كَذَلِكَ أَشَارَ بِيَدِهِ وَرَاءَ الضَّفِيرَةِ أَوْ الضَّفِيرِ وَكُنَّا نَسْمَعُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَصَّ الشِّعْبَ الْمُقَابِلَ لِلْبَيْتِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ qabristonga — u zotning avvalgi yoʻllarida joylashgan edi — qaraganlarida, qoʻllari bilan zafir ortiga — yoki: zafira ortiga, deb Abdurazzoq shubha qildi — ishora qilib: «Bu qanday ham yaxshi qabriston!» dedilar. Men menga xabar bergan kishiga: «U zot darani xoslab (koʻrsatdi)mi?» dedim. U: «Shunday dedi», dedi; menga u zotning shundan boshqa biror narsani xoslaganini xabar bermadi, faqat qoʻllari bilan zafira yoki zafir ortiga shunday ishora qildilar (dedi). Biz esa Nabiy ﷺ Baytga roʻpara boʻlgan darani xoslaganlarini eshitar edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ қабристонга — у зотнинг аввалги йўлларида жойлашган эди — қараганларида, қўллари билан зафир ортига — ёки: зафира ортига, деб Абдураззоқ шубҳа қилди — ишора қилиб: «Бу қандай ҳам яхши қабристон!» дедилар. Мен менга хабар берган кишига: «У зот дарани хослаб (кўрсатди)ми?» дедим. У: «Шундай деди», деди; менга у зотнинг шундан бошқа бирор нарсани хослаганини хабар бермади, фақат қўллари билан зафира ёки зафир ортига шундай ишора қилдилар (деди). Биз эса Набий ﷺ Байтга рўпара бўлган дарани хослаганларини эшитар эдик.