حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدِ بْنِ قَيْسٍ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ مَا خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqmoqchi boʻlsalar, ayollari oʻrtasida qurʼa tashlar edilar. Ulardan qaysi birining qurʼasi chiqsa, oʻsha bilan birga (safarga) chiqar edilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқмоқчи бўлсалар, аёллари ўртасида қуръа ташлар эдилар. Улардан қайси бирининг қуръаси чиқса, ўша билан бирга (сафарга) чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَالِمًا كَانَ مِنَّا حَيْثُ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّا كُنَّا نَعُدُّهُ وَلَدًا فَكَانَ يَدْخُلُ عَلَيَّ كَيْفَ شَاءَ لَا نَحْتَشِمُ مِنْهُ فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَفِي أَشْبَاهِهِ مَا أَنْزَلَ أَنْكَرْتُ وَجْهَ أَبِي حُذَيْفَةَ إِذَا رَآهُ يَدْخُلُ عَلَيَّ قَالَ فَأَرْضِعِيهِ عَشْرَ رَضَعَاتٍ ثُمَّ لِيَدْخُلْ عَلَيْكِ كَيْفَ شَاءَ فَإِنَّمَا هُوَ ابْنُكِفَكَانَتْ عَائِشَةُ تَرَاهُ عَامًّا لِلْمُسْلِمِينَ وَكَانَ مَنْ سِوَاهَا مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرَى أَنَّهَا كَانَتْ خَاصَّةً لِسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ الَّذِي ذَكَرَتْ سَهْلَةُ مِنْ شَأْنِهِ رُخْصَةً لَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sahla binti Suhayl Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, u zotga: «Yo Rasululloh, Solim biz uchun oʻzingiz bilganingizdek edi — biz uni farzand deb hisoblardik, u xohlagan payti huzurimga kirar, biz undan tortinmas edik. Alloh u va unga oʻxshaganlar haqida nozil qilganini nozil qilgach, Abu Huzayfa uning huzurimga kirganini koʻrsa, yuzi oʻzgarayotganini sezdim», — dedi. (U zot): «Uni oʻn marta emizgin, soʻng u senikiga xohlaganicha kiraversin, chunki u sening oʻgʻlingdir», — dedilar. Oisha buni musulmonlar uchun umumiy deb bilar, Nabiy ﷺning boshqa zavjalari esa buni Sahla ahvolini eslatgan, Abu Huzayfaning ozod qilingan quli Solimga xos ruxsat deb bilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саҳла бинти Суҳайл Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зотга: «Ё Расулуллоҳ, Солим биз учун ўзингиз билганингиздек эди — биз уни фарзанд деб ҳисоблардик, у хоҳлаган пайти ҳузуримга кирар, биз ундан тортинмас эдик. Аллоҳ у ва унга ўхшаганлар ҳақида нозил қилганини нозил қилгач, Абу Ҳузайфа унинг ҳузуримга кирганини кўрса, юзи ўзгараётганини сездим», — деди. (У зот): «Уни ўн марта эмизгин, сўнг у сеникига хоҳлаганича кираверсин, чунки у сенинг ўғлингдир», — дедилар. Оиша буни мусулмонлар учун умумий деб билар, Набий ﷺнинг бошқа завжалари эса буни Саҳла аҳволини эслатган, Абу Ҳузайфанинг озод қилинган қули Солимга хос рухсат деб билар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَقَدْ أُنْزِلَتْ آيَةُ الرَّجْمِ وَرَضَعَاتُ الْكَبِيرِ عَشْرًا فَكَانَتْ فِي وَرَقَةٍ تَحْتَ سَرِيرٍ فِي بَيْتِي فَلَمَّا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَشَاغَلْنَا بِأَمْرِهِ وَدَخَلَتْ دُوَيْبَةٌ لَنَا فَأَكَلَتْهَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rajm oyati va katta (yoshli)ning oʻn marta emizilishi (haqidagi oyat) nozil qilingan edi. U mening uyimdagi soʻri ostidagi bir varaqda edi. Rasululloh ﷺ betob boʻlib qolganlarida, biz u zotning ishlari bilan mashgʻul boʻlib qoldik, (shu orada) uyimizga bir jonivor kirib, uni yeb qoʻydi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ражм ояти ва катта (ёшли)нинг ўн марта эмизилиши (ҳақидаги оят) нозил қилинган эди. У менинг уйимдаги сўри остидаги бир варақда эди. Расулуллоҳ ﷺ бетоб бўлиб қолганларида, биз у зотнинг ишлари билан машғул бўлиб қолдик, (шу орада) уйимизга бир жонивор кириб, уни еб қўйди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيُّ وَهِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ كِلَاهُمَا حَدَّثَنِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ بَرِيرَةُ عِنْدَ عَبْدٍ فَعُتِقَتْ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْرَهَا بِيَدِهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Barira bir qulning nikohida edi, soʻng u ozod qilindi. Shunda Rasululloh ﷺ uning ishini oʻz ixtiyoriga qoʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Барира бир қулнинг никоҳида эди, сўнг у озод қилинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ишини ўз ихтиёрига қўйдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَحَدَّثَ ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْسُجِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ مَاتَ بِثَوْبٍ حِبَرَةٍ
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, u zot yoʻl-yoʻl yamaniy libos bilan yopilgan edilar.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, у зот йўл-йўл яманий либос билан ёпилган эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ نَبِيٍّ يَمْرَضُ إِلَّا خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ قَالَتْ فَلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرَضَ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ أَخَذَتْهُ بُحَّةٌ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ قَالَتْ فَعَلِمْتُ أَنَّهُ خُيِّرَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Hech bir paygʻambar yoʻqki, u kasal boʻlganda dunyo bilan oxirat orasida ixtiyor berilmagan boʻlsin», deganlarini eshitdim. U aytdi: «U zot oʻzlari vafot etgan kasalliklarida ovozlari boʻgʻilib qoldi, shunda men u zotning: {Alloh neʼmat bergan zotlar — paygʻambarlar, siddiqlar, shahidlar va solihlar bilan birga}, deyayotganlarini eshitdim. Shunda men u zotga ixtiyor berilganini bildim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ҳеч бир пайғамбар йўқки, у касал бўлганда дунё билан охират орасида ихтиёр берилмаган бўлсин», деганларини эшитдим. У айтди: «У зот ўзлари вафот этган касалликларида овозлари бўғилиб қолди, шунда мен у зотнинг: {Аллоҳ неъмат берган зотлар — пайғамбарлар, сиддиқлар, шаҳидлар ва солиҳлар билан бирга}, деяётганларини эшитдим. Шунда мен у зотга ихтиёр берилганини билдим», деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَسَعْدٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ سَعْدٌ التَّيْمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُقَالَتْ أَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُقَبِّلَنِي فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمَةٌ فَقَالَ وَأَنَا صَائِمٌ ثُمَّ قَبَّلَنِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oʻpmoqchi boʻldilar. Men: «Men roʻzadorman», — dedim. Shunda (u zot): «Men ham roʻzadorman», — dedilar-da, soʻng meni oʻpdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени ўпмоқчи бўлдилар. Мен: «Мен рўзадорман», — дедим. Шунда (у зот): «Мен ҳам рўзадорман», — дедилар-да, сўнг мени ўпдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْمَرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُأَهْوَى إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُقَبِّلَنِي قَالَتْ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي صَائِمَةٌ قَالَتْ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا صَائِمٌ ثُمَّ قَبَّلَنِيحَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oʻpmoqchi boʻlib engashdilar. (Oisha) aytdi: Men u zotga: «Yo Rasululloh, men roʻzadorman», — dedim. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Men ham roʻzadorman», — dedilar-da, soʻng meni oʻpdilar. Bizga Hajjoj rivoyat qilib aytdi: Bizga Shuʼba Saʼd ibn Ibrohimdan, u Talha ibn Abdulloh ibn Avfdan, u Oishadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени ўпмоқчи бўлиб энгашдилар. (Оиша) айтди: Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ, мен рўзадорман», — дедим. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мен ҳам рўзадорман», — дедилар-да, сўнг мени ўпдилар. Бизга Ҳажжож ривоят қилиб айтди: Бизга Шуъба Саъд ибн Иброҳимдан, у Талҳа ибн Абдуллоҳ ибн Авфдан, у Оишадан шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَكْوَاهُ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ وَإِنَّهُ إِنْ قَامَ فِي مُصَلَّاكَ بَكَى فَمُرْ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَلْيُصَلِّ بِهِمْ قَالَتْ فَقَالَ مَهْلًا مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَعُدْتُ لَهُ فَقَالَ مَهْلًا مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَعُدْتُ لَهُ فَقَالَتْ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ kasalliklarida: «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi, agar u sizning joyingizda tursa, yigʻlab yuboradi. Umar ibn Xattobga buyuring, u ularga namoz oʻqib bersin», — dedim. (Oisha) aytdi: (U zot): «Sekin! Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men yana takrorladim, (u zot) yana: «Sekin! Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men yana takrorladim. (Shunda u zot): «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin. Sizlar Yusufning (atrofidagi) ayollarga oʻxshaysizlar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ касалликларида: «Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши, агар у сизнинг жойингизда турса, йиғлаб юборади. Умар ибн Хаттобга буюринг, у уларга намоз ўқиб берсин», — дедим. (Оиша) айтди: (У зот): «Секин! Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен яна такрорладим, (у зот) яна: «Секин! Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен яна такрорладим. (Шунда у зот): «Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин. Сизлар Юсуфнинг (атрофидаги) аёлларга ўхшайсизлар», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حِجْرِي حِينَ نَزَلَ بِهِ الْمَوْتُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺga oʻlim kelganda, u zot mening bagʻrimda edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺга ўлим келганда, у зот менинг бағримда эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا أَلْقَاهُ السَّحَرَ الْآخِرَ عِنْدِي إِلَّا نَائِمًا تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Tong sahari men u zotni faqat mening huzurimda uxlagan holda topar edim». Bu bilan Nabiy ﷺni nazarda tutdi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Тонг саҳари мен у зотни фақат менинг ҳузуримда ухлаган ҳолда топар эдим». Бу билан Набий ﷺни назарда тутди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ فَذَكَرَ بَعْضَ حَدِيثِ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْتَحِنُ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِ مِنْ الْمُؤْمِنَاتِ بِهَذِهِ الْآيَةِ بِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ} قَالَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَنْ أَقَرَّ بِهَذَا الشَّرْطِ مِنْ الْمُؤْمِنَاتِ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ بَايَعْتُكِ كَلَامًا وَلَا وَاللَّهِ مَا مَسَّتْ يَدُهُ يَدَ امْرَأَةٍ قَطُّ فِي الْمُبَايَعَةِ مَا بَايَعَهُنَّ إِلَّا بِقَوْلِهِ قَدْ بَايَعْتُكِ عَلَى ذَلِكَ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ oʻz huzurlariga hijrat qilib kelgan moʻmina ayollarni Alloh taoloning mana bu oyati bilan sinar edilar: {Ey Nabiy! Moʻmina ayollar senga Allohga hech narsani sherik qilmaslikka, oʻgʻrilik qilmaslikka, zino qilmaslikka, farzandlarini oʻldirmaslikka, qoʻllari va oyoqlari orasidan toʻqib chiqargan buhton keltirmaslikka va yaxshilikda senga osiylik qilmaslikka bayʼat qilgani kelsalar, ularning bayʼatini qabul qilgin va ular uchun Allohdan magʻfirat soʻragin. Albatta, Alloh Magʻfiratli, Rahmlidir}. Urva ibn Zubayr aytdi: Oisha dedi: «Moʻmina ayollardan kim bu shartni iqror qilsa, Rasululloh ﷺ unga: ‹Men senga bayʼat berdim›, — deb (faqat) soʻz bilan aytar edilar. Allohga qasamki, bayʼat (paytida) u zotning qoʻllari hech qachon (begona) ayolning qoʻliga tegmagan; u zot ularga faqat: ‹Men senga shunga bayʼat berdim›, degan soʻzlari bilan bayʼat olar edilar».Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ ўз ҳузурларига ҳижрат қилиб келган мўмина аёлларни Аллоҳ таолонинг мана бу ояти билан синар эдилар: {Эй Набий! Мўмина аёллар сенга Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмасликка, ўғрилик қилмасликка, зино қилмасликка, фарзандларини ўлдирмасликка, қўллари ва оёқлари орасидан тўқиб чиқарган буҳтон келтирмасликка ва яхшиликда сенга осийлик қилмасликка байъат қилгани келсалар, уларнинг байъатини қабул қилгин ва улар учун Аллоҳдан мағфират сўрагин. Албатта, Аллоҳ Мағфиратли, Раҳмлидир}. Урва ибн Зубайр айтди: Оиша деди: «Мўмина аёллардан ким бу шартни иқрор қилса, Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Мен сенга байъат бердим›, — деб (фақат) сўз билан айтар эдилар. Аллоҳга қасамки, байъат (пайтида) у зотнинг қўллари ҳеч қачон (бегона) аёлнинг қўлига тегмаган; у зот уларга фақат: ‹Мен сенга шунга байъат бердим›, деган сўзлари билан байъат олар эдилар».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْوَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ عَلَى بَابِ حُجْرَتِي وَالْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ فِي الْمَسْجِدِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتُرُنِي بِرِدَائِهِ لِكَيْ أَنْظُرَ إِلَى لَعِبِهِمْ ثُمَّ يَقُومُ مِنْ أَجْلِي حَتَّى أَكُونَ أَنَا الَّتِي أَنْصَرِفُ فَاقْدُرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ الْحَرِيصَةِ عَلَى اللَّهْوِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺni hujramning eshigi oldida turganlarini koʻrdim — habashalar masjidda oʻynashardi — u zot ridolari bilan meni toʻsib turdilar, men ularning oʻyiniga qarashim uchun. Soʻng oʻzim qaytib ketgunimcha men uchun (turishda) davom etdilar. Endi oʻyin-kulgiga oʻch yosh joriyaning holatini oʻylab koʻringlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺни ҳужрамнинг эшиги олдида турганларини кўрдим — ҳабашалар масжидда ўйнашарди — у зот ридолари билан мени тўсиб турдилар, мен уларнинг ўйинига қарашим учун. Сўнг ўзим қайтиб кетгунимча мен учун (туришда) давом этдилар. Энди ўйин-кулгига ўч ёш жориянинг ҳолатини ўйлаб кўринглар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ
Oishadan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizning bu ishimizda undan boʻlmagan bir narsani paydo qilsa, u rad etilgandir», dedilar.Оишадан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизнинг бу ишимизда ундан бўлмаган бир нарсани пайдо қилса, у рад этилгандир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو وَكَانَتْ تَحْتَ أَبِي حُذَيْفَةَ بْنِ عُتْبَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ سَالِمًا مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ يَدْخُلُ عَلَيْنَا وَإِنَّا فُضُلٌ وَإِنَّا كُنَّا نَرَاهُ وَلَدًا وَكَانَ أَبُو حُذَيْفَةَ تَبَنَّاهُ كَمَا تَبَنَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ {ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ} فَأَمَرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ أَنْ تُرْضِعَ سَالِمًا فَأَرْضَعَتْهُ خَمْسَ رَضَعَاتٍ وَكَانَ بِمَنْزِلَةِ وَلَدِهَا مِنْ الرَّضَاعَةِفَبِذَلِكَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَأْمُرُ أَخَوَاتِهَا وَبَنَاتِ أَخَوَاتِهَا أَنْ يُرْضِعْنَ مَنْ أَحَبَّتْ عَائِشَةُ أَنْ يَرَاهَا وَيَدْخُلَ عَلَيْهَا وَإِنْ كَانَ كَبِيرًا خَمْسَ رَضَعَاتٍ ثُمَّ يَدْخُلُ عَلَيْهَا وَأَبَتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُدْخِلْنَ عَلَيْهِنَّ بِتِلْكَ الرَّضَاعَةِ أَحَدًا مِنْ النَّاسِ حَتَّى يَرْضَعَ فِي الْمَهْدِ وَقُلْنَ لِعَائِشَةَ وَاللَّهِ مَا نَدْرِي لَعَلَّهَا كَانَتْ رُخْصَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَالِمٍ مِنْ دُونِ النَّاسِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Huzayfa ibn Utbaning nikohida boʻlgan Sahla binti Suhayl ibn Amr Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Abu Huzayfaning ozod qilingan quli Solim bizning oldimizga kiradi, biz esa (uyda) yengil kiyimda boʻlamiz. Biz uni farzand deb bilar edik. Abu Huzayfa uni Rasululloh ﷺ Zaydni oʻgʻil qilib olganlaridek oʻgʻil qilib olgan edi», — dedi. Shunda Alloh {Ularni otalariga nisbat berib chaqiringlar, shu Allohning huzurida adolatliroqdir} (oyatini) nozil qildi. Rasululloh ﷺ shunda unga Solimni emizishni buyurdilar. U uni besh marta emizdi va u (Solim) uning emizgan farzandi maqomida boʻlib qoldi. Mana shu sababli Oisha opa-singillariga va aka-ukalarining qizlariga, oʻzini koʻrishini va huzuriga kirishini xohlagan kishini — katta yoshda boʻlsa ham — besh marta emizishni buyurar, soʻng u uning huzuriga kirar edi. Ummu Salama va Nabiy ﷺning boshqa zavjalari esa beshikda emmagan hech kimni shu emizish bilan oldilariga kiritishdan bosh tortdilar va Oishaga: «Allohga qasamki, bilmaymiz, ehtimol bu Rasululloh ﷺning boshqa odamlarga emas, faqat Solimga bergan ruxsatlari boʻlsa kerak», — deyishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Ҳузайфа ибн Утбанинг никоҳида бўлган Саҳла бинти Суҳайл ибн Амр Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Абу Ҳузайфанинг озод қилинган қули Солим бизнинг олдимизга киради, биз эса (уйда) енгил кийимда бўламиз. Биз уни фарзанд деб билар эдик. Абу Ҳузайфа уни Расулуллоҳ ﷺ Зайдни ўғил қилиб олганларидек ўғил қилиб олган эди», — деди. Шунда Аллоҳ {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар, шу Аллоҳнинг ҳузурида адолатлироқдир} (оятини) нозил қилди. Расулуллоҳ ﷺ шунда унга Солимни эмизишни буюрдилар. У уни беш марта эмизди ва у (Солим) унинг эмизган фарзанди мақомида бўлиб қолди. Мана шу сабабли Оиша опа-сингилларига ва ака-укаларининг қизларига, ўзини кўришини ва ҳузурига киришини хоҳлаган кишини — катта ёшда бўлса ҳам — беш марта эмизишни буюрар, сўнг у унинг ҳузурига кирар эди. Умму Салама ва Набий ﷺнинг бошқа завжалари эса бешикда эммаган ҳеч кимни шу эмизиш билан олдиларига киритишдан бош тортдилар ва Оишага: «Аллоҳга қасамки, билмаймиз, эҳтимол бу Расулуллоҳ ﷺнинг бошқа одамларга эмас, фақат Солимга берган рухсатлари бўлса керак», — дейишди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْجُبْ نِسَاءَكَ قَالَتْ فَلَمْ يَفْعَلْ قَالَتْ وَكَانَ أَزْوَاجُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجْنَ لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ فَخَرَجَتْ سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ وَكَانَتْ امْرَأَةً طَوِيلَةً فَرَآهَا عُمَرُ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ قَدْ عَرَفْتُكِ يَا سَوْدَةُ حِرْصًا عَلَى أَنْ يُنْزَلَ الْحِجَابُ قَالَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْحِجَابَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Umar ibn Xattob Rasululloh ﷺga: «Zavjalaringizni (pardaga) toʻsing», der edi. (Oisha) aytdi: Ammo u zot (bunday) qilmadilar. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺning zavjalari kechasi — vaqti-vaqti bilan — Manosiʼ tomonga chiqar edilar. (Bir kuni) Savda binti Zamʼa chiqdi — u uzun boʻyli ayol edi — va masjidda boʻlgan Umar uni koʻrib: «Men seni tanidim, ey Savda!» — dedi. Bu hijob nozil qilinishini qattiq istagani (uchun edi). (Oisha) aytdi: Bas, Alloh azza va jalla hijobni nozil qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Умар ибн Хаттоб Расулуллоҳ ﷺга: «Завжаларингизни (пардага) тўсинг», дер эди. (Оиша) айтди: Аммо у зот (бундай) қилмадилар. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг завжалари кечаси — вақти-вақти билан — Маносиъ томонга чиқар эдилар. (Бир куни) Савда бинти Замъа чиқди — у узун бўйли аёл эди — ва масжидда бўлган Умар уни кўриб: «Мен сени танидим, эй Савда!» — деди. Бу ҳижоб нозил қилинишини қаттиқ истагани (учун эди). (Оиша) айтди: Бас, Аллоҳ азза ва жалла ҳижобни нозил қилди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِلْوَزَغِ فُوَيْسِقٌ قَالَتْ وَلَمْ أَسْمَعْهُ أَمَرَ بِقَتْلِهِ
Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ kaltakesakni «kichkina fosiq» deb atadilar. (Oisha) aytdi: Men u zotning uni oʻldirishga buyurganlarini eshitmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ калтакесакни «кичкина фосиқ» деб атадилар. (Оиша) айтди: Мен у зотнинг уни ўлдиришга буюрганларини эшитмадим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تَقُولُدَخَلَتْ عَلَيَّ يَهُودِيَّةٌ فَقَالَتْ شَعَرْتُ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ قَالَتْ فَسَمِعَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَاعَ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا يُفْتَنُ الْيَهُودُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَلَبِثْتُ بَعْدَ ذَلِكَ لَيَالِيَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ شَعَرْتِ أَنَّهُ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Huzurimga bir yahudiy ayol kirib: «Bilasanmi, sizlar qabrlaringizda imtihon qilinasizlar», — dedi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ buni eshitib, hadiksiradilar, soʻng: «Faqat yahudiylar imtihon qilinadi», — dedilar. Oisha aytdi: Shundan keyin bir necha kecha oʻtdi, soʻng Rasululloh ﷺ: «Bilasanmi, menga sizlar qabrlaringizda imtihon qilinishingiz vahiy qilindi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ҳузуримга бир яҳудий аёл кириб: «Биласанми, сизлар қабрларингизда имтиҳон қилинасизлар», — деди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ буни эшитиб, ҳадиксирадилар, сўнг: «Фақат яҳудийлар имтиҳон қилинади», — дедилар. Оиша айтди: Шундан кейин бир неча кеча ўтди, сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Биласанми, менга сизлар қабрларингизда имтиҳон қилинишингиз ваҳий қилинди», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّهُ جَاءَهَا أَفْلَحُ أَخُو أَبِي الْقُعَيْسِ وَأَبُو الْقُعَيْسِ أَرْضَعَ عَائِشَةَ فَجَاءَهَا يَسْتَأْذِنُ عَلَيْهَا فَأَبَتْ أَنْ تَأْذَنَ لَهُ حَتَّى ذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ جَاءَ يَسْتَأْذِنُ عَلَيَّ فَلَمْ آذَنْ لَهُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يَمْنَعُكِ أَنْ تَأْذَنِي لِعَمِّكِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا قُعَيْسٍ لَيْسَ هُوَ أَرْضَعَنِي إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي امْرَأَتُهُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْذَنِي لَهُ حِينَ يَأْتِيكِ فَإِنَّهُ عَمُّكِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, uning oldiga Abu Quʼaysning akasi Aflah keldi — Abu Quʼays esa Oishani emizgan (kishi) edi. U kelib undan izn soʻradi, u esa bu haqda Rasululloh ﷺga aytmaguncha unga izn berishdan bosh tortdi. (Oisha) dedi: «Yo Rasululloh, Abu Quʼaysning akasi Aflah kelib mendan izn soʻradi, men esa unga izn bermadim». Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Amakingga izn berishdan seni nima man qildi?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, meni Abu Quʼays emizgani yoʻq, meni uning xotini emizgan», — dedim. Rasululloh ﷺ menga: «U kelganida unga izn ber, chunki u sening amakingdir», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, унинг олдига Абу Қуъайснинг акаси Афлаҳ келди — Абу Қуъайс эса Оишани эмизган (киши) эди. У келиб ундан изн сўради, у эса бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺга айтмагунча унга изн беришдан бош тортди. (Оиша) деди: «Ё Расулуллоҳ, Абу Қуъайснинг акаси Афлаҳ келиб мендан изн сўради, мен эса унга изн бермадим». Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Амакингга изн беришдан сени нима ман қилди?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мени Абу Қуъайс эмизгани йўқ, мени унинг хотини эмизган», — дедим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «У келганида унга изн бер, чунки у сенинг амакингдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ بَرِيرَةَ دَخَلَتْ عَلَيْهَا تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ وَنَفِسَتْ فِيهَا أَرَأَيْتِ إِنْ عَدَّيْتُ لِأَهْلِكِ الَّذِي عَلَيْكِ عَدَّةً وَاحِدَةً أَيَفْعَلُنَّ ذَلِكَ وَأُعْتِقُكِ فَتَكُونِي مَوْلَاتِي فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا فَعَرَضَتْ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَا إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَلَاؤُكَ لَنَا قَالَتْ عَائِشَةُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلَاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشِيَّةً فَقَالَ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ أَلَا مَنْ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Barira uning oldiga oʻzining mukotaba (ozodlik bitimi)da yordam soʻrab kirdi. Oishaning unga rahmi kelib: «Agar men sening xojalaringga zimmangdagi (haqni) bir yoʻla toʻlab bersam, ular shunday qiladilarmi? Men seni ozod qilaman, sen esa mening ozod qilganim boʻlasan», — dedi. Barira xojalarining oldiga borib, buni ularga taklif qildi. Ular: «Yoʻq, faqat valong biznikiga boʻlsa (roziymiz)», — deyishdi. Oisha aytdi: Huzurimga Rasululloh ﷺ kirdilar, men bu haqda u zotga aytdim. Rasululloh ﷺ: «Sotib ol va ozod qil, chunki valo ozod qilgan kishi uchundir», — dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ kechqurun turib: «Allohning Kitobida boʻlmagan shartlarni shart qilayotgan kishilarga nima boʻldi?! Ogoh boʻlinglar, kim Allohning Kitobida boʻlmagan shartni shart qilsa, unga (u shart) yoʻqdir, garchi yuz marta shart qilsa ham. Allohning sharti haqliroq va mustahkamroqdir», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Барира унинг олдига ўзининг мукотаба (озодлик битими)да ёрдам сўраб кирди. Оишанинг унга раҳми келиб: «Агар мен сенинг хожаларингга зиммангдаги (ҳақни) бир йўла тўлаб берсам, улар шундай қиладиларми? Мен сени озод қиламан, сен эса менинг озод қилганим бўласан», — деди. Барира хожаларининг олдига бориб, буни уларга таклиф қилди. Улар: «Йўқ, фақат валонг бизникига бўлса (розиймиз)», — дейишди. Оиша айтди: Ҳузуримга Расулуллоҳ ﷺ кирдилар, мен бу ҳақда у зотга айтдим. Расулуллоҳ ﷺ: «Сотиб ол ва озод қил, чунки вало озод қилган киши учундир», — дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ кечқурун туриб: «Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартларни шарт қилаётган кишиларга нима бўлди?! Огоҳ бўлинглар, ким Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартни шарт қилса, унга (у шарт) йўқдир, гарчи юз марта шарт қилса ҳам. Аллоҳнинг шарти ҳақлироқ ва мустаҳкамроқдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْإِنَّهَا كَانَتْ تُرَجِّلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ طَامِثٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَاكِفٌ فِي الْمَسْجِدِ فَيَتَّكِئُ إِلَى أُسْكُفَّةِ بَابِ عَائِشَةَ فَتَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهِيَ فِي حُجْرَتِهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdiki, u hayzli holida Rasululloh ﷺning sochlarini tarar, Rasululloh ﷺ esa masjidda iʼtikofda boʻlar edilar. U zot Oishaning eshigi boʻsagʻasiga suyanar, u esa oʻz hujrasida turib u zotning boshlarini yuvar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдики, у ҳайзли ҳолида Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини тарар, Расулуллоҳ ﷺ эса масжидда иътикофда бўлар эдилар. У зот Оишанинг эшиги бўсағасига суянар, у эса ўз ҳужрасида туриб у зотнинг бошларини ювар эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَمَ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي بِصَلَاةِ الْعِشَاءِ وَهِيَ الَّتِي يَقُولُ النَّاسُ لَهَا صَلَاةُ الْعَتَمَةِ قَالَتْ فَلَمْ يَخْرُجْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَالَ عُمَرُ الصَّلَاةَ قَدْ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِأَهْلِ الْمَسْجِدِ حِينَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ غَيْرَكُمْوَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَفْشُوَ الْإِسْلَامُ فِي النَّاسِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ kechalardan bir kecha xufton namozini kechiktirdilar — bu (namoz)ni odamlar «atama» namozi deb ataydilar. (Oisha) aytdi: Umar: «Namoz! Ayollar ham, bolalar ham uxlab qoldi», — deguncha Rasululloh ﷺ chiqmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺ chiqib, masjid ahlining oldiga chiqqanlarida ularga: «Yer ahlidan sizlardan boshqa hech kim uni kutmayapti», — dedilar. Bu Islom odamlar orasida yoyilishidan oldin (boʻlgan) edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ кечалардан бир кеча хуфтон намозини кечиктирдилар — бу (намоз)ни одамлар «атама» намози деб атайдилар. (Оиша) айтди: Умар: «Намоз! Аёллар ҳам, болалар ҳам ухлаб қолди», — дегунча Расулуллоҳ ﷺ чиқмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, масжид аҳлининг олдига чиққанларида уларга: «Ер аҳлидан сизлардан бошқа ҳеч ким уни кутмаяпти», — дедилар. Бу Ислом одамлар орасида ёйилишидан олдин (бўлган) эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَتْكَانَ أَوَّلَ مَا افْتُرِضَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةُ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ إِلَّا الْمَغْرِبَ فَإِنَّهَا كَانَتْ ثَلَاثًا ثُمَّ أَتَمَّ اللَّهُ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْعِشَاءَ الْآخِرَةَ أَرْبَعًا فِي الْحَضَرِ وَأَقَرَّ الصَّلَاةَ عَلَى فَرْضِهَا الْأَوَّلِ فِي السَّفَرِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga dastlab farz qilingan namoz ikki rakaat, ikki rakaatdan edi, faqat shom (namozi) mustasno — u uch (rakaat) edi. Soʻngra Alloh muqimlikda peshin, asr va xuftonni toʻrt (rakaatga) toʻldirdi, safarda esa namozni oʻzining dastlabki farzi holicha qoldirdi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга дастлаб фарз қилинган намоз икки ракаат, икки ракаатдан эди, фақат шом (намози) мустасно — у уч (ракаат) эди. Сўнгра Аллоҳ муқимликда пешин, аср ва хуфтонни тўрт (ракаатга) тўлдирди, сафарда эса намозни ўзининг дастлабки фарзи ҳолича қолдирди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْأَتَتْ سَلْمَى مَوْلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ امْرَأَةُ أَبِي رَافِعٍ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْتَأْذِنُهُ عَلَى أَبِي رَافِعٍ قَدْ ضَرَبَهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِي رَافِعٍ مَا لَكَ وَلَهَا يَا أَبَا رَافِعٍ قَالَ تُؤْذِينِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَ آذَيْتِيهِ يَا سَلْمَى قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا آذَيْتُهُ بِشَيْءٍ وَلَكِنَّهُ أَحْدَثَ وَهُوَ يُصَلِّي فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا رَافِعٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَمَرَ الْمُسْلِمِينَ إِذَا خَرَجَ مِنْ أَحَدِهِمْ الرِّيحُ أَنْ يَتَوَضَّأَ فَقَامَ فَضَرَبَنِي فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ وَيَقُولُ يَا أَبَا رَافِعٍ إِنَّهَا لَمْ تَأْمُرْكَ إِلَّا بِخَيْرٍ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning ozod qilingan choʻrilari Salmo — yoki Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Abu Rofeʼning xotini — Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, oʻzini urgan Abu Rofeʼ ustidan (shikoyat qilib) izn soʻradi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ Abu Rofeʼga: «Ey Abu Rofeʼ, senga nima boʻldi, unga nega bunday qilding?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, u meni ranjityapti», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey Salmo, uni nima bilan ranjitding?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, men uni hech narsa bilan ranjitganim yoʻq. Lekin u namoz oʻqiyotib tahorati buzildi, men esa unga: ‹Ey Abu Rofeʼ, Rasululloh ﷺ musulmonlarga birortasidan shamol chiqsa, tahorat qilishni buyurganlar›, — dedim. Shunda u turib meni urdi», — dedi. Rasululloh ﷺ kulib: «Ey Abu Rofeʼ, u senga faqat yaxshilikni buyuribdi», — der edilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган чўрилари Салмо — ёки Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Абу Рофеънинг хотини — Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзини урган Абу Рофеъ устидан (шикоят қилиб) изн сўради. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Абу Рофеъга: «Эй Абу Рофеъ, сенга нима бўлди, унга нега бундай қилдинг?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, у мени ранжитяпти», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Салмо, уни нима билан ранжитдинг?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мен уни ҳеч нарса билан ранжитганим йўқ. Лекин у намоз ўқиётиб таҳорати бузилди, мен эса унга: ‹Эй Абу Рофеъ, Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларга бирортасидан шамол чиқса, таҳорат қилишни буюрганлар›, — дедим. Шунда у туриб мени урди», — деди. Расулуллоҳ ﷺ кулиб: «Эй Абу Рофеъ, у сенга фақат яхшиликни буюрибди», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فَضْلُ الصَّلَاةِ بِالسِّوَاكِ عَلَى الصَّلَاةِ بِغَيْرِ سِوَاكٍ سَبْعِينَ ضِعْفًا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Misvok bilan (oʻqilgan) namozning misvoksiz (oʻqilgan) namozdan afzalligi yetmish barobardir», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Мисвок билан (ўқилган) намознинг мисвоксиз (ўқилган) намоздан афзаллиги етмиш баробардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْأَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِتُرْبَانَ بَلَدٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْمَدِينَةِ بَرِيدٌ وَأَمْيَالٌ وَهُوَ بَلَدٌ لَا مَاءَ بِهِ وَذَلِكَ مِنْ السَّحَرِ انْسَلَّتْ قِلَادَةٌ لِي مِنْ عُنُقِي فَوَقَعَتْ فَحُبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِالْتِمَاسِهَا حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَلَيْسَ مَعَ الْقَوْمِ مَاءٌ قَالَتْ فَلَقِيتُ مِنْ أَبِي مَا اللَّهُ بِهِ عَلِيمٌ مِنْ التَّعْنِيفِ وَالتَّأْفِيفِ وَقَالَ فِي كُلِّ سَفَرٍ لِلْمُسْلِمِينَ مِنْكِ عَنَاءٌ وَبَلَاءٌ قَالَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ الرُّخْصَةَ بِالتَّيَمُّمِ قَالَتْ فَتَيَمَّمَ الْقَوْمُ وَصَلَّوْا قَالَتْ يَقُولُ أَبِي حِينَ جَاءَ مِنْ اللَّهِ مَا جَاءَ مِنْ الرُّخْصَةِ لِلْمُسْلِمِينَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ يَا بُنَيَّةُ إِنَّكِ لَمُبَارَكَةٌ مَاذَا جَعَلَ اللَّهُ لِلْمُسْلِمِينَ فِي حَبْسِكِ إِيَّاهُمْ مِنْ الْبَرَكَةِ وَالْيُسْرِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga u zotning safarlaridan birida qaytayotgan edik. Turbon degan joyga yetganimizda — u bilan Madina orasi bir barid va bir necha mil boʻlib, u suvsiz joy edi — sahar paytida boʻynimdan marjonim uzilib tushdi. Rasululloh ﷺ uni qidirish uchun toʻxtab qoldilar, hatto tong otdi, qavmning esa suvi yoʻq edi. (Oisha) aytdi: Otamdan shunday tanbeh va norozilik eshitdimki, uni Alloh biladi. U: «Musulmonlarga har bir safarda sendan mashaqqat va balo (yetadi)», — dedi. (Oisha) aytdi: Shunda Alloh tayammum (bilan) ruxsatni nozil qildi. (Oisha) aytdi: Qavm tayammum qilib, namoz oʻqidi. (Oisha) aytdi: Musulmonlar uchun Allohdan ruxsat kelganida otam: «Allohga qasamki, ey qizginam, men sening barakotli ekaningni bilmagan ekanman. Sen ularni ushlab qolganingda Alloh musulmonlar uchun qanday baraka va yengillik (paydo) qildi!» — der edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга у зотнинг сафарларидан бирида қайтаётган эдик. Турбон деган жойга етганимизда — у билан Мадина ораси бир барид ва бир неча мил бўлиб, у сувсиз жой эди — саҳар пайтида бўйнимдан маржоним узилиб тушди. Расулуллоҳ ﷺ уни қидириш учун тўхтаб қолдилар, ҳатто тонг отди, қавмнинг эса суви йўқ эди. (Оиша) айтди: Отамдан шундай танбеҳ ва норозилик эшитдимки, уни Аллоҳ билади. У: «Мусулмонларга ҳар бир сафарда сендан машаққат ва бало (етади)», — деди. (Оиша) айтди: Шунда Аллоҳ таяммум (билан) рухсатни нозил қилди. (Оиша) айтди: Қавм таяммум қилиб, намоз ўқиди. (Оиша) айтди: Мусулмонлар учун Аллоҳдан рухсат келганида отам: «Аллоҳга қасамки, эй қизгинам, мен сенинг баракотли эканингни билмаган эканман. Сен уларни ушлаб қолганингда Аллоҳ мусулмонлар учун қандай барака ва енгиллик (пайдо) қилди!» — дер эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ النَّخَعِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَسَأَلْتُهَا كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ إِذَا كَانَ هُوَ جُنُبٌ وَأَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَتْ كَانَ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يَنَامُ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. (Rovi) aytdi: Men undan Rasululloh ﷺ junub boʻlib, gʻusl qilishdan avval uxlamoqchi boʻlsalar, nima qilishlari haqida soʻradim. U: «Namoz uchun qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar, soʻng uxlar edilar», — dedi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. (Рови) айтди: Мен ундан Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлиб, ғусл қилишдан аввал ухламоқчи бўлсалар, нима қилишлари ҳақида сўрадим. У: «Намоз учун қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар, сўнг ухлар эдилар», — деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُطَّلِبِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَاعْلَمُوا أَنْ لَنْ يُدْخِلَ أَحَدَكُمْ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ وَأَنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهَا وَإِنْ قَلَّ
(Oisha (roziyallohu anho) aytdiki,) Rasululloh ﷺ: «(Amalda) toʻgʻri va meʼyorli boʻlinglar; bilingki, birortangizni (oʻz) amali jannatga kiritmaydi; va Allohga eng sevimli amal — eng doimiysidir, garchi oz boʻlsa ham», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «(Амалда) тўғри ва меъёрли бўлинглар; билингки, бирортангизни (ўз) амали жаннатга киритмайди; ва Аллоҳга энг севимли амал — энг доимийсидир, гарчи оз бўлса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ فَلَمَّا قَدِمْنَا سَرِفَ طَمِثْتُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ قُلْتُ وَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ الْعَامَ قَالَ لَعَلَّكِ نَفِسْتِ يَعْنِي حِضْتِ قَالَتْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ هَذَا شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَافْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ اجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ وَكَانَ الْهَدْيُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَذَوِي الْيَسَارَةِ قَالَتْ ثُمَّ رَاحُوا مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ طَهُرْتُ فَأَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ فَأَفَضْتُ يَعْنِي طُفْتُ قَالَتْ فَأُتِينَا بِلَحْمِ بَقَرٍ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَبَحَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُ النَّاسُ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَرْجِعُ بِحَجَّةٍ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي عَلَى جَمَلِهِ قَالَتْ فَإِنِّي لَأَذْكُرُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ أَنِّي أَنْعَسُ فَتَضْرِبُ وَجْهِي
Qosim aytdi: Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga, hajdan boshqasini tilga olmagan holda chiqdik. Sarifga yetib kelganimizda men hayz koʻrdim. Rasululloh ﷺ men yigʻlab turgan holimda huzurimga kirdilar va: ‹Seni nima yigʻlatyapti?› — dedilar. Men: ‹Bu yil chiqmagan boʻlsam ekan, deb tilab qoldim›, — dedim. (U zot): ‹Balki hayz koʻrgandirsan?› — dedilar. Men: ‹Ha›, — dedim. (U zot): ‹Bu Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan narsadir. Sen hoji qiladigan ishlarni qil, faqat poklanmaguningcha Baytni tavof qilma›, — dedilar. Makkaga kelganimizda Rasululloh ﷺ sahobalariga: ‹Buni umra qilib olinglar›, — dedilar. Shunda yonida hadyi boʻlganlardan boshqa odamlar ihromdan chiqdilar. Hadyi Rasululloh ﷺ bilan, Abu Bakr bilan, Umar bilan va badavlat kishilar bilan birga edi. Soʻng ular hajga talbiya aytib yoʻlga tushdilar. Nahr kuni boʻlganda men poklandim va Rasululloh ﷺ meni yubordilar, men ifoza (tavofini) qildim. Bizga qoramol goʻshti keltirildi. Men: ‹Bu nima?› — dedim. Ular: ‹Bu Rasululloh ﷺ ayollari nomidan soʻygan qoramoldir›, — deyishdi. Hasba kechasi boʻlganda men: ‹Yo Rasululloh, odamlar bir haj va bir umra bilan qaytadi, men esa bir haj bilan qaytaman›, — dedim. Shunda (u zot) Abdurahmon ibn Abu Bakrga buyurdilar, u meni tuyasining ortiga mindirib oldi. Men hali yosh qiz edim, mudrab ketib, (kajava) yuzimga tegib turganini eslayman».Қосим айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга, ҳаждан бошқасини тилга олмаган ҳолда чиқдик. Сарифга етиб келганимизда мен ҳайз кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ мен йиғлаб турган ҳолимда ҳузуримга кирдилар ва: ‹Сени нима йиғлатяпти?› — дедилар. Мен: ‹Бу йил чиқмаган бўлсам экан, деб тилаб қолдим›, — дедим. (У зот): ‹Балки ҳайз кўргандирсан?› — дедилар. Мен: ‹Ҳа›, — дедим. (У зот): ‹Бу Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган нарсадир. Сен ҳожи қиладиган ишларни қил, фақат покланмагунингча Байтни тавоф қилма›, — дедилар. Маккага келганимизда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига: ‹Буни умра қилиб олинглар›, — дедилар. Шунда ёнида ҳадйи бўлганлардан бошқа одамлар иҳромдан чиқдилар. Ҳадйи Расулуллоҳ ﷺ билан, Абу Бакр билан, Умар билан ва бадавлат кишилар билан бирга эди. Сўнг улар ҳажга талбия айтиб йўлга тушдилар. Наҳр куни бўлганда мен покландим ва Расулуллоҳ ﷺ мени юбордилар, мен ифоза (тавофини) қилдим. Бизга қорамол гўшти келтирилди. Мен: ‹Бу нима?› — дедим. Улар: ‹Бу Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан сўйган қорамолдир›, — дейишди. Ҳасба кечаси бўлганда мен: ‹Ё Расулуллоҳ, одамлар бир ҳаж ва бир умра билан қайтади, мен эса бир ҳаж билан қайтаман›, — дедим. Шунда (у зот) Абдураҳмон ибн Абу Бакрга буюрдилар, у мени туясининг ортига миндириб олди. Мен ҳали ёш қиз эдим, мудраб кетиб, (кажава) юзимга тегиб турганини эслайман».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ فَحَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَجِّ لِخَمْسِ لَيَالٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ وَلَا يَذْكُرُ النَّاسُ إِلَّا الْحَجَّ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرِفَ وَقَدْ سَاقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ الْهَدْيَ وَأَشْرَافٌ مِنْ النَّاسِ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَحِلُّوا بِعُمْرَةٍ إِلَّا مَنْ سَاقَ الْهَدْيَ وَحِضْتُ ذَلِكَ الْيَوْمَ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا لَكِ يَا عَائِشَةُ لَعَلَّكِ نَفِسْتِ قَالَتْ قُلْتُ نَعَمْ وَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ مَعَكُمْ عَامِي هَذَا فِي هَذَا السَّفَرِ قَالَ لَا تَفْعَلِي لَا تَقُولِي ذَلِكَ فَإِنَّكِ تَقْضِينَ كُلَّ مَا يَقْضِي الْحَاجُّ إِلَّا أَنَّكِ لَا تَطُوفِينَ بِالْبَيْتِ قَالَتْ فَمَضَيْتُ عَلَى حَجَّتِي وَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ فَحَلَّ كُلُّ مَنْ كَانَ لَا هَدْيَ مَعَهُ وَحَلَّ نِسَاؤُهُ بِعُمْرَةٍ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ أُتِيتُ بِلَحْمِ بَقَرٍ كَثِيرٍ فَطُرِحَ فِي بَيْتِي فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا ذَبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أَخِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَأَعْمَرَنِي
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ zulqaʼdadan besh kecha qolganida hajga chiqdilar, odamlar esa hajdan boshqasini tilga olmas edi. Sarifga yetganlarida — Rasululloh ﷺ va odamlarning ashroflari oʻzlari bilan hadyi olib kelgan edilar — u zot odamlarga hadyi olib kelganlardan boshqasi umra bilan ihromdan chiqishini buyurdilar. Men oʻsha kuni hayz koʻrdim. (U zot) men yigʻlab turgan holimda huzurimga kirdilar va: «Ey Oisha, senga nima boʻldi? Balki hayz koʻrgandirsan?» — dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Ha. Allohga qasamki, bu yil bu safarda sizlar bilan chiqmagan boʻlsam ekan, deb tilab qoldim», — dedim. (U zot): «Unday qilma, bunday dema! Sen hoji ado qiladigan hamma narsani ado qilasan, faqat Baytni tavof qilmaysan», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men hajimda davom etdim. Rasululloh ﷺ Makkaga kirdilar, oʻzi bilan hadyi boʻlmagan har bir kishi ihromdan chiqdi, u zotning ayollari ham umra bilan ihromdan chiqdilar. Nahr kuni boʻlganda menga koʻp qoramol goʻshti keltirilib, uyimga tashlandi. Men: «Bu nima?» — dedim. Ular: «Rasululloh ﷺ ayollari nomidan qoramol soʻydilar», — deyishdi. Hasba kechasi boʻlganida Rasululloh ﷺ meni akam Abdurahmon ibn Abu Bakr bilan yubordilar va u menga umra qildirdi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ зулқаъдадан беш кеча қолганида ҳажга чиқдилар, одамлар эса ҳаждан бошқасини тилга олмас эди. Сарифга етганларида — Расулуллоҳ ﷺ ва одамларнинг ашрофлари ўзлари билан ҳадйи олиб келган эдилар — у зот одамларга ҳадйи олиб келганлардан бошқаси умра билан иҳромдан чиқишини буюрдилар. Мен ўша куни ҳайз кўрдим. (У зот) мен йиғлаб турган ҳолимда ҳузуримга кирдилар ва: «Эй Оиша, сенга нима бўлди? Балки ҳайз кўргандирсан?» — дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ҳа. Аллоҳга қасамки, бу йил бу сафарда сизлар билан чиқмаган бўлсам экан, деб тилаб қолдим», — дедим. (У зот): «Ундай қилма, бундай дема! Сен ҳожи адо қиладиган ҳамма нарсани адо қиласан, фақат Байтни тавоф қилмайсан», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен ҳажимда давом этдим. Расулуллоҳ ﷺ Маккага кирдилар, ўзи билан ҳадйи бўлмаган ҳар бир киши иҳромдан чиқди, у зотнинг аёллари ҳам умра билан иҳромдан чиқдилар. Наҳр куни бўлганда менга кўп қорамол гўшти келтирилиб, уйимга ташланди. Мен: «Бу нима?» — дедим. Улар: «Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан қорамол сўйдилар», — дейишди. Ҳасба кечаси бўлганида Расулуллоҳ ﷺ мени акам Абдураҳмон ибн Абу Бакр билан юбордилар ва у менга умра қилдирди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُأَنَّهُ قَالَ حِينَ قَالُوا خَشِينَا أَنْ يَكُونَ بِهِ ذَاتُ الْجَنْبِ إِنَّهَا مِنْ الشَّيْطَانِ وَلَمْ يَكُنْ اللَّهُ لِيُسَلِّطَهُ عَلَيَّ
Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qilishicha, odamlar: «U zotda zotiljam boʻlishidan qoʻrqdik», — deyishganda, (u zot): «U shaytondandir. Alloh unga mening ustimdan hokimiyat berguvchi emas», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилишича, одамлар: «У зотда зотилжам бўлишидан қўрқдик», — дейишганда, (у зот): «У шайтондандир. Аллоҳ унга менинг устимдан ҳокимият бергувчи эмас», — дедилар.
قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرًا مَا أَسْمَعُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَقْبِضْ نَبِيًّا حَتَّى يُخَيِّرَهُ قَالَتْ فَلَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ آخِرُ كَلِمَةٍ سَمِعْتُهَا مِنْهُ وَهُوَ يَقُولُ بَلْ الرَّفِيقُ الْأَعْلَى مِنْ الْجَنَّةِ قَالَتْ قُلْتُ إِذًا وَاللَّهِ لَا يَخْتَارُنَا وَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ الَّذِي كَانَ يَقُولُ لَنَا إِنَّ نَبِيًّا لَا يُقْبَضُ حَتَّى يُخَيَّرَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, Alloh hech bir paygʻambarning jonini, unga ixtiyor bermaguncha, olmagan», deganlarini koʻp eshitar edim. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺga (vafot) yetib kelganida, men u zotdan eshitgan oxirgi soʻz: «Balki jannatdagi eng oliy doʻstlar (bilan birga boʻlaman)», degan soʻzlari boʻldi. (Oisha) aytdi: Men: «Unday boʻlsa, Allohga qasamki, u zot bizni ixtiyor qilmadilar», — dedim va bu u zot bizga: «Paygʻambarning joni, unga ixtiyor berilmaguncha, olinmaydi», deb aytgan (soʻz) ekanini angladim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарнинг жонини, унга ихтиёр бермагунча, олмаган», деганларини кўп эшитар эдим. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺга (вафот) етиб келганида, мен у зотдан эшитган охирги сўз: «Балки жаннатдаги энг олий дўстлар (билан бирга бўламан)», деган сўзлари бўлди. (Оиша) айтди: Мен: «Ундай бўлса, Аллоҳга қасамки, у зот бизни ихтиёр қилмадилар», — дедим ва бу у зот бизга: «Пайғамбарнинг жони, унга ихтиёр берилмагунча, олинмайди», деб айтган (сўз) эканини англадим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ عُتْبَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ حِينَ دَخَلَ مِنْ الْمَسْجِدِ فَاضْطَجَعَ فِي حِجْرِي فَدَخَلَ عَلَيَّ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي بَكْرٍ وَفِي يَدِهِ سِوَاكٌ أَخْضَرُ قَالَتْ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ فِي يَدِهِ نَظَرًا عَرَفْتُ أَنَّهُ يُرِيدُهُ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُحِبُّ أَنْ أُعْطِيَكَ هَذَا السِّوَاكَ قَالَ نَعَمْ قَالَتْ فَأَخَذْتُهُ فَمَضَغْتُهُ لَهُ حَتَّى أَلَنْتُهُ وَأَعْطَيْتُهُ إِيَّاهُ قَالَتْ فَاسْتَنَّ بِهِ كَأَشَدِّ مَا رَأَيْتُهُ يَسْتَنُّ بِسِوَاكٍ قَبْلَهُ ثُمَّ وَضَعَهُ وَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَثْقُلُ فِي حِجْرِي قَالَتْ فَذَهَبْتُ أَنْظُرُ فِي وَجْهِهِ فَإِذَا بَصَرُهُ قَدْ شَخَصَ وَهُوَ يَقُولُ بَلْ الرَّفِيقُ الْأَعْلَى مِنْ الْجَنَّةِ فَقُلْتُ خُيِّرْتَ فَاخْتَرْتَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ قَالَتْ وَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Oʻsha kuni Rasululloh ﷺ masjiddan kirib qaytdilar va mening bagʻrimda yonboshladilar. Huzurimga Abu Bakr oilasidan bir kishi kirdi, qoʻlida yashil misvok bor edi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ uning qoʻlidagi (misvok)ka shunday qaradilarki, men u zot uni istayotganlarini bildim. (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, shu misvokni sizga berishimni xohlaysizmi?» — dedim. (U zot): «Ha», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men uni olib, u zot uchun yumshaguncha chaynadim va u zotga berdim. (Oisha) aytdi: U zot u bilan shunday qattiq misvok qildilarki, ilgari u zotning bironta misvok bilan bunchalik (qattiq) misvok qilganlarini koʻrmagan edim. Soʻng uni qoʻydilar. Men Rasululloh ﷺning bagʻrimda ogʻirlashayotganlarini sezdim. (Oisha) aytdi: Yuzlariga qaray boshlagan edim, koʻzlari bir nuqtaga tikilib qolgan va u zot: «Balki jannatdagi eng oliy doʻstlar (bilan birga boʻlaman)», deyar edilar. Men: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, sizga ixtiyor berildi va siz (oʻshani) ixtiyor qildingiz», — dedim. (Oisha) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ vafot etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ўша куни Расулуллоҳ ﷺ масжиддан кириб қайтдилар ва менинг бағримда ёнбошладилар. Ҳузуримга Абу Бакр оиласидан бир киши кирди, қўлида яшил мисвок бор эди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидаги (мисвок)ка шундай қарадиларки, мен у зот уни истаётганларини билдим. (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, шу мисвокни сизга беришимни хоҳлайсизми?» — дедим. (У зот): «Ҳа», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен уни олиб, у зот учун юмшагунча чайнадим ва у зотга бердим. (Оиша) айтди: У зот у билан шундай қаттиқ мисвок қилдиларки, илгари у зотнинг биронта мисвок билан бунчалик (қаттиқ) мисвок қилганларини кўрмаган эдим. Сўнг уни қўйдилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бағримда оғирлашаётганларини сездим. (Оиша) айтди: Юзларига қарай бошлаган эдим, кўзлари бир нуқтага тикилиб қолган ва у зот: «Балки жаннатдаги энг олий дўстлар (билан бирга бўламан)», деяр эдилар. Мен: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, сизга ихтиёр берилди ва сиз (ўшани) ихтиёр қилдингиз», — дедим. (Оиша) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَبَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي وَفِي دَوْلَتِي لَمْ أَظْلِمْ فِيهِ أَحَدًا فَمِنْ سَفَهِي وَحَدَاثَةِ سِنِّي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ قُبِضَ وَهُوَ فِي حِجْرِي ثُمَّ وَضَعْتُ رَأْسَهُ عَلَى وِسَادَةٍ وَقُمْتُ أَلْتَدِمُ مَعَ النِّسَاءِ وَأَضْرِبُ وَجْهِي
Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: Rasululloh ﷺ mening koʻksim va boʻgʻzim orasida, mening navbatimda vafot etdilar, men bunda hech kimga zulm qilmadim. Mening nodonligim va yoshligimdan (shunday boʻldiki), Rasulullohning jonlari mening bagʻrimda olindi, soʻng men u zotning boshlarini yostiqqa qoʻydim va turib, ayollar bilan birga koʻksimga urib, yuzimga ura boshladim.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ менинг кўксим ва бўғзим орасида, менинг навбатимда вафот этдилар, мен бунда ҳеч кимга зулм қилмадим. Менинг нодонлигим ва ёшлигимдан (шундай бўлдики), Расулуллоҳнинг жонлари менинг бағримда олинди, сўнг мен у зотнинг бошларини ёстиққа қўйдим ва туриб, аёллар билан бирга кўксимга уриб, юзимга ура бошладим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنِ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمَارَةَ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المُؤْمِنِينَ قَالَتْمَا عَلِمْنَا بِدَفْنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى سَمِعْنَا صَوْتَ الْمَسَاحِي مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِقَالَ مَحَمَّدٌ وَقَدْ حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِهَذَا الْحَدِيثِ
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Chorshanba kechasi, tun yarmida belkuraklarning ovozini eshitmagunimizcha, biz Rasululloh ﷺning dafn etilganlarini bilmadik. Muhammad aytdi: Menga bu hadisni Fotima ham rivoyat qilgan edi.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Чоршанба кечаси, тун ярмида белкуракларнинг овозини эшитмагунимизча, биз Расулуллоҳ ﷺнинг дафн этилганларини билмадик. Муҳаммад айтди: Менга бу ҳадисни Фотима ҳам ривоят қилган эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنِ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمِيصَةٌ سَوْدَاءُ حِينَ اشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ قَالَتْ فَهُوَ يَضَعُهَا مَرَّةً عَلَى وَجْهِهِ وَمَرَّةً يَكْشِفُهَا عَنْهُ وَيَقُولُ قَاتَلَ اللَّهُ قَوْمًا اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ يُحَرِّمُ ذَلِكَ عَلَى أُمَّتِهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning ogʻriqlari qattiqlashganda, u zotning ustlarida qora yopinchiq bor edi. (Oisha) aytdi: U zot uni goh yuzlariga qoʻyar, goh yuzlaridan ochar va: «Alloh oʻz paygʻambarlarining qabrlarini masjid qilib olgan qavmni halok qilsin!» — der edilar. U zot buni oʻz ummatlariga harom qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг оғриқлари қаттиқлашганда, у зотнинг устларида қора ёпинчиқ бор эди. (Оиша) айтди: У зот уни гоҳ юзларига қўяр, гоҳ юзларидан очар ва: «Аллоҳ ўз пайғамбарларининг қабрларини масжид қилиб олган қавмни ҳалок қилсин!» — дер эдилар. У зот буни ўз умматларига ҳаром қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ فَحَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ آخِرُ مَا عَهِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ قَالَ لَا يُتْرَكُ بِجَزِيرَةِ الْعَرَبِ دِينَانِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning qilgan oxirgi vasiyatlari: «Arab yarim orolida ikki din qoldirilmasin», degan soʻzlari boʻldi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг қилган охирги васиятлари: «Араб ярим оролида икки дин қолдирилмасин», деган сўзлари бўлди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاسِ صَلَاةَ الْخَوْفِ بِذَاتِ الرِّقَاعِ مِنْ نَخْلٍ قَالَتْ فَصَدَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ صِدْعَيْنِ فَصَفَّتْ طَائِفَةٌ وَرَاءَهُ وَقَامَتْ طَائِفَةٌ تُجَاهَ الْعَدُوِّ قَالَتْ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَبَّرَتْ الطَّائِفَةُ الَّذِينَ صَفُّوا خَلْفَهُ ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعُوا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدُوا ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ فَرَفَعُوا مَعَهُ ثُمَّ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا وَسَجَدُوا لِأَنْفُسِهِمْ السَّجْدَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَامُوا فَنَكَصُوا عَلَى أَعْقَابِهِمْ يَمْشُونَ الْقَهْقَرَى حَتَّى قَامُوا مِنْ وَرَائِهِمْ قَالَتْ فَأَقْبَلَتْ الطَّائِفَةُ الْأُخْرَى فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَبَّرُوا ثُمَّ رَكَعُوا لِأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَتَهُ الثَّانِيَةَ فَسَجَدُوا مَعَهُ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْعَتِهِ وَسَجَدُوا هُمْ لِأَنْفُسِهِمْ السَّجْدَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَامَتْ الطَّائِفَتَانِ جَمِيعًا فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدُوا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarga Naxl (tomonidagi) Zotur-Riqoʼda xavf namozini oʻqidilar. U aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarni ikki boʻlakka boʻldilar: bir toifa u zotning ortida saf tortdi, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ turdi. U aytdi: Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, u zotning ortida saf tortgan toifa ham takbir aytdi. Soʻng u zot ruku qildilar, ular ham ruku qildilar. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ boshlarini koʻtardilar, ular ham u zot bilan birga koʻtardilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda turib turdilar, ular esa oʻzlari uchun ikkinchi sajdani qildilar. Keyin turib, orqalari bilan tisarilib, teskari yurib, anavilarning ortiga borib turdilar. U aytdi: Boshqa toifa kelib, Rasululloh ﷺning ortlarida saf tortdi va takbir aytdi, soʻng oʻzlari uchun ruku qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkinchi sajdalarini qildilar, ular ham u zot bilan sajda qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻz rakaatlarida turdilar, ular esa oʻzlari uchun ikkinchi sajdani qildilar. Soʻng ikkala toifa birgalikda turib, Rasululloh ﷺning ortlarida saf tortdi. Rasululloh ﷺ ular bilan ruku qildilar, hammalari ruku qildilar. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qildilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларга Нахл (томонидаги) Зотур-Риқўда хавф намозини ўқидилар. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларни икки бўлакка бўлдилар: бир тоифа у зотнинг ортида саф тортди, бир тоифа эса душманга рўбарў турди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, у зотнинг ортида саф тортган тоифа ҳам такбир айтди. Сўнг у зот руку қилдилар, улар ҳам руку қилдилар. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бошларини кўтардилар, улар ҳам у зот билан бирга кўтардилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда туриб турдилар, улар эса ўзлари учун иккинчи саждани қилдилар. Кейин туриб, орқалари билан тисарилиб, тескари юриб, анавиларнинг ортига бориб турдилар. У айтди: Бошқа тоифа келиб, Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида саф тортди ва такбир айтди, сўнг ўзлари учун руку қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккинчи саждаларини қилдилар, улар ҳам у зот билан сажда қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўз ракаатларида турдилар, улар эса ўзлари учун иккинчи саждани қилдилар. Сўнг иккала тоифа биргаликда туриб, Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида саф тортди. Расулуллоҳ ﷺ улар билан руку қилдилар, ҳаммалари руку қилдилар. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكُنْتُ إِذَا فَرَقْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ صَدَعْتُ فَرْقَةً عَنْ يَافُوخِهِ وَأَرْسَلْتُ نَاصِيَتَهُ بَيْنَ صُدْغَيْهِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning sochlarini taram qilganimda, taramni u zotning tepa boshlaridan ochar va peshona sochlarini ikki chakkalari orasiga tushirib qoʻyar edim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини тарам қилганимда, тарамни у зотнинг тепа бошларидан очар ва пешона сочларини икки чаккалари орасига тушириб қўяр эдим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَا يَقْرَأُ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim namoz oʻqisa-yu, unda Ummul-Qurʼonni oʻqimasa, u (namoz) noqisdir», deganlarini eshitdim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким намоз ўқиса-ю, унда Уммул-Қуръонни ўқимаса, у (намоз) ноқисдир», деганларини эшитдим.