حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ عُبَيْدٍ، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي جَارَيْنِ بِأَيِّهِمَا أَبْدَأُ قَالَ " بِأَدْنَاهُمَا بَابًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ شُعْبَةُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ طَلْحَةُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, mening ikki qoʻshnim bor, ularning qaysi biridan boshlay?› dedim. U zot: ‹Eshigi senga yaqinrogʻidan (boshla)›, dedilar». Abu Dovud dedi: Shuʼba bu hadis haqida: «Talha qurayshlik bir kishidir», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, менинг икки қўшним бор, уларнинг қайси биридан бошлай?› дедим. У зот: ‹Эшиги сенга яқинроғидан (бошла)›, дедилар». Абу Довуд деди: Шуъба бу ҳадис ҳақида: «Талҳа қурайшлик бир кишидир», деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مَيْسَرَةَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، عَائِشَةَ رضى الله عنها أَنَّهَا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشْبَهَ سَمْتًا وَهَدْيًا وَدَلاًّ - وَقَالَ الْحَسَنُ حَدِيثًا وَكَلاَمًا وَلَمْ يَذْكُرِ الْحَسَنُ السَّمْتَ وَالْهَدْىَ وَالدَّلَّ - بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ فَاطِمَةَ كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهَا كَانَتْ إِذَا دَخَلَتْ عَلَيْهِ قَامَ إِلَيْهَا فَأَخَذَ بِيَدِهَا وَقَبَّلَهَا وَأَجْلَسَهَا فِي مَجْلِسِهِ وَكَانَ إِذَا دَخَلَ عَلَيْهَا قَامَتْ إِلَيْهِ فَأَخَذَتْ بِيَدِهِ فَقَبَّلَتْهُ وَأَجْلَسَتْهُ فِي مَجْلِسِهَا .
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men yurish-turishi, xulq-atvori va koʻrkam koʻrinishi jihatidan — Hasanning rivoyatida: gapirishi va soʻzlashi jihatidan, Hasan ‹yurish-turish, xulq-atvor va koʻrkam koʻrinish›ni zikr qilmadi — Rasululloh ﷺga Fotima (Alloh yuzini ulugʻ qilsin)dan koʻra oʻxshashroq birovni koʻrmadim. U (Fotima) u zotning huzurlariga kirsa, u zot uning tomon turar, qoʻlidan ushlab oʻpar va oʻz joylariga oʻtqazar edilar. Qachon u zot uning huzuriga kirsalar, u (Fotima) u zot tomon turib, qoʻllaridan ushlab oʻpar va oʻz joyiga oʻtqazar edi».Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен юриш-туриши, хулқ-атвори ва кўркам кўриниши жиҳатидан — Ҳасаннинг ривоятида: гапириши ва сўзлаши жиҳатидан, Ҳасан ‹юриш-туриш, хулқ-атвор ва кўркам кўриниш›ни зикр қилмади — Расулуллоҳ ﷺга Фотима (Аллоҳ юзини улуғ қилсин)дан кўра ўхшашроқ бировни кўрмадим. У (Фотима) у зотнинг ҳузурларига кирса, у зот унинг томон турар, қўлидан ушлаб ўпар ва ўз жойларига ўтқазар эдилар. Қачон у зот унинг ҳузурига кирсалар, у (Фотима) у зот томон туриб, қўлларидан ушлаб ўпар ва ўз жойига ўтқазар эди».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ ثُمَّ قَالَ تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَنْزَلَ عُذْرَكِ " . وَقَرَأَ عَلَيْهَا الْقُرْآنَ فَقَالَ أَبَوَاىَ قُومِي فَقَبِّلِي رَأْسَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَتْ أَحْمَدُ اللَّهَ لاَ إِيَّاكُمَا .
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Soʻngra u zot — yaʼni Paygʻambar ﷺ: «Suyunching boʻlsin, ey Oisha, zero Alloh sening pokligingni (oqlovchi oyatlarni) nozil qildi», — dedilar va unga Qurʼon (oyatlarini) oʻqib berdilar. Shunda ota-onam: «Tur, Rasululloh ﷺning boshlaridan oʻp», — dedilar. Men esa: «Allohga hamd aytaman, sizlarga emas», — dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Сўнгра у зот — яъни Пайғамбар ﷺ: «Суюнчинг бўлсин, эй Оиша, зеро Аллоҳ сенинг поклигингни (оқловчи оятларни) нозил қилди», — дедилар ва унга Қуръон (оятларини) ўқиб бердилар. Шунда ота-онам: «Тур, Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидан ўп», — дедилар. Мен эса: «Аллоҳга ҳамд айтаман, сизларга эмас», — дедим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، رضى الله عنها حَدَّثَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا " إِنَّ جِبْرِيلَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ " . فَقَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga: «Jibril senga salom yoʻllayapti» dedilar. Shunda u: «Unga ham Allohning salomi va rahmati boʻlsin» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга: «Жибрил сенга салом йўллаяпти» дедилар. Шунда у: «Унга ҳам Аллоҳнинг саломи ва раҳмати бўлсин» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَدَعُ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْغَدَاةِ .
Musaddad, Yahyodan, u Shuʼbadan, u Ibrohim ibn Muhammad ibn al-Muntashirdan, u otasidan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ peshindan oldingi toʻrt rakaatni va bomdod namozidan oldingi ikki rakaatni hech tark qilmas edilar.Мусаддад, Яҳёдан, у Шуъбадан, у Иброҳим ибн Муҳаммад ибн ал-Мунташирдан, у отасидан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, Набий ﷺ пешиндан олдинги тўрт ракаатни ва бомдод намозидан олдинги икки ракаатни ҳеч тарк қилмас эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ عَلَى شَىْءٍ مِنَ النَّوَافِلِ أَشَدَّ مُعَاهَدَةً مِنْهُ عَلَى الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الصُّبْحِ .
Musaddad, Yahyodan, u Ibn Jurayjdan, u Atodan, u Ubayd ibn Umayrdan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ nafl namozlarning birortasiga ham bomdoddan oldingi ikki rakaatga (rioya) qilganlaridek qattiq rioya qilmas edilar.Мусаддад, Яҳёдан, у Ибн Журайждан, у Атодан, у Убайд ибн Умайрдан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ нафл намозларнинг бирортасига ҳам бомдоддан олдинги икки ракаатга (риоя) қилганларидек қаттиқ риоя қилмас эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّفُ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ حَتَّى إِنِّي لأَقُولُ هَلْ قَرَأَ فِيهِمَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ
Ahmad ibn Abu Shuayb al-Harroniy, Zuhayr ibn Muoviyadan, u Yahyo ibn Saiddan, u Muhammad ibn Abdurrahmondan, u Amradan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Nabiy ﷺ bomdod namozidan oldingi ikki rakaatni shu qadar yengil (qisqa) oʻqir edilarki, hatto men: «U zot bularda Fotiha surasini oʻqidilarmikan?» deb qolar edim.Аҳмад ибн Абу Шуайб ал-Ҳарроний, Зуҳайр ибн Муовиядан, у Яҳё ибн Саиддан, у Муҳаммад ибн Абдурраҳмондан, у Амрадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади. У айтди: Набий ﷺ бомдод намозидан олдинги икки ракаатни шу қадар енгил (қисқа) ўқир эдиларки, ҳатто мен: «У зот буларда Фотиҳа сурасини ўқидилармикан?» деб қолар эдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَضَى صَلاَتَهُ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ نَظَرَ فَإِنْ كُنْتُ مُسْتَيْقِظَةً حَدَّثَنِي وَإِنْ كُنْتُ نَائِمَةً أَيْقَظَنِي وَصَلَّى الرَّكْعَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ فَيُؤْذِنَهُ بِصَلاَةِ الصُّبْحِ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ يَخْرُجُ إِلَى الصَّلاَةِ .
Yahyo ibn Hakim, Bishr ibn Umardan, u Molik ibn Anasdan, u Solim Abun-Nazrdan, u Abu Salama ibn Abdurrahmondan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ kechaning oxirida namozlarini tugatganlarida (menga) qarar edilar. Agar uygʻoq boʻlsam, men bilan gaplashardilar, agar uxlayotgan boʻlsam, meni uygʻotardilar, soʻng ikki rakaat oʻqir, keyin muazzin kelib bomdod namoziga chaqirgunicha yonboshlab yotar edilar. Soʻng yengil qilib ikki rakaat oʻqir, keyin namozga chiqar edilar.Яҳё ибн Ҳаким, Бишр ибн Умардан, у Молик ибн Анасдан, у Солим Абун-Назрдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечанинг охирида намозларини тугатганларида (менга) қарар эдилар. Агар уйғоқ бўлсам, мен билан гаплашардилар, агар ухлаётган бўлсам, мени уйғотардилар, сўнг икки ракаат ўқир, кейин муаззин келиб бомдод намозига чақиргунича ёнбошлаб ётар эдилар. Сўнг енгил қилиб икки ракаат ўқир, кейин намозга чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَمَّنْ حَدَّثَهُ - ابْنِ أَبِي عَتَّابٍ، أَوْ غَيْرِهِ - عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ فَإِنْ كُنْتُ نَائِمَةً اضْطَجَعَ وَإِنْ كُنْتُ مُسْتَيْقِظَةً حَدَّثَنِي .
Musaddad, Sufyondan, u Ziyod ibn Saʼddan, u oʻziga hadis aytib bergan bir kishidan — Ibn Abu Attobdan yoki boshqasidan — u Abu Salamadan rivoyat qiladi. U aytdi: Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Nabiy ﷺ bomdodning ikki rakaatini oʻqiganlarida, agar men uxlayotgan boʻlsam, yonboshlab yotar, agar uygʻoq boʻlsam, men bilan gaplashar edilar.Мусаддад, Суфёндан, у Зиёд ибн Саъддан, у ўзига ҳадис айтиб берган бир кишидан — Ибн Абу Аттобдан ёки бошқасидан — у Абу Саламадан ривоят қилади. У айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Набий ﷺ бомдоднинг икки ракаатини ўқиганларида, агар мен ухлаётган бўлсам, ёнбошлаб ётар, агар уйғоқ бўлсам, мен билан гаплашар эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ ذَكْوَانَ، مَوْلَى عَائِشَةَ أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بَعْدَ الْعَصْرِ وَيَنْهَى عَنْهَا وَيُوَاصِلُ وَيَنْهَى عَنِ الْوِصَالِ .
Oishaning ozod qilgan quli Zakvon (rahimahulloh)ning rivoyat qilishicha, Oisha (roziyallohu anho) unga shunday hadis aytib berdi: Rasululloh ﷺ asrdan keyin namoz oʻqir, lekin uni (boshqalarga) qaytarar edilar; uzluksiz ravishda (iftor qilmay) roʻza tutar, lekin visol (uzluksiz roʻza)dan qaytarar edilar.Оишанинг озод қилган қули Заквон (раҳимаҳуллоҳ)нинг ривоят қилишича, Оиша (розияллоҳу анҳо) унга шундай ҳадис айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин намоз ўқир, лекин уни (бошқаларга) қайтарар эдилар; узлуксиз равишда (ифтор қилмай) рўза тутар, лекин висол (узлуксиз рўза)дан қайтарар эдилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ مَا سَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُبْحَةَ الضُّحَى قَطُّ وَإِنِّي لأُسَبِّحُهَا وَإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَدَعُ الْعَمَلَ وَهُوَ يُحِبُّ أَنْ يَعْمَلَ بِهِ خَشْيَةَ أَنْ يَعْمَلَ بِهِ النَّاسُ فَيُفْرَضَ عَلَيْهِمْ .
Paygʻambar ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ chosht (zuho) namozini hech qachon oʻqimaganlar, men esa uni oʻqiyman. Rasululloh ﷺ biror amalni qilishni yaxshi koʻrsalar-da, odamlar uni (doimiy) qilib, ular uchun farz qilinib qolishidan qoʻrqib, oʻsha amalni tark qilar edilar.»Пайғамбар ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ чошт (зуҳо) намозини ҳеч қачон ўқимаганлар, мен эса уни ўқийман. Расулуллоҳ ﷺ бирор амални қилишни яхши кўрсалар-да, одамлар уни (доимий) қилиб, улар учун фарз қилиниб қолишидан қўрқиб, ўша амални тарк қилар эдилар.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ الْعُكْلِيُّ، حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، حَدَّثَنِي مُقَاتِلُ بْنُ بَشِيرٍ الْعِجْلِيُّ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَ سَأَلْتُهَا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ قَطُّ فَدَخَلَ عَلَىَّ إِلاَّ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ أَوْ سِتَّ رَكَعَاتٍ وَلَقَدْ مُطِرْنَا مَرَّةً بِاللَّيْلِ فَطَرَحْنَا لَهُ نِطْعًا فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى ثُقْبٍ فِيهِ يَنْبُعُ الْمَاءُ مِنْهُ وَمَا رَأَيْتُهُ مُتَّقِيًا الأَرْضَ بِشَىْءٍ مِنْ ثِيَابِهِ قَطُّ .
Shurayh ibn Honiʼdan rivoyat qilinadi: «Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradim. U shunday dedi: ‹Rasululloh ﷺ xufton (isho) namozini oʻqib, soʻng mening oldimga kirsalar, albatta toʻrt rakat yoki olti rakat namoz oʻqir edilar. Bir kecha bizga yomgʻir yogʻdi, biz u zotga teri (toʻshama) toʻshadik. Hozir ham men oʻsha terida bir teshik boʻlib, undan suv otilib chiqayotganini koʻrib turgandekman. Men u zotning kiyimlaridan birortasi bilan yerga (toʻshama qilib) toʻsiq qoʻyganini hech koʻrmaganman›, dedi.»Шурайҳ ибн Ҳониъдан ривоят қилинади: «Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадим. У шундай деди: ‹Расулуллоҳ ﷺ хуфтон (ишо) намозини ўқиб, сўнг менинг олдимга кирсалар, албатта тўрт ракат ёки олти ракат намоз ўқир эдилар. Бир кеча бизга ёмғир ёғди, биз у зотга тери (тўшама) тўшадик. Ҳозир ҳам мен ўша терида бир тешик бўлиб, ундан сув отилиб чиқаётганини кўриб тургандекман. Мен у зотнинг кийимларидан бирортаси билан ерга (тўшама қилиб) тўсиқ қўйганини ҳеч кўрмаганман›, деди.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي قَيْسٍ، يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها لاَ تَدَعْ قِيَامَ اللَّيْلِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَدَعُهُ وَكَانَ إِذَا مَرِضَ أَوْ كَسِلَ صَلَّى قَاعِدًا .
Abdulloh ibn Abu Qays aytadi: Oisha (roziyallohu anho) shunday dedilar: «Tun namozini (qiyomul-laylni) tark etma, zero Rasululloh ﷺ uni tark etmas edilar. Agar bemor boʻlsalar yoki holsizlansalar, oʻtirgan holda oʻqir edilar».Абдуллоҳ ибн Абу Қайс айтади: Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: «Тун намозини (қиёмул-лайлни) тарк этма, зеро Расулуллоҳ ﷺ уни тарк этмас эдилар. Агар бемор бўлсалар ёки ҳолсизлансалар, ўтирган ҳолда ўқир эдилар».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلْيَرْقُدْ حَتَّى يَذْهَبَ عَنْهُ النَّوْمُ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا صَلَّى وَهُوَ نَاعِسٌ لَعَلَّهُ يَذْهَبُ يَسْتَغْفِرُ فَيَسُبَّ نَفْسَهُ " .
Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Qachon sizlardan biringiz namozda mudrasa, undan uyqu ketguncha uxlab olsin. Zero, sizlardan biringiz mudragan holda namoz oʻqisa, ehtimol, u (Allohdan) magʻfirat soʻrayman deb (sahv qilib) oʻzini soʻkib qoʻyishi mumkin».Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Қачон сизлардан бирингиз намозда мудраса, ундан уйқу кетгунча ухлаб олсин. Зеро, сизлардан бирингиз мудраган ҳолда намоз ўқиса, эҳтимол, у (Аллоҳдан) мағфират сўрайман деб (саҳв қилиб) ўзини сўкиб қўйиши мумкин».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ رَجُلٍ، عِنْدَهُ رَضِيٍّ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنِ امْرِئٍ تَكُونُ لَهُ صَلاَةٌ بِلَيْلٍ يَغْلِبُهُ عَلَيْهَا نَوْمٌ إِلاَّ كُتِبَ لَهُ أَجْرُ صَلاَتِهِ وَكَانَ نَوْمُهُ عَلَيْهِ صَدَقَةً " .
Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Har qaysi kishi kechasi (oʻqiydigan) namozi boʻla turib, uni uyqu yengsa (oʻqiy olmasa), albatta unga namozining ajri yoziladi va uyqusi unga sadaqa boʻladi».Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ҳар қайси киши кечаси (ўқийдиган) намози бўла туриб, уни уйқу енгса (ўқий олмаса), албатта унга намозининг ажри ёзилади ва уйқуси унга садақа бўлади».
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُوقِظُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِاللَّيْلِ فَمَا يَجِيءُ السَّحَرُ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ حِزْبِهِ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Alloh azza va jalla Rasululloh ﷺ ni kechasi uygʻotar edi va u zot oʻz virdlarini tugatmaguncha tong sahari kelmas edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Аллоҳ азза ва жалла Расулуллоҳ ﷺ ни кечаси уйғотар эди ва у зот ўз вирдларини тугатмагунча тонг саҳари келмас эди.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : مَا أَلْفَاهُ السَّحَرُ عِنْدِي إِلاَّ نَائِمًا، تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Tong sahari u zotni faqat mening huzurimda uxlagan holda topar edi». Bu bilan Nabiy ﷺ ni nazarda tutdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Тонг саҳари у зотни фақат менинг ҳузуримда ухлаган ҳолда топар эди». Бу билан Набий ﷺ ни назарда тутдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها : أَنَّ رَجُلاً، قَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَقَرَأَ فَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ، فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " يَرْحَمُ اللَّهُ فُلاَنًا، كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ أَذْكَرَنِيهَا اللَّيْلَةَ كُنْتُ قَدْ أَسْقَطْتُهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : رَوَاهُ هَارُونُ النَّحْوِيُّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ فِي سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ فِي الْحُرُوفِ { وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ } .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi kechasi turib, Qurʼonni ovozini koʻtarib oʻqidi. Tong otganda, Rasululloh ﷺ: «Alloh falonchiga rahm qilsin, u bu kecha menga shuncha oyatni eslatdiki, men ularni (yodimdan) tushirib qoʻygan edim», dedilar. Abu Dovud aytdi: Uni Horun an-Nahviy Hammod ibn Salamadan, Oli Imron surasidagi {Qancha-qancha paygʻambar (jang qildi)} (Oli Imron 146) degan harflar (oyat)ida rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир киши кечаси туриб, Қуръонни овозини кўтариб ўқиди. Тонг отганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ фалончига раҳм қилсин, у бу кеча менга шунча оятни эслатдики, мен уларни (ёдимдан) тушириб қўйган эдим», дедилар. Абу Довуд айтди: Уни Ҳорун ан-Наҳвий Ҳаммод ибн Саламадан, Оли Имрон сурасидаги {Қанча-қанча пайғамбар (жанг қилди)} (Оли Имрон 146) деган ҳарфлар (оят)ида ривоят қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حَنْظَلَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ عَشْرَ رَكَعَاتٍ، وَيُوتِرُ بِسَجْدَةٍ، وَيَسْجُدُ سَجْدَتَىِ الْفَجْرِ، فَذَلِكَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechasi oʻn rakaat namoz oʻqir, bir sajda (rakaat) bilan vitr qilar, soʻng tong namozining ikki rakaatini oʻqir edilar. Bularning hammasi oʻn uch rakaat boʻlardi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн ракаат намоз ўқир, бир сажда (ракаат) билан витр қилар, сўнг тонг намозининг икки ракаатини ўқир эдилар. Буларнинг ҳаммаси ўн уч ракаат бўларди».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُوتِرُ مِنْهَا بِوَاحِدَةٍ، فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ .
Paygʻambar ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechasi oʻn bir rakaat namoz oʻqib, ulardan birini vitr qilar, undan boʻshaganlaridan keyin esa oʻng yonlari bilan yotar edilar».Пайғамбар ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн бир ракаат намоз ўқиб, улардан бирини витр қилар, ундан бўшаганларидан кейин эса ўнг ёнлари билан ётар эдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَنَصْرُ بْنُ عَاصِمٍ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، - وَقَالَ نَصْرٌ : عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، وَالأَوْزَاعِيِّ، - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَفْرُغَ مِنْ صَلاَةِ الْعِشَاءِ إِلَى أَنْ يَنْصَدِعَ الْفَجْرُ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُسَلِّمُ مِنْ كُلِّ ثِنْتَيْنِ وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ، وَيَمْكُثُ فِي سُجُودِهِ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ أَحَدُكُمْ خَمْسِينَ آيَةً قَبْلَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ، فَإِذَا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ بِالأُولَى مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ xufton namozidan boʻshaganlaridan tortib to tong yorishgunga qadar oʻn bir rakaat namoz oʻqir, har ikki rakaatda salom berib, bittasini vitr qilar edilar. Sajdalarida boshlarini koʻtarishdan oldin birortangiz ellik oyat oʻqigudek vaqt turar edilar. Muazzin tong namozining birinchi (azonini) tugatib jim boʻlganda, turib, ikki rakaat yengil namoz oʻqir, soʻng muazzin (ularning oldiga) kelguniga qadar oʻng yonlari bilan yotar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозидан бўшаганларидан тортиб то тонг ёришгунга қадар ўн бир ракаат намоз ўқир, ҳар икки ракаатда салом бериб, биттасини витр қилар эдилар. Саждаларида бошларини кўтаришдан олдин бирортангиз эллик оят ўқигудек вақт турар эдилар. Муаззин тонг намозининг биринчи (азонини) тугатиб жим бўлганда, туриб, икки ракаат енгил намоз ўқир, сўнг муаззин (уларнинг олдига) келгунига қадар ўнг ёнлари билан ётар эдилар».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ مِنْهَا بِخَمْسٍ، لاَ يَجْلِسُ فِي شَىْءٍ مِنَ الْخَمْسِ حَتَّى يَجْلِسَ فِي الآخِرَةِ فَيُسَلِّمَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : رَوَاهُ ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ، نَحْوَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqib, ulardan beshtasini vitr qilar, oxirgisida oʻtirib salom bergunlaricha besh (rakaat)ning birortasida oʻtirmas edilar». Abu Dovud aytdi: «Buni Ibn Numayr Hishomdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқиб, улардан бештасини витр қилар, охиргисида ўтириб салом бергунларича беш (ракаат)нинг бирортасида ўтирмас эдилар». Абу Довуд айтди: «Буни Ибн Нумайр Ҳишомдан шунга ўхшаш ривоят қилган».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِاللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً، ثُمَّ يُصَلِّي إِذَا سَمِعَ النِّدَاءَ بِالصُّبْحِ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqir, soʻng subh (tong) azonini eshitganlarida ikki rakaat yengil namoz oʻqir edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқир, сўнг субҳ (тонг) азонини эшитганларида икки ракаат енгил намоз ўқир эдилар».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، : أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً، وَكَانَ يُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ، وَيُوتِرُ بِرَكْعَةٍ، ثُمَّ يُصَلِّي - قَالَ مُسْلِمٌ : بَعْدَ الْوِتْرِ، ثُمَّ اتَّفَقَا - رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ قَاعِدٌ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ فَرَكَعَ، وَيُصَلِّي بَيْنَ أَذَانِ الْفَجْرِ وَالإِقَامَةِ رَكْعَتَيْنِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Allohning Paygʻambari ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqir edilar. Sakkiz rakaat oʻqib, bir rakaat bilan vitr qilar, soʻng — Muslim ‹vitrdan keyin› dedi, soʻngra (ikkalovi) ittifoq qildilar — oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir, rukuʼ qilmoqchi boʻlsalar, turib rukuʼ qilar edilar. Yana tong azoni bilan iqomat orasida ikki rakaat namoz oʻqir edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқир эдилар. Саккиз ракаат ўқиб, бир ракаат билан витр қилар, сўнг — Муслим ‹витрдан кейин› деди, сўнгра (иккалови) иттифоқ қилдилар — ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, рукуъ қилмоқчи бўлсалар, туриб рукуъ қилар эдилар. Яна тонг азони билан иқомат орасида икки ракаат намоз ўқир эдилар».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ الدِّرْهَمِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا زُرَارَةُ بْنُ أَوْفَى، : أَنَّ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - سُئِلَتْ عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، فَقَالَتْ : كَانَ يُصَلِّي صَلاَةَ الْعِشَاءِ فِي جَمَاعَةٍ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى أَهْلِهِ فَيَرْكَعُ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ وَيَنَامُ وَطَهُورُهُ مُغَطًّى عِنْدَ رَأْسِهِ، وَسِوَاكُهُ مَوْضُوعٌ حَتَّى يَبْعَثَهُ اللَّهُ سَاعَتَهُ الَّتِي يَبْعَثُهُ مِنَ اللَّيْلِ، فَيَتَسَوَّكُ وَيُسْبِغُ الْوُضُوءَ، ثُمَّ يَقُومُ إِلَى مُصَلاَّهُ فَيُصَلِّي ثَمَانِ رَكَعَاتٍ يَقْرَأُ فِيهِنَّ بِأُمِّ الْكِتَابِ وَسُورَةٍ مِنَ الْقُرْآنِ وَمَا شَاءَ اللَّهُ، وَلاَ يَقْعُدُ فِي شَىْءٍ مِنْهَا حَتَّى يَقْعُدَ فِي الثَّامِنَةِ، وَلاَ يُسَلِّمُ، وَيَقْرَأُ فِي التَّاسِعَةِ، ثُمَّ يَقْعُدُ فَيَدْعُو بِمَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ، وَيَسْأَلُهُ وَيَرْغَبُ إِلَيْهِ وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً شَدِيدَةً، يَكَادُ يُوقِظُ أَهْلَ الْبَيْتِ مِنْ شِدَّةِ تَسْلِيمِهِ، ثُمَّ يَقْرَأُ وَهُوَ قَاعِدٌ بِأُمِّ الْكِتَابِ، وَيَرْكَعُ وَهُوَ قَاعِدٌ، ثُمَّ يَقْرَأُ الثَّانِيَةَ فَيَرْكَعُ وَيَسْجُدُ وَهُوَ قَاعِدٌ، ثُمَّ يَدْعُو مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَ، ثُمَّ يُسَلِّمُ وَيَنْصَرِفُ، فَلَمْ تَزَلْ تِلْكَ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَّنَ فَنَقَصَ مِنَ التِّسْعِ ثِنْتَيْنِ، فَجَعَلَهَا إِلَى السِّتِّ وَالسَّبْعِ وَرَكْعَتَيْهِ وَهُوَ قَاعِدٌ حَتَّى قُبِضَ عَلَى ذَلِكَ صلى الله عليه وسلم .
Zuroro ibn Avfo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning yarim kechadagi namozlari haqida soʻralganda, u shunday dedi: «U zot xufton namozini jamoat bilan oʻqir, soʻng ahllari (oilalari) oldiga qaytib, toʻrt rakaat oʻqir, keyin oʻrinlariga borib uxlar, taharat suvi esa boshlari yonida yopiq holda, misvoklari ham qoʻyilgan holda turardi — to Alloh ularni kechasi uygʻotadigan oʻzining (belgilangan) vaqtida uygʻotgunicha. Soʻng misvok ishlatar, taharatni mukammal qilar, keyin namozgohlariga turib, sakkiz rakaat oʻqir, ularda Fotiha (Ummul-Kitob) va Qurʼondan bir sura hamda Alloh xohlagan (oyatlar)ni oʻqir, sakkizinchisida oʻtirgunlaricha ularning birortasida oʻtirmas, salom ham bermas edilar. Toʻqqizinchisida (Qurʼon) oʻqir, soʻng oʻtirib, Alloh xohlagancha duo qilar, Undan soʻrar, Unga ragʻbat qilar va bir marta qattiq salom berar edilar — salomlarining qattiqligidan uy ahlini deyarli uygʻotib yuborar edilar. Soʻng oʻtirgan holda Fotiha (Ummul-Kitob)ni oʻqir, oʻtirgan holda rukuʼ qilar, soʻng ikkinchisini oʻqib, oʻtirgan holda rukuʼ va sajda qilar, keyin Alloh xohlagancha duo qilar, soʻng salom berib (namozdan) chiqar edilar. Rasululloh ﷺning namozlari shu (tarzda) davom etdi — to badanlari ogʻirlashgunicha. Soʻng toʻqqizdan ikkitasini kamaytirib, uni olti va yetti (rakaat)ga va oʻtirgan holdagi ikki rakaatlariga aylantirdilar. U zot ﷺ shu (holatda) vafot etgunlariga qadar shunday qildilar».Зуроро ибн Авфо (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг ярим кечадаги намозлари ҳақида сўралганда, у шундай деди: «У зот хуфтон намозини жамоат билан ўқир, сўнг аҳллари (оилалари) олдига қайтиб, тўрт ракаат ўқир, кейин ўринларига бориб ухлар, таҳарат суви эса бошлари ёнида ёпиқ ҳолда, мисвоклари ҳам қўйилган ҳолда турарди — то Аллоҳ уларни кечаси уйғотадиган ўзининг (белгиланган) вақтида уйғотгунича. Сўнг мисвок ишлатар, таҳаратни мукаммал қилар, кейин намозгоҳларига туриб, саккиз ракаат ўқир, уларда Фотиҳа (Уммул-Китоб) ва Қуръондан бир сура ҳамда Аллоҳ хоҳлаган (оятлар)ни ўқир, саккизинчисида ўтиргунларича уларнинг бирортасида ўтирмас, салом ҳам бермас эдилар. Тўққизинчисида (Қуръон) ўқир, сўнг ўтириб, Аллоҳ хоҳлаганча дуо қилар, Ундан сўрар, Унга рағбат қилар ва бир марта қаттиқ салом берар эдилар — саломларининг қаттиқлигидан уй аҳлини деярли уйғотиб юборар эдилар. Сўнг ўтирган ҳолда Фотиҳа (Уммул-Китоб)ни ўқир, ўтирган ҳолда рукуъ қилар, сўнг иккинчисини ўқиб, ўтирган ҳолда рукуъ ва сажда қилар, кейин Аллоҳ хоҳлаганча дуо қилар, сўнг салом бериб (намоздан) чиқар эдилар. Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари шу (тарзда) давом этди — то баданлари оғирлашгунича. Сўнг тўққиздан иккитасини камайтириб, уни олти ва етти (ракаат)га ва ўтирган ҳолдаги икки ракаатларига айлантирдилар. У зот ﷺ шу (ҳолатда) вафот этгунларига қадар шундай қилдилар».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي تَمَامِ حَدِيثِهِمْ .
Saʼd ibn Hishom (rahimahulloh) orqali Oisha (roziyallohu anho)dan ham shu hadis (boshqa sanad bilan) rivoyat qilingan, ammo (Hammod ibn Salamaning hadisi) ularning hadisi kabi toʻla emas.Саъд ибн Ҳишом (раҳимаҳуллоҳ) орқали Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ҳам шу ҳадис (бошқа санад билан) ривоят қилинган, аммо (Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадиси) уларнинг ҳадиси каби тўла эмас.
حَدَّثَنَا مُوسَى، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ بِسَبْعٍ أَوْ كَمَا قَالَتْ، وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ، وَرَكْعَتَىِ الْفَجْرِ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqir, toʻqqiz (rakaat) bilan vitr qilar edilar — yoki u (Oisha) qanday aytgan boʻlsa — hamda oʻtirgan holatda ikki rakaat oʻqir va azon bilan iqomat orasida bomdodning ikki rakaatini oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқир, тўққиз (ракаат) билан витр қилар эдилар — ёки у (Оиша) қандай айтган бўлса — ҳамда ўтирган ҳолатда икки ракаат ўқир ва азон билан иқомат орасида бомдоднинг икки ракаатини ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوتِرُ بِتِسْعِ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ أَوْتَرَ بِسَبْعِ رَكَعَاتٍ، وَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ الْوِتْرِ يَقْرَأُ فِيهِمَا، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ فَرَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ، قَالَ أَبُو دَاوُدَ : رَوَى هَذَيْنِ الْحَدِيثَيْنِ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو مِثْلَهُ، قَالَ فِيهِ قَالَ عَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ : يَا أُمَّتَاهُ كَيْفَ كَانَ يُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ . حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ عَنْ خَالِدٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ toʻqqiz rakaat bilan vitr qilar edilar, soʻng yetti rakaat bilan vitr qildilar, hamda vitrdan keyin oʻtirgan holatda ikki rakaat oʻqib, ularda qiroat qilar edilar. Rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida (oyoqqa) turib, rukuʼ qilar, soʻng sajda qilar edilar. Abu Dovud aytdi: Bu ikki hadisni Xolid ibn Abdulloh al-Vositiy Muhammad ibn Amrdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Unda (Xolid): «Alqama ibn Vaqqos: ‹Ey ona, u zot ikki rakaatni qanday oʻqir edilar?› dedi», deb shu maʼnoda zikr qildi. Bizga Vahb ibn Baqiyya Xoliddan rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тўққиз ракаат билан витр қилар эдилар, сўнг етти ракаат билан витр қилдилар, ҳамда витрдан кейин ўтирган ҳолатда икки ракаат ўқиб, уларда қироат қилар эдилар. Рукуъ қилмоқчи бўлганларида (оёққа) туриб, рукуъ қилар, сўнг сажда қилар эдилар. Абу Довуд айтди: Бу икки ҳадисни Холид ибн Абдуллоҳ ал-Воситий Муҳаммад ибн Амрдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Унда (Холид): «Алқама ибн Ваққос: ‹Эй она, у зот икки ракаатни қандай ўқир эдилар?› деди», деб шу маънода зикр қилди. Бизга Ваҳб ибн Бақийя Холиддан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ : قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ : أَخْبِرِينِي عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ صَلاَةَ الْعِشَاءِ، ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَيَنَامُ، فَإِذَا كَانَ جَوْفُ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى حَاجَتِهِ وَإِلَى طَهُورِهِ فَتَوَضَّأَ، ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى ثَمَانِ رَكَعَاتٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ، ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ، ثُمَّ يَضَعُ جَنْبَهُ، فَرُبَّمَا جَاءَ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ، ثُمَّ يُغْفِي، وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغَفَى أَوْ لاَ، حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلاَةِ، فَكَانَتْ تِلْكَ صَلاَتَهُ حَتَّى أَسَنَّ وَلَحُمَ، فَذَكَرَتْ مِنْ لَحْمِهِ مَا شَاءَ اللَّهُ، وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Saʼd ibn Hishom (rahimahulloh) aytdi: Madinaga keldim va Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib: «Menga Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida xabar bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ odamlarga xufton namozini oʻqib berar, soʻng oʻrinlariga borib uxlar edilar. Tun yarmi boʻlganida hojatlari va taharatlari uchun turib, taharat qilar, soʻng masjidga kirib sakkiz rakaat oʻqir edilar — menimcha, qiroat, rukuʼ va sajdada ularning (rakaatlarning) orasini barobar qilar edilar. Soʻng bir rakaat bilan vitr qilar, soʻng oʻtirgan holatda ikki rakaat oʻqir, soʻng yonboshlab yotar edilar. Baʼzan Bilol kelib, u zotga namoz (vaqti boʻlgani)ni bildirar, soʻng u zot mudrab qolar edilar — baʼzan men u zot mudrab qoldilarmi yoki yoʻqmi, shubhalanardim — toki (Bilol yana) namozni bildirgunicha. U zot keksaygunlaricha va vazni ortgunicha namozlari shunday boʻlardi», dedi va u zotning vazni (ortgani) haqida Alloh xohlagan narsani zikr qilib, hadisni (oxirigacha) zikr qildi.Саъд ибн Ҳишом (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мадинага келдим ва Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб: «Менга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида хабар беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ одамларга хуфтон намозини ўқиб берар, сўнг ўринларига бориб ухлар эдилар. Тун ярми бўлганида ҳожатлари ва таҳаратлари учун туриб, таҳарат қилар, сўнг масжидга кириб саккиз ракаат ўқир эдилар — менимча, қироат, рукуъ ва саждада уларнинг (ракаатларнинг) орасини баробар қилар эдилар. Сўнг бир ракаат билан витр қилар, сўнг ўтирган ҳолатда икки ракаат ўқир, сўнг ёнбошлаб ётар эдилар. Баъзан Билол келиб, у зотга намоз (вақти бўлгани)ни билдирар, сўнг у зот мудраб қолар эдилар — баъзан мен у зот мудраб қолдиларми ёки йўқми, шубҳаланардим — токи (Билол яна) намозни билдиргунича. У зот кексайгунларича ва вазни ортгунича намозлари шундай бўларди», деди ва у зотнинг вазни (ортгани) ҳақида Аллоҳ хоҳлаган нарсани зикр қилиб, ҳадисни (охиригача) зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِرَكْعَتَيْهِ قَبْلَ الصُّبْحِ : يُصَلِّي سِتًّا مَثْنَى مَثْنَى، وَيُوتِرُ بِخَمْسٍ لاَ يَقْعُدُ بَيْنَهُنَّ إِلاَّ فِي آخِرِهِنَّ .
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldingi ikki rakaatlari bilan birga oʻn uch rakaat oʻqir edilar: oltitasini ikki rakaatdan, ikki rakaatdan oʻqir, soʻng besh (rakaat) bilan vitr qilib, ularning orasida faqat oxirida oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдинги икки ракаатлари билан бирга ўн уч ракаат ўқир эдилар: олтитасини икки ракаатдан, икки ракаатдан ўқир, сўнг беш (ракаат) билан витр қилиб, уларнинг орасида фақат охирида ўтирар эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ : أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِرَكْعَتَىِ الْفَجْرِ .
Oisha (roziyallohu anho)ning xabar berishicha, Nabiy ﷺ kechasi bomdodning ikki rakaati bilan birga oʻn uch rakaat namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг хабар беришича, Набий ﷺ кечаси бомдоднинг икки ракаати билан бирга ўн уч ракаат намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَجَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ الْمُقْرِئَ، أَخْبَرَهُمَا عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الْعِشَاءَ، ثُمَّ صَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ قَائِمًا، وَرَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الأَذَانَيْنِ وَلَمْ يَكُنْ يَدَعُهُمَا . قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ فِي حَدِيثِهِ : وَرَكْعَتَيْنِ جَالِسًا بَيْنَ الأَذَانَيْنِ، زَادَ : جَالِسًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ xufton namozini oʻqir, soʻng tik turgan holatda sakkiz rakaat va ikki azon (bomdod azoni bilan iqomat) orasida ikki rakaat oʻqir, bu ikkisini hech qoldirmas edilar. Jaʼfar ibn Musofir oʻz hadisida: «ikki azon orasida oʻtirgan holatda ikki rakaat», deb «oʻtirgan holatda» soʻzini ziyoda qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини ўқир, сўнг тик турган ҳолатда саккиз ракаат ва икки азон (бомдод азони билан иқомат) орасида икки ракаат ўқир, бу иккисини ҳеч қолдирмас эдилар. Жаъфар ибн Мусофир ўз ҳадисида: «икки азон орасида ўтирган ҳолатда икки ракаат», деб «ўтирган ҳолатда» сўзини зиёда қилди.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، : أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَسَأَلَهَا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ . فَقَالَتْ : كَانَ يُصَلِّي ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنَ اللَّيْلِ، ثُمَّ إِنَّهُ صَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، وَتَرَكَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قُبِضَ صلى الله عليه وسلم حِينَ قُبِضَ وَهُوَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ تِسْعَ رَكَعَاتٍ، وَكَانَ آخِرُ صَلاَتِهِ مِنَ اللَّيْلِ الْوِتْرَ .
Asvad ibn Yazid (rahimahulloh) Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib, undan Rasululloh ﷺning kechasi oʻqigan namozlari haqida soʻradi. U: «U zot kechasi oʻn uch rakaat oʻqir edilar. Soʻngra oʻn bir rakaat oʻqiydigan boʻlib, ikki rakaatni tark etdilar. Soʻngra vafot etadigan vaqtlarida kechasi toʻqqiz rakaat oʻqir edilar. Kechasi oʻqigan namozlarining oxirgisi vitr (namozi) edi», — dedi.Асвад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ) Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб, ундан Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ўқиган намозлари ҳақида сўради. У: «У зот кечаси ўн уч ракаат ўқир эдилар. Сўнгра ўн бир ракаат ўқийдиган бўлиб, икки ракаатни тарк этдилар. Сўнгра вафот этадиган вақтларида кечаси тўққиз ракаат ўқир эдилар. Кечаси ўқиган намозларининг охиргиси витр (намози) эди», — деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " اكْلَفُوا مِنَ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ، فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا، وَإِنَّ أَحَبَّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهُ وَإِنْ قَلَّ " . وَكَانَ إِذَا عَمِلَ عَمَلاً أَثْبَتَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Amallardan kuchingiz yetadiganini oʻz zimmangizga oling. Zero, siz toliqmaguningizcha Alloh (savob berishdan) toliqmaydi. Albatta, Allohga eng suyukli amal — garchi oz boʻlsa-da, eng davomliysidir». U zot biror amalni qilsalar, uni (doimiy) sobit qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Амаллардан кучингиз етадиганини ўз зиммангизга олинг. Зеро, сиз толиқмагунингизча Аллоҳ (савоб беришдан) толиқмайди. Албатта, Аллоҳга энг суюкли амал — гарчи оз бўлса-да, энг давомлийсидир». У зот бирор амални қилсалар, уни (доимий) собит қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، : أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ إِلَى عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ فَجَاءَهُ فَقَالَ : " يَا عُثْمَانُ أَرَغِبْتَ عَنْ سُنَّتِي " . قَالَ : لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَكِنْ سُنَّتَكَ أَطْلُبُ . قَالَ : " فَإِنِّي أَنَامُ وَأُصَلِّي، وَأَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأَنْكِحُ النِّسَاءَ، فَاتَّقِ اللَّهَ يَا عُثْمَانُ، فَإِنَّ لأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِضَيْفِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، فَصُمْ وَأَفْطِرْ، وَصَلِّ وَنَمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Usmon ibn Mazʼun (roziyallohu anhu)ga (kishi) yuborib (chaqirtirdilar). U kelganida, (u zot): «Ey Usmon, mening sunnatimdan yuz oʻgirdingmi?» — dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, ey Rasululloh, balki men sizning sunnatingizni talab qilaman», — dedi. (U zot): «Men uxlayman ham, namoz oʻqiyman ham, roʻza tutaman ham, iftor qilaman ham, ayollarga uylanaman ham. Bas, Allohdan qoʻrqgin, ey Usmon. Zero, ahling (xotining)ning sening zimmangda haqqi bor, mehmoningning sening zimmangda haqqi bor, oʻzingning ham sening zimmangda haqqi bor. Bas, roʻza tutgin va iftor ham qilgin, namoz oʻqigin va uxlagin ham», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Усмон ибн Мазъун (розияллоҳу анҳу)га (киши) юбориб (чақиртирдилар). У келганида, (у зот): «Эй Усмон, менинг суннатимдан юз ўгирдингми?» — дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй Расулуллоҳ, балки мен сизнинг суннатингизни талаб қиламан», — деди. (У зот): «Мен ухлайман ҳам, намоз ўқийман ҳам, рўза тутаман ҳам, ифтор қиламан ҳам, аёлларга уйланаман ҳам. Бас, Аллоҳдан қўрқгин, эй Усмон. Зеро, аҳлинг (хотининг)нинг сенинг зиммангда ҳаққи бор, меҳмонингнинг сенинг зиммангда ҳаққи бор, ўзингнинг ҳам сенинг зиммангда ҳаққи бор. Бас, рўза тутгин ва ифтор ҳам қилгин, намоз ўқигин ва ухлагин ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ " قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ " . وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ .
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ masjidda namoz oʻqidilar, u zotning namozlariga (ergashib) bir necha kishi ham namoz oʻqidi. Soʻngra keyingi kechasi yana namoz oʻqidilar, shunda odamlar koʻpaydi. Soʻngra uchinchi kechasi (ham) toʻplandilar, ammo Rasululloh ﷺ ularning oldiga chiqmadilar. Tong otgach, u zot: «Sizlar qilgan ishni koʻrdim. Sizlarning oldingizga chiqishimdan meni faqat shu (namoz) sizlarga farz qilib qoʻyilishidan qoʻrqqanim toʻsdi, xolos», dedilar. Bu Ramazonda boʻlgan edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ масжидда намоз ўқидилар, у зотнинг намозларига (эргашиб) бир неча киши ҳам намоз ўқиди. Сўнгра кейинги кечаси яна намоз ўқидилар, шунда одамлар кўпайди. Сўнгра учинчи кечаси (ҳам) тўпландилар, аммо Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига чиқмадилар. Тонг отгач, у зот: «Сизлар қилган ишни кўрдим. Сизларнинг олдингизга чиқишимдан мени фақат шу (намоз) сизларга фарз қилиб қўйилишидан қўрққаним тўсди, холос», дедилар. Бу Рамазонда бўлган эди.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي الْمَسْجِدِ فِي رَمَضَانَ أَوْزَاعًا فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبْتُ لَهُ حَصِيرًا فَصَلَّى عَلَيْهِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَتْ فِيهِ قَالَ - تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - " أَيُّهَا النَّاسُ أَمَا وَاللَّهِ مَا بِتُّ لَيْلَتِي هَذِهِ بِحَمْدِ اللَّهِ غَافِلاً وَلاَ خَفِيَ عَلَىَّ مَكَانُكُمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Odamlar Ramazonda masjidda turli-tuman (alohida-alohida guruh boʻlib) namoz oʻqir edilar. Bas, Rasululloh ﷺ menga buyurdilar, men u zot uchun boʻyra toʻshadim, u zot uning ustida namoz oʻqidilar — (roviy) shu qissani (keltirdi). U (Oisha) bu haqda: U zot, yaʼni Nabiy ﷺ aytdilar: «Ey odamlar! Alloh nomi bilan qasamki, men bu kechamni Allohga hamd aytib, gʻofil holda oʻtkazmadim va sizlarning joyingiz ham menga mahfiy boʻlmadi (yashirin qolmadi)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Одамлар Рамазонда масжидда турли-туман (алоҳида-алоҳида гуруҳ бўлиб) намоз ўқир эдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ менга буюрдилар, мен у зот учун бўйра тўшадим, у зот унинг устида намоз ўқидилар — (ровий) шу қиссани (келтирди). У (Оиша) бу ҳақда: У зот, яъни Набий ﷺ айтдилар: «Эй одамлар! Аллоҳ номи билан қасамки, мен бу кечамни Аллоҳга ҳамд айтиб, ғофил ҳолда ўтказмадим ва сизларнинг жойингиз ҳам менга маҳфий бўлмади (яширин қолмади)», деди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَدَاوُدُ بْنُ أُمَيَّةَ، أَنَّ سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، - وَقَالَ دَاوُدُ عَنِ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ، - عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَأَبُو يَعْفُورٍ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (Ramazonning oxirgi) oʻn kechasi kirganda, kechani jonlantirar (ibodat bilan oʻtkazar), izorni mahkam bogʻlar (jiddiy kirishar) va ahli-oilasini (namozga) uygʻotar edilar. Abu Dovud aytdi: Abu Yaʼfurning ismi Abdurrahmon ibn Ubayd ibn Nistosdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (Рамазоннинг охирги) ўн кечаси кирганда, кечани жонлантирар (ибодат билан ўтказар), изорни маҳкам боғлар (жиддий киришар) ва аҳли-оиласини (намозга) уйғотар эдилар. Абу Довуд айтди: Абу Яъфурнинг исми Абдурраҳмон ибн Убайд ибн Нистосдир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ بِاللَّيْلِ يَقُولُ فِي السَّجْدَةِ مِرَارًا " سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ kechasi Qurʼon sajdasida sajda qilar edilar va sajdada bir necha bor: «Yuzim uni yaratgan, eshitishi va koʻrishini Oʻzining qudrati va kuchi bilan barpo qilgan Zotga sajda qildi», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ кечаси Қуръон саждасида сажда қилар эдилар ва саждада бир неча бор: «Юзим уни яратган, эшитиши ва кўришини Ўзининг қудрати ва кучи билан барпо қилган Зотга сажда қилди», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ بِأَىِّ شَىْءٍ كَانَ يُوتِرُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ وَفِي الثَّالِثَةِ بِـ { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ .
Abdulaziz ibn Jurayj (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ vitrni nima (qiroat) bilan oʻqir edilar?» deb soʻradim. Shunda u shu maʼnoni zikr qildi va dedi: «Uchinchi (rakaat)da {Qul huvallohu ahad} (Ixlos surasi) va muavvizatayn (Falaq va Nos suralari) bilan (oʻqir edilar)».Абдулазиз ибн Журайж (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ витрни нима (қироат) билан ўқир эдилар?» деб сўрадим. Шунда у шу маънони зикр қилди ва деди: «Учинчи (ракаат)да {Қул ҳуваллоҳу аҳад} (Ихлос сураси) ва муаввизатайн (Фалақ ва Нос суралари) билан (ўқир эдилар)».