حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ رُكَانَةَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening mana shu masjidimda oʻqilgan bir namoz Masjidul-Haromdan boʻlak masjidlarda oʻqilgan ming namozdan afzaldir», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг мана шу масжидимда ўқилган бир намоз Масжидул-Ҳаромдан бўлак масжидларда ўқилган минг намоздан афзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعٌ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «(Qarindoshlik rishtasini) uzguvchi jannatga kirmaydi», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «(Қариндошлик риштасини) узгувчи жаннатга кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ كَانَ الْمُطْعِمُ بْنُ عَدِيٍّ حَيًّا فَكَلَّمَنِي فِي هَؤُلَاءِ النَّتْنَى أَطْلَقْتُهُمْ يَعْنِي أُسَارَى بَدْرٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar Mutʼim ibn Adiy tirik boʻlib, mana shu palidlar haqida menga gapirganida, men ularni uning uchun ozod qilib yuborar edim», dedilar. Yaʼni Badr asirlarini (nazarda tutdilar).Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар Мутъим ибн Адий тирик бўлиб, мана шу палидлар ҳақида менга гапирганида, мен уларни унинг учун озод қилиб юборар эдим», дедилар. Яъни Бадр асирларини (назарда тутдилар).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِي أَسْمَاءً أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَنَا أَحْمَدُ وَأَنَا الْحَاشِرُ الَّذِي يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى قَدَمِي وَأَنَا الْمَاحِي الَّذِي يُمْحَى بِيَ الْكُفْرُ وَأَنَا الْعَاقِبُ وَالْعَاقِبُ الَّذِي لَيْسَ بَعْدَهُ نَبِيٌّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Menda bir necha ismlar bor: men Muhammadman, men Ahmadman, men al-Hoshirman — odamlar mening qadamim ostida mahshar qilinadi; men al-Mohiyman — men orqali kufr mahv etiladi; men al-Oqibman — al-Oqib shuki, undan keyin paygʻambar yoʻq».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Менда бир неча исмлар бор: мен Муҳаммадман, мен Аҳмадман, мен ал-Ҳоширман — одамлар менинг қадамим остида маҳшар қилинади; мен ал-Моҳийман — мен орқали куфр маҳв этилади; мен ал-Оқибман — ал-Оқиб шуки, ундан кейин пайғамбар йўқ».

قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ shom namozida Tur surasini oʻqiyotganlarini eshitgan.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ шом намозида Тур сурасини ўқиётганларини эшитган.

قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَاهُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ لَا تَمْنَعُنَّ أَحَدًا طَافَ بِهَذَا الْبَيْتِ أَوْ صَلَّى أَيَّ سَاعَةٍ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abdi Manof oʻgʻillari, bu Baytni tavof qilmoqchi yoki kecha yo kunduzning xohlagan soatida namoz oʻqimoqchi boʻlgan hech kimni toʻsmanglar», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абди Маноф ўғиллари, бу Байтни тавоф қилмоқчи ёки кеча ё кундузнинг хоҳлаган соатида намоз ўқимоқчи бўлган ҳеч кимни тўсманглар», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَضْلَلْتُ بَعِيرًا لِي بِعَرَفَةَ فَذَهَبْتُ أَطْلُبُهُ فَإِذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ قُلْتُ إِنَّ هَذَا مِنْ الْحُمْسِ مَا شَأْنُهُ هَاهُنَا وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ عَمْرٍو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ ذَهَبْتُ أَطْلُبُ بَعِيرًا لِي بِعَرَفَةَ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفًا قُلْتُ هَذَا مِنْ الْحُمْسِ مَا شَأْنُهُ هَاهُنَا

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) dedi: «Arafada tuyamni yoʻqotib qoʻydim va uni izlab bordim. Qarasam, Nabiy ﷺ (Arafada odamlar bilan birga) turgan ekanlar. Men: ‹Bu kishi Humsdan-ku, uning bu yerda nima ishi bor?› dedim». Sufyon bir marta shunday dedi: Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼimdan, u otasidan (rivoyat qildi). U dedi: «Arafada tuyamni izlab bordim va Rasululloh ﷺni (u yerda) turgan holda topdim. Men: ‹Bu Humsdan-ku, uning bu yerda nima ishi bor?› dedim».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) деди: «Арафада туямни йўқотиб қўйдим ва уни излаб бордим. Қарасам, Набий ﷺ (Арафада одамлар билан бирга) турган эканлар. Мен: ‹Бу киши Ҳумсдан-ку, унинг бу ерда нима иши бор?› дедим». Суфён бир марта шундай деди: Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъимдан, у отасидан (ривоят қилди). У деди: «Арафада туямни излаб бордим ва Расулуллоҳ ﷺни (у ерда) турган ҳолда топдим. Мен: ‹Бу Ҳумсдан-ку, унинг бу ерда нима иши бор?› дедим».

حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْخَيْفِ مِنْ مِنًى فَقَالَ نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا ثُمَّ أَدَّاهَا إِلَى مَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ لَا فِقْهَ لَهُ وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ ثَلَاثٌ لَا يَغِلُّ عَلَيْهِمْ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ إِخْلَاصُ الْعَمَلِ وَالنَّصِيحَةُ لِوَلِيِّ الْأَمْرِ وَلُزُومُ الْجَمَاعَةِ فَإِنَّ دَعْوَتَهُمْ تَكُونُ مِنْ وَرَائِهِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Minodagi Xayfda turib shunday dedilar: «Mening soʻzimni eshitib, uni anglab olgan, soʻng uni eshitmagan kishiga yetkazgan bandaning yuzini Alloh nurli qilsin. Zero, ilmni koʻtaruvchining baʼzisi oʻzi faqih boʻlmasligi mumkin, ilmni koʻtaruvchining baʼzisi esa uni oʻzidan koʻra faqihroq kishiga yetkazadi. Uch narsa borki, ularga nisbatan moʻmin bandaning qalbi xiyonat qilmaydi: amalni Alloh uchun xolis qilish, ish egasiga nasihat qilish va jamoatdan ajralmaslik. Zero, ularning daʼvati oʻz ortidagilarni qamrab oladi».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Минодаги Хайфда туриб шундай дедилар: «Менинг сўзимни эшитиб, уни англаб олган, сўнг уни эшитмаган кишига етказган банданинг юзини Аллоҳ нурли қилсин. Зеро, илмни кўтарувчининг баъзиси ўзи фақиҳ бўлмаслиги мумкин, илмни кўтарувчининг баъзиси эса уни ўзидан кўра фақиҳроқ кишига етказади. Уч нарса борки, уларга нисбатан мўмин банданинг қалби хиёнат қилмайди: амални Аллоҳ учун холис қилиш, иш эгасига насиҳат қилиш ва жамоатдан ажралмаслик. Зеро, уларнинг даъвати ўз ортидагиларни қамраб олади».

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مِسْعَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي التَّطَوُّعِ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا ثَلَاثَ مِرَارٍ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا ثَلَاثَ مِرَارٍ وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا ثَلَاثَ مِرَارٍ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْثِهِ وَنَفْخِهِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَمْزُهُ وَنَفْثُهُ وَنَفْخُهُ قَالَ أَمَّا هَمْزُهُ فَالْمُوتَةُ الَّتِي تَأْخُذُ ابْنَ آدَمَ وَأَمَّا نَفْخُهُ الْكِبْرُ وَنَفْثُهُ الشِّعْرُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ nafl namozda: «Allohu akbaru kabiron» (uch marta), «val-hamdu lillahi kasiron» (uch marta), «va subhanallohi bukratan va asilan» (uch marta), «Allohumma inniy aʼuzu bika minash-shaytonir-rojimi, min hamzihi va nafsihi va nafxihi» deb aytayotganlarini eshitdim. Men: «Ey Allohning Rasuli, uning hamzi, nafsi va nafxi nima?» dedim. U zot: «Hamzi — odam bolasini tutadigan moʻtadir; nafxi — kibr, nafsi esa sheʼrdir», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ нафл намозда: «Аллоҳу акбару кабирон» (уч марта), «вал-ҳамду лиллаҳи касирон» (уч марта), «ва субҳаналлоҳи букратан ва асилан» (уч марта), «Аллоҳумма инний аъузу бика минаш-шайтонир-рожими, мин ҳамзиҳи ва нафсиҳи ва нафхиҳи» деб айтаётганларини эшитдим. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг ҳамзи, нафси ва нафхи нима?» дедим. У зот: «Ҳамзи — одам боласини тутадиган мўтадир; нафхи — кибр, нафси эса шеърдир», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ عَنَزَةَ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْثِهِ وَنَفْخِهِ قَالَ قُلْتُ مَا هَمْزُهُ قَالَ فَذَكَرَ كَهَيْئَةِ الْمُوتَةِ يَعْنِي يَصْرَعُ قُلْتُ فَمَا نَفْخُهُ قَالَ الْكِبْرُ قُلْتُ فَمَا نَفْثُهُ قَالَ الشِّعْرُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Allohu akbaru kabiron, val-hamdu lillahi kasiron, va subhanallohi bukratan va asilan. Allohumma inniy aʼuzu bika minash-shaytonir-rojimi, min hamzihi va nafsihi va nafxihi», der edilar. (Roviy) dedi: Men: «Uning hamzi nima?» dedim. U zot moʻta holatiga oʻxshash narsani zikr qildilar, yaʼni tutqanoq tutishini. Men: «Nafxi-chi?» dedim. U zot: «Kibr», dedilar. Men: «Nafsi-chi?» dedim. U zot: «Sheʼr», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳу акбару кабирон, вал-ҳамду лиллаҳи касирон, ва субҳаналлоҳи букратан ва асилан. Аллоҳумма инний аъузу бика минаш-шайтонир-рожими, мин ҳамзиҳи ва нафсиҳи ва нафхиҳи», дер эдилар. (Ровий) деди: Мен: «Унинг ҳамзи нима?» дедим. У зот мўта ҳолатига ўхшаш нарсани зикр қилдилар, яъни тутқаноқ тутишини. Мен: «Нафхи-чи?» дедим. У зот: «Кибр», дедилар. Мен: «Нафси-чи?» дедим. У зот: «Шеър», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَلَمَّا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَهْمَ الْقُرْبَى مِنْ خَيْبَرَ بَيْنَ بَنِي هَاشِمٍ وَبَنِي الْمُطَّلِبِ جِئْتُ أَنَا وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو هَاشِمٍ لَا يُنْكَرُ فَضْلُهُمْ لِمَكَانِكَ الَّذِي وَصَفَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهِ مِنْهُمْ أَرَأَيْتَ إِخْوَانَنَا مِنْ بَنِي الْمُطَّلِبِ أَعْطَيْتَهُمْ وَتَرَكْتَنَا وَإِنَّمَا نَحْنُ وَهُمْ مِنْكَ بِمَنْزِلَةٍ وَاحِدَةٍ قَالَ إِنَّهُمْ لَمْ يُفَارِقُونِي فِي جَاهِلِيَّةٍ وَلَا إِسْلَامٍ وَإِنَّمَا هُمْ بَنُو هَاشِمٍ وَبَنُو الْمُطَّلِبِ شَيْءٌ وَاحِدٌ قَالَ ثُمَّ شَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Xaybardan (kelgan) zul-qurbo ulushini Banu Hoshim bilan Banul-Muttalib orasida taqsimlaganlarida, men va Usmon ibn Affon (u zotning huzurlariga) keldik va men: «Ey Allohning Rasuli, mana bular Banu Hoshim — Alloh azza va jalla sizni ular ichida qanday vasf qilgan boʻlsa, oʻsha oʻrningiz sababli ularning fazli inkor qilinmaydi. Ammo Banul-Muttalibdan boʻlgan birodarlarimizni ayting-chi: ularga berdingiz-u, bizni tark etdingiz, holbuki biz ham, ular ham sizga bir xil oʻrindamiz», dedim. U zot: «Ular johiliyatda ham, Islomda ham mendan ajralmaganlar. Banu Hoshim bilan Banul-Muttalib bir narsadir», dedilar va barmoqlarini bir-biriga chalishtirdilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Хайбардан (келган) зул-қурбо улушини Бану Ҳошим билан Банул-Мутталиб орасида тақсимлаганларида, мен ва Усмон ибн Аффон (у зотнинг ҳузурларига) келдик ва мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана булар Бану Ҳошим — Аллоҳ азза ва жалла сизни улар ичида қандай васф қилган бўлса, ўша ўрнингиз сабабли уларнинг фазли инкор қилинмайди. Аммо Банул-Мутталибдан бўлган биродарларимизни айтинг-чи: уларга бердингиз-у, бизни тарк этдингиз, ҳолбуки биз ҳам, улар ҳам сизга бир хил ўриндамиз», дедим. У зот: «Улар жоҳилиятда ҳам, Исломда ҳам мендан ажралмаганлар. Бану Ҳошим билан Банул-Мутталиб бир нарсадир», дедилар ва бармоқларини бир-бирига чалиштирдилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَزْهَرِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلْقُرَشِيِّ مِثْلَيْ قُوَّةِ الرَّجُلِ مِنْ غَيْرِ قُرَيْشٍفَقِيلَ لِلزُّهْرِيِّ مَا عَنَى بِذَلِكَ قَالَ نُبْلَ الرَّأْيِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qurayshlik kishida Qurayshdan boʻlmagan kishining kuchidan ikki barobar (kuch) bordir», dedilar. Zuhriydan: «Bu bilan nimani nazarda tutdilar?» deb soʻralganda, u: «Fikrning teranligini», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қурайшлик кишида Қурайшдан бўлмаган кишининг кучидан икки баробар (куч) бордир», дедилар. Зуҳрийдан: «Бу билан нимани назарда тутдилар?» деб сўралганда, у: «Фикрнинг теранлигини», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَابَيْهِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ عَطَاءٍ هَذَا يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ وَيَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنْ كَانَ لَكُمْ مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ فَلَأَعْرِفَنَّ مَا مَنَعْتُمْ أَحَدًا يَطُوفُ بِهَذَا الْبَيْتِ أَيَّ سَاعَةٍ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Bu ato eng yaxshisidir. Ey Abdi Manof oʻgʻillari, ey Abdulmuttalib oʻgʻillari! Agar bu ishdan sizlarga biror narsa (ixtiyor) boʻlsa, kecha yoki kunduzning qaysi soatida boʻlmasin, bu Baytni tavof qilayotgan biror kishini man qilganingizni bilmay qolay!»Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Бу ато энг яхшисидир. Эй Абди Маноф ўғиллари, эй Абдулмутталиб ўғиллари! Агар бу ишдан сизларга бирор нарса (ихтиёр) бўлса, кеча ёки кундузнинг қайси соатида бўлмасин, бу Байтни тавоф қилаётган бирор кишини ман қилганингизни билмай қолай!»

قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْبُلْدَانِ شَرٌّ قَالَ فَقَالَ لَا أَدْرِي فَلَمَّا أَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ يَا جِبْرِيلُ أَيُّ الْبُلْدَانِ شَرٌّ قَالَ لَا أَدْرِي حَتَّى أَسْأَلَ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَانْطَلَقَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام ثُمَّ مَكَثَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَمْكُثَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ سَأَلْتَنِي أَيُّ الْبُلْدَانِ شَرٌّ فَقُلْتُ لَا أَدْرِي وَإِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَيُّ الْبُلْدَانِ شَرٌّ فَقَالَ أَسْوَاقُهَا

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, qaysi yurtlar yomonroq?» dedi. U zot: «Bilmayman», dedilar. Jibril alayhissalom kelganida, u zot: «Ey Jibril, qaysi yurtlar yomonroq?» dedilar. U: «Robbim azza va jalladan soʻramagunimcha bilmayman», dedi. Soʻng Jibril alayhissalom ketdi va Alloh xohlagancha turdi, keyin kelib: «Ey Muhammad, sen mendan qaysi yurtlar yomonroq deb soʻragan eding, men esa: ‹Bilmayman› degan edim. Men Robbim azza va jalladan qaysi yurtlar yomonroq deb soʻradim, U: ‹Ularning bozorlari›, dedi», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси юртлар ёмонроқ?» деди. У зот: «Билмайман», дедилар. Жибрил алайҳиссалом келганида, у зот: «Эй Жибрил, қайси юртлар ёмонроқ?» дедилар. У: «Роббим азза ва жалладан сўрамагунимча билмайман», деди. Сўнг Жибрил алайҳиссалом кетди ва Аллоҳ хоҳлаганча турди, кейин келиб: «Эй Муҳаммад, сен мендан қайси юртлар ёмонроқ деб сўраган эдинг, мен эса: ‹Билмайман› деган эдим. Мен Роббим азза ва жалладан қайси юртлар ёмонроқ деб сўрадим, У: ‹Уларнинг бозорлари›, деди», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَنْزِلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِيَهُ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ حَتَّى يَطْلُعَ الْفَجْرُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jalla har kecha dunyo osmoniga tushadi va: ‹Soʻrovchi bormi — Men unga bersam? Magʻfirat soʻrovchi bormi — Men uni magʻfirat qilsam?› deydi, toki tong otguncha», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла ҳар кеча дунё осмонига тушади ва: ‹Сўровчи борми — Мен унга берсам? Мағфират сўровчи борми — Мен уни мағфират қилсам?› дейди, токи тонг отгунча», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَالَ مَنْ يَكْلَؤُنَا اللَّيْلَةَ لَا نَرْقُدُ عَنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَالَ بِلَالٌ أَنَا فَاسْتَقْبَلَ مَطْلَعَ الشَّمْسِ فَضُرِبَ عَلَى آذَانِهِمْ فَمَا أَيْقَظَهُمْ إِلَّا حَرُّ الشَّمْسِ فَقَامُوا فَأَدَّوْهَا ثُمَّ تَوَضَّئُوا فَأَذَّنَ بِلَالٌ فَصَلَّوْا الرَّكْعَتَيْنِ ثُمَّ صَلَّوْا الْفَجْرَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir safarda edilar. U zot: «Bu kecha kim bizni qoʻriqlaydi — bomdod namozidan uxlab qolmaylik?» dedilar. Bilol: «Men», dedi va quyosh chiqadigan tomonga yuzlandi. Ammo ularning qulogʻiga uyqu urildi va ularni quyoshning issigʻidan boʻlak hech narsa uygʻotmadi. Ular turib, uni ado qildilar: soʻng tahorat oldilar, Bilol azon aytdi, ular ikki rakaat (sunnat) oʻqidilar, keyin bomdodni oʻqidilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир сафарда эдилар. У зот: «Бу кеча ким бизни қўриқлайди — бомдод намозидан ухлаб қолмайлик?» дедилар. Билол: «Мен», деди ва қуёш чиқадиган томонга юзланди. Аммо уларнинг қулоғига уйқу урилди ва уларни қуёшнинг иссиғидан бўлак ҳеч нарса уйғотмади. Улар туриб, уни адо қилдилар: сўнг таҳорат олдилар, Билол азон айтди, улар икки ракаат (суннат) ўқидилар, кейин бомдодни ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَنْزِلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِيَهُ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo har kecha dunyo osmoniga tushadi va: ‹Soʻrovchi bormi — Men unga bersam? Magʻfirat soʻrovchi bormi — Men uni magʻfirat qilsam?› deydi», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло ҳар кеча дунё осмонига тушади ва: ‹Сўровчи борми — Мен унга берсам? Мағфират сўровчи борми — Мен уни мағфират қилсам?› дейди», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي وَحْشِيَّةَ وَقَالَ أَحَدُهُمَا جَعْفَرُ بْنُ إِيَاسٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَحْمَدُ وَالْحَاشِرُ وَالْمَاحِي وَالْخَاتِمُ وَالْعَاقِبُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Men Muhammad, Ahmad, al-Hoshir, al-Mohiy, al-Xotim va al-Oqibman», deb aytayotganlarini eshitdim.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мен Муҳаммад, Аҳмад, ал-Ҳошир, ал-Моҳий, ал-Хотим ва ал-Оқибман», деб айтаётганларини эшитдим.

قَالَ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَتَذَاكَرْنَا غُسْلَ الْجَنَابَةِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَنَا فَآخُذُ مِلْءَ كَفِّي ثَلَاثًا فَأَصُبُّ عَلَى رَأْسِي ثُمَّ أُفِيضُ بَعْدُ عَلَى سَائِرِ جَسَدِي

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlarida junublikdan gʻusl qilish haqida gaplashib qoldik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men esa hovuchimni toʻldirib uch marta olaman-da, boshimga quyaman, soʻngra tanamning qolgan qismiga (suv) quyaman», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларида жунубликдан ғусл қилиш ҳақида гаплашиб қолдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен эса ҳовучимни тўлдириб уч марта оламан-да, бошимга қуяман, сўнгра танамнинг қолган қисмига (сув) қуяман», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَانْشَقَّ الْقَمَرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَارَ فِرْقَتَيْنِ فِرْقَةً عَلَى هَذَا الْجَبَلِ وَفِرْقَةً عَلَى هَذَا الْجَبَلِ فَقَالُوا سَحَرَنَا مُحَمَّدٌ فَقَالُوا إِنْ كَانَ سَحَرَنَا فَإِنَّهُ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْحَرَ النَّاسَ كُلَّهُمْ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ davrlarida oy boʻlinib, ikki boʻlak boʻldi: bir boʻlagi manavi togʻ ustida, bir boʻlagi anavi togʻ ustida (turdi). Shunda (mushriklar): ‹Muhammad bizni sehrlab qoʻydi›, deyishdi. (Baʼzilari esa): ‹Agar u bizni sehrlagan boʻlsa ham, barcha odamlarni sehrlay olmaydi›, dedilar».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ даврларида ой бўлиниб, икки бўлак бўлди: бир бўлаги манави тоғ устида, бир бўлаги анави тоғ устида (турди). Шунда (мушриклар): ‹Муҳаммад бизни сеҳрлаб қўйди›, дейишди. (Баъзилари эса): ‹Агар у бизни сеҳрлаган бўлса ҳам, барча одамларни сеҳрлай олмайди›, дедилар».

قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ عَرَفَاتٍ مَوْقِفٌ وَارْفَعُوا عَنْ بَطْنِ عُرَنَةَ وَكُلُّ مُزْدَلِفَةَ مَوْقِفٌ وَارْفَعُوا عَنْ مُحَسِّرٍ وَكُلُّ فِجَاجِ مِنًى مَنْحَرٌ وَكُلُّ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ ذَبْحٌقَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ وَقَالَ كُلُّ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ ذَبْحٌ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Arafotning hammasi vuquf joyidir, (faqat) Urana vodiysidan yuqoriroqda turinglar. Muzdalifaning hammasi vuquf joyidir, (faqat) Muhassirdan yuqoriroqda turinglar. Minoning barcha yoʻllari qurbonlik soʻyish joyidir va tashriq kunlarining hammasi soʻyish (kuni)dir». Abul-Yamon aytdi: Bizga Said ibn Abdulaziz Sulaymon ibn Musodan, u Jubayr ibn Mutʼimdan, u Nabiy ﷺdan (rivoyat qildi) va shunga oʻxshashini zikr qildi hamda: «Tashriq kunlarining hammasi soʻyish (kuni)dir», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Арафотнинг ҳаммаси вуқуф жойидир, (фақат) Урана водийсидан юқорироқда туринглар. Муздалифанинг ҳаммаси вуқуф жойидир, (фақат) Муҳассирдан юқорироқда туринглар. Минонинг барча йўллари қурбонлик сўйиш жойидир ва ташриқ кунларининг ҳаммаси сўйиш (куни)дир». Абул-Ямон айтди: Бизга Саид ибн Абдулазиз Сулаймон ибн Мусодан, у Жубайр ибн Мутъимдан, у Набий ﷺдан (ривоят қилди) ва шунга ўхшашини зикр қилди ҳамда: «Ташриқ кунларининг ҳаммаси сўйиш (куни)дир», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَاهُ مَوْلَى آلِ حُجَيْرِ بْنِ أَبِي إِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ لَأَعْرِفَنَّ مَا مَنَعْتُمْ طَائِفًا يَطُوفُ بِهَذَا الْبَيْتِ سَاعَةً مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Ey Abdi Manof oʻgʻillari, bu Baytni kecha yoki kunduzning biror soatida tavof qilayotgan tavof qiluvchini man qilganingizni bilmay qolay!» deb aytayotganlarini eshitdim.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Эй Абди Маноф ўғиллари, бу Байтни кеча ёки кундузнинг бирор соатида тавоф қилаётган тавоф қилувчини ман қилганингизни билмай қолай!» деб айтаётганларини эшитдим.

قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ فَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ جُبَيْرٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ بِالْخَيْفِ نَضَّرَ اللَّهُ عَبْدًا سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا ثُمَّ أَدَّاهَا لِمَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ لَا فِقْهَ لَهُ وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ ثَلَاثٌ لَا يَغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ إِخْلَاصُ الْعَمَلِ وَطَاعَةُ ذَوِي الْأَمْرِ وَلُزُومُ الْجَمَاعَةِ فَإِنَّ دَعْوَتَهُمْ تَكُونُ مِنْ وَرَائِهِو عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو مَوْلَى الْمُطَّلِبِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ مِثْلَ حَدِيثِ ابْنِ شِهَابٍ لَمْ يَزِدْ وَلَمْ يَنْقُصْ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Minodagi Xayfda odamlarga xutba qilayotganlarida eshitdim, u zot shunday dedilar: «Mening soʻzimni eshitib, uni anglab olgan, soʻng uni eshitmagan kishiga yetkazgan bandaning yuzini Alloh nurli qilsin. Zero, ilmni koʻtaruvchining baʼzisi oʻzi faqih boʻlmasligi mumkin, ilmni koʻtaruvchining baʼzisi esa uni oʻzidan koʻra faqihroq kishiga yetkazadi. Uch narsa borki, ularga nisbatan moʻmin bandaning qalbi xiyonat qilmaydi: amalni Alloh uchun xolis qilish, ish egalariga itoat qilish va jamoatdan ajralmaslik. Zero, ularning daʼvati oʻz ortidagilarni qamrab oladi». Ibn Ishoqdan (yana rivoyat qilinadi): Menga Muttalibning mavlosi Amr ibn Abu Amr Abdurrahmon ibn al-Huvayrisdan, u Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼimdan, u otasidan Ibn Shihobning hadisi kabi — ziyoda ham qilmay, kamaytirmay ham — (rivoyat qildi).Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Минодаги Хайфда одамларга хутба қилаётганларида эшитдим, у зот шундай дедилар: «Менинг сўзимни эшитиб, уни англаб олган, сўнг уни эшитмаган кишига етказган банданинг юзини Аллоҳ нурли қилсин. Зеро, илмни кўтарувчининг баъзиси ўзи фақиҳ бўлмаслиги мумкин, илмни кўтарувчининг баъзиси эса уни ўзидан кўра фақиҳроқ кишига етказади. Уч нарса борки, уларга нисбатан мўмин банданинг қалби хиёнат қилмайди: амални Аллоҳ учун холис қилиш, иш эгаларига итоат қилиш ва жамоатдан ажралмаслик. Зеро, уларнинг даъвати ўз ортидагиларни қамраб олади». Ибн Ишоқдан (яна ривоят қилинади): Менга Мутталибнинг мавлоси Амр ибн Абу Амр Абдурраҳмон ибн ал-Ҳувайрисдан, у Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъимдан, у отасидан Ибн Шиҳобнинг ҳадиси каби — зиёда ҳам қилмай, камайтирмай ҳам — (ривоят қилди).

قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَّ أَبَاهُ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُأَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَلَّمَتْهُ فِي شَيْءٍ فَأَمَرَهَا بِأَمْرٍ فَقَالَتْ أَرَأَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَمْ أَجِدْكَ قَالَ إِنْ لَمْ تَجِدِينِي فَأْتِي أَبَا بَكْرٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Rasululloh ﷺning oldilariga keldi va u zotga bir narsa haqida gapirdi. U zot unga bir ish haqida buyruq berdilar. Ayol: «Ey Allohning Rasuli, agar Sizni topa olmasam, nima deysiz?» dedi. U zot: «Agar meni topa olmasang, Abu Bakrning oldiga bor», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир аёл Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди ва у зотга бир нарса ҳақида гапирди. У зот унга бир иш ҳақида буйруқ бердилар. Аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар Сизни топа олмасам, нима дейсиз?» деди. У зот: «Агар мени топа олмасанг, Абу Бакрнинг олдига бор», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ أَنَّهُبَيْنَا هُوَ يَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ النَّاسُ مُقْبِلًا مِنْ حُنَيْنٍ عَلِقَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَعْرَابُ يَسْأَلُونَهُ حَتَّى اضْطَرُّوهُ إِلَى سَمُرَةٍ فَخَطِفَتْ رِدَاءَهُ فَوَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ أَعْطُونِي رِدَائِي فَلَوْ كَانَ عَدَدُ هَذِهِ الْعِضَاهِ نَعَمًا لَقَسَمْتُهُ ثُمَّ لَا تَجِدُونِي بَخِيلًا وَلَا كَذَّابًا وَلَا جَبَانًا

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Allohning Rasuli ﷺ bilan birga — odamlar ham u zot bilan birga — Hunayndan qaytayotganlarida, badaviylar Allohning Rasuli ﷺdan tilanib, u zotni shu qadar oʻrab olishdiki, oxiri u zotni bir Samura daraxti tomon (borishga) majbur qildilar va uning ridosini tortib olishdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ toʻxtab: «Ridomni menga bering. Agar mana shu tikanli daraxtlar sonicha tuyam boʻlganida, men ularni albatta taqsimlagan boʻlardim; soʻng sizlar meni baxil, yolgʻonchi yoki qoʻrqoq deb topmagan boʻlardingiz», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга — одамлар ҳам у зот билан бирга — Ҳунайндан қайтаётганларида, бадавийлар Аллоҳнинг Расули ﷺдан тиланиб, у зотни шу қадар ўраб олишдики, охири у зотни бир Самура дарахти томон (боришга) мажбур қилдилар ва унинг ридосини тортиб олишди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ тўхтаб: «Ридомни менга беринг. Агар мана шу тиканли дарахтлар сонича туям бўлганида, мен уларни албатта тақсимлаган бўлардим; сўнг сизлар мени бахил, ёлғончи ёки қўрқоқ деб топмаган бўлардингиз», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ عَمِّهِ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ جُبَيْرٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَوَاقِفٌ عَلَى بَعِيرٍ لَهُ بِعَرَفَاتٍ مَعَ النَّاسِ حَتَّى يَدْفَعَ مَعَهُمْ مِنْهَا تَوْفِيقًا مِنْ اللَّهِ لَهُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) dedi: «Men Rasululloh ﷺni u zotga (vahiy) nozil qilinishidan oldin koʻrganman: u zot Arafotda oʻz tuyalari ustida odamlar bilan birga turgan va Allohning tavfiqi bilan ular bilan birga u yerdan qaytgan edilar».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни у зотга (ваҳий) нозил қилинишидан олдин кўрганман: у зот Арафотда ўз туялари устида одамлар билан бирга турган ва Аллоҳнинг тавфиқи билан улар билан бирга у ердан қайтган эдилар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ أَبِي ذُبَابٍ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ أَتَاكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ كَقِطَعِ السَّحَابِ خَيْرُ أَهْلِ الْأَرْضِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ عِنْدَهُ وَمِنَّا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَلِمَةً خَفِيَّةً إِلَّا أَنْتُمْ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ boshlarini osmonga koʻtardilar va: «Sizlarning oldingizga Yaman ahli bulut parchalari kabi keldi; ular yer ahlining eng yaxshisidir», dedilar. Huzurlaridagi kishilardan biri: «Bizdan ham (yaxshiroqmi), ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot sekingina: «Sizlardan boʻlak», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бошларини осмонга кўтардилар ва: «Сизларнинг олдингизга Яман аҳли булут парчалари каби келди; улар ер аҳлининг энг яхшисидир», дедилар. Ҳузурларидаги кишилардан бири: «Биздан ҳам (яхшироқми), эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот секингина: «Сизлардан бўлак», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ سَالِمٍ أَخْبَرَنِي عَنْ رَجُلٍ سَمَّاهُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أُرَاهُ قَدْ سَمِعَهُ مِنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُ لَيْسَ لَنَا أُجُورٌ بِمَكَّةَ قَالَ فَأَحْسَبُهُ قَالَ كَذَبُوا لَتَأْتِيَنَّكُمْ أُجُورُكُمْ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي جُحْرِ ثَعْلَبٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, odamlar Makkada bizga ajrlar yoʻq, deb daʼvo qilishmoqda», dedim. (Roviy) dedi: Oʻylashimcha, u zot: «Yolgʻon aytishibdi. Sizlar tulkining inida boʻlsangiz ham, ajrlaringiz albatta sizlarga keladi», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамлар Маккада бизга ажрлар йўқ, деб даъво қилишмоқда», дедим. (Ровий) деди: Ўйлашимча, у зот: «Ёлғон айтишибди. Сизлар тулкининг инида бўлсангиз ҳам, ажрларингиз албатта сизларга келади», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا ثَلَاثًا الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا ثَلَاثًا سُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا ثَلَاثًا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْثِهِ وَنَفْخِهِقَالَ حُصَيْنٌ هَمْزُهُ الْمُوتَةُ الَّتِي تَأْخُذُ صَاحِبَ الْمَسِّ وَنَفْثُهُ الشِّعْرُ وَنَفْخُهُ الْكِبْرُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida: «Allohu akbaru kabiron» (uch marta), «al-hamdu lillahi kasiron» (uch marta), «subhanallohi bukratan va asilan» (uch marta), «Allohumma inniy aʼuzu bika minash-shaytoni, min hamzihi va nafsihi va nafxihi», deb aytayotganlarini eshitdim. Husayn dedi: Uning hamzi — jin urgan kishini tutadigan moʻtadir; nafsi — sheʼr, nafxi esa kibrdir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида: «Аллоҳу акбару кабирон» (уч марта), «ал-ҳамду лиллаҳи касирон» (уч марта), «субҳаналлоҳи букратан ва асилан» (уч марта), «Аллоҳумма инний аъузу бика минаш-шайтони, мин ҳамзиҳи ва нафсиҳи ва нафхиҳи», деб айтаётганларини эшитдим. Ҳусайн деди: Унинг ҳамзи — жин урган кишини тутадиган мўтадир; нафси — шеър, нафхи эса кибрдир.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ زَكَرِيَّا عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حِلْفَ فِي الْإِسْلَامِ وَأَيُّمَا حِلْفٍ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ إِلَّا شِدَّةً

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islomda hilf (ittifoq) yoʻq. Johiliyatda boʻlgan har qanday hilfni esa Islom faqat mustahkamroq qildi», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исломда ҳилф (иттифоқ) йўқ. Жоҳилиятда бўлган ҳар қандай ҳилфни эса Ислом фақат мустаҳкамроқ қилди», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ بَعْضَ إِخْوَتِي عَنْ أَبِي عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّهُأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي فِدَاءِ بَدْرٍ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فِي فِدَاءِ الْمُشْرِكِينَ وَمَا أَسْلَمَ يَوْمَئِذٍ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ فَقَرَأَ بِالطُّورِ فَكَأَنَّمَا صُدِعَ عَنْ قَلْبِي حِينَ سَمِعْتُ الْقُرْآنَ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فَكَأَنَّمَا صُدِعَ قَلْبِي حَيْثُ سَمِعْتُ الْقُرْآنَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Badr (asirlarining) fidyasi haqida Rasululloh ﷺning oldilariga kelgan — Ibn Jaʼfar: «mushriklarning fidyasi haqida», dedi — va oʻsha kunda hali musulmon boʻlmagan edi. U dedi: «Masjidga kirdim, Rasululloh ﷺ shom namozini oʻqiyotgan va Tur surasini qiroat qilayotgan edilar. Qurʼonni eshitganimda, goʻyo qalbim yorilib ketgandek boʻldi». Ibn Jaʼfar: «Qurʼonni eshitgan joyimda goʻyo qalbim yorildi», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Бадр (асирларининг) фидяси ҳақида Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келган — Ибн Жаъфар: «мушрикларнинг фидяси ҳақида», деди — ва ўша кунда ҳали мусулмон бўлмаган эди. У деди: «Масжидга кирдим, Расулуллоҳ ﷺ шом намозини ўқиётган ва Тур сурасини қироат қилаётган эдилар. Қуръонни эшитганимда, гўё қалбим ёрилиб кетгандек бўлди». Ибн Жаъфар: «Қуръонни эшитган жойимда гўё қалбим ёрилди», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ حَدَّثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعٌ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning: «(Qarindoshlik rishtasini) uzguvchi jannatga kirmaydi», deb aytayotganlarini eshitgan.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг: «(Қариндошлик риштасини) узгувчи жаннатга кирмайди», деб айтаётганларини эшитган.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّهُ لَيْسَ لَنَا أَجْرٌ بِمَكَّةَ قَالَ لَتَأْتِيَنَّكُمْ أُجُورُكُمْ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي جُحْرِ ثَعْلَبٍ قَالَ فَأَصْغَى إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْسِهِ فَقَالَ إِنَّ فِي أَصْحَابِي مُنَافِقِينَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, ular Makkada bizga ajr yoʻq, deb daʼvo qilishmoqda», dedim. U zot: «Sizlar tulkining inida boʻlsangiz ham, ajrlaringiz albatta sizlarga keladi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ menga boshlarini egib: «Albatta, ashoblarim ichida munofiqlar bor», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар Маккада бизга ажр йўқ, деб даъво қилишмоқда», дедим. У зот: «Сизлар тулкининг инида бўлсангиз ҳам, ажрларингиз албатта сизларга келади», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ менга бошларини эгиб: «Албатта, ашобларим ичида мунофиқлар бор», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي فِدَاءِ أَهْلِ بَدْرٍ فَقَامَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ صَلَاةَ الْمَغْرِبِ فَقَرَأَ بِالطُّورِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Badr ahlining fidyasi haqida Rasululloh ﷺning oldilariga keldim. U zot turib, odamlarga shom namozini oʻqib berdilar va Tur surasini qiroat qildilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Бадр аҳлининг фидяси ҳақида Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келдим. У зот туриб, одамларга шом намозини ўқиб бердилар ва Тур сурасини қироат қилдилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَزْهَرِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِلْقُرَشِيِّ مِثْلَيْ قُوَّةِ الرَّجُلِ مِنْ غَيْرِ قُرَيْشٍفَقِيلَ لِلزُّهْرِيِّ مَا يَعْنِي بِذَلِكَ قَالَ نُبْلَ الرَّأْيِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qurayshlik kishida Qurayshdan boʻlmagan kishining kuchidan ikki barobar (kuch) bordir», dedilar. Zuhriydan: «Bu bilan nima nazarda tutiladi?» deb soʻralganda, u: «Fikrning teranligini», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қурайшлик кишида Қурайшдан бўлмаган кишининг кучидан икки баробар (куч) бордир», дедилар. Зуҳрийдан: «Бу билан нима назарда тутилади?» деб сўралганда, у: «Фикрнинг теранлигини», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْأَلُهُ شَيْئًا فَقَالَ لَهَا ارْجِعِي إِلَيَّ فَقَالَتْ فَإِنْ رَجَعْتُ فَلَمْ أَجِدْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُعَرِّضُ بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ رَجَعْتِ فَلَمْ تَجِدِينِي فَالْقَيْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Nabiy ﷺning oldilariga kelib, u zotdan bir narsa soʻradi. U zot unga: «Menga (yana) qaytib kel», dedilar. Ayol: «Agar qaytib kelsam-u, Sizni topa olmasam-chi, ey Allohning Rasuli?» dedi — u oʻlimni ishora qilayotgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Agar qaytib kelsang-u, meni topa olmasang, Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning oldiga bor», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир аёл Набий ﷺнинг олдиларига келиб, у зотдан бир нарса сўради. У зот унга: «Менга (яна) қайтиб кел», дедилар. Аёл: «Агар қайтиб келсам-у, Сизни топа олмасам-чи, эй Аллоҳнинг Расули?» деди — у ўлимни ишора қилаётган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Агар қайтиб келсанг-у, мени топа олмасанг, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бор», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ حَدَّثَنَا جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَقْسِمْ لِعَبْدِ شَمْسٍ وَلَا لِبَنِي نَوْفَلٍ مِنْ الْخُمُسِ شَيْئًا كَمَا كَانَ يَقْسِمُ لِبَنِي هَاشِمٍ وَبَنِي الْمُطَّلِبِوَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يَقْسِمُ الْخُمُسَ نَحْوَ قَسْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يُعْطِي قُرْبَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِيهِمْ وَكَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُعْطِيهِمْ وَعُثْمَانُ مِنْ بَعْدِهِ مِنْهُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Banu Hoshim va Banul-Muttalibga taqsimlagandek, Abdi Shamsga ham, Banu Navfalga ham xumsdan hech narsa taqsimlamadilar. Abu Bakr esa xumsni Rasululloh ﷺning taqsimlaganlariga oʻxshatib taqsimlar edi, faqat u Rasululloh ﷺ ularga berganlaridek, Rasululloh ﷺning qarindoshlariga bermas edi. Umar (roziyallohu anhu) ularga berar edi, undan keyin Usmon ham (undan) berar edi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бану Ҳошим ва Банул-Мутталибга тақсимлагандек, Абди Шамсга ҳам, Бану Навфалга ҳам хумсдан ҳеч нарса тақсимламадилар. Абу Бакр эса хумсни Расулуллоҳ ﷺнинг тақсимлаганларига ўхшатиб тақсимлар эди, фақат у Расулуллоҳ ﷺ уларга берганларидек, Расулуллоҳ ﷺнинг қариндошларига бермас эди. Умар (розияллоҳу анҳу) уларга берар эди, ундан кейин Усмон ҳам (ундан) берар эди.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ قَالَ سَمِعْتُ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَأَعْرِفَنَّ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ مَا مَنَعْتُمْ طَائِفًا يَطُوفُ بِهَذَا الْبَيْتِ سَاعَةً مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Ey Abdi Manof oʻgʻillari, bu Baytni kecha yoki kunduzning biror soatida tavof qilayotgan tavof qiluvchini man qilganingizni bilmay qolay!» deb aytayotganlarini eshitdim.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Эй Абди Маноф ўғиллари, бу Байтни кеча ёки кундузнинг бирор соатида тавоф қилаётган тавоф қилувчини ман қилганингизни билмай қолай!» деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي وَحْشِيَّةَ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَحْمَدُ وَالْحَاشِرُ وَالْمَاحِي وَالْخَاتِمُ وَالْعَاقِبُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning: «Men Muhammad, Ahmad, al-Hoshir, al-Mohiy, al-Xotim va al-Oqibman», deb aytayotganlarini eshitgan.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мен Муҳаммад, Аҳмад, ал-Ҳошир, ал-Моҳий, ал-Хотим ва ал-Оқибман», деб айтаётганларини эшитган.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ لِي أَسْمَاءً أَنَا أَحْمَدُ وَأَنَا مُحَمَّدٌ وَأَنَا الْمَاحِي الَّذِي يَمْحُو اللَّهُ بِي الْكُفْرَ وَأَنَا الْحَاشِرُ الَّذِي يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى قَدَمِي وَأَنَا الْعَاقِبُقَالَ مَعْمَرٌ قُلْتُ لِلزُّهْرِيِّ مَا الْعَاقِبُ قَالَ الَّذِي لَيْسَ بَعْدَهُ نَبِيٌّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Menda bir necha ismlar bor: men Ahmadman, men Muhammadman, men al-Mohiyman — Alloh men orqali kufrni mahv etadi; men al-Hoshirman — odamlar mening qadamim ostida mahshar qilinadi; men al-Oqibman». Maʼmar aytdi: Men Zuhriydan: «al-Oqib nima?» deb soʻradim. U: «Undan keyin paygʻambar boʻlmagan zotdir», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Менда бир неча исмлар бор: мен Аҳмадман, мен Муҳаммадман, мен ал-Моҳийман — Аллоҳ мен орқали куфрни маҳв этади; мен ал-Ҳоширман — одамлар менинг қадамим остида маҳшар қилинади; мен ал-Оқибман». Маъмар айтди: Мен Зуҳрийдан: «ал-Оқиб нима?» деб сўрадим. У: «Ундан кейин пайғамбар бўлмаган зотдир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعٌ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺning: «(Qarindoshlik rishtasini) uzguvchi jannatga kirmaydi», deb aytayotganlarini eshitdim.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺнинг: «(Қариндошлик риштасини) узгувчи жаннатга кирмайди», деб айтаётганларини эшитдим.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ وَكَانَ جَاءَ فِي فِدَاءِ الْأُسَارَى يَوْمَ بَدْرٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan — u Badr kuni asirlarning fidyasi haqida kelgan edi — rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning shom namozida Tur surasini oʻqiyotganlarini eshitdim.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан — у Бадр куни асирларнинг фидяси ҳақида келган эди — ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шом намозида Тур сурасини ўқиётганларини эшитдим.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَابَاهُ يُخْبِرُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ عَطَاءِ هَدَايَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ إِنْ كَانَ إِلَيْكُمْ مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ فَلَأَعْرِفَنَّ مَا مَنَعْتُمْ أَحَدًا يُصَلِّي عِنْدَ هَذَا الْبَيْتِ أَيَّ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ أَنْ يَطُوفَ بِهَذَا الْبَيْتِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan — Banu Abdulmuttalibga hadyalar berilgan payt haqida — rivoyat qilinadi: «Ey Abdi Manof oʻgʻillari! Agar bu ishdan sizlarga biror narsa (ixtiyor) boʻlsa, kecha yoki kunduzning xohlagan soatida bu Bayt yonida namoz oʻqiyotgan hech kimni man qilganingizni bilmay qolay!» Ibn Bakr esa: «bu Baytni tavof qilishini», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан — Бану Абдулмутталибга ҳадялар берилган пайт ҳақида — ривоят қилинади: «Эй Абди Маноф ўғиллари! Агар бу ишдан сизларга бирор нарса (ихтиёр) бўлса, кеча ёки кундузнинг хоҳлаган соатида бу Байт ёнида намоз ўқиётган ҳеч кимни ман қилганингизни билмай қолай!» Ибн Бакр эса: «бу Байтни тавоф қилишини», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ أَبَاهُ أَخْبَرَهُبَيْنَا هُوَ يَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ نَاسٌ مَقْفَلَهُ مِنْ حُنَيْنٍ عَلِقَهُ الْأَعْرَابُ يَسْأَلُونَهُ فَاضْطَرُّوهُ إِلَى سَمُرَةٍ فَخَطِفَتْ رِدَاءَهُ وَهُوَ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَوَقَفَ فَقَالَ رُدُّوا عَلَيَّ رِدَائِي أَتَخْشَوْنَ عَلَيَّ الْبُخْلَ فَلَوْ كَانَ عَدَدُ هَذِهِ الْعِضَاهِ نَعَمًا لَقَسَمْتُهُ بَيْنَكُمْ ثُمَّ لَا تَجِدُونِي بَخِيلًا وَلَا جَبَانًا وَلَا كَذَّابًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ أَخْطَأَ مَعْمَرٌ فِي نَسَبِ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو وَهُوَ عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) oʻgʻliga xabar berdiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga — odamlar ham u zot bilan birga — Hunayndan qaytayotganlarida, badaviylar u zotdan tilanib, u zotni oʻrab olishdi va bir Samura daraxti tomon (borishga) majbur qilishdi; u zot ulovlari ustida ekanlar, ridolari tortib olindi. Shunda u zot toʻxtab: «Ridomni menga qaytaringlar. Nahotki mendan baxillik qilishimdan qoʻrqsangiz? Agar mana shu tikanli daraxtlar sonicha tuyam boʻlganida, men ularni albatta sizlar orasida taqsimlagan boʻlardim; soʻng sizlar meni baxil, qoʻrqoq yoki yolgʻonchi deb topmagan boʻlardingiz», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Maʼmar Umar ibn Muhammad ibn Amrning nasabida xato qildi; u — Umar ibn Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼimdir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) ўғлига хабар бердики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга — одамлар ҳам у зот билан бирга — Ҳунайндан қайтаётганларида, бадавийлар у зотдан тиланиб, у зотни ўраб олишди ва бир Самура дарахти томон (боришга) мажбур қилишди; у зот уловлари устида эканлар, ридолари тортиб олинди. Шунда у зот тўхтаб: «Ридомни менга қайтаринглар. Наҳотки мендан бахиллик қилишимдан қўрқсангиз? Агар мана шу тиканли дарахтлар сонича туям бўлганида, мен уларни албатта сизлар орасида тақсимлаган бўлардим; сўнг сизлар мени бахил, қўрқоқ ёки ёлғончи деб топмаган бўлардингиз», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Маъмар Умар ибн Муҳаммад ибн Амрнинг насабида хато қилди; у — Умар ибн Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъимдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَأَضْلَلْتُ جَمَلًا لِي يَوْمَ عَرَفَةَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى عَرَفَةَ أَبْتَغِيهِ فَإِذَا أَنَا بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ فِي النَّاسِ بِعَرَفَةَ عَلَى بَعِيرِهِ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ وَذَلِكَ بَعْدَمَا أُنْزِلَ عَلَيْهِقَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ أَنَّهُ بَيْنَا هُوَ يَسِيرُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ يَعْنِي نَحْوَ حَدِيثِ مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ أَنَّهُ بَيْنَا هُوَ يَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقْفَلَهُ مِنْ حُنَيْنٍ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: «Arafa kuni tuyamni yoʻqotib qoʻydim va uni izlab Arafaga bordim. Qarasam, Muhammad ﷺ Arafa kechqurunida tuyalari ustida odamlar orasida Arafada turgan ekanlar. Bu esa u zotga (vahiy) nozil qilinganidan keyin edi». Abul-Yamon aytdi: Bizga Shuʼayb Zuhriydan xabar berdi; u dedi: Menga Umar ibn Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼim xabar berdiki, Muhammad ibn Jubayr aytdi: Menga Jubayr ibn Mutʼim xabar berdiki, u Nabiy ﷺ bilan birga ketayotgan edi — va hadisni zikr qildi, yaʼni Maʼmarning hadisiga oʻxshash. Yaʼqub aytdi: Bizga Ibn Shihobning jiyani amakisidan (rivoyat qilib) aytdi: Menga Umar ibn Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼim xabar berdiki, Muhammad ibn Jubayr aytdi: Menga Jubayr ibn Mutʼim xabar berdiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga Hunayndan qaytayotgan edi — va uning maʼnosini zikr qildi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: «Арафа куни туямни йўқотиб қўйдим ва уни излаб Арафага бордим. Қарасам, Муҳаммад ﷺ Арафа кечқурунида туялари устида одамлар орасида Арафада турган эканлар. Бу эса у зотга (ваҳий) нозил қилинганидан кейин эди». Абул-Ямон айтди: Бизга Шуъайб Зуҳрийдан хабар берди; у деди: Менга Умар ибн Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим хабар бердики, Муҳаммад ибн Жубайр айтди: Менга Жубайр ибн Мутъим хабар бердики, у Набий ﷺ билан бирга кетаётган эди — ва ҳадисни зикр қилди, яъни Маъмарнинг ҳадисига ўхшаш. Яъқуб айтди: Бизга Ибн Шиҳобнинг жияни амакисидан (ривоят қилиб) айтди: Менга Умар ибн Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим хабар бердики, Муҳаммад ибн Жубайр айтди: Менга Жубайр ибн Мутъим хабар бердики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳунайндан қайтаётган эди — ва унинг маъносини зикр қилди.

قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَبَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطَرِيقِ مَكَّةَ إِذْ قَالَ يَطْلُعُ عَلَيْكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ كَأَنَّهُمْ السَّحَابُ هُمْ خِيَارُ مَنْ فِي الْأَرْضِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَلَا نَحْنُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَسَكَتَ قَالَ وَلَا نَحْنُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَسَكَتَ قَالَ وَلَا نَحْنُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ كَلِمَةً ضَعِيفَةً إِلَّا أَنْتُمْ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Makka yoʻlida ketayotgan edik. Shunda u zot: «Sizlarning oldingizga Yaman ahli goʻyo bulutdek chiqib keladi; ular yerdagi kishilarning eng yaxshilaridir», dedilar. Ansorlardan bir kishi: «Bizdan ham (yaxshiroqmi), ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot sukut qildilar. U yana: «Bizdan ham (yaxshiroqmi), ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot yana sukut qildilar. U yana: «Bizdan ham (yaxshiroqmi), ey Allohning Rasuli?» dedi. Uchinchisida u zot sekingina: «Sizlardan boʻlak», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Макка йўлида кетаётган эдик. Шунда у зот: «Сизларнинг олдингизга Яман аҳли гўё булутдек чиқиб келади; улар ердаги кишиларнинг энг яхшиларидир», дедилар. Ансорлардан бир киши: «Биздан ҳам (яхшироқми), эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот сукут қилдилар. У яна: «Биздан ҳам (яхшироқми), эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот яна сукут қилдилар. У яна: «Биздан ҳам (яхшироқми), эй Аллоҳнинг Расули?» деди. Учинчисида у зот секингина: «Сизлардан бўлак», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعُ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَتَذَاكَرْنَا الْغُسْلَ مِنْ الْجَنَابَةِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَأُفِيضُ عَلَى رَأْسِي ثَلَاثًا وَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ذُكِرَتْ الْجَنَابَةُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَآخُذُ بِكَفِّي ثَلَاثًا فَأُفِيضُ عَلَى رَأْسِي

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlarida junublikdan gʻusl qilish haqida gaplashib qoldik. Shunda u zot: «Men esa boshimga uch marta (suv) quyaman», dedilar. Abdurrahmon esa shunday dedi: Nabiy ﷺning huzurlarida junublik zikr qilindi. Shunda u zot: «Men esa hovuchim bilan uch marta olib, boshimga quyaman», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларида жунубликдан ғусл қилиш ҳақида гаплашиб қолдик. Шунда у зот: «Мен эса бошимга уч марта (сув) қуяман», дедилар. Абдурраҳмон эса шундай деди: Набий ﷺнинг ҳузурларида жунублик зикр қилинди. Шунда у зот: «Мен эса ҳовучим билан уч марта олиб, бошимга қуяман», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا النُّعْمَانُ بْنُ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ إِنْسَانًا لَا أَحْفَظُ اسْمَهُ يُحَدِّثُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُنَاسًا يَزْعُمُونَ أَنَّهُ لَيْسَتْ لَنَا أُجُورٌ بِمَكَّةَ قَالَ لَتَأْتِيَنَّكُمْ أُجُورُكُمْ وَلَوْ كَانَ أَحَدُكُمْ فِي جُحْرِ ثَعْلَبٍ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, baʼzi odamlar Makkada bizga ajrlar yoʻq, deb daʼvo qilishmoqda», dedim. U zot: «Birortangiz tulkining inida boʻlsangiz ham, ajrlaringiz albatta sizlarga keladi», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, баъзи одамлар Маккада бизга ажрлар йўқ, деб даъво қилишмоқда», дедим. У зот: «Бирортангиз тулкининг инида бўлсангиз ҳам, ажрларингиз албатта сизларга келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ قَالَ حَدَّثَنِي جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍأَنَّهُ جَاءَ وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ يُكَلِّمَانِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا قَسَمَ مِنْ خُمُسِ حُنَيْنٍ بَيْنَ بَنِي هَاشِمٍ وَبَنِي الْمُطَّلِبِ فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَسَمْتَ لِإِخْوَانِنَا بَنِي الْمُطَّلِبِ وَبَنِي عَبْدِ مَنَافٍ وَلَمْ تُعْطِنَا شَيْئًا وَقَرَابَتُنَا مِثْلُ قَرَابَتِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا أَرَى هَاشِمًا وَالْمُطَّلِبَ شَيْئًا وَاحِدًا قَالَ جُبَيْرٌ وَلَمْ يَقْسِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِبَنِي عَبْدِ شَمْسٍ وَلَا لِبَنِي نَوْفَلٍ مِنْ ذَلِكَ الْخُمُسِ كَمَا قَسَمَ لِبَنِي هَاشِمٍ وَبَنِي الْمُطَّلِبِ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdiki, u va Usmon ibn Affon Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, u zot Hunayn xumsidan Banu Hoshim bilan Banul-Muttalib orasida taqsimlagan narsa haqida gaplashdilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, birodarlarimiz Banul-Muttalibga va Banu Abdi Manofga taqsimladingiz, bizga esa hech narsa bermadingiz, holbuki bizning qarindoshligimiz ularning qarindoshligi kabidir», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Men Hoshim bilan Muttalibni bir narsa deb koʻraman», dedilar. Jubayr aytdi: Rasululloh ﷺ Banu Hoshim va Banul-Muttalibga taqsimlaganlaridek, Banu Abdi Shamsga ham, Banu Navfalga ham oʻsha xumsdan hech narsa taqsimlamadilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтдики, у ва Усмон ибн Аффон Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зот Ҳунайн хумсидан Бану Ҳошим билан Банул-Мутталиб орасида тақсимлаган нарса ҳақида гаплашдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биродарларимиз Банул-Мутталибга ва Бану Абди Манофга тақсимладингиз, бизга эса ҳеч нарса бермадингиз, ҳолбуки бизнинг қариндошлигимиз уларнинг қариндошлиги кабидир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Ҳошим билан Мутталибни бир нарса деб кўраман», дедилар. Жубайр айтди: Расулуллоҳ ﷺ Бану Ҳошим ва Банул-Мутталибга тақсимлаганларидек, Бану Абди Шамсга ҳам, Бану Навфалга ҳам ўша хумсдан ҳеч нарса тақсимламадилар.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ وَحَدَّثَنِي حَمَّادٌ الْخَيَّاطُ عَنْ مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ بِالطُّورِ فِي الْمَغْرِبِ وَقَالَ حَمَّادٌ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shom namozida Tur (surasini) oʻqiyotganlarini eshitdim. Hammod esa: «Nabiy ﷺ oʻqidilar», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шом намозида Тур (сурасини) ўқиётганларини эшитдим. Ҳаммод эса: «Набий ﷺ ўқидилар», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَاصِمٍ الْعَنَزِيِّ عَنِ ابْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ و قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ دَخَلَ فِي صَلَاةٍ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا الْحَمْدُ لِلَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا ثَلَاثًا سُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا ثَلَاثًا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِقَالَ عُمَرُ وَهَمْزُهُ الْمُوتَةُ وَنَفْخُهُ الْكِبْرُ وَنَفْثُهُ الشِّعْرُ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni namozga kirganlarida koʻrdim. U zot: «Allohu akbaru kabiron, Allohu akbaru kabiron, Allohu akbaru kabiron», «al-hamdu lillahi bukratan va asilan» (uch marta), «subhanallohi bukratan va asilan» (uch marta), «Allohumma inniy aʼuzu bika minash-shaytonir-rojimi, min hamzihi va nafxihi va nafsihi», dedilar. Umar aytdi: Uning hamzi — moʻta, nafxi — kibr, nafsi esa sheʼrdir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни намозга кирганларида кўрдим. У зот: «Аллоҳу акбару кабирон, Аллоҳу акбару кабирон, Аллоҳу акбару кабирон», «ал-ҳамду лиллаҳи букратан ва асилан» (уч марта), «субҳаналлоҳи букратан ва асилан» (уч марта), «Аллоҳумма инний аъузу бика минаш-шайтонир-рожими, мин ҳамзиҳи ва нафхиҳи ва нафсиҳи», дедилар. Умар айтди: Унинг ҳамзи — мўта, нафхи — кибр, нафси эса шеърдир.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ بَعْضَ إِخْوَتِي يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍأَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي فِدَاءِ الْمُشْرِكِينَ وَقَالَ بَهْزٌ فِي فِدَاءِ أَهْلِ بَدْرٍ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَمَا أَسْلَمَ يَوْمَئِذٍ قَالَ فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ وَهُوَ يَقْرَأُ فِيهَا بِالطُّورِ قَالَ فَكَأَنَّمَا صُدِعَ قَلْبِي حَيْثُ سَمِعْتُ الْقُرْآنَ وَقَالَ بَهْزٌ فِي حَدِيثِهِ فَكَأَنَّمَا صُدِعَ قَلْبِي حِينَ سَمِعْتُ الْقُرْآنَ

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u mushriklarning fidyasi haqida Nabiy ﷺning oldilariga kelgan — Bahz: «Badr ahlining fidyasi haqida», dedi; Muhammad ibn Jaʼfar esa: «va oʻsha kunda hali musulmon boʻlmagan edi», dedi. U aytdi: Men u zotning oldilariga yetib bordim, u zot shom namozini oʻqiyotgan va unda Tur surasini qiroat qilayotgan edilar. U dedi: «Qurʼonni eshitgan joyimda goʻyo qalbim yorilib ketgandek boʻldi». Bahz oʻz hadisida: «Qurʼonni eshitganimda goʻyo qalbim yorildi», dedi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у мушрикларнинг фидяси ҳақида Набий ﷺнинг олдиларига келган — Баҳз: «Бадр аҳлининг фидяси ҳақида», деди; Муҳаммад ибн Жаъфар эса: «ва ўша кунда ҳали мусулмон бўлмаган эди», деди. У айтди: Мен у зотнинг олдиларига етиб бордим, у зот шом намозини ўқиётган ва унда Тур сурасини қироат қилаётган эдилар. У деди: «Қуръонни эшитган жойимда гўё қалбим ёрилиб кетгандек бўлди». Баҳз ўз ҳадисида: «Қуръонни эшитганимда гўё қалбим ёрилди», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ سُلَيْمَانَ بْنَ صُرَدٍ يُحَدِّثُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ ذُكِرَ عِنْدَهُ الْغُسْلُ مِنْ الْجَنَابَةِ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَأُفْرِغُ عَلَى رَأْسِي ثَلَاثًا

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zotning huzurlarida junublikdan gʻusl (qilish) zikr qilindi. Shunda u zot: «Men esa boshimga uch marta (suv) quyaman», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зотнинг ҳузурларида жунубликдан ғусл (қилиш) зикр қилинди. Шунда у зот: «Мен эса бошимга уч марта (сув) қуяман», дедилар.