حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْحَكَمِ عَنِ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَهْدَى رَسُولُ اللَّهِ مِائَةَ بَدَنَةٍ فِيهَا جَمَلٌ أَحْمَرُ لِأَبِي جَهْلٍ فِي أَنْفِهِ بُرَّةٌ مِنْ فِضَّةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ yuzta tuyani hadiy qilib yubordilar; ular orasida Abu Jahlga tegishli, burniga kumushdan halqa solingan qizil tuya ham bor edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ юзта туяни ҳадий қилиб юбордилар; улар орасида Абу Жаҳлга тегишли, бурнига кумушдан ҳалқа солинган қизил туя ҳам бор эди.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Qurʼon haqida ilmsiz (oʻzicha) gapirsa, doʻzaxdagi oʻrniga tayyorlanaversin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Қуръон ҳақида илмсиз (ўзича) гапирса, дўзахдаги ўрнига тайёрланаверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مُغِيبًا أَتَتْ رَجُلًا تَشْتَرِي مِنْهُ شَيْئًا فَقَالَ ادْخُلِي الدَّوْلَجَ حَتَّى أُعْطِيَكِ فَدَخَلَتْ فَقَبَّلَهَا وَغَمَزَهَا فَقَالَتْ وَيْحَكَ إِنِّي مُغِيبٌ فَتَرَكَهَا وَنَدِمَ عَلَى مَا كَانَ مِنْهُ فَأَتَى عُمَرَ فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي صَنَعَ فَقَالَ وَيْحَكَ فَلَعَلَّهَا مُغِيبٌ قَالَ فَإِنَّهَا مُغِيبٌ قَالَ فَأْتِ أَبَا بَكْرٍ فَاسْأَلْهُ فَأَتَى أَبَا بَكْرٍ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَيْحَكَ لَعَلَّهَا مُغِيبٌ قَالَ فَإِنَّهَا مُغِيبٌ قَالَ فَأْتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبِرْهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّهَا مُغِيبٌ قَالَ فَإِنَّهَا مُغِيبٌ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَزَلَ الْقُرْآنُ {وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِلَى قَوْلِهِ لِلذَّاكِرِينَ} قَالَ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهِيَ فِيَّ خَاصَّةً أَوْ فِي النَّاسِ عَامَّةً قَالَ فَقَالَ عُمَرُ لَا وَلَا نَعْمَةَ عَيْنٍ لَكَ بَلْ هِيَ لِلنَّاسِ عَامَّةً قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ صَدَقَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Eri safarda boʻlgan bir ayol bir kishining oldiga undan biror narsa sotib olgani keldi. U: «Omborga kir, senga beray», dedi. Ayol kirdi, u esa uni oʻpdi va siqdi. Ayol: «Voy shoʻring qursin, mening erim safarda-ku!» dedi. Shunda u ayolni qoʻyib yubordi va qilmishidan pushaymon boʻldi. U Umarning oldiga borib, qilgan ishini aytdi. Umar: «Voy shoʻring qursin, balki uning eri safardadir», dedi. U: «Ha, uning eri safarda», dedi. Umar: «Abu Bakrning oldiga borib, undan soʻra», dedi. U Abu Bakrning oldiga borib, unga aytdi. Abu Bakr: «Voy shoʻring qursin, balki uning eri safardadir», dedi. U: «Ha, uning eri safarda», dedi. Abu Bakr: «Nabiy ﷺning oldilariga borib, u zotga aytgin», dedi. U Nabiy ﷺning oldilariga borib, u zotga aytdi. Nabiy ﷺ: «Balki uning eri safardadir», dedilar. U: «Ha, uning eri safarda», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ jim turdilar va Qurʼon nozil boʻldi: {Kunning ikki tarafida va kechaning bir qismida namozni toʻkis ado et...} — to Uning: {zikr qiluvchilar uchun} degan soʻzigacha. Shunda haligi kishi: «Yo Rasululloh, bu menga xosmi yoki odamlarga umumiymi?» dedi. Umar: «Yoʻq, senga hech qanday quvonch yoʻq — balki u odamlarga umumiydir», dedi. Shunda Nabiy ﷺ kulib: «Umar (roziyallohu anhu) rost aytdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Эри сафарда бўлган бир аёл бир кишининг олдига ундан бирор нарса сотиб олгани келди. У: «Омборга кир, сенга берай», деди. Аёл кирди, у эса уни ўпди ва сиқди. Аёл: «Вой шўринг қурсин, менинг эрим сафарда-ку!» деди. Шунда у аёлни қўйиб юборди ва қилмишидан пушаймон бўлди. У Умарнинг олдига бориб, қилган ишини айтди. Умар: «Вой шўринг қурсин, балки унинг эри сафардадир», деди. У: «Ҳа, унинг эри сафарда», деди. Умар: «Абу Бакрнинг олдига бориб, ундан сўра», деди. У Абу Бакрнинг олдига бориб, унга айтди. Абу Бакр: «Вой шўринг қурсин, балки унинг эри сафардадир», деди. У: «Ҳа, унинг эри сафарда», деди. Абу Бакр: «Набий ﷺнинг олдиларига бориб, у зотга айтгин», деди. У Набий ﷺнинг олдиларига бориб, у зотга айтди. Набий ﷺ: «Балки унинг эри сафардадир», дедилар. У: «Ҳа, унинг эри сафарда», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар ва Қуръон нозил бўлди: {Куннинг икки тарафида ва кечанинг бир қисмида намозни тўкис адо эт...} — то Унинг: {зикр қилувчилар учун} деган сўзигача. Шунда ҳалиги киши: «Ё Расулуллоҳ, бу менга хосми ёки одамларга умумийми?» деди. Умар: «Йўқ, сенга ҳеч қандай қувонч йўқ — балки у одамларга умумийдир», деди. Шунда Набий ﷺ кулиб: «Умар (розияллоҳу анҳу) рост айтди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ قَالَ أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَفِي قَوْلِ الْجِنِّ {وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كَادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَدًا} قَالَ لَمَّا رَأَوْهُ يُصَلِّي بِأَصْحَابِهِ وَيُصَلُّونَ بِصَلَاتِهِ وَيَرْكَعُونَ بِرُكُوعِهِ وَيَسْجُدُونَ بِسُجُودِهِ تَعَجَّبُوا مِنْ طَوَاعِيَةِ أَصْحَابِهِ لَهُ فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى قَوْمِهِمْ قَالُوا إِنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُوهُ كَادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) jinlarning: {Allohning bandasi turib, Unga duo qilganida ular unga toʻp boʻlib yopirilayozdilar} degan soʻzi haqida dedi: Ular u zotning sheriklariga namoz oʻqitayotganlarini, ular ham u zotning namozlariga ergashib namoz oʻqiyotganlarini, rukuʼlariga ergashib rukuʼ, sajdalariga ergashib sajda qilayotganlarini koʻrganlarida, sheriklarining u zotga itoatidan ajablandilar. Oʻz qavmlariga qaytganlarida: «Allohning bandasi — yaʼni Nabiy ﷺ — turib, Unga duo qilganida ular unga toʻp boʻlib yopirilayozdilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) жинларнинг: {Аллоҳнинг бандаси туриб, Унга дуо қилганида улар унга тўп бўлиб ёпирилаёздилар} деган сўзи ҳақида деди: Улар у зотнинг шерикларига намоз ўқитаётганларини, улар ҳам у зотнинг намозларига эргашиб намоз ўқиётганларини, рукуъларига эргашиб рукуъ, саждаларига эргашиб сажда қилаётганларини кўрганларида, шерикларининг у зотга итоатидан ажабландилар. Ўз қавмларига қайтганларида: «Аллоҳнинг бандаси — яъни Набий ﷺ — туриб, Унга дуо қилганида улар унга тўп бўлиб ёпирилаёздилар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ عَاصِبًا رَأْسَهُ فِي خِرْقَةٍ فَقَعَدَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَمَنَّ عَلَيَّ فِي نَفْسِهِ وَمَالِهِ مِنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي قُحَافَةَ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ النَّاسِ خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا وَلَكِنْ خُلَّةُ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ سُدُّوا عَنِّي كُلَّ خَوْخَةٍ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ غَيْرَ خَوْخَةِ أَبِي بَكْرٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafotlariga sabab boʻlgan kasalliklarida boshlariga bir parcha mato bogʻlab chiqdilar va minbarga oʻtirdilar. Allohga hamdu sano aytgach: «Abu Bakr ibn Abu Quhofadan koʻra menga moli va joni bilan koʻp ehson qilgan hech kim yoʻq. Agar (insonlardan) biror xalil tutadigan boʻlganimda, albatta Abu Bakrni tutgan boʻlardim; lekin Islom birodarligi afzalroq. Bu masjiddagi barcha kichik eshiklarni — Abu Bakrnikidan boshqa — yopinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафотларига сабаб бўлган касалликларида бошларига бир парча мато боғлаб чиқдилар ва минбарга ўтирдилар. Аллоҳга ҳамду сано айтгач: «Абу Бакр ибн Абу Қуҳофадан кўра менга моли ва жони билан кўп эҳсон қилган ҳеч ким йўқ. Агар (инсонлардан) бирор халил тутадиган бўлганимда, албатта Абу Бакрни тутган бўлардим; лекин Ислом биродарлиги афзалроқ. Бу масжиддаги барча кичик эшикларни — Абу Бакрникидан бошқа — ёпинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ يَعْلَي بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَتَاهُ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ أَوْ غَمَزْتَ أَوْ نَظَرْتَ قَالَ لَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِكْتَهَا لَا يُكَنِّي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ أَمَرَ بِرَجْمِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Moiz ibn Molik Nabiy ﷺning huzurlariga kelganida, u zot unga: «Ehtimol sen oʻpgandirsan yoki qoʻl tekkizgandirsan yoki qaragandirsan», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kinoya qilmasdan: «Falon ishni qildingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Ana shunda u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Моиз ибн Молик Набий ﷺнинг ҳузурларига келганида, у зот унга: «Эҳтимол сен ўпгандирсан ёки қўл теккизгандирсан ёки қарагандирсан», дедилар. У: «Йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ киноя қилмасдан: «Фалон ишни қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Ана шунда у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَوِّذُ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ فَيَقُولُ أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَةِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ ثُمَّ يَقُولُ هَكَذَا كَانَ أَبِي إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام يُعَوِّذُ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ عَلَيْهِمَا السَّلَام
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Hasan va Husaynga taʼviz oʻqib: «Sizlar ikkovingizni har bir shayton, zaharli hasharot va har bir ziyon yetkazuvchi koʻzdan Allohning mukammal kalimalari bilan panohga topshiraman», der edilar. Soʻng: «Otam Ibrohim (alayhissalom) Ismoil va Ishoq (alayhimassalom)ga ana shunday panoh tilar edi», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ва Ҳусайнга таъвиз ўқиб: «Сизлар икковингизни ҳар бир шайтон, заҳарли ҳашарот ва ҳар бир зиён етказувчи кўздан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳга топшираман», дер эдилар. Сўнг: «Отам Иброҳим (алайҳиссалом) Исмоил ва Ишоқ (алайҳимассалом)га ана шундай паноҳ тилар эди», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ وَعْلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقُلْتُ لَهُ إِنَّا نَغْزُو فَنُؤْتَى بِالْإِهَابِ وَالْأَسْقِيَةِ قَالَ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لَكَ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ
Abdurahmon ibn Vaʼla aytdi: Men Ibn Abbosga: «Biz gʻazotga chiqamiz, bizga (oshlanmagan) terilar va meshlar keltiriladi», dedim. U: «Senga nima deyishimni bilmayman, faqat men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi teri oshlansa, u pok boʻlibdi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдураҳмон ибн Ваъла айтди: Мен Ибн Аббосга: «Биз ғазотга чиқамиз, бизга (ошланмаган) терилар ва мешлар келтирилади», дедим. У: «Сенга нима дейишимни билмайман, фақат мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси тери ошланса, у пок бўлибди›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُمِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعٍ وَلَا يَكُفَّ شَعْرًا وَلَا ثَوْبًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ yetti (aʼzo) ustiga sajda qilishga va soch hamda kiyimni yigʻmaslikka buyurildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ етти (аъзо) устига сажда қилишга ва соч ҳамда кийимни йиғмасликка буюрилдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَزَوَّجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ ehromda boʻlgan holda uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ эҳромда бўлган ҳолда уйландилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اشْتَرَى طَعَامًا فَلَا يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَحْسِبُ كُلَّ شَيْءٍ بِمَنْزِلَةِ الطَّعَامِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ: «Kim taom sotib olsa, uni oʻz qoʻliga toʻla olib bitirmaguncha sotmasin», dedilar. Ibn Abbos: «Men har bir narsani ham taom oʻrnida deb oʻylayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ: «Ким таом сотиб олса, уни ўз қўлига тўла олиб битирмагунча сотмасин», дедилар. Ибн Аббос: «Мен ҳар бир нарсани ҳам таом ўрнида деб ўйлайман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ كُلُوا فِي الْقَصْعَةِ مِنْ جَوَانِبِهَا وَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسَطِهَا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ فِي وَسَطِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Katta tovoqning chetlaridan yenglar, oʻrtasidan yemanglar; chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Катта товоқнинг четларидан енглар, ўртасидан еманглар; чунки барака унинг ўртасига тушади», дедилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسِبُهُ رَفَعَهُقَالَ كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَاءِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — roviy uni marfuʼ deb oʻylaydi —: U zot rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼallohu liman hamidah, Allohumma Rabbana lakal-hamd, milʼas-samoi va milʼal-arzi va milʼa mo shiʼta min shayʼin baʼd», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — ровий уни марфуъ деб ўйлайди —: У зот рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Аллоҳумма Раббана лакал-ҳамд, милъас-самои ва милъал-арзи ва милъа мо шиъта мин шайъин баъд», дер эдилар.
حَدَّثَنَا سُرَيجٌ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ يَعْنِي ابْنَ الْعَوَّامِ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنِ الْحَكَمِ عَنِ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ فَجَعَلَتْ أَمْرَهَا إِلَى الْعَبَّاسِ فَزَوَّجَهَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Maymuna binti Horisga sovchi qoʻydilar; u oʻz ishini Abbosga topshirdi, shunda u uni Nabiy ﷺga nikohlab berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маймуна бинти Ҳорисга совчи қўйдилар; у ўз ишини Аббосга топширди, шунда у уни Набий ﷺга никоҳлаб берди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَتَلَ الْمُسْلِمُونَ رَجُلًا مِنْ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَأَرْسَلُوا رَسُولًا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْرَمُونَ الدِّيَةَ بِجِيفَتِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَخَبِيثٌ خَبِيثُ الدِّيَةِ خَبِيثُ الْجِيفَةِ فَخَلَّى بَيْنَهُمْ وَبَيْنَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Xandaq kuni musulmonlar mushriklardan bir kishini oʻldirdilar. Ular Rasululloh ﷺ huzurlariga elchi yuborib, uning jasadi evaziga diyat toʻlamoqchi boʻldilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta, u xabisdir, diyati ham xabis, jasadi ham xabis», dedilar va uni ularga (shundoq) berib yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Хандақ куни мусулмонлар мушриклардан бир кишини ўлдирдилар. Улар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига элчи юбориб, унинг жасади эвазига дият тўламоқчи бўлдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, у хабисдир, дияти ҳам хабис, жасади ҳам хабис», дедилар ва уни уларга (шундоқ) бериб юбордилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ كِتَابًا بَيْنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ أَنْ يَعْقِلُوا مَعَاقِلَهُمْ وَأَنْ يَفْدُوا عَانِيَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَالْإِصْلَاحِ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَحَدَّثَنِي سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ حَجَّاجٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ muhojirlar bilan ansorlar oʻrtasida bir bitim yozdilar — ular oʻz diyatlarini birga toʻlashlari, asirlarini yaxshilik bilan fidya berib qutqarishlari va musulmonlar orasini isloh qilishlari haqida. Boshqa sanad bilan Ibn Abbosdan ham shu misli rivoyat qilingan.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилади: Набий ﷺ муҳожирлар билан ансорлар ўртасида бир битим ёздилар — улар ўз диятларини бирга тўлашлари, асирларини яхшилик билан фидя бериб қутқаришлари ва мусулмонлар орасини ислоҳ қилишлари ҳақида. Бошқа санад билан Ибн Аббосдан ҳам шу мисли ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْأَعْمَى عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَنَفَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيْفَهُ ذَا الْفَقَارِ يَوْمَ بَدْرٍ وَهُوَ الَّذِي رَأَى فِيهِ الرُّؤْيَا يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ رَأَيْتُ فِي سَيْفِي ذِي الْفَقَارِ فَلًّا فَأَوَّلْتُهُ فَلًّا يَكُونُ فِيكُمْ وَرَأَيْتُ أَنِّي مُرْدِفٌ كَبْشًا فَأَوَّلْتُهُ كَبْشَ الْكَتِيبَةِ وَرَأَيْتُ أَنِّي فِي دِرْعٍ حَصِينَةٍ فَأَوَّلْتُهَا الْمَدِينَةَ وَرَأَيْتُ بَقَرًا تُذْبَحُ فَبَقَرٌ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَبَقَرٌ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَكَانَ الَّذِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Badr kuni oʻzlarining Zulfaqor qilichlarini nafl (qoʻshimcha ulush) qilib oldilar; bu — u zot Uhud kuni tushlarida koʻrgan qilich edi. U zot: «Men tushimda Zulfaqor qilichimda bir tishna koʻrdim va uni sizlarning oralaringizda boʻladigan bir shikast deb taʼbir qildim. Yana orqamga bir qoʻchqorni mindirib olganimni koʻrdim va uni (dushman) qoʻshinining qoʻchqori deb taʼbir qildim. Yana oʻzimni mustahkam sovut ichida koʻrdim va uni Madina deb taʼbir qildim. Yana soʻyilayotgan sigirlarni koʻrdim — vallohi, sigir yaxshilikdir, vallohi, sigir yaxshilikdir», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ aytganlaridek boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни ўзларининг Зулфақор қиличларини нафл (қўшимча улуш) қилиб олдилар; бу — у зот Уҳуд куни тушларида кўрган қилич эди. У зот: «Мен тушимда Зулфақор қиличимда бир тишна кўрдим ва уни сизларнинг ораларингизда бўладиган бир шикаст деб таъбир қилдим. Яна орқамга бир қўчқорни миндириб олганимни кўрдим ва уни (душман) қўшинининг қўчқори деб таъбир қилдим. Яна ўзимни мустаҳкам совут ичида кўрдим ва уни Мадина деб таъбир қилдим. Яна сўйилаётган сигирларни кўрдим — валлоҳи, сигир яхшиликдир, валлоҳи, сигир яхшиликдир», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек бўлди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَتْ قِرَاءَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ قَدْرَ مَا يَسْمَعُهُ مَنْ فِي الْحُجْرَةِ وَهُوَ فِي الْبَيْتِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ uy ichida boʻlganlarida, kechasi qiroatlari hujrada boʻlgan kishi eshitadigan darajada boʻlar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ уй ичида бўлганларида, кечаси қироатлари ҳужрада бўлган киши эшитадиган даражада бўлар эди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ الْخَبَرُ كَالْمُعَايَنَةِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَخْبَرَ مُوسَى بِمَا صَنَعَ قَوْمُهُ فِي الْعِجْلِ فَلَمْ يُلْقِ الْأَلْوَاحَ فَلَمَّا عَايَنَ مَا صَنَعُوا أَلْقَى الْأَلْوَاحَ فَانْكَسَرَتْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xabar berish koʻz bilan koʻrish kabi emas. Alloh azza va jalla Musoga qavmi buzoq bilan qilgan ishlari haqida xabar berdi, shunda u lavhalarni tashlamadi. Ular qilgan ishni oʻz koʻzi bilan koʻrgach esa, lavhalarni tashladi va ular sindi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хабар бериш кўз билан кўриш каби эмас. Аллоҳ азза ва жалла Мусога қавми бузоқ билан қилган ишлари ҳақида хабар берди, шунда у лавҳаларни ташламади. Улар қилган ишни ўз кўзи билан кўргач эса, лавҳаларни ташлади ва улар синди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَكُنْتُ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَيُّكُمْ رَأَى الْكَوْكَبَ الَّذِي انْقَضَّ الْبَارِحَةَ قُلْتُ أَنَا ثُمَّ قُلْتُ أَمَا إِنِّي لَمْ أَكُنْ فِي صَلَاةٍ وَلَكِنِّي لُدِغْتُ قَالَ وَكَيْفَ فَعَلْتَ قُلْتُ اسْتَرْقَيْتُ قَالَ وَمَا حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قُلْتُ حَدِيثٌ حَدَّثَنَاهُ الشَّعْبِيُّ عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّهُ قَالَ لَا رُقْيَةَ إِلَّا مِنْ عَيْنٍ أَوْ حُمَةٍ فَقَالَ سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ جُبَيْرٍ قَدْ أَحْسَنَ مَنْ انْتَهَى إِلَى مَا سَمِعَ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عُرِضَتْ عَلَيَّ الْأُمَمُ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ وَمَعَهُ الرَّهْطَ وَالنَّبِيَّ وَمَعَهُ الرَّجُلَ وَالنَّبِيَّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ إِذْ رُفِعَ لِي سَوَادٌ عَظِيمٌ فَقُلْتُ هَذِهِ أُمَّتِي فَقِيلَ هَذَا مُوسَى وَقَوْمُهُ وَلَكِنْ انْظُرْ إِلَى الْأُفُقِ فَإِذَا سَوَادٌ عَظِيمٌ ثُمَّ قِيلَ انْظُرْ إِلَى هَذَا الْجَانِبِ الْآخَرِ فَإِذَا سَوَادٌ عَظِيمٌ فَقِيلَ هَذِهِ أُمَّتُكَ وَمَعَهُمْ سَبْعُونَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ ثُمَّ نَهَضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ فَخَاضَ الْقَوْمُ فِي ذَلِكَ فَقَالُوا مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَعَلَّهُمْ الَّذِينَ صَحِبُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَعَلَّهُمْ الَّذِينَ وُلِدُوا فِي الْإِسْلَامِ وَلَمْ يُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا قَطُّ وَذَكَرُوا أَشْيَاءَ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
Husayn ibn Abdurahmon aytdi: Men Said ibn Jubayrning huzurida edim. U: «Qaysingiz kecha uchgan yulduzni koʻrdi?» dedi. Men: «Men», dedim; soʻng: «Lekin men namozda emas edim, meni (jonivor) chaqib olgan edi», dedim. U: «Nima qilding?» dedi. Men: «Ruqya qildirdim», dedim. U: «Seni bunga nima undadi?» dedi. Men: «Shaʼbiy bizga Burayda al-Aslamiydan rivoyat qilgan hadis: ‹Koʻz yoki zaharli chaqishdan boshqada ruqya yoʻq›», dedim. Said ibn Jubayr: «Eshitganiga amal qilib toʻxtagan kishi yaxshi qilibdi», dedi. Soʻng dedi: Bizga Ibn Abbos Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot: «Menga ummatlar koʻrsatildi. Bir paygʻambarni koʻrdim — u bilan birga kichik bir jamoa; bir paygʻambarni — u bilan birga bir kishi; bir paygʻambarni — u bilan birga hech kim yoʻq edi. Shu payt menga bir buyuk savod koʻtarildi; men: ‹Bu mening ummatim›, dedim. Shunda: ‹Bu — Muso va uning qavmi; lekin ufqqa qaragin›, deyildi. Bas, bir buyuk savod (koʻrindi). Soʻng: ‹Mana bu boshqa tomonga qaragin›, deyildi — yana bir buyuk savod (bor edi). Shunda: ‹Bu — sening ummating; ular bilan birga yetmish ming (kishi) hisob-kitobsiz va azobsiz jannatga kiradi›, deyildi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ turib (uylariga) kirdilar, odamlar esa bu haqda (bahsga) kirishib: «Hisob-kitobsiz va azobsiz jannatga kiradiganlar kimlar ekan?» dedilar. Baʼzilari: «Ehtimol ular Nabiy ﷺga sahoba boʻlganlardir», dedi. Baʼzilari: «Ehtimol ular Islomda tugʻilgan va Allohga hech qachon hech narsani sherik qilmaganlardir», dedi. Va yana baʼzi narsalarni zikr qildilar. Shunda Nabiy ﷺ ularning oldiga chiqdilarҲусайн ибн Абдураҳмон айтди: Мен Саид ибн Жубайрнинг ҳузурида эдим. У: «Қайсингиз кеча учган юлдузни кўрди?» деди. Мен: «Мен», дедим; сўнг: «Лекин мен намозда эмас эдим, мени (жонивор) чақиб олган эди», дедим. У: «Нима қилдинг?» деди. Мен: «Руқя қилдирдим», дедим. У: «Сени бунга нима ундади?» деди. Мен: «Шаъбий бизга Бурайда ал-Асламийдан ривоят қилган ҳадис: ‹Кўз ёки заҳарли чақишдан бошқада руқя йўқ›», дедим. Саид ибн Жубайр: «Эшитганига амал қилиб тўхтаган киши яхши қилибди», деди. Сўнг деди: Бизга Ибн Аббос Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот: «Менга умматлар кўрсатилди. Бир пайғамбарни кўрдим — у билан бирга кичик бир жамоа; бир пайғамбарни — у билан бирга бир киши; бир пайғамбарни — у билан бирга ҳеч ким йўқ эди. Шу пайт менга бир буюк савод кўтарилди; мен: ‹Бу менинг умматим›, дедим. Шунда: ‹Бу — Мусо ва унинг қавми; лекин уфққа қарагин›, дейилди. Бас, бир буюк савод (кўринди). Сўнг: ‹Мана бу бошқа томонга қарагин›, дейилди — яна бир буюк савод (бор эди). Шунда: ‹Бу — сенинг умматинг; улар билан бирга етмиш минг (киши) ҳисоб-китобсиз ва азобсиз жаннатга киради›, дейилди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ туриб (уйларига) кирдилар, одамлар эса бу ҳақда (баҳсга) киришиб: «Ҳисоб-китобсиз ва азобсиз жаннатга кирадиганлар кимлар экан?» дедилар. Баъзилари: «Эҳтимол улар Набий ﷺга саҳоба бўлганлардир», деди. Баъзилари: «Эҳтимол улар Исломда туғилган ва Аллоҳга ҳеч қачон ҳеч нарсани шерик қилмаганлардир», деди. Ва яна баъзи нарсаларни зикр қилдилар. Шунда Набий ﷺ уларнинг олдига чиқдилар
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَا صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا كَامِلًا قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ وَإِنْ كَانَ لَيَصُومُ إِذَا صَامَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ وَاللَّهِ لَا يُفْطِرُ وَإِنْ كَانَ لَيُفْطِرُ إِذَا أَفْطَرَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ وَاللَّهِ لَا يَصُومُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Ramazondan boshqa biror oyni hech qachon toʻla roʻza tutmaganlar. U zot roʻza tutsalar, shunday tutar edilarki, aytuvchi: «Vallohi, u zot roʻzani ochmaydilar», der edi; roʻza ochsalar, shunday ochar edilarki, aytuvchi: «Vallohi, u zot roʻza tutmaydilar», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Рамазондан бошқа бирор ойни ҳеч қачон тўла рўза тутмаганлар. У зот рўза тутсалар, шундай тутар эдиларки, айтувчи: «Валлоҳи, у зот рўзани очмайдилар», дер эди; рўза очсалар, шундай очар эдиларки, айтувчи: «Валлоҳи, у зот рўза тутмайдилар», дер эди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ الْأَوْدِيَةَ وَجَاءَ بِهَدْيٍ فَلَمْ يَكُنْ لَهُ بُدٌّ مِنْ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ وَيَسْعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ قَبْلَ أَنْ يَقِفَ بِعَرَفَةَفَأَمَّا أَنْتُمْ يَا أَهْلَ مَكَّةَ فَأَخِّرُوا طَوَافَكُمْ حَتَّى تَرْجِعُوا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vodiylarni kesib oʻtdilar va hadiy olib keldilar; shu sababli u zot Arafotda vuquf qilishdan oldin Baytni tavof qilib, Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan boshqa chorasi boʻlmadi. «Ammo sizlar, ey Makka ahli, tavofingizni qaytib kelguningizgacha keyinga qoldiringlar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ водийларни кесиб ўтдилар ва ҳадий олиб келдилар; шу сабабли у зот Арафотда вуқуф қилишдан олдин Байтни тавоф қилиб, Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан бошқа чораси бўлмади. «Аммо сизлар, эй Макка аҳли, тавофингизни қайтиб келгунингизгача кейинга қолдиринглар».
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا حُرِّمَتْ الْخَمْرُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصْحَابُنَا الَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يَشْرَبُونَهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Xamr harom qilinganida, (sahobalar): «Yo Rasululloh, xamr ichib turgan holda vafot etgan doʻstlarimiz-chi?» dedilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Imon keltirib, yaxshi amallar qilganlar uchun (avval) yegan narsalarida gunoh yoʻqdir} (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Хамр ҳаром қилинганида, (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, хамр ичиб турган ҳолда вафот этган дўстларимиз-чи?» дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Имон келтириб, яхши амаллар қилганлар учун (аввал) еган нарсаларида гуноҳ йўқдир} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدْمِنُ الْخَمْرِ إِنْ مَاتَ لَقِيَ اللَّهَ كَعَابِدِ وَثَنٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xamrga berilib ketgan kishi shu holda oʻlsa, Allohga butga sigʻinuvchi kabi yoʻliqadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хамрга берилиб кетган киши шу ҳолда ўлса, Аллоҳга бутга сиғинувчи каби йўлиқади», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ عِيسَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ يُمْنَ الْخَيْلِ فِي شُقْرِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Otlarning baraka-qutlugʻligi ularning saryagʻiz (ranglilari)dadir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Отларнинг барака-қутлуғлиги уларнинг саряғиз (ранглилари)дадир», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ كُلْثُومِ بْنِ جَبْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَخَذَ اللَّهُ الْمِيثَاقَ مِنْ ظَهْرِ آدَمَ بِنَعْمَانَ يَعْنِي عَرَفَةَ فَأَخْرَجَ مِنْ صُلْبِهِ كُلَّ ذُرِّيَّةٍ ذَرَأَهَا فَنَثَرَهُمْ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالذَّرِّ ثُمَّ كَلَّمَهُمْ قِبَلًا قَالَ {أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ أَوْ تَقُولُوا إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh Odamning belidan Naʼmonda — yaʼni Arafotda — ahd-paymon oldi: U yaratgan barcha zurriyotni uning sulbidan chiqardi va ularni Oʻz huzurida mayda chumolilar kabi sochdi, soʻng ularga roʻbaroʻ soʻzlab: {Men sizlarning Robbingiz emasmanmi? Ular: ‹Ha, guvohlik berdik›, dedilar. Bu — qiyomat kunida: ‹Biz bundan gʻofil edik› demasligingiz yoki: ‹Bizdan oldin otalarimiz shirk keltirgan, biz esa ulardan keyingi zurriyot edik; botil ish qilganlar qilgan ish sababli bizni halok qilasanmi?› demasligingiz uchundir} dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ Одамнинг белидан Наъмонда — яъни Арафотда — аҳд-паймон олди: У яратган барча зурриётни унинг сулбидан чиқарди ва уларни Ўз ҳузурида майда чумолилар каби сочди, сўнг уларга рўбарў сўзлаб: {Мен сизларнинг Роббингиз эмасманми? Улар: ‹Ҳа, гувоҳлик бердик›, дедилар. Бу — қиёмат кунида: ‹Биз бундан ғофил эдик› демаслигингиз ёки: ‹Биздан олдин оталаримиз ширк келтирган, биз эса улардан кейинги зурриёт эдик; ботил иш қилганлар қилган иш сабабли бизни ҳалок қиласанми?› демаслигингиз учундир} деди», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ الم تَنْزِيلُ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنْ الدَّهْرِحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Abu al-Ahvas aytdi: Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif Lom Mim. Tanzil} va {Hal ato alal-insoni hinum minad-dahr}ni oʻqir edilar. Boshqa sanad bilan Said ibn Jubayr Ibn Abbosdan shu misli rivoyat qildi.Абу ал-Аҳвас айтди: Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф Лом Мим. Танзил} ва {Ҳал ато алал-инсони ҳинум минад-даҳр}ни ўқир эдилар. Бошқа санад билан Саид ибн Жубайр Ибн Аббосдан шу мисли ривоят қилди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنِ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot xotini hayzli holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «Yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «Ярим динор садақа қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَعَجَّلَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ عَجَّلَ أُمَّ سَلَمَةَ وَأَنَا مَعَهُمْ مِنْ الْمُزْدَلِفَةِ إِلَى جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ فَأَمَرَنَا أَنْ نَرْمِيَهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ bizni — yoki Ummu Salamani, men ular bilan birga edim — Muzdalifadan Jamratul-Aqabaga (erta) joʻnatdilar va bizga unga quyosh chiqqanda tosh otishimizni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ бизни — ёки Умму Саламани, мен улар билан бирга эдим — Муздалифадан Жамратул-Ақабага (эрта) жўнатдилар ва бизга унга қуёш чиққанда тош отишимизни буюрдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي الْعَطَّارَ عَنْ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُأَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ ثَقَلَةِ وَضَعَفَةِ أَهْلِهِ لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ فَصَلَّيْنَا الصُّبْحَ بِمِنًى وَرَمَيْنَا الْجَمْرَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ meni Muzdalifa kechasi oʻz ahllarining ogʻirlari va zaiflari bilan birga (Minoga) joʻnatdilar. Biz bomdodni Minoda oʻqidik va jamraga tosh otdik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ мени Муздалифа кечаси ўз аҳлларининг оғирлари ва заифлари билан бирга (Минога) жўнатдилар. Биз бомдодни Минода ўқидик ва жамрага тош отдик.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءِ بْنِ عَلْقَمَةَ الْقُرَشِيِّ قَالَدَخَلْنَا بَيْتَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْنَا فِيهِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ فَذَكَرْنَا الْوُضُوءَ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ مِمَّا مَسَّتْهُ النَّارُ ثُمَّ يُصَلِّي وَلَا يَتَوَضَّأُ فَقَالَ لَهُ بَعْضُنَا أَنْتَ رَأَيْتَهُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ فَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى عَيْنَيْهِ فَقَالَ بَصُرَ عَيْنَيَّ
Muhammad ibn Amr ibn Ato ibn Alqama al-Qurashiy aytdi: Biz Nabiy ﷺning zavjalari Maymunaning uyiga kirdik va u yerda Abdulloh ibn Abbosni topdik. Soʻng olov tekkan narsadan (yegandan keyin) tahorat (qilish) haqida gapirdik. Shunda Abdulloh: «Men Rasululloh ﷺni olov tekkan narsadan yeb, soʻng tahorat qilmay namoz oʻqiganlarini koʻrganman», dedi. Baʼzilarimiz unga: «Ey Ibn Abbos, buni oʻzing koʻrdingmi?» dedi. (Roviy) aytdi: Shunda u qoʻli bilan ikki koʻziga ishora qildi-da: «Ikki koʻzim koʻrgan», dedi.Муҳаммад ибн Амр ибн Ато ибн Алқама ал-Қураший айтди: Биз Набий ﷺнинг завжалари Маймунанинг уйига кирдик ва у ерда Абдуллоҳ ибн Аббосни топдик. Сўнг олов теккан нарсадан (егандан кейин) таҳорат (қилиш) ҳақида гапирдик. Шунда Абдуллоҳ: «Мен Расулуллоҳ ﷺни олов теккан нарсадан еб, сўнг таҳорат қилмай намоз ўқиганларини кўрганман», деди. Баъзиларимиз унга: «Эй Ибн Аббос, буни ўзинг кўрдингми?» деди. (Ровий) айтди: Шунда у қўли билан икки кўзига ишора қилди-да: «Икки кўзим кўрган», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَخَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ عَلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَسُوقُ غَنَمًا لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا مَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا لِيَتَعَوَّذَ مِنْكُمْ فَعَمَدُوا إِلَيْهِ فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا غَنَمَهُ فَأَتَوْا بِهَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا} إِلَى آخِرِ الْآيَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Banu Sulaymdan bir kishi oʻz qoʻylarini haydab, Nabiy ﷺning ashoblaridan bir necha kishining yonidan oʻtdi va ularga salom berdi. Ular: «U sizlardan oʻzini saqlash uchungina salom berdi», deyishdi-da, unga qasd qilib, uni oʻldirishdi va qoʻylarini olib qoʻyishdi. Soʻng ularni Nabiy ﷺ huzuriga keltirishdi. Shunda Alloh azza va jalla: {Ey imon keltirganlar! Alloh yoʻlida (jangga) chiqsangiz, (haqiqatni) aniqlab oling va sizga salom bergan kishiga: ‹Sen moʻmin emassan›, demanglar} — oyatning oxirigacha — (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бану Сулаймдан бир киши ўз қўйларини ҳайдаб, Набий ﷺнинг ашобларидан бир неча кишининг ёнидан ўтди ва уларга салом берди. Улар: «У сизлардан ўзини сақлаш учунгина салом берди», дейишди-да, унга қасд қилиб, уни ўлдиришди ва қўйларини олиб қўйишди. Сўнг уларни Набий ﷺ ҳузурига келтиришди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Эй имон келтирганлар! Аллоҳ йўлида (жангга) чиқсангиз, (ҳақиқатни) аниқлаб олинг ва сизга салом берган кишига: ‹Сен мўмин эмассан›, деманглар} — оятнинг охиригача — (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنْ الْمُنْكَرِ} قَالَ هُمْ الَّذِينَ هَاجَرُوا مَعَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Alloh azza va jallaning: {Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz: yaxshilikka buyurasiz va yomonlikdan qaytarasiz} degan soʻzi haqida aytdi: «Ular Muhammad ﷺ bilan birga Madinaga hijrat qilganlardir». Abu Nuaym: «Nabiy ﷺ bilan birga», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳ азза ва жалланинг: {Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз: яхшиликка буюрасиз ва ёмонликдан қайтарасиз} деган сўзи ҳақида айтди: «Улар Муҳаммад ﷺ билан бирга Мадинага ҳижрат қилганлардир». Абу Нуайм: «Набий ﷺ билан бирга», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُلَمْ يَنْزِلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ عَرَفَاتٍ وَجَمْعٍ إِلَّا لِيُهَرِيقَ الْمَاءَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ Arafot bilan Jamʼ (Muzdalifa) orasida faqat suv toʻkish (hojat) uchungina tushdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ Арафот билан Жамъ (Муздалифа) орасида фақат сув тўкиш (ҳожат) учунгина тушдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ زَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ sakkiz (rakaat)ni birga va yetti (rakaat)ni birga oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ саккиз (ракаат)ни бирга ва етти (ракаат)ни бирга ўқидилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْدَى فِي بُدْنِهِ بَعِيرًا كَانَ لِأَبِي جَهْلٍ فِي أَنْفِهِ بُرَةٌ مِنْ فِضَّةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻz qurbonlik tuyalari orasida Abu Jahlga tegishli boʻlgan, burnida kumushdan halqa bor bir tuyani hadya qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўз қурбонлик туялари орасида Абу Жаҳлга тегишли бўлган, бурнида кумушдан ҳалқа бор бир туяни ҳадя қилдилар.
قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْتَهَسَ عَرْقًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ suyakdagi goʻshtni tishlab yedilar, soʻng tahorat qilmasdan namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ суякдаги гўштни тишлаб едилар, сўнг таҳорат қилмасдан намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا قَذَفَ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ امْرَأَتَهُ قِيلَ لَهُ وَاللَّهِ لَيَجْلِدَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِينَ جَلْدَةً قَالَ اللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ ذَلِكَ أَنْ يَضْرِبَنِي ثَمَانِينَ ضَرْبَةً وَقَدْ عَلِمَ أَنِّي قَدْ رَأَيْتُ حَتَّى اسْتَيْقَنْتُ وَسَمِعْتُ حَتَّى اسْتَيْقَنْتُ لَا وَاللَّهِ لَا يَضْرِبُنِي أَبَدًا قَالَ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْمُلَاعَنَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Hilol ibn Umayya oʻz xotinini (zinoda) qoralaganida, unga: «Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ seni albatta sakson darra uradilar», deyildi. U: «Alloh bundan adolatliroqdirki, meni sakson marta ursin; holbuki U mening koʻrganimni — toki ishonch hosil qilgunimcha koʻrganimni — va eshitganimni — toki ishonch hosil qilgunimcha eshitganimni — biladi. Yoʻq, Allohga qasamki, meni hech qachon urmaydilar», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda liʼon oyati nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ҳилол ибн Умайя ўз хотинини (зинода) қоралаганида, унга: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ сени албатта саксон дарра урадилар», дейилди. У: «Аллоҳ бундан адолатлироқдирки, мени саксон марта урсин; ҳолбуки У менинг кўрганимни — токи ишонч ҳосил қилгунимча кўрганимни — ва эшитганимни — токи ишонч ҳосил қилгунимча эшитганимни — билади. Йўқ, Аллоҳга қасамки, мени ҳеч қачон урмайдилар», деди. (Ровий) айтди: Шунда лиъон ояти нозил бўлди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ ابْنَةَ خِذَامٍ أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَتْ أَنَّ أَبَاهَا زَوَّجَهَا وَهِيَ كَارِهَةٌ فَخَيَّرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xizomning qizi Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldi va otasi uni oʻzi yoqtirmagani holda (zoʻrlik bilan) nikohlab berganini aytdi. Bas, Paygʻambar ﷺ unga (nikohni saqlash yoki bekor qilish) ixtiyorini berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хизомнинг қизи Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келди ва отаси уни ўзи ёқтирмагани ҳолда (зўрлик билан) никоҳлаб берганини айтди. Бас, Пайғамбар ﷺ унга (никоҳни сақлаш ёки бекор қилиш) ихтиёрини бердилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنِ ابْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَحْمَدُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَكُونُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ يَخْضِبُونَ بِهَذَا السَّوَادِ قَالَ حُسَيْنٌ كَحَوَاصِلِ الْحَمَامِ لَا يَرِيحُونَ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Oxirzamonda shunday qavm boʻladiki, ular shu qora (boʻyoq) bilan boʻyaydilar — Husayn: ‹kabutarlarning boʻqogʻi kabi›, dedi — ular jannat hidini topa olmaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Охирзамонда шундай қавм бўладики, улар шу қора (бўёқ) билан бўяйдилар — Ҳусайн: ‹кабутарларнинг бўқоғи каби›, деди — улар жаннат ҳидини топа олмайдилар», дедилар.