قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍحَضَرَتْ عِصَابَةٌ مِنْ الْيَهُودِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ حَدِّثْنَا عَنْ خِلَالٍ نَسْأَلُكَ عَنْهُنَّ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا نَبِيٌّ فَكَانَ فِيمَا سَأَلُوهُ أَيُّ الطَّعَامِ حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ قَبْلَ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ قَالَ فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ إِسْرَائِيلَ يَعْقُوبَ عَلَيْهِ السَّلَام مَرِضَ مَرَضًا شَدِيدًا فَطَالَ سَقَمُهُ فَنَذَرَ لِلَّهِ نَذْرًا لَئِنْ شَفَاهُ اللَّهُ مِنْ سَقَمِهِ لَيُحَرِّمَنَّ أَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَيْهِ وَأَحَبَّ الطَّعَامِ إِلَيْهِ فَكَانَ أَحَبَّ الطَّعَامِ إِلَيْهِ لُحْمَانُ الْإِبِلِ وَأَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَيْهِ أَلْبَانُهَا فَقَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Yahudiylardan bir jamoa Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi va: «Ey Abul-Qosim, bizga bir necha narsa haqida gapirib bering; biz sizdan ular haqida soʻraymiz, ularni faqat paygʻambargina biladi», dedilar. Ular soʻragan narsalar orasida: «Tavrot nozil qilinishidan oldin Isroil oʻziga qaysi taomni harom qilgan edi?» (degani ham bor edi). U zot: «Musoga Tavrotni nozil qilgan Alloh bilan sizlardan soʻrayman: bilasizlarmi, Isroil — Yaʼqub alayhissalom — qattiq kasal boʻldi va kasalligi uzoq davom etdi. Shunda u Allohga: agar Alloh uni kasalligidan shifo bersa, oʻziga eng yoqadigan ichimlikni va eng yoqadigan taomni harom qilishga nazr qildi. Unga eng yoqadigan taom tuya goʻshti, eng yoqadigan ichimlik esa uning suti edi», dedilar. Ular: «Allohga qasam, ha», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Яҳудийлардан бир жамоа Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди ва: «Эй Абул-Қосим, бизга бир неча нарса ҳақида гапириб беринг; биз сиздан улар ҳақида сўраймиз, уларни фақат пайғамбаргина билади», дедилар. Улар сўраган нарсалар орасида: «Таврот нозил қилинишидан олдин Исроил ўзига қайси таомни ҳаром қилган эди?» (дегани ҳам бор эди). У зот: «Мусога Тавротни нозил қилган Аллоҳ билан сизлардан сўрайман: биласизларми, Исроил — Яъқуб алайҳиссалом — қаттиқ касал бўлди ва касаллиги узоқ давом этди. Шунда у Аллоҳга: агар Аллоҳ уни касаллигидан шифо берса, ўзига энг ёқадиган ичимликни ва энг ёқадиган таомни ҳаром қилишга назр қилди. Унга энг ёқадиган таом туя гўшти, энг ёқадиган ичимлик эса унинг сути эди», дедилар. Улар: «Аллоҳга қасам, ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى بِسَاطٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ gilam ustida namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ гилам устида намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا وَإِنَّ مِنْ الْقَوْلِ سِحْرًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, baʼzi sheʼrda hikmat bor va albatta, baʼzi soʻzda sehr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баъзи шеърда ҳикмат бор ва албатта, баъзи сўзда сеҳр бор», дедилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَمَرَّ ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى أُنَاسٍ قَدْ وَضَعُوا حَمَامَةً يَرْمُونَهَا فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَّخَذَ الرُّوحُ غَرَضًا
Ikrima aytdi: Ibn Abbos bir kaptarni (nishon qilib) qoʻyib, unga tosh otayotgan odamlarning yonidan oʻtdi va: «Rasululloh ﷺ joni bor narsani nishon qilib olishdan qaytardilar», dedi.Икрима айтди: Ибн Аббос бир каптарни (нишон қилиб) қўйиб, унга тош отаётган одамларнинг ёнидан ўтди ва: «Расулуллоҳ ﷺ жони бор нарсани нишон қилиб олишдан қайтардилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنَةً لَهُ تَقْضِي فَاحْتَضَنَهَا فَوَضَعَهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ فَمَاتَتْ وَهِيَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَصَاحَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَقِيلَ أَتَبْكِي عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتُ أَرَاكَ تَبْكِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَسْتُ أَبْكِي إِنَّمَا هِيَ رَحْمَةٌ إِنَّ الْمُؤْمِنَ بِكُلِّ خَيْرٍ عَلَى كُلِّ حَالٍ إِنَّ نَفْسَهُ تَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ جَنْبَيْهِ وَهُوَ يَحْمَدُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ jon berayotgan qizlarini olib, bagʻirlariga bosdilar va koʻkraklari orasiga qoʻydilar. Bas, (qizlari) u zotning qoʻllarida vafot etdi. Shunda Ummu Ayman faryod qildi. Unga: «Rasululloh ﷺning huzurlarida yigʻlaysanmi?» deyildi. U: «Yo Rasululloh, sizni ham yigʻlayotganingizni koʻrmayapmanmi?» dedi. U zot: «Men yigʻlayotganim yoʻq; bu — rahmatdir. Albatta, moʻmin har holatda har qanday yaxshilikdadir: uning joni ikki yoni orasidan chiqadi, u esa Alloh azza va jallaga hamd aytayotgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ жон бераётган қизларини олиб, бағирларига босдилар ва кўкраклари орасига қўйдилар. Бас, (қизлари) у зотнинг қўлларида вафот этди. Шунда Умму Айман фарёд қилди. Унга: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида йиғлайсанми?» дейилди. У: «Ё Расулуллоҳ, сизни ҳам йиғлаётганингизни кўрмаяпманми?» деди. У зот: «Мен йиғлаётганим йўқ; бу — раҳматдир. Албатта, мўмин ҳар ҳолатда ҳар қандай яхшиликдадир: унинг жони икки ёни орасидан чиқади, у эса Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтаётган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ حَبْتَرٍ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ الْجَرِّ الْأَبْيَضِ وَالْجَرِّ الْأَخْضَرِ وَالْجَرِّ الْأَحْمَرِ فَقَالَ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ فَقَالُوا إِنَّا نُصِيبُ مِنْ الثُّفْلِ فَأَيُّ الْأَسْقِيَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَاشْرَبُوا فِي الْأَسْقِيَةِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيَّ أَوْ حَرَّمَ الْخَمْرَ وَالْمَيْسِرَ وَالْكُوبَةَ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌقَالَ سُفْيَانُ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ مَا الْكُوبَةُ قَالَ الطَّبْلُ
Qays ibn Habtar aytdi: Men Ibn Abbosdan oq kuza, yashil kuza va qizil kuza haqida soʻradim. U dedi: «Nabiy ﷺdan birinchi boʻlib soʻragan Abdulqays elchilari edi. Ular: ‹Biz (xurmo) quyqasidan (nabiz) olamiz; qaysi idishlarda (tayyorlaylik)?› dedilar. U zot: ‹Dubbo (qovoq idish)da, muzaffat (smola surtilgan idish)da, naqir (oʻyilgan yogʻoch idish)da va hantam (loy kuza)da ichmanglar; teri meshlarda ichinglar›, dedilar. Soʻng: ‹Albatta, Alloh menga harom qildi — yoki: harom qildi — xamr (may)ni, maysir (qimor)ni va kubani; har bir mast qiluvchi narsa haromdir›, dedilar». Sufyon aytdi: Men Ali ibn Bazimaga: «Kuba nima?» dedim. U: «Nogʻora», dedi.Қайс ибн Ҳабтар айтди: Мен Ибн Аббосдан оқ куза, яшил куза ва қизил куза ҳақида сўрадим. У деди: «Набий ﷺдан биринчи бўлиб сўраган Абдулқайс элчилари эди. Улар: ‹Биз (хурмо) қуйқасидан (набиз) оламиз; қайси идишларда (тайёрлайлик)?› дедилар. У зот: ‹Дуббо (қовоқ идиш)да, музаффат (смола суртилган идиш)да, нақир (ўйилган ёғоч идиш)да ва ҳантам (лой куза)да ичманглар; тери мешларда ичинглар›, дедилар. Сўнг: ‹Албатта, Аллоҳ менга ҳаром қилди — ёки: ҳаром қилди — хамр (май)ни, майсир (қимор)ни ва кубани; ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир›, дедилар». Суфён айтди: Мен Али ибн Базимага: «Куба нима?» дедим. У: «Ноғора», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ رَجُلٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعَيْنُ حَقٌّ تَسْتَنْزِلُ الْحَالِقَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعَدَنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ دُوَيْدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Koʻz (tegishi) haqdir; u baland (choʻqqi)ni ham (yerga) tushiradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Кўз (тегиши) ҳақдир; у баланд (чўққи)ни ҳам (ерга) туширади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدُ عِنْدَ النَّوْمِ يُنْبِتُ الشَّعْرَ وَيَجْلُو الْبَصَرَ وَخَيْرُ ثِيَابِكُمْ الْبَيَاضُ فَالْبَسُوهَا وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Surmalaringizning eng yaxshisi uyqu oldidan (surtiladigan) ismiddir: u kiprik oʻstiradi va koʻzni tiniqlashtiradi. Kiyimlaringizning eng yaxshisi oq (kiyim)dir: uni kiyinglar va oʻlganlaringizni unda kafanlanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сурмаларингизнинг энг яхшиси уйқу олдидан (суртиладиган) исмиддир: у киприк ўстиради ва кўзни тиниқлаштиради. Кийимларингизнинг энг яхшиси оқ (кийим)дир: уни кийинглар ва ўлганларингизни унда кафанланглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَّخَذَ شَيْءٌ فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ joni bor biror narsani nishon qilib olishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жони бор бирор нарсани нишон қилиб олишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْأَيِّمُ أَمْلَكُ بِأَمْرِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَصُمَاتُهَا إِقْرَارُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Tul ayol oʻz ishiga valiysidan koʻra haqliroqdir; bokira qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi va uning sukuti — uning roziligidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Тул аёл ўз ишига валийсидан кўра ҳақлироқдир; бокира қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади ва унинг сукути — унинг розилигидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الْجِنُّ يَسْمَعُونَ الْوَحْيَ فَيَسْتَمِعُونَ الْكَلِمَةَ فَيَزِيدُونَ فِيهَا عَشْرًا فَيَكُونُ مَا سَمِعُوا حَقًّا وَمَا زَادُوهُ بَاطِلًا وَكَانَتْ النُّجُومُ لَا يُرْمَى بِهَا قَبْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَحَدُهُمْ لَا يَأْتِي مَقْعَدَهُ إِلَّا رُمِيَ بِشِهَابٍ يُحْرِقُ مَا أَصَابَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى إِبْلِيسَ فَقَالَ مَا هَذَا إِلَّا مِنْ أَمْرٍ قَدْ حَدَثَ فَبَثَّ جُنُودَهُ فَإِذَا هُمْ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بَيْنَ جَبَلَيْ نَخْلَةَ فَأَتَوْهُ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ هَذَا الْحَدَثُ الَّذِي حَدَثَ فِي الْأَرْضِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Jinlar vahiyni eshitar edilar. Ular bir soʻzni eshitib, unga oʻn (soʻz) qoʻshar edilar; eshitganlari haq, qoʻshganlari esa botil boʻlardi. Bundan oldin yulduzlar bilan otilmas edi. Nabiy ﷺ (paygʻambar qilib) yuborilganlarida esa ulardan biri oʻz oʻrniga borishi bilan unga uchqun otilib, tekkan narsasini kuydiradigan boʻldi. Ular buni Ibliska shikoyat qildilar. U: «Bu — sodir boʻlgan bir ishdan boshqa narsa emas», dedi va lashkarlarini tarqatdi. Ular Naxlaning ikki togʻi orasida namoz oʻqiyotgan Nabiy ﷺning oldilariga duch keldilar. Soʻng uning oldiga kelib xabar berdilar. U: «Yerda sodir boʻlgan hodisa mana shudir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жинлар ваҳийни эшитар эдилар. Улар бир сўзни эшитиб, унга ўн (сўз) қўшар эдилар; эшитганлари ҳақ, қўшганлари эса ботил бўларди. Бундан олдин юлдузлар билан отилмас эди. Набий ﷺ (пайғамбар қилиб) юборилганларида эса улардан бири ўз ўрнига бориши билан унга учқун отилиб, теккан нарсасини куйдирадиган бўлди. Улар буни Иблиска шикоят қилдилар. У: «Бу — содир бўлган бир ишдан бошқа нарса эмас», деди ва лашкарларини тарқатди. Улар Нахланинг икки тоғи орасида намоз ўқиётган Набий ﷺнинг олдиларига дуч келдилар. Сўнг унинг олдига келиб хабар бердилар. У: «Ерда содир бўлган ҳодиса мана шудир», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعِجْلِيُّ وَكَانَتْ لَهُ هَيْئَةٌ رَأَيْنَاهُ عِنْدَ حَسَنٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلَتْ يَهُودُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِنَّا نَسْأَلُكَ عَنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ فَإِنْ أَنْبَأْتَنَا بِهِنَّ عَرَفْنَا أَنَّكَ نَبِيٌّ وَاتَّبَعْنَاكَ فَأَخَذَ عَلَيْهِمْ مَا أَخَذَ إِسْرَائِيلُ عَلَى بَنِيهِ إِذْ قَالُوا {اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ} قَالَ هَاتُوا قَالُوا أَخْبِرْنَا عَنْ عَلَامَةِ النَّبِيِّ قَالَ تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالُوا أَخْبِرْنَا كَيْفَ تُؤَنِّثُ الْمَرْأَةُ وَكَيْفَ تُذْكِرُ قَالَ يَلْتَقِي الْمَاءَانِ فَإِذَا عَلَا مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ أَذْكَرَتْ وَإِذَا عَلَا مَاءُ الْمَرْأَةِ آنَثَتْ قَالُوا أَخْبِرْنَا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ قَالَ كَانَ يَشْتَكِي عِرْقَ النَّسَا فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا يُلَائِمُهُ إِلَّا أَلْبَانَ كَذَا وَكَذَا قَالَ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد قَالَ أَبِي قَالَ بَعْضُهُمْ يَعْنِي الْإِبِلَ فَحَرَّمَ لُحُومَهَا قَالُوا صَدَقْتَ قَالُوا أَخْبِرْنَا مَا هَذَا الرَّعْدُ قَالَ مَلَكٌ مِنْ مَلَائِكَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مُوَكَّلٌ بِالسَّحَابِ بِيَدِهِ أَوْ فِي يَدِهِ مِخْرَاقٌ مِنْ نَارٍ يَزْجُرُ بِهِ السَّحَابَ يَسُوقُهُ حَيْثُ أَمَرَ اللَّهُ قَالُوا فَمَا هَذَا الصَّوْتُ الَّذِي يُسْمَعُ قَالَ صَوْتُهُ قَالُوا صَدَقْتَ إِنَّمَا بَقِيَتْ وَاحِدَةٌ وَهِيَ الَّتِي نُبَايِعُكَ إِنْ أَخْبَرْتَنَا بِهَا فَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا لَهُ مَلَكٌ يَأْتِيهِ بِالْخَبَرِ فَأَخْبِرْنَا مَنْ صَاحِبكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Yahudiylar Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Abul-Qosim, biz sizdan besh narsa haqida soʻraymiz; agar bizga ularni xabar bersangiz, sizning paygʻambar ekaningizni bilamiz va sizga ergashamiz», dedilar. Shunda u zot ulardan Isroil oʻz oʻgʻillaridan olgan (ahd)ni oldilar — oʻshanda ular: {Alloh biz aytayotgan narsaga vakildir}, degan edilar. U zot: «Keltiringlar», dedilar. Ular: «Bizga paygʻambarning belgisi haqida xabar bering», dedilar. U zot: «Uning ikki koʻzi uxlaydi, qalbi esa uxlamaydi», dedilar. Ular: «Bizga xabar bering: ayol qanday qiz tugʻadi va qanday oʻgʻil tugʻadi?» dedilar. U zot: «Ikki suv uchrashadi; erkakning suvi ayolning suvidan ustun kelsa, oʻgʻil boʻladi; ayolning suvi ustun kelsa, qiz boʻladi», dedilar. Ular: «Bizga xabar bering: Isroil oʻziga nimani harom qilgan edi?» dedilar. U zot: «U asov tomir ogʻrigʻidan shikoyat qilar edi va unga ana u (hayvon)larning sutidan boshqa hech narsa mos kelmasdi», dedilar. Abdulloh ibn Ahmad aytdi: Otam aytdi: baʼzilar: «Yaʼni tuyani (nazarda tutdilar); bas, u ularning goʻshtini harom qildi», dedilar. Ular: «Rost aytdingiz», dedilar. Ular: «Bizga xabar bering: bu momaqaldiroq nima?» dedilar. U zot: «(U) Alloh azza va jallaning farishtalaridan bir farishta boʻlib, bulutga vakil qilingan; qoʻlida — yoki: uning qoʻlida — olovdan qamchi bor, u bilan bulutni haydab, Alloh buyurgan tomonga suradi», dedilar. Ular: «Bas, eshitiladigan bu ovoz nima?» dedilar. U zot: «Uning ovozi», dedilar. Ular: «Rost aytdingiz. Endi bittasi qoldi; agar bizga uni xabar bersangiz, sizga bayʼat qilamiz: har bir paygʻambarning unga xabar keltiradigan farishtasi bordir; bas, bizga xabar bering: sizning sohibingiz kim?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Абул-Қосим, биз сиздан беш нарса ҳақида сўраймиз; агар бизга уларни хабар берсангиз, сизнинг пайғамбар эканингизни биламиз ва сизга эргашамиз», дедилар. Шунда у зот улардан Исроил ўз ўғилларидан олган (аҳд)ни олдилар — ўшанда улар: {Аллоҳ биз айтаётган нарсага вакилдир}, деган эдилар. У зот: «Келтиринглар», дедилар. Улар: «Бизга пайғамбарнинг белгиси ҳақида хабар беринг», дедилар. У зот: «Унинг икки кўзи ухлайди, қалби эса ухламайди», дедилар. Улар: «Бизга хабар беринг: аёл қандай қиз туғади ва қандай ўғил туғади?» дедилар. У зот: «Икки сув учрашади; эркакнинг суви аёлнинг сувидан устун келса, ўғил бўлади; аёлнинг суви устун келса, қиз бўлади», дедилар. Улар: «Бизга хабар беринг: Исроил ўзига нимани ҳаром қилган эди?» дедилар. У зот: «У асов томир оғриғидан шикоят қилар эди ва унга ана у (ҳайвон)ларнинг сутидан бошқа ҳеч нарса мос келмасди», дедилар. Абдуллоҳ ибн Аҳмад айтди: Отам айтди: баъзилар: «Яъни туяни (назарда тутдилар); бас, у уларнинг гўштини ҳаром қилди», дедилар. Улар: «Рост айтдингиз», дедилар. Улар: «Бизга хабар беринг: бу момақалдироқ нима?» дедилар. У зот: «(У) Аллоҳ азза ва жалланинг фаришталаридан бир фаришта бўлиб, булутга вакил қилинган; қўлида — ёки: унинг қўлида — оловдан қамчи бор, у билан булутни ҳайдаб, Аллоҳ буюрган томонга суради», дедилар. Улар: «Бас, эшитиладиган бу овоз нима?» дедилар. У зот: «Унинг овози», дедилар. Улар: «Рост айтдингиз. Энди биттаси қолди; агар бизга уни хабар берсангиз, сизга байъат қиламиз: ҳар бир пайғамбарнинг унга хабар келтирадиган фариштаси бордир; бас, бизга хабар беринг: сизнинг соҳибингиз ким?» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ عِلْبَاءَ بْنِ أَحْمَرَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ النَّحْرُ فَذَبَحْنَا الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ وَالْبَعِيرَ عَنْ عَشَرَةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ bilan birga safarda edik. Shunda qurbonlik (kuni) yetib keldi va biz bir sigirni yetti kishiga, bir tuyani oʻn kishiga (sherik boʻlib) soʻydik», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ билан бирга сафарда эдик. Шунда қурбонлик (куни) етиб келди ва биз бир сигирни етти кишига, бир туяни ўн кишига (шерик бўлиб) сўйдик», деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى وَالطَّالَقَانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي يَلْتَفِتُ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِقَالَ الطَّالَقَانِيُّ حَدَّثَنِي ثَوْرٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarida oʻngga va chapga oʻgirilar, ammo boʻynini orqasiga burmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларида ўнгга ва чапга ўгирилар, аммо бўйнини орқасига бурмас эдилар.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَصْبِرْ فَإِنَّهُ مَنْ خَالَفَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَتُهُ جَاهِلِيَّةٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz amiridan oʻziga yoqmaydigan bir narsani koʻrsa, sabr qilsin. Chunki kim jamoatdan bir qarich (bir enlik) ajralsa, soʻng oʻlsa, (uning oʻlimi) johiliyat oʻlimidir», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз амиридан ўзига ёқмайдиган бир нарсани кўрса, сабр қилсин. Чунки ким жамоатдан бир қарич (бир энлик) ажралса, сўнг ўлса, (унинг ўлими) жоҳилият ўлимидир», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ الْعَبْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ حَدَّثَأَنَّهُ بَاتَ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَخَرَجَ فَنَظَرَ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ الَّتِي فِي آلِ عِمْرَانَ {إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ حَتَّى بَلَغَ سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ} ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ اضْطَجَعَ ثُمَّ رَجَعَ أَيْضًا فَنَظَرَ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ ثُمَّ رَجَعَ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ اضْطَجَعَ ثُمَّ رَجَعَ أَيْضًا فَنَظَرَ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ ثُمَّ رَجَعَ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir kecha Paygʻambar ﷺning oldilarida tunadi. Bas, Allohning Paygʻambari ﷺ kechasi turib, (tashqariga) chiqdilar-da, osmonga qaradilar. Soʻng Ol-i Imron(dagi) mana bu oyatni tilovat qildilar: {Albatta, osmonlar va yer yaratilishida hamda kecha bilan kunduzning almashinishida...} — toki {...bizni doʻzax azobidan saqla} (degan joy)gacha. Soʻng uyga qaytib, misvok qildi va tahorat qildi; soʻng turib, namoz oʻqidi; soʻng yotdi. Soʻng yana (turib, tashqariga) chiqdi-da, osmonga qaradi va mana shu oyatni tilovat qildi; soʻng qaytib, misvok qildi va tahorat qildi; soʻng turib, namoz oʻqidi; soʻng yotdi. Soʻng yana (turib) osmonga qaradi va mana shu oyatni tilovat qildi; soʻng qaytib, misvok qildi va tahorat qildi; soʻng turib, namoz oʻqidi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир кеча Пайғамбар ﷺнинг олдиларида тунади. Бас, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ кечаси туриб, (ташқарига) чиқдилар-да, осмонга қарадилар. Сўнг Ол-и Имрон(даги) мана бу оятни тиловат қилдилар: {Албатта, осмонлар ва ер яратилишида ҳамда кеча билан кундузнинг алмашинишида...} — токи {...бизни дўзах азобидан сақла} (деган жой)гача. Сўнг уйга қайтиб, мисвок қилди ва таҳорат қилди; сўнг туриб, намоз ўқиди; сўнг ётди. Сўнг яна (туриб, ташқарига) чиқди-да, осмонга қаради ва мана шу оятни тиловат қилди; сўнг қайтиб, мисвок қилди ва таҳорат қилди; сўнг туриб, намоз ўқиди; сўнг ётди. Сўнг яна (туриб) осмонга қаради ва мана шу оятни тиловат қилди; сўнг қайтиб, мисвок қилди ва таҳорат қилди; сўнг туриб, намоз ўқиди.
حَدَّثَنَا مُعَاوِيةُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ أَوْ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ حَجَّاجٍ شَكَّ مَنْصُورٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ قَالَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُقَالَ وَقَالَ مَنْصُورٌ وَحَدَّثَنِي عَوْنٌ عَنْ أَخِيهِ عُبَيْدِ اللَّهِ بِهَذَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ «Samiʼallohu liman hamidah» deganlarida: «Allohumma Robbanaa lakal-hamdu milʼas-samaavaati va milʼal-arzi va milʼa maa shiʼta min shayʼin baʼd», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида: «Аллоҳумма Роббанаа лакал-ҳамду милъас-самааваати ва милъал-арзи ва милъа маа шиъта мин шайъин баъд», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيدَ عَلَى ابْنَةِ حَمْزَةَ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا فَقَالَ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ وَإِنَّهُ يَحْرُمُ مِنْ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنْ النَّسَبِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan Hamzaning qizini nikohlab olishlari (talab qilinganda), u zot: «U mening emizishdan boʻlgan akamning qizidir; emizishdan esa nasabdan harom boʻladigan narsa harom boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан Ҳамзанинг қизини никоҳлаб олишлари (талаб қилинганда), у зот: «У менинг эмизишдан бўлган акамнинг қизидир; эмизишдан эса насабдан ҳаром бўладиган нарса ҳаром бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ عَلِيًّا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ابْنَةِ حَمْزَةَ وَذَكَرَ مِنْ جَمَالِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَرَّمَ مِنْ الرَّضَاعَةِ مَا حَرَّمَ مِنْ النَّسَبِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Ali Nabiy ﷺga Hamzaning qizi haqida (gapirib), uning goʻzalligini eslatdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U mening emizishdan boʻlgan akamning qizidir», dedilar. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ: «Bilmadingmi, Alloh azza va jalla nasabdan harom qilgan narsani emizishdan ham harom qilgan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Али Набий ﷺга Ҳамзанинг қизи ҳақида (гапириб), унинг гўзаллигини эслатди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У менинг эмизишдан бўлган акамнинг қизидир», дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Билмадингми, Аллоҳ азза ва жалла насабдан ҳаром қилган нарсани эмизишдан ҳам ҳаром қилган», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ كَانَ لَا يَرَى بَأْسًا أَنْ يَتَزَوَّجَ الرَّجُلُ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَيَقُولُ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ بِمَاءٍ يُقَالُ لَهُ سَرِفُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَلَمَّا قَضَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّتَهُ أَقْبَلَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِذَلِكَ الْمَاءِ أَعْرَسَ بِهَا
Ikrima Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, u ehromdagi kishining uylanishida hech qanday zarar koʻrmas va: «Albatta, Allohning Nabiysi ﷺ ehromda boʻlgan holda Sarif deb ataladigan suv (boʻyi)da Maymuna bint al-Horis bilan nikohlandilar. Allohning Nabiysi ﷺ hajlarini ado qilganlaridan soʻng qaytdilar va oʻsha suv (boʻyi)ga yetganlarida u bilan qovushdilar», der edi.Икрима Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, у эҳромдаги кишининг уйланишида ҳеч қандай зарар кўрмас ва: «Албатта, Аллоҳнинг Набийси ﷺ эҳромда бўлган ҳолда Сариф деб аталадиган сув (бўйи)да Маймуна бинт ал-Ҳорис билан никоҳландилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳажларини адо қилганларидан сўнг қайтдилар ва ўша сув (бўйи)га етганларида у билан қовушдилар», дер эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَجُلٍ وَفَخِذُهُ خَارِجَةٌ فَقَالَ غَطِّ فَخِذَكَ فَإِنَّ فَخِذَ الرَّجُلِ مِنْ عَوْرَتِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ soni ochilib qolgan bir kishining yonidan oʻtdilar va: «Soningni yop, chunki erkakning soni uning avratidandir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сони очилиб қолган бир кишининг ёнидан ўтдилар ва: «Сонингни ёп, чунки эркакнинг сони унинг авратидандир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ أَيُّ الْقِرَاءَتَيْنِ كَانَتْ أَخِيرًا قِرَاءَةُ عَبْدِ اللَّهِ أَوْ قِرَاءَةُ زَيْدٍ قَالَ قُلْنَا قِرَاءَةُ زَيْدٍ قَالَ لَا إِلَّا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَعْرِضُ الْقُرْآنَ عَلَى جَبْرَائِيلَ كُلَّ عَامٍ مَرَّةً فَلَمَّا كَانَ فِي الْعَامِ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ عَرَضَهُ عَلَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَكَانَتْ آخِرَ الْقِرَاءَةِ قِرَاءَةُ عَبْدِ اللَّهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Ikki qiroatning qaysi biri oxirgi edi — Abdullohning qiroatimi yoki Zaydning qiroati?» (Roviy) aytdi: Biz: «Zaydning qiroati», dedik. U: «Yoʻq. Chunki Rasululloh ﷺ har yili Qurʼonni Jabroilga bir marta oʻqib berar edilar; vafot etgan yillarida esa unga ikki marta oʻqib berdilar. Oxirgi qiroat Abdullohning qiroati edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Икки қироатнинг қайси бири охирги эди — Абдуллоҳнинг қироатими ёки Зайднинг қироати?» (Ровий) айтди: Биз: «Зайднинг қироати», дедик. У: «Йўқ. Чунки Расулуллоҳ ﷺ ҳар йили Қуръонни Жаброилга бир марта ўқиб берар эдилар; вафот этган йилларида эса унга икки марта ўқиб бердилар. Охирги қироат Абдуллоҳнинг қироати эди», деди.
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خُثَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ ذَكْوَانُ حَاجِبُ عَائِشَةَأَنَّهُ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَأْذِنُ عَلَى عَائِشَةَ فَجِئْتُ وَعِنْدَ رَأْسِهَا ابْنُ أَخِيهَا عَبْدُ اللَّهِ بِنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ هَذَا ابْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَأْذِنُ فَأَكَبَّ عَلَيْهَا ابْنُ أَخِيهَا عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَأْذِنُ وَهِيَ تَمُوتُ فَقَالَتْ دَعْنِي مِنْ ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ يَا أُمَّتَاهُ إِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ مِنْ صَالِحِي بَنِيكِ لِيُسَلِّمْ عَلَيْكِ وَيُوَدِّعْكِ فَقَالَتْ ائْذَنْ لَهُ إِنْ شِئْتَ قَالَ فَأَدْخَلْتُهُ فَلَمَّا جَلَسَ قَالَ أَبْشِرِي فَقَالَتْ أَيْضًا فَقَالَ مَا بَيْنَكِ وَبَيْنَ أَنْ تَلْقَيْ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْأَحِبَّةَ إِلَّا أَنْ تَخْرُجَ الرُّوحُ مِنْ الْجَسَدِ كُنْتِ أَحَبَّ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ إِلَّا طَيِّبًا وَسَقَطَتْ قِلَادَتُكِ لَيْلَةَ الْأَبْوَاءِ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يُصْبِحَ فِي الْمَنْزِلِ وَأَصْبَحَ النَّاسُ لَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} فَكَانَ ذَلِكَ فِي سَبَبِكِ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِهَذِهِ الْأُمَّةِ مِنْ الرُّخْصَةِ وَأَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ مِنْ فَوْقِ سَبْعِ سَمَوَاتٍ جَاءَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ فَأَصْبَحَ لَيْسَ
Oishaning eshik ogʻasi Zakvon soʻzlab berdiki, Abdulloh ibn Abbos Oishaning huzuriga kirishga izn soʻrab keldi. Men keldim, uning bosh tomonida jiyani Abdulloh ibn Abdurrahmon bor edi. Men: «Mana Ibn Abbos izn soʻrayapti», dedim. Jiyani Abdulloh unga engashib: «Mana Abdulloh ibn Abbos izn soʻrayapti», dedi — u esa jon berayotgan edi. U: «Meni Ibn Abbosdan qoʻy», dedi. (Jiyani): «Ey onajon, Ibn Abbos sening solih oʻgʻillaringdandir; senga salom bersin va sen bilan vidolashsin», dedi. U: «Xohlasang, izn ber», dedi. (Zakvon) aytdi: Men uni kiritdim. U oʻtirgach: «Xushxabar boʻlsin», dedi. U yana (shuni) aytdi. Soʻng: «Sen bilan Muhammad ﷺni va suyuklilarni uchratishing orasida faqat jonning tandan chiqishigina qoldi. Sen Rasululloh ﷺga u zotning ayollari ichida eng suyuklisi eding; Rasululloh ﷺ esa faqat pok (narsa)nigina sevar edilar. Abvo kechasi sening marjoning tushib qolgan edi; Rasululloh ﷺ (uni izlab) tong ottirdilar, hattoki manzilda tong ottirdilar; odamlar esa suvsiz tongni qarshiladilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Pok tuproq bilan tayammum qilinglar} (oyatini) nozil qildi. Bu — sening sababingdan (boʻldi) va Alloh azza va jalla bu ummatga (shu) yengillikni nozil qildi. Alloh sening pokligingni yetti osmon ustidan nozil qildi; uni Ruhul-Amin keltirdi. Bas, tong otdiki...» dedi.Оишанинг эшик оғаси Заквон сўзлаб бердики, Абдуллоҳ ибн Аббос Оишанинг ҳузурига киришга изн сўраб келди. Мен келдим, унинг бош томонида жияни Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон бор эди. Мен: «Мана Ибн Аббос изн сўраяпти», дедим. Жияни Абдуллоҳ унга энгашиб: «Мана Абдуллоҳ ибн Аббос изн сўраяпти», деди — у эса жон бераётган эди. У: «Мени Ибн Аббосдан қўй», деди. (Жияни): «Эй онажон, Ибн Аббос сенинг солиҳ ўғилларингдандир; сенга салом берсин ва сен билан видолашсин», деди. У: «Хоҳласанг, изн бер», деди. (Заквон) айтди: Мен уни киритдим. У ўтиргач: «Хушхабар бўлсин», деди. У яна (шуни) айтди. Сўнг: «Сен билан Муҳаммад ﷺни ва суюклиларни учратишинг орасида фақат жоннинг тандан чиқишигина қолди. Сен Расулуллоҳ ﷺга у зотнинг аёллари ичида энг суюклиси эдинг; Расулуллоҳ ﷺ эса фақат пок (нарса)нигина севар эдилар. Абво кечаси сенинг маржонинг тушиб қолган эди; Расулуллоҳ ﷺ (уни излаб) тонг оттирдилар, ҳаттоки манзилда тонг оттирдилар; одамлар эса сувсиз тонгни қаршиладилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Пок тупроқ билан таяммум қилинглар} (оятини) нозил қилди. Бу — сенинг сабабингдан (бўлди) ва Аллоҳ азза ва жалла бу умматга (шу) енгилликни нозил қилди. Аллоҳ сенинг поклигингни етти осмон устидан нозил қилди; уни Руҳул-Амин келтирди. Бас, тонг отдики...» деди.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ رَجُلٍ قَالَقَالَ لَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّمَا سُمِّيتِ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ لِتَسْعَدِي وَإِنَّهُ لَاسْمُكِ قَبْلَ أَنْ تُولَدِي
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) unga aytdi: «Sen baxtli boʻlishing uchungina ‹Ummul-moʻminin› deb nomlanding; albatta, bu sen tugʻilishingdan oldin ham sening isming edi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) унга айтди: «Сен бахтли бўлишинг учунгина ‹Уммул-мўминин› деб номландинг; албатта, бу сен туғилишингдан олдин ҳам сенинг исминг эди».
حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Allohumma Robbanaa lakal-hamdu milʼas-samaavaati va milʼal-arzi va milʼa maa shiʼta min shayʼin baʼd», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Аллоҳумма Роббанаа лакал-ҳамду милъас-самааваати ва милъал-арзи ва милъа маа шиъта мин шайъин баъд», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَأَنْ يُخْلَطَ الْبَلَحُ وَالزَّهْوُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (loy idish), muzaffat (smola surtilgan idish) va naqir (oʻyilgan yogʻoch idish)dan hamda balah bilan zahvni aralashtirishdan qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (лой идиш), музаффат (смола суртилган идиш) ва нақир (ўйилган ёғоч идиш)дан ҳамда балаҳ билан заҳвни аралаштиришдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الْفَتْحُ فِي ثَلَاثَ عَشْرَةَ خَلَتْ مِنْ رَمَضَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Fath (Makka fathi) ramazonning oʻn uch (kuni) oʻtganda boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Фатҳ (Макка фатҳи) рамазоннинг ўн уч (куни) ўтганда бўлди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كُنَّا عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فَذَكَرُوا الدَّجَّالَ فَقَالُوا إِنَّهُ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ ك ف ر قَالَ مَا تَقُولُونَ قَالَ يَقُولُونَ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ ك ف ر قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ أَسْمَعْهُ قَالَ ذَلِكَ وَلَكِنْ قَالَأَمَّا إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام فَانْظُرُوا إِلَى صَاحِبِكُمْ وَأَمَّا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَجُلٌ آدَمُ جَعْدٌ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ مَخْطُومٍ بِخُلْبَةٍ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ إِذَا انْحَدَرَ فِي الْوَادِي يُلَبِّي
Mujohid aytdi: Biz Ibn Abbosning oldida edik. Shunda (odamlar) Dajjolni zikr qildilar va: «Uning ikki koʻzi orasida ‹kofir› deb yozilgan», deyishdi. (Ibn Abbos): «Nima deyapsizlar?» dedi. (Roviy) dedi: «Ular: ‹Uning ikki koʻzi orasida kofir deb yozilgan›, deyishmoqda». Shunda Ibn Abbos: «Men buni eshitmadim; lekin u zot: ‹Ibrohimga (kelsak), oʻz sohibingizga qaranglar; Musoga (kelsak), u bugʻdayrang, jingalak sochli, xurmo tolasidan jilovlangan qizil bir tuyadagi kishidir — men goʻyo unga qarab turgandekman, u vodiyga tushib, talbiya aytayotgan boʻlsa›, dedilar», dedi.Мужоҳид айтди: Биз Ибн Аббоснинг олдида эдик. Шунда (одамлар) Дажжолни зикр қилдилар ва: «Унинг икки кўзи орасида ‹кофир› деб ёзилган», дейишди. (Ибн Аббос): «Нима деяпсизлар?» деди. (Ровий) деди: «Улар: ‹Унинг икки кўзи орасида кофир деб ёзилган›, дейишмоқда». Шунда Ибн Аббос: «Мен буни эшитмадим; лекин у зот: ‹Иброҳимга (келсак), ўз соҳибингизга қаранглар; Мусога (келсак), у буғдайранг, жингалак сочли, хурмо толасидан жиловланган қизил бир туядаги кишидир — мен гўё унга қараб тургандекман, у водийга тушиб, талбия айтаётган бўлса›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ ذَكَرُوهُ يَعْنِي الدَّجَّالَ فَقَالَ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ ك ف ر فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ أَسْمَعْهُ يَقُولُ ذَاكَ وَلَكِنْ قَالَأَمَّا إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام فَانْظُرُوا إِلَى صَاحِبِكُمْ قَالَ يَزِيدُ يَعْنِي نَفْسَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَّا مُوسَى فَرَجُلٌ آدَمُ جَعْدٌ طُوَالٌ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ مَخْطُومٍ بِخُلْبَةٍ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَقَدْ انْحَدَرَ فِي الْوَادِي يُلَبِّيقَالَ أَبِي قَالَ هُشَيْمٌ الْخُلْبَةُ اللِّيفُ
Mujohid aytdi: Ular uni — yaʼni Dajjolni — zikr qildilar va: «Uning ikki koʻzi orasida ‹kofir› deb yozilgan», deyishdi. Shunda Ibn Abbos: «Men u zotning buni aytganlarini eshitmadim; lekin u zot: ‹Ibrohimga (kelsak), oʻz sohibingizga qaranglar — Yazid: yaʼni oʻzlarini ﷺ (nazarda tutdilar), dedi — Musoga (kelsak), u bugʻdayrang, jingalak sochli, uzun boʻyli, xurmo tolasidan jilovlangan qizil bir tuyadagi kishidir; men goʻyo unga qarab turgandekman, u vodiyga tushib, talbiya aytayotgan boʻlsa›, dedilar», dedi. Otam aytdi: Hushaym: «Xulba — bu (xurmo) tolasidir», dedi.Мужоҳид айтди: Улар уни — яъни Дажжолни — зикр қилдилар ва: «Унинг икки кўзи орасида ‹кофир› деб ёзилган», дейишди. Шунда Ибн Аббос: «Мен у зотнинг буни айтганларини эшитмадим; лекин у зот: ‹Иброҳимга (келсак), ўз соҳибингизга қаранглар — Язид: яъни ўзларини ﷺ (назарда тутдилар), деди — Мусога (келсак), у буғдайранг, жингалак сочли, узун бўйли, хурмо толасидан жиловланган қизил бир туядаги кишидир; мен гўё унга қараб тургандекман, у водийга тушиб, талбия айтаётган бўлса›, дедилар», деди. Отам айтди: Ҳушайм: «Хулба — бу (хурмо) толасидир», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ابْنُ عَوْنٍ أَظُنُّهُ قَدْ رَفَعَهُ قَالَأَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى فِي يَوْمٍ مَطِيرٍ أَنْ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ
Muhammaddan (rivoyat qilinadi)ki, Ibn Abbos — Ibn Avn: «Oʻylaymanki, uni marfuʼ qilgan», dedi — aytdi: U bir jarchiga buyurdi va u yomgʻirli kunda: «Namozni turgan joyingizda oʻqinglar», deb nido qildi.Муҳаммаддан (ривоят қилинади)ки, Ибн Аббос — Ибн Авн: «Ўйлайманки, уни марфуъ қилган», деди — айтди: У бир жарчига буюрди ва у ёмғирли кунда: «Намозни турган жойингизда ўқинглар», деб нидо қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ نَافِعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ مَاتَتْ شَاةٌ فِي بَعْضِ بُيُوتِ نِسَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا انْتَفَعْتُمْ بِمَسْكِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺning ayollaridan birining uyida bir qoʻy oʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺнинг аёлларидан бирининг уйида бир қўй ўлди. Шунда Набий ﷺ: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي بُكَيْرٍ هُوَ يَحْيَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ نَافِعٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ مِينَاسٍ الْعَدَنِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ السُّجُودَ بَعْدَ الرَّكْعَةِ يَقُولُ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rukuʼdan soʻng sajda qilmoqchi boʻlganlarida: «Allohumma Robbanaa lakal-hamdu milʼas-samaavaati va milʼal-arzi va milʼa maa shiʼta min shayʼin baʼd», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рукуъдан сўнг сажда қилмоқчи бўлганларида: «Аллоҳумма Роббанаа лакал-ҳамду милъас-самааваати ва милъал-арзи ва милъа маа шиъта мин шайъин баъд», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ حَنَشٍ الصَّنْعَانِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَوُلِدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَاسْتُنْبِئَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَتُوُفِّيَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَخَرَجَ مُهَاجِرًا مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَقَدِمَ الْمَدِينَةَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَرَفَعَ الْحَجَرَ الْأَسْوَدَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ dushanba kuni tugʻildilar, dushanba kuni paygʻambar qilindilar, dushanba kuni vafot etdilar, Makkadan Madinaga hijrat qilib dushanba kuni chiqdilar, Madinaga dushanba kuni keldilar va Hajarul-Asvadni dushanba kuni (oʻz oʻrniga) koʻtardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ душанба куни туғилдилар, душанба куни пайғамбар қилиндилар, душанба куни вафот этдилар, Маккадан Мадинага ҳижрат қилиб душанба куни чиқдилар, Мадинага душанба куни келдилар ва Ҳажарул-Асвадни душанба куни (ўз ўрнига) кўтардилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ وَاقِفًا وَقَدْ أَرْدَفَ الْفَضْلَ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَوَقَفَ قَرِيبًا وَأَمَةٌ خَلْفَهُ فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا فَفَطِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يَصْرِفُ وَجْهَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ لَيْسَ الْبِرُّ بِإِيجَافِ الْخَيْلِ وَلَا الْإِبِلِ فَعَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ قَالَ ثُمَّ أَفَاضَ قَالَ فَمَا رَأَيْتُهَا رَافِعَةً يَدَهَا عَادِيَةً حَتَّى أَتَى جَمْعًا قَالَ فَلَمَّا وَقَفَ بِجَمْعٍ أَرْدَفَ أُسَامَةَ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ الْبِرَّ لَيْسَ بِإِيجَافِ الْخَيْلِ وَالْإِبِلِ فَعَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ قَالَ ثُمَّ أَفَاضَ فَمَا رَأَيْتُهَا رَافِعَةً يَدَهَا عَادِيَةً حَتَّى أَتَتْ مِنًى فَأَتَانَا سَوَادَ ضَعْفَى بَنِي هَاشِمٍ عَلَى حُمُرَاتٍ لَهُمْ فَجَعَلَ يَضْرِبُ أَفْخَاذَنَا وَيَقُولُ يَا بَنِيَّ أَفِيضُوا وَلَا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺni Arafotda turgan holda koʻrdim; u zot Fazlni ortlariga mindirgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, yaqinroqda toʻxtadi; uning ortida bir choʻri bor edi. Fazl unga qaray boshladi. Rasululloh ﷺ buni sezib, uning yuzini burib qoʻya boshladilar. (Roviy) aytdi: Soʻng u zot: «Ey odamlar! Yaxshilik otlarni yoki tuyalarni choptirishda emas; sizlar sokinlikni lozim tutinglar», dedilar. (Roviy) aytdi: Soʻng u zot (Arafotdan) qaytdilar. (Roviy) aytdi: Men uning (ulovining) Jamʼga (Muzdalifaga) yetgunicha qoʻlini koʻtarib chopganini koʻrmadim. (Roviy) aytdi: U zot Jamʼda turganlarida Usomani ortlariga mindirdilar, soʻng: «Ey odamlar! Albatta, yaxshilik otlar va tuyalarni choptirishda emas; sizlar sokinlikni lozim tutinglar», dedilar. (Roviy) aytdi: Soʻng u zot (Muzdalifadan) qaytdilar; men uning (ulovining) Minoga yetgunicha qoʻlini koʻtarib chopganini koʻrmadim. Soʻng bizning oldimizga Banu Hoshimning zaiflari eshaklarida (toʻda boʻlib) keldilar. U zot sonlarimizga urib: «Ey oʻgʻillarim! (Sokinlik bilan) yuringlar va quyosh chiqmagunicha jamraga tosh otmanglar», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺни Арафотда турган ҳолда кўрдим; у зот Фазлни ортларига миндирган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, яқинроқда тўхтади; унинг ортида бир чўри бор эди. Фазл унга қарай бошлади. Расулуллоҳ ﷺ буни сезиб, унинг юзини буриб қўя бошладилар. (Ровий) айтди: Сўнг у зот: «Эй одамлар! Яхшилик отларни ёки туяларни чоптиришда эмас; сизлар сокинликни лозим тутинглар», дедилар. (Ровий) айтди: Сўнг у зот (Арафотдан) қайтдилар. (Ровий) айтди: Мен унинг (уловининг) Жамъга (Муздалифага) етгунича қўлини кўтариб чопганини кўрмадим. (Ровий) айтди: У зот Жамъда турганларида Усомани ортларига миндирдилар, сўнг: «Эй одамлар! Албатта, яхшилик отлар ва туяларни чоптиришда эмас; сизлар сокинликни лозим тутинглар», дедилар. (Ровий) айтди: Сўнг у зот (Муздалифадан) қайтдилар; мен унинг (уловининг) Минога етгунича қўлини кўтариб чопганини кўрмадим. Сўнг бизнинг олдимизга Бану Ҳошимнинг заифлари эшакларида (тўда бўлиб) келдилар. У зот сонларимизга уриб: «Эй ўғилларим! (Сокинлик билан) юринглар ва қуёш чиқмагунича жамрага тош отманглар», дер эдилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ بُكَيْرًا حَدَّثَهُ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ دَخَلَ الْبَيْتَ وَجَدَ فِيهِ صُورَةَ إِبْرَاهِيمَ وَصُورَةَ مَرْيَمَ فَقَالَ أَمَّا هُمْ فَقَدْ سَمِعُوا أَنَّ الْمَلَائِكَةَ لَا تَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ هَذَا إِبْرَاهِيمُ مُصَوَّرًا فَمَا بَالُهُ يَسْتَقْسِمُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Baytga (Kaʼbaga) kirganlarida, uning ichida Ibrohimning surati va Maryamning suratini topdilar. Shunda u zot: «Ular farishtalar ichida surat boʻlgan uyga kirmasligini eshitganlar-ku! Mana bu — surat qilingan Ibrohim; unga nima boʻldi-yu, fol oʻqlari bilan fol ochyapti?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Байтга (Каъбага) кирганларида, унинг ичида Иброҳимнинг сурати ва Марямнинг суратини топдилар. Шунда у зот: «Улар фаришталар ичида сурат бўлган уйга кирмаслигини эшитганлар-ку! Мана бу — сурат қилинган Иброҳим; унга нима бўлди-ю, фол ўқлари билан фол очяпти?» дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي أَبُو صَخْرٍ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ مَاتَ ابْنٌ لَهُ بِقُدَيْدٍ أَوْ بِعُسْفَانَ فَقَالَ يَا كُرَيْبُ انْظُرْ مَا اجْتَمَعَ لَهُ مِنْ النَّاسِ قَالَ فَخَرَجْتُ فَإِذَا نَاسٌ قَدْ اجْتَمَعُوا لَهُ فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ يَقُولُ هُمْ أَرْبَعُونَ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَخْرِجُوهُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَمُوتُ فَيَقُومُ عَلَى جِنَازَتِهِ أَرْبَعُونَ رَجُلًا لَا يُشْرِكُونَ بِاللَّهِ شَيْئًا إِلَّا شَفَّعَهُمْ اللَّهُ فِيهِ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: uning bir oʻgʻli Qudayd yoki Usfonda vafot etdi. Shunda (Ibn Abbos): «Yo Kurayb, uning uchun odamlardan qancha (kishi) toʻplanganini koʻrib kel», dedi. (Kurayb) dedi: «Men chiqdim, qarasam, odamlar uning uchun toʻplanibdilar. Buni unga xabar berdim. U: ‹Ular qirqta deysanmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Uni (janozani) olib chiqinglar, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir musulmon kishi vafot etib, uning janozasiga Allohga hech narsani sherik qilmaydigan qirq kishi tursa, albatta Alloh ularni u haqida shafoatchi qiladi› deyayotganlarini eshitganman›, dedi».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: унинг бир ўғли Қудайд ёки Усфонда вафот этди. Шунда (Ибн Аббос): «Ё Курайб, унинг учун одамлардан қанча (киши) тўпланганини кўриб кел», деди. (Курайб) деди: «Мен чиқдим, қарасам, одамлар унинг учун тўпланибдилар. Буни унга хабар бердим. У: ‹Улар қирқта дейсанми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Уни (жанозани) олиб чиқинглар, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир мусулмон киши вафот этиб, унинг жанозасига Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмайдиган қирқ киши турса, албатта Аллоҳ уларни у ҳақида шафоатчи қилади› деяётганларини эшитганман›, деди».
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ مُحَمَّدٍ يَعْنِي الْخَطَّابِيَّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا خَرَجَ فَتَبِعَهُ رَجُلَانِ وَرَجُلٌ يَتْلُوهُمَا يَقُولُ ارْجِعَا قَالَ فَرَجَعَا قَالَ فَقَالَ لَهُ إِنَّ هَذَيْنِ شَيْطَانَانِ وَإِنِّي لَمْ أَزَلْ بِهِمَا حَتَّى رَدَدْتُهُمَا فَإِذَا أَتَيْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقْرِئْهُ السَّلَامَ وَأَعْلِمْهُ أَنَّا فِي جَمْعِ صَدَقَاتِنَا وَلَوْ كَانَتْ تَصْلُحُ لَهُ لَأَرْسَلْنَا بِهَا إِلَيْهِ قَالَ فَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ عَنْ الْخَلْوَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi (yoʻlga) chiqdi, uning ortidan ikki kishi ergashdi, yana bir kishi esa ularning ortidan borib: «Ikkovingiz qaytinglar», der edi. (Roviy) aytdi: Bas, ikkovi qaytdi. (Roviy) aytdi: Soʻng (u kishi) unga: «Bu ikkovi ikki shaytondir; men toki ikkovini qaytarmagunimcha ular bilan (band) boʻldim. Nabiy ﷺ huzurlariga borsang, u zotga salom aytgin va bizning sadaqalarimizni yigʻish bilan mashgʻul ekanimizni bildir; agar u (sadaqa) u zotga joiz boʻlganida, uni u zotga yuborgan boʻlardik», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ (yoʻlda) yolgʻiz (yurish)dan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши (йўлга) чиқди, унинг ортидан икки киши эргашди, яна бир киши эса уларнинг ортидан бориб: «Икковингиз қайтинглар», дер эди. (Ровий) айтди: Бас, иккови қайтди. (Ровий) айтди: Сўнг (у киши) унга: «Бу иккови икки шайтондир; мен токи икковини қайтармагунимча улар билан (банд) бўлдим. Набий ﷺ ҳузурларига борсанг, у зотга салом айтгин ва бизнинг садақаларимизни йиғиш билан машғул эканимизни билдир; агар у (садақа) у зотга жоиз бўлганида, уни у зотга юборган бўлардик», деди. (Ровий) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ (йўлда) ёлғиз (юриш)дан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ مُحَمَّدٍ يَعْنِي الْخَطَّابِيَّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَنُ الْكَلْبِ خَبِيثٌ قَالَ فَإِذَا جَاءَكَ يَطْلُبُ ثَمَنَ الْكَلْبِ فَامْلَأْ كَفَّيْهِ تُرَابًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Itning narxi xabis (nopok)dir», dedilar va: «Agar (birov) senga itning narxini soʻrab kelsa, uning kaftlarini tuproqqa toʻldir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Итнинг нархи хабис (нопок)дир», дедилар ва: «Агар (биров) сенга итнинг нархини сўраб келса, унинг кафтларини тупроққа тўлдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَسَّانَ قَالَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَلْهُجَيْمٍ يَا أَبَا الْعَبَّاسِ مَا هَذِهِ الْفُتْيَا الَّتِي تَفَشَّغَتْ بِالنَّاسِ أَنَّ مَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ فَقَدْ حَلَّ فَقَالَ سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ رَغِمْتُمْ
Abu Hasson aytdi: Balhujaymdan bir kishi: «Ey Abul-Abbos, odamlar orasida tarqalib ketgan bu fatvo nima — kim Baytni tavof qilsa, ehromdan chiqibdi (degani)?» dedi. Shunda (Ibn Abbos): «Bu Nabiyingiz ﷺning sunnatidir, garchi bu sizlarga yoqmasa ham», dedi.Абу Ҳассон айтди: Балҳужаймдан бир киши: «Эй Абул-Аббос, одамлар орасида тарқалиб кетган бу фатво нима — ким Байтни тавоф қилса, эҳромдан чиқибди (дегани)?» деди. Шунда (Ибн Аббос): «Бу Набийингиз ﷺнинг суннатидир, гарчи бу сизларга ёқмаса ҳам», деди.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ حَدَّثَنَا شَهْرٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍحَضَرَتْ عِصَابَةٌ مِنْ الْيَهُودِ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ حَدِّثْنَا عَنْ خِلَالٍ نَسْأَلُكَ عَنْهُنَّ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا نَبِيٌّ قَالَ سَلُونِي عَمَّا شِئْتُمْ وَلَكِنْ اجْعَلُوا لِي ذِمَّةَ اللَّهِ وَمَا أَخَذَ يَعْقُوبُ عَلَيْهِ السَّلَام عَلَى بَنِيهِ لَئِنْ حَدَّثْتُكُمْ شَيْئًا فَعَرَفْتُمُوهُ لَتُتَابِعُنِّي عَلَى الْإِسْلَامِ قَالُوا فَذَلِكَ لَكَ قَالَ فَسَلُونِي عَمَّا شِئْتُمْ قَالُوا أَخْبِرْنَا عَنْ أَرْبَعِ خِلَالٍ نَسْأَلُكَ عَنْهُنَّ أَخْبِرْنَا أَيُّ الطَّعَامِ حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ وَأَخْبِرْنَا كَيْفَ مَاءُ الْمَرْأَةِ وَمَاءُ الرَّجُلِ كَيْفَ يَكُونُ الذَّكَرُ مِنْهُ وَأَخْبِرْنَا كَيْفَ هَذَا النَّبِيُّ الْأُمِّيُّ فِي النَّوْمِ وَمَنْ وَلِيُّهُ مِنْ الْمَلَائِكَةِ قَالَ فَعَلَيْكُمْ عَهْدُ اللَّهِ وَمِيثَاقُهُ لَئِنْ أَنَا أَخْبَرْتُكُمْ لَتُتَابِعُنِّي قَالَ فَأَعْطَوْهُ مَا شَاءَ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ قَالَ فَأَنْشُدُكُمْ بِالَّذِي أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ إِسْرَائِيلَ يَعْقُوبَ عَلَيْهِ السَّلَام مَرِضَ مَرَضًا شَدِيدًا وَطَالَ سَقَمُهُ فَنَذَرَ لِلَّهِ نَذْرًا لَئِنْ شَفَاهُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ سَقَمِهِ لَيُحَرِّمَنَّ أَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَيْهِ وَأَحَبَّ الطَّعَامِ إِلَيْهِ وَكَانَ أَحَبَّ الطَّعَامِ إِلَيْهِ لُحْمَانُ الْإِبِلِ وَأَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَيْهِ أَلْبَانُهَا قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ عَلَيْهِمْ فَأَنْشُدُكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kuni yahudiylardan bir jamoa Allohning Nabiysi ﷺ huzurlariga keldi va: «Ey Abul-Qosim, bizga bir necha narsa haqida gapirib bering; biz sizdan ular haqida soʻraymiz, ularni faqat paygʻambargina biladi», dedilar. U zot: «Xohlagan narsangizni soʻranglar; lekin menga Allohning zimmasini va Yaʼqub alayhissalom oʻz oʻgʻillaridan olgan (ahd)ni bering: agar sizlarga bir narsa aytsam va uni tanisangiz, albatta islom (dini)da menga ergashasizlar», dedilar. Ular: «Bu senga (ahd boʻlsin)», dedilar. U zot: «Bas, xohlagan narsangizni soʻranglar», dedilar. Ular: «Bizga toʻrt narsa haqida xabar bering — biz sizdan ular haqida soʻraymiz. Bizga xabar bering: Tavrot nozil qilinishidan oldin Isroil oʻziga qaysi taomni harom qilgan edi? Bizga xabar bering: ayolning suvi va erkakning suvi qanday (boʻladi) va undan oʻgʻil qanday boʻladi? Bizga xabar bering: bu ummiy paygʻambar uyqusida qanday (boʻladi) va farishtalardan uning doʻsti kim?» dedilar. U zot: «Zimmangizda Allohning ahdi va misoqi boʻlsin: agar men sizlarga xabar bersam, albatta menga ergashasizlar», dedilar. (Roviy) aytdi: Bas, ular u zotga xohlagan ahd va misoqni berdilar. U zot: «Musoga (alayhissalom) Tavrotni nozil qilgan Zot bilan sizlardan soʻrayman: bilasizlarmi, Isroil — Yaʼqub alayhissalom — qattiq kasal boʻldi va kasalligi uzoq davom etdi. Shunda u Allohga: agar Alloh taolo uni kasalligidan shifo bersa, oʻziga eng yoqadigan ichimlikni va eng yoqadigan taomni harom qilishga nazr qildi. Unga eng yoqadigan taom tuya goʻshti, eng yoqadigan ichimlik esa uning suti edi», dedilar. Ular: «Allohga qasam, ha», dedilar. U zot: «Allohim, ularga guvoh boʻl. Yana sizlardan soʻrayman...» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир куни яҳудийлардан бир жамоа Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурларига келди ва: «Эй Абул-Қосим, бизга бир неча нарса ҳақида гапириб беринг; биз сиздан улар ҳақида сўраймиз, уларни фақат пайғамбаргина билади», дедилар. У зот: «Хоҳлаган нарсангизни сўранглар; лекин менга Аллоҳнинг зиммасини ва Яъқуб алайҳиссалом ўз ўғилларидан олган (аҳд)ни беринг: агар сизларга бир нарса айтсам ва уни танисангиз, албатта ислом (дини)да менга эргашасизлар», дедилар. Улар: «Бу сенга (аҳд бўлсин)», дедилар. У зот: «Бас, хоҳлаган нарсангизни сўранглар», дедилар. Улар: «Бизга тўрт нарса ҳақида хабар беринг — биз сиздан улар ҳақида сўраймиз. Бизга хабар беринг: Таврот нозил қилинишидан олдин Исроил ўзига қайси таомни ҳаром қилган эди? Бизга хабар беринг: аёлнинг суви ва эркакнинг суви қандай (бўлади) ва ундан ўғил қандай бўлади? Бизга хабар беринг: бу уммий пайғамбар уйқусида қандай (бўлади) ва фаришталардан унинг дўсти ким?» дедилар. У зот: «Зиммангизда Аллоҳнинг аҳди ва мисоқи бўлсин: агар мен сизларга хабар берсам, албатта менга эргашасизлар», дедилар. (Ровий) айтди: Бас, улар у зотга хоҳлаган аҳд ва мисоқни бердилар. У зот: «Мусога (алайҳиссалом) Тавротни нозил қилган Зот билан сизлардан сўрайман: биласизларми, Исроил — Яъқуб алайҳиссалом — қаттиқ касал бўлди ва касаллиги узоқ давом этди. Шунда у Аллоҳга: агар Аллоҳ таоло уни касаллигидан шифо берса, ўзига энг ёқадиган ичимликни ва энг ёқадиган таомни ҳаром қилишга назр қилди. Унга энг ёқадиган таом туя гўшти, энг ёқадиган ичимлик эса унинг сути эди», дедилар. Улар: «Аллоҳга қасам, ҳа», дедилар. У зот: «Аллоҳим, уларга гувоҳ бўл. Яна сизлардан сўрайман...» дедилар.