حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ وَحُسَيْنٌ قَالَا حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ أَشْعَثَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى مُسْبِلٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh (izorini yerga) sudrab yuruvchiga nazar solmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ (изорини ерга) судраб юрувчига назар солмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْأَعْرَجِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاخْتَصَمَ رَجُلَانِ فَدَارَتْ الْيَمِينُ عَلَى أَحَدِهِمَا فَحَلَفَ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ مَا لَهُ عَلَيْهِ حَقٌّ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَقَالَ مُرْهُ فَلْيُعْطِهِ حَقَّهُ فَإِنَّ الْحَقَّ قِبَلَهُ وَهُوَ كَاذِبٌ وَكَفَّارَةُ يَمِينِهِ مَعْرِفَتُهُ بِاللَّهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ أَوْ شَهَادَتُهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ikki kishi janjallashib qoldi va qasam ulardan biriga tushdi. U: «Oʻzidan oʻzga iloh boʻlmagan Allohga qasamki, uning menda haqqi yoʻq», deb qasam ichdi. Shunda Jibril tushib: «Unga buyur, haqqini bersin! Zero, haq uning zimmasidadir, u esa yolgʻonchidir. Qasamining kafforati — uning Allohni Undan oʻzga iloh yoʻq deb tanishidir» — yoki: «Undan oʻzga iloh yoʻq deb guvohlik berishidir» — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Икки киши жанжаллашиб қолди ва қасам улардан бирига тушди. У: «Ўзидан ўзга илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, унинг менда ҳаққи йўқ», деб қасам ичди. Шунда Жибрил тушиб: «Унга буюр, ҳаққини берсин! Зеро, ҳақ унинг зиммасидадир, у эса ёлғончидир. Қасамининг каффорати — унинг Аллоҳни Ундан ўзга илоҳ йўқ деб танишидир» — ёки: «Ундан ўзга илоҳ йўқ деб гувоҳлик беришидир» — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا دَاوُدُ حَدَّثَنَا عِلْبَاءُ بْنُ أَحْمَرَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَّ أَرْبَعَةَ خُطُوطٍ ثُمَّ قَالَ أَتَدْرُونَ لِمَ خَطَطْتُ هَذِهِ الْخُطُوطَ قَالُوا لَا قَالَ أَفْضَلُ نِسَاءِ الْجَنَّةِ أَرْبَعٌ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَخَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ وَفَاطِمَةُ ابْنَةُ مُحَمَّدٍ وَآسِيَةُ ابْنَةُ مُزَاحِمٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ toʻrt chiziq chizdilar, soʻng: «Bu chiziqlarni nega chizganimni bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Jannat ayollarining eng afzali toʻrttadir: Maryam binti Imron, Xadija binti Xuvaylid, Fotima binti Muhammad va Osiya binti Muzohim», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тўрт чизиқ чиздилар, сўнг: «Бу чизиқларни нега чизганимни биласизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Жаннат аёлларининг энг афзали тўрттадир: Марям бинти Имрон, Хадижа бинти Хувайлид, Фотима бинти Муҳаммад ва Осия бинти Музоҳим», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ وَهُمْ جُلُوسٌ فِي مَجْلِسٍ لَهُمْ فَقَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ آخِذٌ بِرَأْسِ فَرَسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى يَمُوتَ أَوْ يُقْتَلَ أَفَأُخْبِرُكُمْ بِالَّذِي يَلِيهِ قَالَ قُلْنَا نَعَمْ قَالَ رَجُلٌ مُعْتَزِلٌ فِي شِعْبٍ يُقِيمُ الصَّلَاةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَعْتَزِلُ شُرُورَ النَّاسِ أَفَأُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ النَّاسِ مَنْزِلًا قَالُوا نَعَمْ قَالَ الَّذِي يُسْأَلُ بِاللَّهِ وَلَا يُعْطِي بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ular oʻz majlislarida oʻtirgan holda huzurlariga chiqdilar va: «Sizlarga odamlarning eng yaxshisini xabar beraymi?» dedilar. Ular: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedilar. U zot: «Alloh yoʻlida oʻlgunicha yoki oʻldirilgunicha otining boshidan ushlab turadigan kishi. Sizlarga undan keyingisini xabar beraymi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bir togʻ darasiga chekinib, namozni toʻkis ado etadigan, zakotni beradigan va odamlarning yomonliklaridan chetlanadigan kishi. Sizlarga odamlarning manzili eng yomonini xabar beraymi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Alloh (nomi) bilan soʻralib ham, u bilan bermaydigan kishi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ улар ўз мажлисларида ўтирган ҳолда ҳузурларига чиқдилар ва: «Сизларга одамларнинг энг яхшисини хабар берайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедилар. У зот: «Аллоҳ йўлида ўлгунича ёки ўлдирилгунича отининг бошидан ушлаб турадиган киши. Сизларга ундан кейингисини хабар берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бир тоғ дарасига чекиниб, намозни тўкис адо этадиган, закотни берадиган ва одамларнинг ёмонликларидан четланадиган киши. Сизларга одамларнинг манзили энг ёмонини хабар берайми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Аллоҳ (номи) билан сўралиб ҳам, у билан бермайдиган киши», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي جَعْفَرُ بْنُ إِيَاسٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَهْدَتْ أُمُّ حُفَيْدٍ خَالَةُ ابْنِ عَبَّاسٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ مِنْ السَّمْنِ وَمِنْ الْأَقِطِ وَتَرَكَ الْأَضُبَّ تَقَذُّرًا قَالَ وَأُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُؤْكَلْ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ibn Abbosning xolasi Ummu Hufayd Rasululloh ﷺ ga saryogʻ, quritilgan qatiq va kaltakesaklar hadya qildi. U zot saryogʻdan va quritilgan qatiqdan yedilar, kaltakesaklarni esa yoqtirmay qoldirdilar. U dedi: (Kaltakesak) Rasululloh ﷺ ning dasturxonlarida yeyildi; agar harom boʻlganida, Rasululloh ﷺ ning dasturxonlarida yeyilmas edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ибн Аббоснинг холаси Умму Ҳуфайд Расулуллоҳ ﷺ га сарёғ, қуритилган қатиқ ва калтакесаклар ҳадя қилди. У зот сарёғдан ва қуритилган қатиқдан едилар, калтакесакларни эса ёқтирмай қолдирдилар. У деди: (Калтакесак) Расулуллоҳ ﷺ нинг дастурхонларида ейилди; агар ҳаром бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ нинг дастурхонларида ейилмас эди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّخَذَ خَاتَمًا فَلَبِسَهُ ثُمَّ قَالَ شَغَلَنِي هَذَا عَنْكُمْ مُنْذُ الْيَوْمِ إِلَيْهِ نَظْرَةٌ وَإِلَيْكُمْ نَظْرَةٌ ثُمَّ رَمَى بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uzuk yasattirib, uni taqib oldilar-da: «Bu shu bugundan beri meni sizlardan chalgʻitib qoʻydi, unga bir qarayman, sizlarga bir qarayman», dedilar. Soʻng uni tashlab yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ узук ясаттириб, уни тақиб олдилар-да: «Бу шу бугундан бери мени сизлардан чалғитиб қўйди, унга бир қарайман, сизларга бир қарайман», дедилар. Сўнг уни ташлаб юбордилар.
حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ بَرَكَةَ أَبِي الْوَلِيدِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَ عَلَيْهِمْ الشُّحُومُ فَبَاعُوهَا فَأَكَلُوا أَثْمَانَهَا وَإِنَّ اللَّهَ إِذَا حَرَّمَ عَلَى قَوْمٍ شَيْئًا حَرَّمَ عَلَيْهِمْ ثَمَنَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yahudiylarni laʼnatladi. Ularga yogʻ harom qilingan edi, ular esa uni sotib, pulini yeyishdi. Albatta, Alloh biror qavmga bir narsani harom qilsa, uning pulini ham ularga harom qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ яҳудийларни лаънатлади. Уларга ёғ ҳаром қилинган эди, улар эса уни сотиб, пулини ейишди. Албатта, Аллоҳ бирор қавмга бир нарсани ҳаром қилса, унинг пулини ҳам уларга ҳаром қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَقِتْ فِي الْخَمْرِ حَدًّا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ شَرِبَ رَجُلٌ فَسَكِرَ فَلُقِيَ يَمِيلُ فِي فَجٍّ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا حَاذَى بِدَارِ عَبَّاسٍ انْفَلَتَ فَدَخَلَ عَلَى عَبَّاسٍ فَالْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَحِكَ وَقَالَ قَدْ فَعَلَهَا ثُمَّ لَمْ يَأْمُرْهُمْ فِيهِ بِشَيْءٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ may (xamr) uchun belgilangan had taʼyin qilmaganlar. Ibn Abbos aytdi: Bir kishi ichib mast boʻldi va yoʻlda gandiraklab ketayotgan holda uchratildi, soʻng uni Nabiy ﷺ huzurlariga olib ketishdi. Abbosning uyiga roʻbaroʻ boʻlganida, u qochib, Abbosning huzuriga kirdi va orqasidan unga yopishib oldi. Bu Nabiy ﷺga zikr qilinganida, u zot kulib: «U shunday qildimi?» dedilar va bu haqda ularga hech narsani buyurmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ май (хамр) учун белгиланган ҳад таъйин қилмаганлар. Ибн Аббос айтди: Бир киши ичиб маст бўлди ва йўлда гандираклаб кетаётган ҳолда учратилди, сўнг уни Набий ﷺ ҳузурларига олиб кетишди. Аббоснинг уйига рўбарў бўлганида, у қочиб, Аббоснинг ҳузурига кирди ва орқасидан унга ёпишиб олди. Бу Набий ﷺга зикр қилинганида, у зот кулиб: «У шундай қилдими?» дедилар ва бу ҳақда уларга ҳеч нарсани буюрмадилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقِيلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ حُوِّلَتْ الْقِبْلَةُ فَمَا لِلَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يُصَلُّونَ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qibla oʻzgartirilganda Nabiy ﷺga: «Baytul-Maqdisga qarab namoz oʻqib vafot etganlarning holi nima boʻladi?» deyildi. Shunda Alloh tabarak va taolo: {Alloh sizlarning iymoningizni zoye qilib qoʻymaydi} (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қибла ўзгартирилганда Набий ﷺга: «Байтул-Мақдисга қараб намоз ўқиб вафот этганларнинг ҳоли нима бўлади?» дейилди. Шунда Аллоҳ табарак ва таоло: {Аллоҳ сизларнинг иймонингизни зое қилиб қўймайди} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ إِدْرِيسَ بْنِ سِنَانَ الْيَمَانِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلَ أَنْ يَرَاهُ فِي صُورَتِهِ فَقَالَ ادْعُ رَبَّكَ قَالَ فَدَعَا رَبَّهُ قَالَ فَطَلَعَ عَلَيْهِ سَوَادٌ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ قَالَ فَجَعَلَ يَرْتَفِعُ وَيَنْتَشِرُ قَالَ فَلَمَّا رَآهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَعِقَ فَأَتَاهُ فَنَعَشَهُ وَمَسَحَ الْبُزَاقَ عَنْ شِدْقَيْهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Jibrildan uni oʻz suratida koʻrishni soʻradilar. U: «Robbingga duo qil», dedi. Bas, u zot Robbilariga duo qildilar. Shunda mashriq tomondan bir qorayish koʻrindi va u koʻtarilib, yoyila boshladi. Nabiy ﷺ uni koʻrgach, hushdan ketdilar. Bas, u (Jibril) kelib, u zotni oʻrnilaridan turgʻazdi va ogʻiz burchaklaridan soʻlakni artdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Жибрилдан уни ўз суратида кўришни сўрадилар. У: «Роббингга дуо қил», деди. Бас, у зот Роббиларига дуо қилдилар. Шунда машриқ томондан бир қорайиш кўринди ва у кўтарилиб, ёйила бошлади. Набий ﷺ уни кўргач, ҳушдан кетдилар. Бас, у (Жибрил) келиб, у зотни ўрниларидан турғазди ва оғиз бурчакларидан сўлакни артди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أُتِيَ بِأُنَاسٍ مِنْ الزُّطِّ يَعْبُدُونَ وَثَنًا فَأَحْرَقَهُمْ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Aliy (roziyallohu anhu) huzuriga butga sigʻinadigan zutt qavmidan bir necha kishi keltirildi va u ularni yoqib yubordi. Shunda Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ shunchaki: ‹Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, degan edilar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Алий (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бутга сиғинадиган зутт қавмидан бир неча киши келтирилди ва у уларни ёқиб юборди. Шунда Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ шунчаки: ‹Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деган эдилар», деди.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ أَخْبَرَنِي سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَكِّيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ الْمَكِّيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِيَمِينٍ وَشَاهِدٍقَالَ زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ سَأَلْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ عَنْ الْيَمِينِ وَالشَّاهِدِ هَلْ يَجُوزُ فِي الطَّلَاقِ وَالْعَتَاقِ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هَذَا فِي الشِّرَاءِ وَالْبَيْعِ وَأَشْبَاهِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qasam va bitta guvoh asosida hukm chiqardilar. Zayd ibn al-Hubob aytdi: Men Molik ibn Anasdan qasam va guvoh haqida — bu taloq va ozod qilishda joizmi, deb soʻradim. U: «Yoʻq, bu faqat xarid va savdoda hamda shunga oʻxshash narsalardadir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қасам ва битта гувоҳ асосида ҳукм чиқардилар. Зайд ибн ал-Ҳубоб айтди: Мен Молик ибн Анасдан қасам ва гувоҳ ҳақида — бу талоқ ва озод қилишда жоизми, деб сўрадим. У: «Йўқ, бу фақат харид ва савдода ҳамда шунга ўхшаш нарсалардадир», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَيْفِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِقَالَ عَمْرٌو إِنَّمَا ذَاكَ فِي الْأَمْوَالِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qasam bilan birga bitta guvoh asosida hukm chiqardilar. Amr aytdi: Bu faqat mol-mulk (ishlari)dadir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қасам билан бирга битта гувоҳ асосида ҳукм чиқардилар. Амр айтди: Бу фақат мол-мулк (ишлари)дадир.
حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَجَّةٌ وَلَوْ قُلْتُ كُلَّ عَامٍ لَكَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har bir musulmon zimmasida bir marta haj (bor). Agar men ‹har yili› desam, (shunday) boʻlar edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бир мусулмон зиммасида бир марта ҳаж (бор). Агар мен ‹ҳар йили› десам, (шундай) бўлар эди», дедилар.
حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَأَسْوَدُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَابْتَاعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عِيرٍ أَقْبَلَتْ فَرَبِحَ أَوَاقِيَّ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرَامِلِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ثُمَّ قَالَ لَا أَبْتَاعُ بَيْعًا لَيْسَ عِنْدِي ثَمَنُهُو حَدَّثَنَاه وَكِيعٌ أَيْضًا فَأَسْنَدَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ kelayotgan bir karvondan (mol) sotib oldilar va bir necha avqiya foyda qildilar, soʻng uni Abdulmuttalibning bevalari orasida taqsimladilar. Keyin: «Men puli oldimda boʻlmagan narsani sotib olmayman», dedilar. Buni bizga Vakiʼ ham rivoyat qildi va uni musnad qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ келаётган бир карвондан (мол) сотиб олдилар ва бир неча авқия фойда қилдилар, сўнг уни Абдулмутталибнинг бевалари орасида тақсимладилар. Кейин: «Мен пули олдимда бўлмаган нарсани сотиб олмайман», дедилар. Буни бизга Вакиъ ҳам ривоят қилди ва уни муснад қилди.
حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَسْلَمَتْ امْرَأَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَزَوَّجَتْ فَجَاءَ زَوْجُهَا الْأَوَّلُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَعَلِمَتْ إِسْلَامِي فَنَزَعَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ زَوْجِهَا الْآخِرِ وَرَدَّهَا عَلَى زَوْجِهَا الْأَوَّلِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir ayol islom qabul qildi va (boshqa kishiga) turmushga chiqdi. Shunda uning avvalgi eri Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men ham islom qabul qilgan edim va u mening islom qabul qilganimni bilar edi», dedi. Bas, Nabiy ﷺ uni keyingi eridan ajratib, avvalgi eriga qaytarib berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир аёл ислом қабул қилди ва (бошқа кишига) турмушга чиқди. Шунда унинг аввалги эри Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен ҳам ислом қабул қилган эдим ва у менинг ислом қабул қилганимни билар эди», деди. Бас, Набий ﷺ уни кейинги эридан ажратиб, аввалги эрига қайтариб бердилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَوْ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَوْ عَنْ أَحَدِهِمَا عَنْ صَاحِبِهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ فَإِنَّهُ قَدْ تَضِلُّ الضَّالَّةُ وَيَمْرَضُ الْمَرِيضُ وَتَكُونُ الْحَاجَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, shoshilsin. Chunki ulov yoʻqolib qoladi, bemor kasal boʻlib qoladi va biror hojat yuz beradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, шошилсин. Чунки улов йўқолиб қолади, бемор касал бўлиб қолади ва бирор ҳожат юз беради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّقُوا الْحَدِيثَ عَنِّي إِلَّا مَا عَلِمْتُمْ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ وَمَنْ كَذَبَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilganlaringizdan boshqa narsani mendan rivoyat qilishdan saqlaninglar. Chunki kim atayin menga nisbatan yolgʻon gapirsa, doʻzaxdagi oʻrniga tayyorlanaversin. Kim Qurʼon haqida ilmsiz gapirsa, doʻzaxdagi oʻrniga tayyorlanaversin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билганларингиздан бошқа нарсани мендан ривоят қилишдан сақланинглар. Чунки ким атайин менга нисбатан ёлғон гапирса, дўзахдаги ўрнига тайёрланаверсин. Ким Қуръон ҳақида илмсиз гапирса, дўзахдаги ўрнига тайёрланаверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدْ مَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَاسْأَلُوا هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ أَوْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ وَاللَّهِ مَا مَسَحَ بَعْدَ الْمَائِدَةِ وَلَأَنْ أَمْسَحَ عَلَى ظَهْرِ عَابِرٍ بِالْفَلَاةِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْهِمَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ maxsilarga mash tortganlar. Bas, Nabiy ﷺ mashni Moida (surasi) nozil boʻlishidan avval tortdilarmi yoki Moidadan keyinmi, deb daʼvo qiladigan anavilardan soʻranglar. Vallohi, u zot Moidadan keyin mash tortmaganlar. Menga sahroda oʻtib borayotgan (ulov)ning yelkasiga mash tortmoq ularning ikkoviga mash tortmoqdan koʻra suyukliroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ махсиларга маш тортганлар. Бас, Набий ﷺ машни Моида (сураси) нозил бўлишидан аввал тортдиларми ёки Моидадан кейинми, деб даъво қиладиган анавилардан сўранглар. Валлоҳи, у зот Моидадан кейин маш тортмаганлар. Менга саҳрода ўтиб бораётган (улов)нинг елкасига маш тортмоқ уларнинг икковига маш тортмоқдан кўра суюклироқдир.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَرْدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لِعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ يَا عُرَيَّةُ سَلْ أُمَّكَ أَلَيْسَ قَدْ جَاءَ أَبُوكَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَحَلَّ
Ibn Abu Mulayka aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Urva ibn az-Zubayrga: «Ey Urayya, onangdan soʻra-chi, otang Rasululloh ﷺ bilan birga kelib, (ehromdan) chiqmaganmidi?» dedi.Ибн Абу Мулайка айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Урва ибн аз-Зубайрга: «Эй Урайя, онангдан сўра-чи, отанг Расулуллоҳ ﷺ билан бирга келиб, (эҳромдан) чиқмаганмиди?» деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَتْ لِلشَّيَاطِينِ مَقَاعِدُ فِي السَّمَاءِ فَكَانُوا يَسْتَمِعُونَ الْوَحْيَ وَكَانَتْ النُّجُومُ لَا تَجْرِي وَكَانَتْ الشَّيَاطِينُ لَا تُرْمَى قَالَ فَإِذَا سَمِعُوا الْوَحْيَ نَزَلُوا إِلَى الْأَرْضِ فَزَادُوا فِي الْكَلِمَةِ تِسْعًا فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ الشَّيْطَانُ إِذَا قَعَدَ مَقْعَدَهُ جَاءَهُ شِهَابٌ فَلَمْ يُخْطِهِ حَتَّى يُحْرِقَهُ قَالَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى إِبْلِيسَ فَقَالَ مَا هَذَا إِلَّا مِنْ حَدَثٍ حَدَثَ قَالَ فَبَثَّ جُنُودَهُ قَالَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي بَيْنَ جَبَلَيْ نَخْلَةَ قَالَ فَرَجَعُوا إِلَى إِبْلِيسَ فَأَخْبَرُوهُ قَالَ فَقَالَ هُوَ الَّذِي حَدَثَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Shaytonlar uchun osmonda oʻtiradigan joylar bor edi va ular vahiyga quloq solar edilar. Yulduzlar (otilib) yurmas, shaytonlar (uchqun bilan) otilmas edi. Ular vahiyni eshitsalar, yerga tushib, oʻsha soʻzga toʻqqizta (soʻz) qoʻshar edilar. Nabiy ﷺ paygʻambar qilib yuborilganlarida, shayton oʻz joyiga oʻtirsa, unga bir uchqun kelib, uni yondirmaguncha xato qilmaydigan boʻldi. Ular buni Ibliska shikoyat qilishdi. U: «Bu ancha yangi bir hodisa yuz berganidan boshqa narsa emas», dedi va lashkarlarini tarqatdi. Bas, ular Rasululloh ﷺni Naxlaning ikki togʻi orasida turib namoz oʻqiyotgan holda (koʻrishdi). Soʻng Ibliska qaytib, unga xabar berishdi. U: «Yuz bergan hodisa ana shudir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Шайтонлар учун осмонда ўтирадиган жойлар бор эди ва улар ваҳийга қулоқ солар эдилар. Юлдузлар (отилиб) юрмас, шайтонлар (учқун билан) отилмас эди. Улар ваҳийни эшитсалар, ерга тушиб, ўша сўзга тўққизта (сўз) қўшар эдилар. Набий ﷺ пайғамбар қилиб юборилганларида, шайтон ўз жойига ўтирса, унга бир учқун келиб, уни ёндирмагунча хато қилмайдиган бўлди. Улар буни Иблиска шикоят қилишди. У: «Бу анча янги бир ҳодиса юз берганидан бошқа нарса эмас», деди ва лашкарларини тарқатди. Бас, улар Расулуллоҳ ﷺни Нахланинг икки тоғи орасида туриб намоз ўқиётган ҳолда (кўришди). Сўнг Иблиска қайтиб, унга хабар беришди. У: «Юз берган ҳодиса ана шудир», деди.
حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا خَرَجَ وَالْخَمْرُ حَلَالٌ فَأَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاوِيَةَ خَمْرٍ فَأَقْبَلَ بِهَا يَقْتَادُهَا عَلَى بَعِيرٍ حَتَّى وَجَدَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَقَالَ مَا هَذَا مَعَكَ قَالَ رَاوِيَةُ خَمْرٍ أَهْدَيْتُهَا لَكَ قَالَ هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى حَرَّمَهَا قَالَ لَا قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهَا فَالْتَفَتَ الرَّجُلُ إِلَى قَائِدِ الْبَعِيرِ وَكَلَّمَهُ بِشَيْءٍ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فَقَالَ مَاذَا قُلْتَ لَهُ قَالَ أَمَرْتُهُ بِبَيْعِهَا قَالَ إِنَّ الَّذِي حَرَّمَ شُرْبَهَا حَرَّمَ بَيْعَهَا قَالَ فَأَمَرَ بِعَزَالِي الْمَزَادَةِ فَفُتِحَتْ فَخَرَجَتْ فِي التُّرَابِ فَنَظَرْتُ إِلَيْهَا فِي الْبَطْحَاءِ مَا فِيهَا شَيْءٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi may hali halol paytida (safarga) chiqqan va Rasululloh ﷺga bir meshcha may hadya qilgan edi. U uni tuya ustida yetaklab kelib, Rasululloh ﷺni oʻtirgan holda topdi. U zot: «Sen bilan bu nima?» dedilar. U: «Bir mesh may, uni sizga hadya qildim», dedi. U zot: «Alloh tabarak va taolo uni harom qilganini bilarmiding?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Albatta, Alloh uni harom qildi», dedilar. Shunda oʻsha kishi tuyani yetaklab turgan kishiga oʻgirilib, oʻzaro bir narsa dedi. U zot: «Unga nima deding?» dedilar. U: «Men unga buni sotishni buyurdim», dedi. U zot: «Uni ichishni harom qilgan Zot uni sotishni ham harom qildi», dedilar. Bas, u zot mesh ogʻizlarini (ochishga) buyurdilar va ular ochilib, (may) tuproqqa toʻkildi. Men unga Bathoda qaradim — unda hech narsa qolmagan edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши май ҳали ҳалол пайтида (сафарга) чиққан ва Расулуллоҳ ﷺга бир мешча май ҳадя қилган эди. У уни туя устида етаклаб келиб, Расулуллоҳ ﷺни ўтирган ҳолда топди. У зот: «Сен билан бу нима?» дедилар. У: «Бир меш май, уни сизга ҳадя қилдим», деди. У зот: «Аллоҳ табарак ва таоло уни ҳаром қилганини билармидинг?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Албатта, Аллоҳ уни ҳаром қилди», дедилар. Шунда ўша киши туяни етаклаб турган кишига ўгирилиб, ўзаро бир нарса деди. У зот: «Унга нима дединг?» дедилар. У: «Мен унга буни сотишни буюрдим», деди. У зот: «Уни ичишни ҳаром қилган Зот уни сотишни ҳам ҳаром қилди», дедилар. Бас, у зот меш оғизларини (очишга) буюрдилар ва улар очилиб, (май) тупроққа тўкилди. Мен унга Батҳода қарадим — унда ҳеч нарса қолмаган эди.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاحْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَعْطَى الْحَجَّامَ أَجْرَهُ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُعْطِهِ وَكَانَ يَحْتَجِمُ فِي الْأَخْدَعَيْنِ وَبَيْنَ الْكَتِفَيْنِ وَكَانَ يَحْجُمُهُ عَبْدٌ لِبَنِي بَيَاضَةَ وَكَانَ يُؤْخَذُ مِنْهُ كُلَّ يَوْمٍ مُدٌّ وَنِصْفٌ فَشَفَعَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَهْلِهِ فَجُعِلَ مُدًّا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ hijomat qildirdilar va hajjomga haqini berdilar. Agar u harom boʻlganida, u zot bermas edilar. U zot boʻyin tomirlariga hamda ikki kurak orasiga hijomat qildirar edilar. U zotga Banu Bayoda (qabilasi)ning bir quli hijomat qilar va undan har kuni bir yarim mudd olinar edi. Nabiy ﷺ uning xoʻjayinlari huzurida u uchun shafoat qildilar, shunda (u haq) bir mudd qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳижомат қилдирдилар ва ҳажжомга ҳақини бердилар. Агар у ҳаром бўлганида, у зот бермас эдилар. У зот бўйин томирларига ҳамда икки курак орасига ҳижомат қилдирар эдилар. У зотга Бану Баёда (қабиласи)нинг бир қули ҳижомат қилар ва ундан ҳар куни бир ярим мудд олинар эди. Набий ﷺ унинг хўжайинлари ҳузурида у учун шафоат қилдилар, шунда (у ҳақ) бир мудд қилинди.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌحَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ ابْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ehromda boʻlgan holda uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлган ҳолда уйландилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga sabo (sharqiy shamol) bilan nusrat berildi; Od qavmi esa dabur (gʻarbiy shamol) bilan halok qilindi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга сабо (шарқий шамол) билан нусрат берилди; Од қавми эса дабур (ғарбий шамол) билан ҳалок қилинди», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ طَاوُسًا يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُمِرَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةٍ قَالَ شُعْبَةُ وَحَدَّثَنِيهِ مَرَّةً أُخْرَى قَالَ أُمِرْتُ بِالسُّجُودِ وَأَنْ لَا أَكُفَّ شَعَرًا وَلَا ثَوْبًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «U zot ﷺ yetti (aʼzo) ustida sajda qilishga buyurildilar». Shuʼba aytdi: Buni menga boshqa safar (shunday) aytib berdi: «Men sajda qilishga hamda sochni ham, kiyimni ham yigʻishtirmaslikka buyurildim».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «У зот ﷺ етти (аъзо) устида сажда қилишга буюрилдилар». Шуъба айтди: Буни менга бошқа сафар (шундай) айтиб берди: «Мен сажда қилишга ҳамда сочни ҳам, кийимни ҳам йиғиштирмасликка буюрилдим».
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَائِرَاتِ الْقُبُورِ وَالْمُتَّخِذِينَ عَلَيْهَا الْمَسَاجِدَ وَالسُّرُجَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ziyorat qiluvchi ayollarni, qabrlar ustiga masjidlar va chiroqlar quruvchilarni laʼnatladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни зиёрат қилувчи аёлларни, қабрлар устига масжидлар ва чироқлар қурувчиларни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنْ اللَّيْلِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqir edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқир эдилар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ مَعَهُ غَنَمٌ لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا مَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا تَعَوُّذًا مِنْكُمْ فَعَمَدُوا إِلَيْهِ فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا غَنَمَهُ فَأَتَوْا بِهَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺning sahobalaridan bir necha kishi Banu Sulaymdan boʻlgan, yonida qoʻylari bor bir kishining oldidan oʻtdilar. U ularga salom berdi. Ular: «U sizlardan oʻzini saqlash uchungina salom berdi (xolos)», deyishdi-da, unga qasd qilib, uni oʻldirishdi va qoʻylarini olib qoʻyishdi. Soʻng ularni Nabiy ﷺ huzurlariga keltirishdi. Shunda Alloh tabarak va taolo: {Sizlarga salom bergan kishiga: «Sen moʻmin emassan», demanglar — dunyo hayotining oʻtkinchi molini istab} (oyatini) oxirigacha nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир неча киши Бану Сулаймдан бўлган, ёнида қўйлари бор бир кишининг олдидан ўтдилар. У уларга салом берди. Улар: «У сизлардан ўзини сақлаш учунгина салом берди (холос)», дейишди-да, унга қасд қилиб, уни ўлдиришди ва қўйларини олиб қўйишди. Сўнг уларни Набий ﷺ ҳузурларига келтиришди. Шунда Аллоҳ табарак ва таоло: {Сизларга салом берган кишига: «Сен мўмин эмассан», деманглар — дунё ҳаётининг ўткинчи молини истаб} (оятини) охиригача нозил қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ {كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ} قَالَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِينَ هَاجَرُوا مَعَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Allohning: {Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi. U: «Bular Muhammad ﷺning u zot bilan birga Madinaga hijrat qilgan sahobalaridir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳнинг: {Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади. У: «Булар Муҳаммад ﷺнинг у зот билан бирга Мадинага ҳижрат қилган саҳобаларидир», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ حَسَنٍ الْأَشْقَرُ حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ يَهُودِيٌّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فَقَالَ كَيْفَ تَقُولُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ يَوْمَ يَجْعَلُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى السَّمَاءَ عَلَى ذِهْ وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ وَالْأَرْضَ عَلَى ذِهْ وَالْمَاءَ عَلَى ذِهْ وَالْجِبَالَ عَلَى ذِهْ وَسَائِرَ الْخَلَائِقِ عَلَى ذِهْ كُلُّ ذَلِكَ يُشِيرُ بِإِصْبَعِهِ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ} الْآيَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir yahudiy Rasululloh ﷺ oʻtirgan holatlarida yonlaridan oʻtdi va: «Ey Abulqosim, Alloh tabarak va taolo osmonni manga — u koʻrsatkich barmogʻi bilan ishora qildi — yerni manga, suvni manga, togʻlarni manga va boshqa maxluqotni manga qoʻyadigan kunda nima deysan?» dedi — bularning barchasida barmogʻi bilan ishora qilar edi. Bas, Alloh tabarak va taolo: {Ular Allohni haqiqiy qadri bilan ulugʻlamadilar} degan oyatni nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир яҳудий Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолатларида ёнларидан ўтди ва: «Эй Абулқосим, Аллоҳ табарак ва таоло осмонни манга — у кўрсаткич бармоғи билан ишора қилди — ерни манга, сувни манга, тоғларни манга ва бошқа махлуқотни манга қўядиган кунда нима дейсан?» деди — буларнинг барчасида бармоғи билан ишора қилар эди. Бас, Аллоҳ табарак ва таоло: {Улар Аллоҳни ҳақиқий қадри билан улуғламадилар} деган оятни нозил қилди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ وَلَيْسَ فِي الْعَسْكَرِ مَاءٌ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ فِي الْعَسْكَرِ مَاءٌ قَالَ هَلْ عِنْدَكَ شَيْءٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأْتِنِي بِهِ فَأَتَاهُ بِإِنَاءٍ فِيهِ شَيْءٌ مِنْ مَاءٍ قَلِيلٍ قَالَ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ عَلَى فَمِ الْإِنَاءِ وَفَتَحَ أَصَابِعَهُ قَالَ فَانْفَجَرَتْ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ عُيُونٌ وَأَمَرَ بِلَالًا فَقَالَ نَادِ فِي النَّاسِ الْوَضُوءَ الْمُبَارَكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kuni Rasululloh ﷺ tongni qarshiladilar, lashkarda esa suv yoʻq edi. Shunda u zotning huzurlariga bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, lashkarda suv yoʻq», dedi. U zot: «Sening oldingda biror narsa bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Uni menga keltir», dedilar. Bas, u zotga ichida ozgina suv bor idishni keltirdi. Rasululloh ﷺ barmoqlarini idishning ogʻziga qoʻyib, barmoqlarini ochdilar. Shunda barmoqlari orasidan buloqlar otilib chiqdi. U zot Bilolga buyurib: «Odamlar orasida: ‹Muborak tahorat (suvi)ga!› deb nido qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ тонгни қаршиладилар, лашкарда эса сув йўқ эди. Шунда у зотнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, лашкарда сув йўқ», деди. У зот: «Сенинг олдингда бирор нарса борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уни менга келтир», дедилар. Бас, у зотга ичида озгина сув бор идишни келтирди. Расулуллоҳ ﷺ бармоқларини идишнинг оғзига қўйиб, бармоқларини очдилар. Шунда бармоқлари орасидан булоқлар отилиб чиқди. У зот Билолга буюриб: «Одамлар орасида: ‹Муборак таҳорат (суви)га!› деб нидо қил», дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ يُونُسَ يُحَدِّثُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا حَضَرَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَفَاةُ قَالَ هَلُمَّ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ وَفِي الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمْ الْقُرْآنُ حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ قَالَ فَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ فَاخْتَصَمُوا فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ يَكْتُبُ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ قَرِّبُوا يَكْتُبْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَ عُمَرُ فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغَطَ وَالِاخْتِلَافَ وَغُمَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُومُوا عَنِّيفَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنْ اخْتِلَافِهِمْ وَلَغَطِهِمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺning vafotlari yaqinlashganda, u zot: «Keltiringlar, sizlarga bir hujjat yozib qoldiray, undan keyin adashmaysizlar», dedilar. Uyda esa bir necha kishilar bor edi, ular orasida Umar ibn al-Xattob ham bor edi. Umar: «Albatta, Rasululloh ﷺni ogʻriq yengib qoʻydi, sizlarning oldingizda Qurʼon bor; bizga Allohning Kitobi yetarli», dedi. Shunda uydagilar ixtilofga tushib, tortishib ketdilar. Ulardan baʼzilari: «Rasululloh ﷺ sizlarga yozib bersinlar», deyishar — yoki: «Yaqinlashtiringlar, Rasululloh ﷺ sizlarga yozib bersinlar», degan edi — baʼzilari esa Umar aytgan gapni aytishar edi. Ular behuda gap va ixtilofni koʻpaytirib, Rasululloh ﷺni ranjitishgach, u zot: «Turinglar, oldimdan (chiqib ketinglar)», dedilar. Ibn Abbos: «Albatta, musibatlarning eng katta musibati Rasululloh ﷺ bilan u zotning ularga oʻsha hujjatni yozib berishlari oʻrtasiga ularning ixtilofi va shovqin-suroni toʻsiq boʻlganidir», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг вафотлари яқинлашганда, у зот: «Келтиринглар, сизларга бир ҳужжат ёзиб қолдирай, ундан кейин адашмайсизлар», дедилар. Уйда эса бир неча кишилар бор эди, улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб ҳам бор эди. Умар: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺни оғриқ енгиб қўйди, сизларнинг олдингизда Қуръон бор; бизга Аллоҳнинг Китоби етарли», деди. Шунда уйдагилар ихтилофга тушиб, тортишиб кетдилар. Улардан баъзилари: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга ёзиб берсинлар», дейишар — ёки: «Яқинлаштиринглар, Расулуллоҳ ﷺ сизларга ёзиб берсинлар», деган эди — баъзилари эса Умар айтган гапни айтишар эди. Улар беҳуда гап ва ихтилофни кўпайтириб, Расулуллоҳ ﷺни ранжитишгач, у зот: «Туринглар, олдимдан (чиқиб кетинглар)», дедилар. Ибн Аббос: «Албатта, мусибатларнинг энг катта мусибати Расулуллоҳ ﷺ билан у зотнинг уларга ўша ҳужжатни ёзиб беришлари ўртасига уларнинг ихтилофи ва шовқин-сурони тўсиқ бўлганидир», дер эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَهُوَ بِمَكَّةَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَالْكَعْبَةُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَبَعْدَ مَا هَاجَرَ إِلَى الْمَدِينَةِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ صُرِفَ إِلَى الْكَعْبَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkada boʻlganlarida Baytul-Maqdisga qarab namoz oʻqir edilar, Kaʼba esa oldilarida edi. Madinaga hijrat qilganlaridan keyin ham oʻn olti oy (shunday oʻqidilar), soʻng Kaʼba tomonga burildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккада бўлганларида Байтул-Мақдисга қараб намоз ўқир эдилар, Каъба эса олдиларида эди. Мадинага ҳижрат қилганларидан кейин ҳам ўн олти ой (шундай ўқидилар), сўнг Каъба томонга бурилдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا حَسَنٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَيَدْخُلُ عُمَرُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) kelib: «Assalomu ala Rasulillah, assalomu alaykum, Umar kirsinmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) келиб: «Ассалому ала Расулиллаҳ, ассалому алайкум, Умар кирсинми?» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا فَمَا بَقِيَ فَلِأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farzlarni (belgilangan ulushlarni) ularning ahliga yetkazinglar; ortib qolgani esa eng yaqin erkak kishiniki boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарзларни (белгиланган улушларни) уларнинг аҳлига етказинглар; ортиб қолгани эса энг яқин эркак кишиники бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْفَتْحِ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا لِيَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى دَخَلَ مَكَّةَ وَافْتَتَحَ مَكَّةَ فِي رَمَضَانَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ فَمَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fath yili Ramazonda safarga chiqdilar va roʻza tutdilar. Usfonga yetganlarida idish soʻrab, kunduzi odamlar koʻrishi uchun suv ichdilar, soʻng roʻzalarini ochdilar va shu holda Makkaga kirdilar. Makkani Ramazonda fath qildilar. Ibn Abbos aytdi: Rasululloh ﷺ safarda ham roʻza tutdilar, ham roʻzalarini ochdilar. Endi kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa roʻzasini ochsin.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фатҳ йили Рамазонда сафарга чиқдилар ва рўза тутдилар. Усфонга етганларида идиш сўраб, кундузи одамлар кўриши учун сув ичдилар, сўнг рўзаларини очдилар ва шу ҳолда Маккага кирдилар. Маккани Рамазонда фатҳ қилдилар. Ибн Аббос айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда ҳам рўза тутдилар, ҳам рўзаларини очдилар. Энди ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа рўзасини очсин.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يُجَامِعُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ عَلَيْهِ نِصْفُ دِينَارٍقَالَ وَقَالَ شَرِيكٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Nabiy ﷺdan xotini hayzli holda unga yaqinlik qilgan kishi haqida rivoyat qilinadi. U zot: «Uning zimmasida yarim dinor (bor)», dedilar. (Rovi) aytdi: Sharik esa buni Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qilib) aytdi.Набий ﷺдан хотини ҳайзли ҳолда унга яқинлик қилган киши ҳақида ривоят қилинади. У зот: «Унинг зиммасида ярим динор (бор)», дедилар. (Рови) айтди: Шарик эса буни Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилиб) айтди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَأَلَ رَجُلٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحَجِّ كُلَّ عَامٍ فَقَالَ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَجَّةٌ وَلَوْ قُلْتُ كُلَّ عَامٍ لَكَانَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺdan hajni har yili (qilish) haqida soʻradi. U zot: «Har bir musulmon zimmasida bir marta haj (bor). Agar men ‹har yili› desam, (shunday) boʻlar edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Набий ﷺдан ҳажни ҳар йили (қилиш) ҳақида сўради. У зот: «Ҳар бир мусулмон зиммасида бир марта ҳаж (бор). Агар мен ‹ҳар йили› десам, (шундай) бўлар эди», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَخَرَجَ عَلِيٌّ مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ فَقَالُوا كَيْفَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا حَسَنٍ فَقَالَ أَصْبَحَ بِحَمْدِ اللَّهِ بَارِئًا فَقَالَ الْعَبَّاسُ أَلَا تَرَى إِنِّي لَأَرَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيُتَوَفَّى مِنْ وَجَعِهِ وَإِنِّي لَأَعْرِفُ فِي وُجُوهِ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْمَوْتَ فَانْطَلِقْ بِنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْنُكَلِّمْهُ فَإِنْ كَانَ الْأَمْرُ فِينَا بَيَّنَهُ وَإِنْ كَانَ فِي غَيْرِنَا كَلَّمْنَاهُ وَأَوْصَى بِنَا فَقَالَ عَلِيٌّ إِنْ قَالَ الْأَمْرُ فِي غَيْرِنَا فَلَمْ يُعْطِنَاهُ النَّاسُ أَبَدًا وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أُكَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا أَبَدًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Aliy Rasululloh ﷺning kasalliklari paytida u zotning huzurlaridan chiqdi. Odamlar: «Ey Abu Hasan, Rasululloh ﷺ qanday tongni qarshiladilar?» deyishdi. U: «Allohga hamdlar boʻlsin, tuzalgan holda tongni qarshiladilar», dedi. Shunda Abbos: «Koʻrmayapsanmi? Men Rasululloh ﷺni shu ogʻriqlaridan vafot etadilar deb bilaman va men Abdulmuttalib oʻgʻillarining yuzlarida oʻlimni taniyman. Yur, Rasululloh ﷺning huzurlariga boraylik va u zot bilan gaplashaylik: agar bu ish bizda boʻlsa, u zot buni bayon qiladilar; agar bizdan boshqada boʻlsa, u zot bilan gaplashamiz va u zot biz haqimizda vasiyat qiladilar», dedi. Aliy: «Agar u zot bu ish bizdan boshqada deb aytsalar, odamlar buni bizga hech qachon bermaydilar. Vallohi, men bu haqda Rasululloh ﷺ bilan aslo gaplashmayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Алий Расулуллоҳ ﷺнинг касалликлари пайтида у зотнинг ҳузурларидан чиқди. Одамлар: «Эй Абу Ҳасан, Расулуллоҳ ﷺ қандай тонгни қаршиладилар?» дейишди. У: «Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, тузалган ҳолда тонгни қаршиладилар», деди. Шунда Аббос: «Кўрмаяпсанми? Мен Расулуллоҳ ﷺни шу оғриқларидан вафот этадилар деб биламан ва мен Абдулмутталиб ўғилларининг юзларида ўлимни танийман. Юр, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига борайлик ва у зот билан гаплашайлик: агар бу иш бизда бўлса, у зот буни баён қиладилар; агар биздан бошқада бўлса, у зот билан гаплашамиз ва у зот биз ҳақимизда васият қиладилар», деди. Алий: «Агар у зот бу иш биздан бошқада деб айтсалар, одамлар буни бизга ҳеч қачон бермайдилар. Валлоҳи, мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺ билан асло гаплашмайман», деди.