حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَدِمَ عَبَّادُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَدِينَةَ فَمَالَ إِلَى مَجْلِسِ الْعَلاَءِ فَأَخَذَ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا انْتَصَفَ شَعْبَانُ فَلاَ تَصُومُوا " . فَقَالَ الْعَلاَءُ اللَّهُمَّ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ وَشِبْلُ بْنُ الْعَلاَءِ وَأَبُو عُمَيْسٍ وَزُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَلاَءِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لاَ يُحَدِّثُ بِهِ قُلْتُ لأَحْمَدَ لِمَ قَالَ لأَنَّهُ كَانَ عِنْدَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصِلُ شَعْبَانَ بِرَمَضَانَ وَقَالَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خِلاَفَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَيْسَ هَذَا عِنْدِي خِلاَفَهُ وَلَمْ يَجِئْ بِهِ غَيْرُ الْعَلاَءِ عَنْ أَبِيهِ .
Qutayba ibn Said bizga rivoyat qildi: Bizga Abdulaziz ibn Muhammad rivoyat qilib aytdi: Abbod ibn Kasir Madinaga keldi va Aloning majlisiga moyil boʻldi. U (Aloning) qoʻlidan ushlab, uni turgʻazdi, soʻng: «Ey Alloh, mana bu (kishi) otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: ‹Shaʼbon yarmiga yetganda, roʻza tutmanglar›, deganlar», dedi. Shunda Alo: «Ey Alloh, otam menga buni Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan deb rivoyat qildi», dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Savriy, Shibl ibn Alo, Abu Umays va Zuhayr ibn Muhammad Alodan rivoyat qilganlar. Abu Dovud aytdi: Abdurrahmon buni rivoyat qilmas edi. Men Ahmadga: «Nega?» dedim. U: «Chunki uning huzurida Nabiy ﷺ Shaʼbonni Ramazonga ular edilar (degan rivoyat) bor edi, bu esa Nabiy ﷺdan uning aksini aytdi», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu mening nazdimda uning aksi emas, buni Alodan, u otasidan deb (rivoyat qilgan) boshqa hech kim keltirmagan.Қутайба ибн Саид бизга ривоят қилди: Бизга Абдулазиз ибн Муҳаммад ривоят қилиб айтди: Аббод ибн Касир Мадинага келди ва Алонинг мажлисига мойил бўлди. У (Алонинг) қўлидан ушлаб, уни турғазди, сўнг: «Эй Аллоҳ, мана бу (киши) отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Шаъбон ярмига етганда, рўза тутманглар›, деганлар», деди. Шунда Ало: «Эй Аллоҳ, отам менга буни Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан деб ривоят қилди», деди. Абу Довуд айтди: Буни Саврий, Шибл ибн Ало, Абу Умайс ва Зуҳайр ибн Муҳаммад Алодан ривоят қилганлар. Абу Довуд айтди: Абдурраҳмон буни ривоят қилмас эди. Мен Аҳмадга: «Нега?» дедим. У: «Чунки унинг ҳузурида Набий ﷺ Шаъбонни Рамазонга улар эдилар (деган ривоят) бор эди, бу эса Набий ﷺдан унинг аксини айтди», деди. Абу Довуд айтди: Бу менинг наздимда унинг акси эмас, буни Алодан, у отасидан деб (ривоят қилган) бошқа ҳеч ким келтирмаган.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْوَزِيرِ أَبُو الْمُطَرِّفِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ سَحُورُ الْمُؤْمِنِ التَّمْرُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻminning sahurligi naqadar yaxshi taom — xurmodir!» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўминнинг саҳурлиги нақадар яхши таом — хурмодир!» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا سَمِعَ أَحَدُكُمُ النِّدَاءَ وَالإِنَاءُ عَلَى يَدِهِ فَلاَ يَضَعْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَاجَتَهُ مِنْهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz qoʻlida idishi turgan holda azon (nidosi)ni eshitib qolsa, undan hojatini (yaʼni yeb-ichish ishini) bitirib boʻlmaguncha uni qoʻyib yubormasin!» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз қўлида идиши турган ҳолда азон (нидоси)ни эшитиб қолса, ундан ҳожатини (яъни еб-ичиш ишини) битириб бўлмагунча уни қўйиб юбормасин!» дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو - عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزَالُ الدِّينُ ظَاهِرًا مَا عَجَّلَ النَّاسُ الْفِطْرَ لأَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى يُؤَخِّرُونَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odamlar iftorni tezlatib turar ekan, din gʻolib boʻlib turaveradi, chunki yahudiylar va nasoro (iftorni) kechiktiradilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одамлар ифторни тезлатиб турар экан, дин ғолиб бўлиб тураверади, чунки яҳудийлар ва насоро (ифторни) кечиктирадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ " . قَالَ أَحْمَدُ فَهِمْتُ إِسْنَادَهُ مِنَ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ وَأَفْهَمَنِي الْحَدِيثَ رَجُلٌ إِلَى جَنْبِهِ أُرَاهُ ابْنَ أَخِيهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki yolgʻon soʻzni va unga amal qilishni tark etmasa, uning taomi va ichimligini tark etishiga Ollohning hojati yoʻq», dedilar. Ahmad (ibn Yunus) aytadi: Men isnodni Ibn Abu Ziʼbdan oʻrgandim, hadisni esa uning yonida turgan bir kishi — uning jiyani boʻlsa kerak, deb oʻylayman — menga tushuntirdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ёлғон сўзни ва унга амал қилишни тарк этмаса, унинг таоми ва ичимлигини тарк этишига Оллоҳнинг ҳожати йўқ», дедилар. Аҳмад (ибн Юнус) айтади: Мен иснодни Ибн Абу Зиъбдан ўргандим, ҳадисни эса унинг ёнида турган бир киши — унинг жияни бўлса керак, деб ўйлайман — менга тушунтирди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الصِّيَامُ جُنَّةٌ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ صَائِمًا فَلاَ يَرْفُثْ وَلاَ يَجْهَلْ فَإِنِ امْرُؤٌ قَاتَلَهُ أَوْ شَاتَمَهُ فَلْيَقُلْ إِنِّي صَائِمٌ إِنِّي صَائِمٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Roʻza qalqondir. Biringiz roʻza tutgan boʻlsa, behayo gap aytmasin va johillik qilmasin. Agar biror kishi unga urishsa yoki soʻksa, ‹Men roʻzadorman, men roʻzadorman›, desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Рўза қалқондир. Бирингиз рўза тутган бўлса, беҳаё гап айтмасин ва жоҳиллик қилмасин. Агар бирор киши унга уришса ёки сўкса, ‹Мен рўзадорман, мен рўзадорман›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ ذَرَعَهُ قَىْءٌ وَهُوَ صَائِمٌ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَإِنِ اسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ أَيْضًا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ هِشَامٍ مِثْلَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim roʻzador holatida beixtiyor qusib qolsa, unga qazo qilish lozim emas, ammo kim atayin qusib chiqarsa, qazo qilsin», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Hafs ibn Giyos ham Hishomdan, bunga oʻxshashini rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким рўзадор ҳолатида беихтиёр қусиб қолса, унга қазо қилиш лозим эмас, аммо ким атайин қусиб чиқарса, қазо қилсин», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Ҳафс ибн Гиёс ҳам Ҳишомдан, бунга ўхшашини ривоят қилган.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، - يَعْنِي الزُّبَيْرِيَّ - أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي الْعَنْبَسِ، عَنِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُبَاشَرَةِ لِلصَّائِمِ فَرَخَّصَ لَهُ وَأَتَاهُ آخَرُ فَسَأَلَهُ فَنَهَاهُ . فَإِذَا الَّذِي رَخَّصَ لَهُ شَيْخٌ وَالَّذِي نَهَاهُ شَابٌّ .
Nasr ibn Ali bizga hadis aytdi, Abu Ahmad — yaʼni az-Zubayriy — bizga hadis aytdi, Isroil bizga xabar berdi, u Abul Anbasdan, u al-Agʻarrdan, u Abu Hurayradan (roziyallohu anhu) rivoyat qildi: Bir kishi Nabiy ﷺdan roʻzadorning (ayoliga) yaqinlik qilishi (uni quchoqlashi) haqida soʻradi, u zot unga ruxsat berdilar. Soʻng boshqa bir kishi kelib, u zotdan (shu haqda) soʻradi, u zot uni man qildilar. Qarasa, ruxsat berilgan kishi keksa, man qilingan kishi esa yigit edi.Наср ибн Али бизга ҳадис айтди, Абу Аҳмад — яъни аз-Зубайрий — бизга ҳадис айтди, Исроил бизга хабар берди, у Абул Анбасдан, у ал-Ағаррдан, у Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди: Бир киши Набий ﷺдан рўзадорнинг (аёлига) яқинлик қилиши (уни қучоқлаши) ҳақида сўради, у зот унга рухсат бердилар. Сўнг бошқа бир киши келиб, у зотдан (шу ҳақда) сўради, у зот уни ман қилдилар. Қараса, рухсат берилган киши кекса, ман қилинган киши эса йигит эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - قَالَ مُسَدَّدٌ - حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ هَلَكْتُ . فَقَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قَالَ وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي فِي رَمَضَانَ . قَالَ " فَهَلْ تَجِدُ مَا تُعْتِقُ رَقَبَةً " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا " . قَالَ لاَ . قَالَ " اجْلِسْ " . فَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ فَقَالَ " تَصَدَّقْ بِهِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا أَهْلُ بَيْتٍ أَفْقَرَ مِنَّا فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ ثَنَايَاهُ قَالَ " فَأَطْعِمْهُ إِيَّاهُمْ " . وَقَالَ مُسَدَّدٌ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنْيَابُهُ .
Musaddad va Muhammad ibn Iso — maʼno bir — ikkovi: Bizga Sufyon hadis aytdi, deyishdi. Musaddad: Bizga az-Zuhriy hadis aytdi, dedi. U Humayd ibn Abdurrahmondan, u Abu Hurayradan (roziyallohu anhu) rivoyat qildi. U aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Halok boʻldim!», dedi. U zot: «Senga nima boʻldi?», dedilar. U: «Ramazonda ayolimga yaqinlik qildim», dedi. U zot: «Ozod qiladigan bir qul topa olasanmi?», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ketma-ket ikki oy roʻza tuta olasanmi?», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oltmish miskinga taom bera olasanmi?», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oʻtir», dedilar. Shunda Nabiy ﷺga ichida xurmo boʻlgan bir savat keltirildi. U zot: «Buni sadaqa qilgin», dedilar. U: «Ey Rasululloh, bu ikki qora tosh oraligʻida (yaʼni Madinada) bizdan kambagʻalroq oila yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ tishlari koʻrinib ketguncha kuldilar-da: «Unday boʻlsa, buni ularning oʻziga yedirgin», dedilar. Musaddad boshqa bir oʻrinda «anyobuhu» (oziq tishlari) deb keltirdi.Мусаддад ва Муҳаммад ибн Исо — маъно бир — иккови: Бизга Суфён ҳадис айтди, дейишди. Мусаддад: Бизга аз-Зуҳрий ҳадис айтди, деди. У Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди. У айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ҳалок бўлдим!», деди. У зот: «Сенга нима бўлди?», дедилар. У: «Рамазонда аёлимга яқинлик қилдим», деди. У зот: «Озод қиладиган бир қул топа оласанми?», дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Кетма-кет икки ой рўза тута оласанми?», дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Олтмиш мискинга таом бера оласанми?», дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Ўтир», дедилар. Шунда Набий ﷺга ичида хурмо бўлган бир сават келтирилди. У зот: «Буни садақа қилгин», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, бу икки қора тош оралиғида (яъни Мадинада) биздан камбағалроқ оила йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ тишлари кўриниб кетгунча кулдилар-да: «Ундай бўлса, буни уларнинг ўзига едиргин», дедилар. Мусаддад бошқа бир ўринда «анёбуҳу» (озиқ тишлари) деб келтирди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، أَفْطَرَ فِي رَمَضَانَ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُعْتِقَ رَقَبَةً أَوْ يَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ أَوْ يُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا . قَالَ لاَ أَجِدُ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْلِسْ " . فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ فَقَالَ " خُذْ هَذَا فَتَصَدَّقْ بِهِ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحَدٌ أَحْوَجَ مِنِّي . فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ وَقَالَ لَهُ " كُلْهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَلَى لَفْظِ مَالِكٍ أَنَّ رَجُلاً أَفْطَرَ وَقَالَ فِيهِ " أَوْ تُعْتِقَ رَقَبَةً أَوْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ أَوْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا " .
Abdulloh ibn Maslama bizga Molikdan hadis aytdi, u Ibn Shihobdan, u Humayd ibn Abdurrahmondan, u Abu Hurayradan (roziyallohu anhu) rivoyat qildi: Bir kishi Ramazonda roʻzasini ochib qoʻyibdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga bir qul ozod qilishni, yoki ketma-ket ikki oy roʻza tutishni, yoki oltmish miskinga taom berishni buyurdilar. U: «(Hech narsa) topa olmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Oʻtir», dedilar. Soʻng Rasulullohga ﷺ ichida xurmo boʻlgan bir savat keltirildi. U zot: «Buni olib, sadaqa qilgin», dedilar. U: «Ey Rasululloh, mendan muhtojroq kishi yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ oziq tishlari koʻrinib ketguncha kuldilar-da, unga: «Buni oʻzing yegin», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Ibn Jurayj az-Zuhriydan Molikning lafzida — «Bir kishi roʻzasini ochib qoʻyibdi» deb — rivoyat qildi va unda: «Yoki bir qul ozod qilasan, yoki ikki oy roʻza tutasan, yoki oltmish miskinga taom berasan», dedi.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга Моликдан ҳадис айтди, у Ибн Шиҳобдан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди: Бир киши Рамазонда рўзасини очиб қўйибди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга бир қул озод қилишни, ёки кетма-кет икки ой рўза тутишни, ёки олтмиш мискинга таом беришни буюрдилар. У: «(Ҳеч нарса) топа олмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ўтир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳга ﷺ ичида хурмо бўлган бир сават келтирилди. У зот: «Буни олиб, садақа қилгин», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мендан муҳтожроқ киши йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ озиқ тишлари кўриниб кетгунча кулдилар-да, унга: «Буни ўзинг егин», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Ибн Журайж аз-Зуҳрийдан Моликнинг лафзида — «Бир киши рўзасини очиб қўйибди» деб — ривоят қилди ва унда: «Ёки бир қул озод қиласан, ёки икки ой рўза тутасан, ёки олтмиш мискинга таом берасан», деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ ابْنِ مُطَوِّسٍ، عَنْ أَبِيهِ، - قَالَ ابْنُ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي الْمُطَوِّسِ، عَنْ أَبِيهِ، - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ رُخْصَةٍ رَخَّصَهَا اللَّهُ لَهُ لَمْ يَقْضِ عَنْهُ صِيَامُ الدَّهْرِ " .
Sulaymon ibn Harb bizga hadis aytdi, u: Bizga Shuʼba hadis aytdi, dedi; shuningdek Muhammad ibn Kasir bizga hadis aytdi, u: Bizga Shuʼba xabar berdi, dedi. U Habib ibn Abu Sobitdan, u Umora ibn Umayrdan, u Ibn Mutavvisdan, u otasidan — Ibn Kasir: «Abul Mutavvisdan, u otasidan» dedi — u Abu Hurayradan (roziyallohu anhu) rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Ramazonda Alloh oʻziga bergan ruxsatsiz bir kun roʻzasini ochsa, butun umr roʻza tutsa ham, uning oʻrnini toʻldira olmaydi».Сулаймон ибн Ҳарб бизга ҳадис айтди, у: Бизга Шуъба ҳадис айтди, деди; шунингдек Муҳаммад ибн Касир бизга ҳадис айтди, у: Бизга Шуъба хабар берди, деди. У Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Умора ибн Умайрдан, у Ибн Мутаввисдан, у отасидан — Ибн Касир: «Абул Мутаввисдан, у отасидан» деди — у Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Рамазонда Аллоҳ ўзига берган рухсатсиз бир кун рўзасини очса, бутун умр рўза тутса ҳам, унинг ўрнини тўлдира олмайди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي حَبِيبٌ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنِ ابْنِ الْمُطَوِّسِ، - قَالَ فَلَقِيتُ ابْنَ الْمُطَوِّسِ فَحَدَّثَنِي - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَسُلَيْمَانَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَاخْتُلِفَ عَلَى سُفْيَانَ وَشُعْبَةَ عَنْهُمَا ابْنُ الْمُطَوِّسِ وَأَبُو الْمُطَوِّسِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ibn Kasir va Sulaymonning hadisi kabi (hadis) aytdilar. Abu Dovud aytadi: Sufyon va Shuʼbadan rivoyat qilishda Ibnul-Mutavvis va Abul-Mutavvis (ismida) ixtilof qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ибн Касир ва Сулаймоннинг ҳадиси каби (ҳадис) айтдилар. Абу Довуд айтади: Суфён ва Шуъбадан ривоят қилишда Ибнул-Мутаввис ва Абул-Мутаввис (исмида) ихтилоф қилинган.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَحَبِيبٌ، وَهِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَكَلْتُ وَشَرِبْتُ نَاسِيًا وَأَنَا صَائِمٌ . فَقَالَ " أَطْعَمَكَ اللَّهُ وَسَقَاكَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men roʻzador holimda unutib yeb-ichib qoʻydim», dedi. Shunda u zot: «Senga Alloh yedirib-ichirdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен рўзадор ҳолимда унутиб еб-ичиб қўйдим», деди. Шунда у зот: «Сенга Аллоҳ едириб-ичирди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَصُمْ أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِلاَّ أَنْ يَصُومَ قَبْلَهُ بِيَوْمٍ أَوْ بَعْدَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz juma kunini roʻza tutmasin, magar (uning) oldidan bir kun yoki keyinidan (bir kun) roʻza tutsa (mayli)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз жума кунини рўза тутмасин, магар (унинг) олдидан бир кун ёки кейинидан (бир кун) рўза тутса (майли)», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُ وَإِنَّ أَفْضَلَ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْمَفْرُوضَةِ صَلاَةٌ مِنَ اللَّيْلِ " . لَمْ يَقُلْ قُتَيْبَةُ " شَهْرِ " . قَالَ " رَمَضَانَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyidan keyin roʻzalarning eng afzali Allohning oyi — Muharramdir. Farz namozdan keyin namozlarning eng afzali tun namozidir», dedilar. Qutayba «oyi» soʻzini aytmadi, (faqat) «Ramazon» dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойидан кейин рўзаларнинг энг афзали Аллоҳнинг ойи — Муҳаррамдир. Фарз намоздан кейин намозларнинг энг афзали тун намозидир», дедилар. Қутайба «ойи» сўзини айтмади, (фақат) «Рамазон» деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَوْشَبُ بْنُ عَقِيلٍ، عَنْ مَهْدِيٍّ الْهَجَرِيِّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي بَيْتِهِ فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَرَفَةَ بِعَرَفَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Arofotda Arofa kuni roʻza tutishdan nahy qildilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Арофотда Арофа куни рўза тутишдан наҳй қилдилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَصُومُ الْمَرْأَةُ وَبَعْلُهَا شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ غَيْرَ رَمَضَانَ وَلاَ تَأْذَنُ فِي بَيْتِهِ وَهُوَ شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ayol kishi eri (uyda) hozir boʻlsa, uning iznisiz Ramazondan boshqa (nafl) roʻza tutmasin va eri hozir boʻlsa, uning uyiga uning iznisiz birovning kirishiga izn bermasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл киши эри (уйда) ҳозир бўлса, унинг изнисиз Рамазондан бошқа (нафл) рўза тутмасин ва эри ҳозир бўлса, унинг уйига унинг изнисиз бировнинг киришига изн бермасин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ فَلْيُجِبْ فَإِنْ كَانَ مُفْطِرًا فَلْيَطْعَمْ وَإِنْ كَانَ صَائِمًا فَلْيُصَلِّ " . قَالَ هِشَامٌ وَالصَّلاَةُ الدُّعَاءُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ أَيْضًا عَنْ هِشَامٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz (taomga) chaqirilsa, ijobat qilsin (borsin). Agar roʻzador boʻlmasa, yesin, agar roʻzador boʻlsa, salot (dua) qilsin», dedilar. Hishom aytdi: «Salot — bu duodir». Abu Dovud aytdi: Buni Hafs ibn Gʻiyos ham Hishomdan rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз (таомга) чақирилса, ижобат қилсин (борсин). Агар рўзадор бўлмаса, есин, агар рўзадор бўлса, салот (дуа) қилсин», дедилар. Ҳишом айтди: «Салот — бу дуодир». Абу Довуд айтди: Буни Ҳафс ибн Ғиёс ҳам Ҳишомдан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى طَعَامٍ وَهُوَ صَائِمٌ فَلْيَقُلْ إِنِّي صَائِمٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz taomga chaqirilsa-yu, u roʻzador boʻlsa, ‹Men roʻzadorman› desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз таомга чақирилса-ю, у рўзадор бўлса, ‹Мен рўзадорман› десин», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعْتَكِفُ كُلَّ رَمَضَانَ عَشَرَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ اعْتَكَفَ عِشْرِينَ يَوْمًا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Paygʻambar ﷺ har Ramazonda oʻn kun eʼtikof oʻtirar edilar. Vafot etgan yillari boʻlganida esa yigirma kun eʼtikof oʻtirdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Пайғамбар ﷺ ҳар Рамазонда ўн кун эътикоф ўтирар эдилар. Вафот этган йиллари бўлганида эса йигирма кун эътикоф ўтирдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَجْتَمِعُ فِي النَّارِ كَافِرٌ وَقَاتِلُهُ أَبَدًا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kofir bilan uni oʻldirgan kishi doʻzaxda hech qachon jam boʻlmaydi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Кофир билан уни ўлдирган киши дўзахда ҳеч қачон жам бўлмайди.»
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَرْوَزِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا وُهَيْبٌ، - قَالَ عَبْدَةُ : يَعْنِي ابْنَ الْوَرْدِ - أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَغْزُ وَلَمْ يُحَدِّثْ نَفْسَهُ بِالْغَزْوِ مَاتَ عَلَى شُعْبَةٍ مِنْ نِفَاقٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dedilar: «Kim jang qilmay va koʻnglida jangni (niyat) qilmay vafot etsa, nifoqning bir koʻrinishi (shoxobchasi) ustida oʻlibdi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дедилар: «Ким жанг қилмай ва кўнглида жангни (ният) қилмай вафот этса, нифоқнинг бир кўриниши (шохобчаси) устида ўлибди.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُلَىِّ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مَرْوَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ : " شَرُّ مَا فِي رَجُلٍ شُحٌّ هَالِعٌ وَجُبْنٌ خَالِعٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Kishidagi eng yomon narsa — (insonni) saraktatib qoʻyadigan baxillik va (yuragini) oʻyib oladigan qoʻrqoqlikdir», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Кишидаги энг ёмон нарса — (инсонни) сарактатиб қўядиган бахиллик ва (юрагини) ўйиб оладиган қўрқоқликдир», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، : الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنِ ابْنِ مِكْرَزٍ، - رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، : أَنَّ رَجُلاً، قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، رَجُلٌ يُرِيدُ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَهُوَ يَبْتَغِي عَرَضًا مِنْ عَرَضِ الدُّنْيَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " لاَ أَجْرَ لَهُ " . فَأَعْظَمَ ذَلِكَ النَّاسُ، وَقَالُوا لِلرَّجُلِ : عُدْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَعَلَّكَ لَمْ تُفَهِّمْهُ . فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، رَجُلٌ يُرِيدُ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَهُوَ يَبْتَغِي عَرَضًا مِنْ عَرَضِ الدُّنْيَا . فَقَالَ : " لاَ أَجْرَ لَهُ " . فَقَالُوا لِلرَّجُلِ : عُدْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ لَهُ الثَّالِثَةَ، فَقَالَ لَهُ : " لاَ أَجْرَ لَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, bir kishi Alloh yoʻlida jihod qilmoqchi, ammo u dunyo matosidan biror narsani ham koʻzlamoqda (bunga nima deysiz)?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga ajr yoʻq», dedilar. Bu odamlarga ogʻir botdi va ular u kishiga: «Rasululloh ﷺning oldilariga qayt, ehtimol sen savolingni u zotga yaxshi tushuntirmagandirsan», dedilar. Shunda u: «Ey Allohning Rasuli, bir kishi Alloh yoʻlida jihod qilmoqchi, ammo u dunyo matosidan biror narsani ham koʻzlamoqda», dedi. U zot: «Unga ajr yoʻq», dedilar. Ular yana u kishiga: «Rasululloh ﷺning oldilariga qayt», dedilar. Shunda u (savolni) uchinchi marta aytdi. U zot unga: «Unga ajr yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бир киши Аллоҳ йўлида жиҳод қилмоқчи, аммо у дунё матосидан бирор нарсани ҳам кўзламоқда (бунга нима дейсиз)?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга ажр йўқ», дедилар. Бу одамларга оғир ботди ва улар у кишига: «Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига қайт, эҳтимол сен саволингни у зотга яхши тушунтирмагандирсан», дедилар. Шунда у: «Эй Аллоҳнинг Расули, бир киши Аллоҳ йўлида жиҳод қилмоқчи, аммо у дунё матосидан бирор нарсани ҳам кўзламоқда», деди. У зот: «Унга ажр йўқ», дедилар. Улар яна у кишига: «Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига қайт», дедилар. Шунда у (саволни) учинчи марта айтди. У зот унга: «Унга ажр йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " الْجِهَادُ وَاجِبٌ عَلَيْكُمْ مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا، وَالصَّلاَةُ وَاجِبَةٌ عَلَيْكُمْ خَلْفَ كُلِّ مُسْلِمٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا وَإِنْ عَمِلَ الْكَبَائِرَ، وَالصَّلاَةُ وَاجِبَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا وَإِنْ عَمِلَ الْكَبَائِرَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Yaxshi boʻladimi yoki fojir boʻladimi, har bir amir bilan jihod qilish sizlarga vojibdir. Yaxshi boʻladimi yoki fojir boʻladimi, gunohi kabiralarni qilgan boʻlsa-da, har bir musulmonning orqasida namoz oʻqish sizlarga vojibdir. Yaxshi boʻladimi yoki fojir boʻladimi, gunohi kabiralarni qilgan boʻlsa-da, har bir musulmonga (janoza namozini oʻqish) vojibdir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Яхши бўладими ёки фожир бўладими, ҳар бир амир билан жиҳод қилиш сизларга вожибдир. Яхши бўладими ёки фожир бўладими, гуноҳи кабираларни қилган бўлса-да, ҳар бир мусулмоннинг орқасида намоз ўқиш сизларга вожибдир. Яхши бўладими ёки фожир бўладими, гуноҳи кабираларни қилган бўлса-да, ҳар бир мусулмонга (жаноза намозини ўқиш) вожибдир».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ أُقَيْشٍ، كَانَ لَهُ رِبًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَكَرِهَ أَنْ يُسْلِمَ حَتَّى يَأْخُذَهُ فَجَاءَ يَوْمَ أُحُدٍ . فَقَالَ : أَيْنَ بَنُو عَمِّي قَالُوا : بِأُحُدٍ . قَالَ : أَيْنَ فُلاَنٌ قَالُوا : بِأُحُدٍ . قَالَ : أَيْنَ فُلاَنٌ قَالُوا : بِأُحُدٍ . فَلَبِسَ لأْمَتَهُ وَرَكِبَ فَرَسَهُ ثُمَّ تَوَجَّهَ قِبَلَهُمْ، فَلَمَّا رَآهُ الْمُسْلِمُونَ قَالُوا : إِلَيْكَ عَنَّا يَا عَمْرُو . قَالَ : إِنِّي قَدْ آمَنْتُ . فَقَاتَلَ حَتَّى جُرِحَ، فَحُمِلَ إِلَى أَهْلِهِ جَرِيحًا، فَجَاءَهُ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ لأُخْتِهِ : سَلِيهِ حَمِيَّةً لِقَوْمِكَ أَوْ غَضَبًا لَهُمْ أَمْ غَضَبًا لِلَّهِ فَقَالَ : بَلْ غَضَبًا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ فَمَاتَ . فَدَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَا صَلَّى لِلَّهِ صَلاَةً .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Amr ibn Uqayshning johiliyatda riboga bergan (qarzlari) bor edi. Ularni olmaguncha musulmon boʻlishni xohlamasdi. Soʻng Uhud kuni keldi. U: «Amakimning oʻgʻillari qayerda?» dedi. Ular: «Uhudda», dedilar. U: «Falonchi qayerda?» dedi. Ular: «Uhudda», dedilar. U: «Falonchi qayerda?» dedi. Ular: «Uhudda», dedilar. Shunda u sovutini kiyib, otiga mindi, soʻng ular tomon yoʻl oldi. Musulmonlar uni koʻrganlarida: «Bizdan narida tur, ey Amr!» dedilar. U: «Men iymon keltirdim», dedi. Soʻng jarohatlangunicha jang qildi va yaralangan holda ahliga koʻtarib olib kelindi. Bas, uning oldiga Saʼd ibn Muoz keldi va uning singlisiga: «Undan soʻra: qavming uchun gʻayratlanibmi yoki ularga achinibmi, yo Alloh uchun gʻazablanibmi (jang qildi)?» dedi. U: «Yoʻq, balki Alloh va Uning Rasuli uchun gʻazablanib», dedi va vafot etdi. Bas, u Allohga birorta namoz oʻqimagan holida jannatga kirdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Амр ибн Уқайшнинг жоҳилиятда рибога берган (қарзлари) бор эди. Уларни олмагунча мусулмон бўлишни хоҳламасди. Сўнг Уҳуд куни келди. У: «Амакимнинг ўғиллари қаерда?» деди. Улар: «Уҳудда», дедилар. У: «Фалончи қаерда?» деди. Улар: «Уҳудда», дедилар. У: «Фалончи қаерда?» деди. Улар: «Уҳудда», дедилар. Шунда у совутини кийиб, отига минди, сўнг улар томон йўл олди. Мусулмонлар уни кўрганларида: «Биздан нарида тур, эй Амр!» дедилар. У: «Мен иймон келтирдим», деди. Сўнг жароҳатлангунича жанг қилди ва яраланган ҳолда аҳлига кўтариб олиб келинди. Бас, унинг олдига Саъд ибн Муоз келди ва унинг синглисига: «Ундан сўра: қавминг учун ғайратланибми ёки уларга ачинибми, ё Аллоҳ учун ғазабланибми (жанг қилди)?» деди. У: «Йўқ, балки Аллоҳ ва Унинг Расули учун ғазабланиб», деди ва вафот этди. Бас, у Аллоҳга бирорта намоз ўқимаган ҳолида жаннатга кирди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ مَرْوَانَ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ التَّيْمِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَمِّي الأُنْثَى مِنَ الْخَيْلِ فَرَسًا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ otning urgʻochisini ham «faras (ot)» deb atardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ отнинг урғочисини ҳам «фарас (от)» деб атардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلْمٍ، - هُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَكْرَهُ الشِّكَالَ مِنَ الْخَيْلِ . وَالشِّكَالُ : يَكُونُ الْفَرَسُ فِي رِجْلِهِ الْيُمْنَى بَيَاضٌ وَفِي يَدِهِ الْيُسْرَى بَيَاضٌ، أَوْ فِي يَدِهِ الْيُمْنَى وَفِي رِجْلِهِ الْيُسْرَى . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : أَىْ مُخَالِفٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ otlardagi «shikol»ni yoqtirmas edilar. «Shikol» — otning oʻng orqa oyogʻida oqlik, chap oldingi oyogʻida oqlik boʻlishi yoki oʻng oldingi oyogʻida va chap orqa oyogʻida oqlik boʻlishidir. Abu Dovud aytdi: Yaʼni (oqliklar) qarama-qarshi (oyoqlarda) boʻlishidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ отлардаги «шикол»ни ёқтирмас эдилар. «Шикол» — отнинг ўнг орқа оёғида оқлик, чап олдинги оёғида оқлик бўлиши ёки ўнг олдинги оёғида ва чап орқа оёғида оқлик бўлишидир. Абу Довуд айтди: Яъни (оқликлар) қарама-қарши (оёқларда) бўлишидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " بَيْنَمَا رَجُلٌ يَمْشِي بِطَرِيقٍ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ الْعَطَشُ، فَوَجَدَ بِئْرًا فَنَزَلَ فِيهَا فَشَرِبَ ثُمَّ خَرَجَ فَإِذَا كَلْبٌ يَلْهَثُ يَأْكُلُ الثَّرَى مِنَ الْعَطَشِ، فَقَالَ الرَّجُلُ : لَقَدْ بَلَغَ هَذَا الْكَلْبَ مِنَ الْعَطَشِ مِثْلُ الَّذِي كَانَ بَلَغَنِي، فَنَزَلَ الْبِئْرَ فَمَلأَ خُفَّيْهِ فَأَمْسَكَهُ بِفِيهِ حَتَّى رَقِيَ فَسَقَى الْكَلْبَ، فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَغَفَرَ لَهُ " . فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّ لَنَا فِي الْبَهَائِمِ لأَجْرًا فَقَالَ : " فِي كُلِّ ذَاتِ كَبِدٍ رَطْبَةٍ أَجْرٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bir kishi yoʻlda ketayotgan edi, qattiq chanqab ketdi. Bas, bir quduqni topib, unga tushdi-da, suv ichdi. Soʻng chiqsa, bir it chanqoqdan tilini chiqarib hansirab, (nam) tuproqni yalayotgan ekan. Shunda u kishi: ‹Bu itga ham menga yetgan chanqoq kabi (chanqoq) yetibdi›, dedi-da, quduqqa tushib, mahsisini (suvga) toʻldirdi va uni ogʻzi bilan tishlab (yuqoriga) chiqdi, soʻng itga suv ichirdi. Bas, Alloh undan minnatdor boʻlib, uni magʻfirat qildi». Shunda (sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, bizga hayvonlar (uchun qilgan yaxshiligimiz) sababli ham ajr bormi?» dedilar. U zot: «Har bir tirik jon (uchun qilingan yaxshilik)da ajr bordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бир киши йўлда кетаётган эди, қаттиқ чанқаб кетди. Бас, бир қудуқни топиб, унга тушди-да, сув ичди. Сўнг чиқса, бир ит чанқоқдан тилини чиқариб ҳансираб, (нам) тупроқни ялаётган экан. Шунда у киши: ‹Бу итга ҳам менга етган чанқоқ каби (чанқоқ) етибди›, деди-да, қудуққа тушиб, маҳсисини (сувга) тўлдирди ва уни оғзи билан тишлаб (юқорига) чиқди, сўнг итга сув ичирди. Бас, Аллоҳ ундан миннатдор бўлиб, уни мағфират қилди». Шунда (саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга ҳайвонлар (учун қилган яхшилигимиз) сабабли ҳам ажр борми?» дедилар. У зот: «Ҳар бир тирик жон (учун қилинган яхшилик)да ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَصْحَبُ الْمَلاَئِكَةُ رُفْقَةً فِيهَا كَلْبٌ أَوْ جَرَسٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farishtalar ichida it yoki qoʻngʻiroq boʻlgan yoʻldosh (hamroh)larga hamroh boʻlmaydilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фаришталар ичида ит ёки қўнғироқ бўлган йўлдош (ҳамроҳ)ларга ҳамроҳ бўлмайдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي الْجَرَسِ " مِزْمَارُ الشَّيْطَانِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ qoʻngʻiroq haqida: «(U) shaytonning nayidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ қўнғироқ ҳақида: «(У) шайтоннинг найидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا ظُهُورَ دَوَابِّكُمْ مَنَابِرَ فَإِنَّ اللَّهَ إِنَّمَا سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُبَلِّغَكُمْ إِلَى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلاَّ بِشِقِّ الأَنْفُسِ وَجَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ فَعَلَيْهَا فَاقْضُوا حَاجَتَكُمْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Ulovlaringizning yelkalarini minbar qilib olishdan saqlaninglar. Zero, Alloh ularni sizlarga shu uchun boʻysundirgan: ular sizlarni jonlaringizni qiynamasdan yeta olmaydigan shaharlaringizga yetkazib qoʻysinlar. Va U sizlarga yerni (qaror) qildi, bas, hojatlaringizni shu yerda bajaringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Уловларингизнинг елкаларини минбар қилиб олишдан сақланинглар. Зеро, Аллоҳ уларни сизларга шу учун бўйсундирган: улар сизларни жонларингизни қийнамасдан ета олмайдиган шаҳарларингизга етказиб қўйсинлар. Ва У сизларга ерни (қарор) қилди, бас, ҳожатларингизни шу ерда бажаринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَحْيَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَكُونُ إِبِلٌ لِلشَّيَاطِينِ وَبُيُوتٌ لِلشَّيَاطِينِ فَأَمَّا إِبِلُ الشَّيَاطِينِ فَقَدْ رَأَيْتُهَا يَخْرُجُ أَحَدُكُمْ بِجَنِيبَاتٍ مَعَهُ قَدْ أَسْمَنَهَا فَلاَ يَعْلُو بَعِيرًا مِنْهَا وَيَمُرُّ بِأَخِيهِ قَدِ انْقَطَعَ بِهِ فَلاَ يَحْمِلُهُ وَأَمَّا بُيُوتُ الشَّيَاطِينِ فَلَمْ أَرَهَا " . كَانَ سَعِيدٌ يَقُولُ لاَ أُرَاهَا إِلاَّ هَذِهِ الأَقْفَاصَ الَّتِي يَسْتُرُ النَّاسُ بِالدِّيبَاجِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ: ‹Shaytonlarga tegishli tuyalar va shaytonlarga tegishli uylar boʻladi. Shaytonlarning tuyalariga kelsak, men ularni koʻrganman: birovingiz oʻzi bilan birga semirtirib olgan yetaklama tuyalarini olib chiqadi-da, ulardan birortasiga minmaydi va (yoʻlda) yoʻldan qolib qolgan birodarining yonidan oʻtadi-yu, uni (ulovga) ortib olmaydi. Shaytonlarning uylariga kelsak, men ularni koʻrmadim›, dedilar», dedi. Said: «Men ularni faqat odamlar shoyi bilan toʻsiydigan ana shu kajavalar deb oʻylayman», deb aytar edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Шайтонларга тегишли туялар ва шайтонларга тегишли уйлар бўлади. Шайтонларнинг туяларига келсак, мен уларни кўрганман: бировингиз ўзи билан бирга семиртириб олган етаклама туяларини олиб чиқади-да, улардан бирортасига минмайди ва (йўлда) йўлдан қолиб қолган биродарининг ёнидан ўтади-ю, уни (уловга) ортиб олмайди. Шайтонларнинг уйларига келсак, мен уларни кўрмадим›, дедилар», деди. Саид: «Мен уларни фақат одамлар шойи билан тўсийдиган ана шу кажавалар деб ўйлайман», деб айтар эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَافَرْتُمْ فِي الْخِصْبِ فَأَعْطُوا الإِبِلَ حَقَّهَا وَإِذَا سَافَرْتُمْ فِي الْجَدْبِ فَأَسْرِعُوا السَّيْرَ فَإِذَا أَرَدْتُمُ التَّعْرِيسَ فَتَنَكَّبُوا عَنِ الطَّرِيقِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Moʻl-koʻl (oʻt-oʻlanli) joyda safar qilsangiz, tuyalarga oʻz haqini (yerdan oʻtlashga imkon) bering. Qurgʻoqchil joyda safar qilsangiz, yurishni tezlatib (oʻtib keting). Tunning oxirida toʻxtab dam olmoqchi boʻlsangiz, yoʻldan chetga chiqing», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мўл-кўл (ўт-ўланли) жойда сафар қилсангиз, туяларга ўз ҳақини (ердан ўтлашга имкон) беринг. Қурғоқчил жойда сафар қилсангиз, юришни тезлатиб (ўтиб кетинг). Туннинг охирида тўхтаб дам олмоқчи бўлсангиз, йўлдан четга чиқинг», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ أَبِي نَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ سَبْقَ إِلاَّ فِي خُفٍّ أَوْ فِي حَافِرٍ أَوْ نَصْلٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ: ‹Faqat tuya, ot poygasi yoki oʻq otish musobaqasidagina garov (boylash) joizdir›, dedilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Фақат туя, от пойгаси ёки ўқ отиш мусобақасидагина гаров (бойлаш) жоиздир›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ، - الْمَعْنَى - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ " . يَعْنِي وَهُوَ لاَ يُؤْمَنُ أَنْ يُسْبَقَ " فَلَيْسَ بِقِمَارٍ وَمَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ وَقَدْ أَمِنَ أَنْ يُسْبَقَ فَهُوَ قِمَارٌ " .
Musaddad bizga Husayn ibn Numayrdan, u Sufyon ibn Husayndan rivoyat qildi; shuningdek Ali ibn Muslim bizga Abbod ibn al-Avvomdan, u Sufyon ibn Husayndan — maʼno (bir xil) — u az-Zuhriydan, u Said ibn al-Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qildiki, u zot: «Kimki ikki ot orasiga uchinchi otni kiritsa — bunda u (otning) yutqazmasligiga ishonch yoʻq boʻlsa — bu qimor emas. Kimki ikki ot orasiga bir otni kiritsa-yu, uning yutqazmasligiga ishonchi komil boʻlsa, bu qimordir», dedilar.Мусаддад бизга Ҳусайн ибн Нумайрдан, у Суфён ибн Ҳусайндан ривоят қилди; шунингдек Али ибн Муслим бизга Аббод ибн ал-Аввомдан, у Суфён ибн Ҳусайндан — маъно (бир хил) — у аз-Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилдики, у зот: «Кимки икки от орасига учинчи отни киритса — бунда у (отнинг) ютқазмаслигига ишонч йўқ бўлса — бу қимор эмас. Кимки икки от орасига бир отни киритса-ю, унинг ютқазмаслигига ишончи комил бўлса, бу қимордир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، حَدَّثَنِي سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَافَرَ قَالَ " اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ وَالْخَلِيفَةُ فِي الأَهْلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ وَكَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ وَسُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الأَهْلِ وَالْمَالِ اللَّهُمَّ اطْوِ لَنَا الأَرْضَ وَهَوِّنْ عَلَيْنَا السَّفَرَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqsalar, shunday der edilar: «Allohim, safarda hamroh Sensan va ahli oyilada oʻrinbosar Sensan. Allohim, men safar mashaqqatidan, (safardan) qaytishdagi qaygʻudan, ahli oyila va molda yomon manzarani koʻrishdan Senga panoh tilayman. Allohim, biz uchun yerni yigʻishtirib qoʻy va safarni bizga osonlashtir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқсалар, шундай дер эдилар: «Аллоҳим, сафарда ҳамроҳ Сенсан ва аҳли ойилада ўринбосар Сенсан. Аллоҳим, мен сафар машаққатидан, (сафардан) қайтишдаги қайғудан, аҳли ойила ва молда ёмон манзарани кўришдан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, биз учун ерни йиғиштириб қўй ва сафарни бизга осонлаштир».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ ثَلاَثَةٌ فِي سَفَرٍ فَلْيُؤَمِّرُوا أَحَدَهُمْ " . قَالَ نَافِعٌ فَقُلْنَا لأَبِي سَلَمَةَ فَأَنْتَ أَمِيرُنَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi safarda boʻlsa, ulardan birini amir qilib tayinlasinlar», dedilar. Nofiʼ aytadi: Shunda biz Abu Salamaga: «Sen bizning amirimizsan», dedik.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши сафарда бўлса, улардан бирини амир қилиб тайинласинлар», дедилар. Нофиъ айтади: Шунда биз Абу Саламага: «Сен бизнинг амиримизсан», дедик.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا مَنَعُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men odamlar ‹Lo ilaha illalloh (Allohdan oʻzga iloh yoʻq)› deguniga qadar ular bilan jang qilishga buyurilganman. Agar ular buni aytsalar, oʻz qonlari va mollarini mendan saqlab qoladilar, faqat uning haqqi bundan mustasno. Ularning hisobi esa Alloh taoloning zimmasidadir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен одамлар ‹Ло илаҳа иллаллоҳ (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ)› дегунига қадар улар билан жанг қилишга буюрилганман. Агар улар буни айтсалар, ўз қонлари ва молларини мендан сақлаб қоладилар, фақат унинг ҳаққи бундан мустасно. Уларнинг ҳисоби эса Аллоҳ таолонинг зиммасидадир».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ، - حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ فَنَفَرُوا لَهُمْ هُذَيْلٌ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَلَمَّا أَحَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ لَجَئُوا إِلَى قَرْدَدٍ فَقَالُوا لَهُمُ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لاَ نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمٌ أَمَّا أَنَا فَلاَ أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ . فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةِ نَفَرٍ وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لاَ أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي بِهَؤُلاَءِ لأُسْوَةً . فَجَرُّوهُ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَقَتَلُوهُ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ فَاسْتَعَارَ مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ لِيَقْتُلُوهُ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنْ تَحْسِبُوا مَا بِي جَزَعًا لَزِدْتُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qilib aytadi: Rasululloh ﷺ oʻnta kishini josuslik (kuzatuv) uchun yubordilar va ularga Osim ibn Sobitni amir qilib qoʻydilar. Huzayl (qabilasi) ulardan yuzga yaqin kamonchi kishi bilan otlanib chiqdi. Osim ularning borligini sezgach, (sahobalar) bir tepalikka panoh izlab chiqdilar. (Mushriklar) ularga: «Tushinglar va qoʻllaringizni (taslim qilib) bizga beringlar, sizlardan birortangizni oʻldirmasligimizga ahd va vaʼda beramiz», dedilar. Osim: «Men esa bir kofirning zimmasiga (omoniga) tushmayman», dedi. Shunda ular (sahobalarni) oʻq bilan otib, Osimni yetti kishi bilan birga oʻldirdilar. Uch kishi esa ahd va vaʼda asosida ularning oldiga tushdi; ular orasida Xubayb, Zayd ibn Dasina va yana bir kishi bor edi. (Mushriklar) ulardan toʻliq qoʻlga olgach, kamonlarining iplarini yechib, ular bilan (sahobalarni) bogʻlay boshladilar. Uchinchi kishi: «Bu xiyonatning boshlanishi-ku! Allohga qasamki, men sizlarga hamroh boʻlmayman; menga bu ikkovida (oldin oʻldirilganlarda) oʻrnak bor», dedi. Ular uni tortqiladilar, biroq u ularga hamroh boʻlishdan bosh tortdi; shunda uni oʻldirdilar. Xubayb esa asir holida qoldi, toki ular uni oʻldirishga qaror qilishdi. (Oʻsha kunlarda) u tagʻini oldirish (qirinish) uchun ustara soʻrab oldi. Ular uni oʻldirgani olib chiqishganda, Xubayb ularga: «Meni qoʻyib beringlar, ikki rakaat (namoz) oʻqib olay», dedi. Soʻng: «Allohga qasamki, agar sizlar meni jazavaga tushdi, deb oʻylamasligingiz uchun boʻlmaganida, (yana) koʻproq oʻqigan boʻlardim», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилиб айтади: Расулуллоҳ ﷺ ўнта кишини жосуслик (кузатув) учун юбордилар ва уларга Осим ибн Собитни амир қилиб қўйдилар. Ҳузайл (қабиласи) улардан юзга яқин камончи киши билан отланиб чиқди. Осим уларнинг борлигини сезгач, (саҳобалар) бир тепаликка паноҳ излаб чиқдилар. (Мушриклар) уларга: «Тушинглар ва қўлларингизни (таслим қилиб) бизга беринглар, сизлардан бирортангизни ўлдирмаслигимизга аҳд ва ваъда берамиз», дедилар. Осим: «Мен эса бир кофирнинг зиммасига (омонига) тушмайман», деди. Шунда улар (саҳобаларни) ўқ билан отиб, Осимни етти киши билан бирга ўлдирдилар. Уч киши эса аҳд ва ваъда асосида уларнинг олдига тушди; улар орасида Хубайб, Зайд ибн Дасина ва яна бир киши бор эди. (Мушриклар) улардан тўлиқ қўлга олгач, камонларининг ипларини ечиб, улар билан (саҳобаларни) боғлай бошладилар. Учинчи киши: «Бу хиёнатнинг бошланиши-ку! Аллоҳга қасамки, мен сизларга ҳамроҳ бўлмайман; менга бу икковида (олдин ўлдирилганларда) ўрнак бор», деди. Улар уни тортқиладилар, бироқ у уларга ҳамроҳ бўлишдан бош тортди; шунда уни ўлдирдилар. Хубайб эса асир ҳолида қолди, токи улар уни ўлдиришга қарор қилишди. (Ўша кунларда) у тағини олдириш (қириниш) учун устара сўраб олди. Улар уни ўлдиргани олиб чиқишганда, Хубайб уларга: «Мени қўйиб беринглар, икки ракаат (намоз) ўқиб олай», деди. Сўнг: «Аллоҳга қасамки, агар сизлар мени жазавага тушди, деб ўйламаслигингиз учун бўлмаганида, (яна) кўпроқ ўқиган бўлардим», деди.