حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ كَثِيرِ بْنِ خُنَيْسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّهُ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَخْطُبُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ فَقَالَ وَمَا أَعْدَدْتَ لِلسَّاعَةِ قَالَ حُبَّ اللَّهِ وَرَسُولِهِ قَالَ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) ularga soʻzlab berdi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga — u zot xutba qilayotgan chogʻda — kelib: «Yo Rasululloh, qiyomat qachon?» dedi. U zot: «Qiyomatga nima tayyorlading?» dedilar. U: «Alloh va Uning Rasulini sevishni», dedi. U zot: «Sen oʻzing sevgan kishi bilan (birga) boʻlasan», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) уларга сўзлаб берди: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига — у зот хутба қилаётган чоғда — келиб: «Ё Расулуллоҳ, қиёмат қачон?» деди. У зот: «Қиёматга нима тайёрладинг?» дедилар. У: «Аллоҳ ва Унинг Расулини севишни», деди. У зот: «Сен ўзинг севган киши билан (бирга) бўласан», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ أَتَاهُ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ بَعْدَ مَرَّتَيْنِ يَا بِلَالُ قَدْ بَلَّغْتَ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُصَلِّ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَدَعْ فَرَجَعَ إِلَيْهِ بِلَالٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي مَنْ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَالَ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَلَمَّا أَنْ تَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ رُفِعَتْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السُّتُورُ قَالَ فَنَظَرْنَا إِلَيْهِ كَأَنَّهُ وَرَقَةٌ بَيْضَاءُ عَلَيْهِ خَمِيصَةٌ فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَأَخَّرُ وَظَنَّ أَنَّهُ يُرِيدُ الْخُرُوجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَأَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَقُومَ فَيُصَلِّيَ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ بِالنَّاسِ فَمَا رَأَيْنَاهُ بَعْدُ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ vafot etgan kasalliklariga chalinganlarida, Bilol u zotni namozga chaqirgani keldi. U zot ikki marta (chaqirilgach): «Ey Bilol, sen yetkazding; kim xohlasa, namoz oʻqisin, kim xohlasa, tark qilsin», dedilar. Bilol u zotga qaytib: «Yo Rasululloh, otam va onam sizga fido boʻlsin, odamlarga kim imomlik qiladi?» dedi. U zot: «Abu Bakrga ayt, odamlarga imomlik qilsin», dedilar. Abu Bakr (mehrobga) oʻtganida, Rasululloh ﷺning ustidan pardalar koʻtarildi. (Anas) aytdi: Biz u zotga qaradik — goʻyo u zot oq varaqdek edilar, ustlarida xamisa (chiziqli chopon) bor edi. Abu Bakr orqaga chekinmoqchi boʻldi — u zot namozga chiqmoqchi, deb oʻyladi. Shunda Rasululloh ﷺ Abu Bakrga: turib namoz oʻqiyver, deb ishora qildilar. Bas, Abu Bakr odamlarga namoz oʻqib berdi. Shundan keyin biz u zotni (boshqa) koʻrmadik.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этган касалликларига чалинганларида, Билол у зотни намозга чақиргани келди. У зот икки марта (чақирилгач): «Эй Билол, сен етказдинг; ким хоҳласа, намоз ўқисин, ким хоҳласа, тарк қилсин», дедилар. Билол у зотга қайтиб: «Ё Расулуллоҳ, отам ва онам сизга фидо бўлсин, одамларга ким имомлик қилади?» деди. У зот: «Абу Бакрга айт, одамларга имомлик қилсин», дедилар. Абу Бакр (меҳробга) ўтганида, Расулуллоҳ ﷺнинг устидан пардалар кўтарилди. (Анас) айтди: Биз у зотга қарадик — гўё у зот оқ варақдек эдилар, устларида хамиса (чизиқли чопон) бор эди. Абу Бакр орқага чекинмоқчи бўлди — у зот намозга чиқмоқчи, деб ўйлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга: туриб намоз ўқийвер, деб ишора қилдилар. Бас, Абу Бакр одамларга намоз ўқиб берди. Шундан кейин биз у зотни (бошқа) кўрмадик.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونٍَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ قَالُوا بَلَى قَالَ دُورُ بَنِي النَّجَّارِ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِالَّذِينَ يَلُونَهُمْ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِالَّذِينَ يَلُونَهُمْ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ قَالَ ثُمَّ رَفَعَ صَوْتَهُ فَقَالَ فِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga ansorlarning eng yaxshi honadonlari haqida xabar bermaymi?» dedilar. Ular: «Albatta», dedilar. U zot: «Banu Najjor honadonlari», dedilar. Soʻng: «Ulardan keyingilari haqida xabar bermaymi?» dedilar. Ular: «Albatta, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Banu Horis ibn Xazraj honadonlari. Ulardan keyingilari haqida xabar bermaymi?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Banu Soida honadonlari», dedilar. Soʻng ovozlarini koʻtarib: «Ansorlarning barcha honadonlarida yaxshilik bor», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга ансорларнинг энг яхши ҳонадонлари ҳақида хабар бермайми?» дедилар. Улар: «Албатта», дедилар. У зот: «Бану Нажжор ҳонадонлари», дедилар. Сўнг: «Улардан кейингилари ҳақида хабар бермайми?» дедилар. Улар: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бану Ҳорис ибн Хазраж ҳонадонлари. Улардан кейингилари ҳақида хабар бермайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бану Соида ҳонадонлари», дедилар. Сўнг овозларини кўтариб: «Ансорларнинг барча ҳонадонларида яхшилик бор», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَلَأُحَدِّثَنَّكُمْ بِحَدِيثٍ لَا يُحَدِّثُكُمْ بِهِ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا وَيَقِلَّ الرِّجَالُ وَيَكْثُرَ النِّسَاءُ حَتَّى يَكُونَ قَيِّمَ خَمْسِينَ امْرَأَةً رَجُلٌ وَاحِدٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Men sizlarga bir hadis aytib beray — mendan keyin uni sizlarga hech kim aytib bermaydi. Men uni Rasululloh ﷺdan eshitganman. U zot: «Albatta, qiyomat alomatlaridan (biri) shuki — ilm koʻtariladi, jaholat zohir boʻladi, xamr ichiladi, zino oshkor boʻladi, erkaklar kamayib, ayollar koʻpayadi — hatto ellik ayolga bitta erkak qarovchi boʻlib qoladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен сизларга бир ҳадис айтиб берай — мендан кейин уни сизларга ҳеч ким айтиб бермайди. Мен уни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганман. У зот: «Албатта, қиёмат аломатларидан (бири) шуки — илм кўтарилади, жаҳолат зоҳир бўлади, хамр ичилади, зино ошкор бўлади, эркаклар камайиб, аёллар кўпаяди — ҳатто эллик аёлга битта эркак қаровчи бўлиб қолади», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي مَسِيرٍ لَهُ فَكَانَ حَادٍ يَحْدُو بِنِسَائِهِ أَوْ سَائِقٌ قَالَ فَكَانَ نِسَاؤُهُ يَتَقَدَّمْنَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ يَا أَنْجَشَةُ وَيْحَكَ ارْفُقْ بِالْقَوَارِيرِقَالَ شُعْبَةُ هَذَا فِي الْحَدِيثِ مِنْ نَحْوِ قَوْلِهِ وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir safarda edilar. Bir hido aytuvchi — yoki haydovchi — u zotning ayollari (tuyalari)ni hido bilan haydab borar edi. (Anas) aytdi: U zotning ayollari u zotning oldilariga oʻtib ketar edi. Shunda u zot: «Ey Anjasha, holingga voy, shishalarga muloyim boʻl!» dedilar. Shuʼba aytdi: Bu hadisda uning ‹Va biz uni albatta dengiz deb topdik› degan soʻziga oʻxshash (narsa) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир сафарда эдилар. Бир ҳидо айтувчи — ёки ҳайдовчи — у зотнинг аёллари (туялари)ни ҳидо билан ҳайдаб борар эди. (Анас) айтди: У зотнинг аёллари у зотнинг олдиларига ўтиб кетар эди. Шунда у зот: «Эй Анжаша, ҳолингга вой, шишаларга мулойим бўл!» дедилар. Шуъба айтди: Бу ҳадисда унинг ‹Ва биз уни албатта денгиз деб топдик› деган сўзига ўхшаш (нарса) бор.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ قَالَ رَوْحٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ دِهْقَانَ وَقَالَ يَزِيدُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ دِهْقَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْكُلَ الرَّجُلُ بِشِمَالِهِ أَوْ يَشْرَبَ بِشِمَالِهِ قَالَ رَوْحٌ فِي حَدِيثِهِ وَيَشْرَبَ بِشِمَالِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ kishining chap qoʻli bilan yeyishidan yoki chap qoʻli bilan ichishidan qaytardilar. Ravh oʻz hadisida: «va chap qoʻli bilan ichishidan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кишининг чап қўли билан ейишидан ёки чап қўли билан ичишидан қайтардилар. Равҳ ўз ҳадисида: «ва чап қўли билан ичишидан», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِهْقَانَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَأْكُلَ الرَّجُلُ بِشِمَالِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kishining chap qoʻli bilan yeyishidan qaytardilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кишининг чап қўли билан ейишидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَقَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ وَجَعَلَ ذَلِكَ صَدَاقَهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Safiyya bint Huyayni ozod qildilar va buni uning mahri qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Сафийя бинт Ҳуяйни озод қилдилар ва буни унинг маҳри қилдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ وَأَبُو قَطَنٍ قَالَا أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ وَلَمْ يَقُلْ أَبُو قَطَنٍ مُتَعَمِّدًا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Abul Qosim ﷺ: «Kim menga atayin yolgʻon toʻqisa, doʻzaxdagi joyiga hozirlansin», dedilar. Abu Qatan «atayin» (soʻzini) aytmadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Абул Қосим ﷺ: «Ким менга атайин ёлғон тўқиса, дўзахдаги жойига ҳозирлансин», дедилар. Абу Қатан «атайин» (сўзини) айтмади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الْوَاسِطِيُّ وَهُوَ الْمُزَنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمْرٌ فَجَعَلَ يَقْسِمُهُ بِمِكْتَلٍ وَاحِدٍ وَأَنَا رَسُولُهُ بِهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْهُ قَالَ فَجَعَلَ يَأْكُلُ وَهُوَ مُقْعٍ أَكْلًا ذَرِيعًا فَعَرَفْتُ فِي أَكْلِهِ الْجُوعَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺga xurmo hadya qilindi va u zot uni bitta savat bilan taqsimlay boshladilar — men esa u zotning (xurmoni yetkazuvchi) elchisi edim — toki undan boʻshadilar. (Anas) aytdi: Soʻng u zot choʻkkalab oʻtirgan holda tez-tez yey boshladilar; men u zotning yeyishlaridan ochlikni bildim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺга хурмо ҳадя қилинди ва у зот уни битта сават билан тақсимлай бошладилар — мен эса у зотнинг (хурмони етказувчи) элчиси эдим — токи ундан бўшадилар. (Анас) айтди: Сўнг у зот чўккалаб ўтирган ҳолда тез-тез ей бошладилар; мен у зотнинг ейишларидан очликни билдим.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لِنَعْلَيْهِ قِبَالَانِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning kavushlarining ikkita tasmasi bor edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг кавушларининг иккита тасмаси бор эди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِ {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} bilan boshlar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} билан бошлар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَامَ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَوْهَمَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السَّجْدَةِ جَلَسَ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَوْهَمَ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, biz: «U zot unutib qoʻydilar», deb aytguncha tik turar edilar; sajdadan boshlarini koʻtarganlarida esa, biz: «U zot unutib qoʻydilar», deb aytguncha ikki sajda orasida oʻtirar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида, биз: «У зот унутиб қўйдилар», деб айтгунча тик турар эдилар; саждадан бошларини кўтарганларида эса, биз: «У зот унутиб қўйдилар», деб айтгунча икки сажда орасида ўтирар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَصَوْتُ أَبِي طَلْحَةَ فِي الْجَيْشِ أَشَدُّ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مِنْ فِئَةٍ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Abu Talhaning lashkardagi ovozi mushriklarga bir jamoatdan koʻra qattiqroqdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Абу Талҳанинг лашкардаги овози мушрикларга бир жамоатдан кўра қаттиқроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَقُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ كَيْفَ كَانَ شَعَرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ شَعَرًا رَجِلًا لَيْسَ بِالسَّبْطِ وَلَا بِالْجَعْدِ بَيْنَ أُذُنَيْهِ وَعَاتِقَيْهِ
Qatoda aytdi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺning sochlari qanday edi?» deb soʻradim. U: «Sochlari toʻlqinsimon edi — na tep-tekis, na qattiq jingalak; quloqlari bilan yelkalari orasida (tushib turar) edi», dedi.Қатода айтди: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари қандай эди?» деб сўрадим. У: «Сочлари тўлқинсимон эди — на теп-текис, на қаттиқ жингалак; қулоқлари билан елкалари орасида (тушиб турар) эди», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ جَارِيَةً خَرَجَتْ عَلَيْهَا أَوْضَاحٌ فَأَخَذَهَا يَهُودِيٌّ فَرَضَخَ رَأْسَهَا وَأَخَذَ مَا عَلَيْهَا فَأُتِيَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِهَا رَمَقٌ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَكِ فُلَانٌ فَقَالَتْ بِرَأْسِهَا لَا فَقَالَ فُلَانٌ فَقَالَتْ بِرَأْسِهَا لَا قَالَ فَفُلَانٌ الْيَهُودِيُّ فَقَالَتْ بِرَأْسِهَا نَعَمْ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَضَخَ رَأْسَهُ بَيْنَ حَجَرَيْنِحَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ شُعْبَةَ إِلَّا أَنَّ قَتَادَةَ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَاعْتَرَفَ الْيَهُودِيُّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir qizcha kumush taqinchoqlar taqib chiqdi. Bir yahudiy uni ushlab, boshini (tosh bilan) ezdi va ustidagi (taqinchoqlar)ni oldi. Qizcha Rasululloh ﷺning huzurlariga keltirildi, unda hali jon bor edi. Rasululloh ﷺ unga: «Seni kim oʻldirdi? Falonchimi?» dedilar. U boshi bilan: «Yoʻq», deb ishora qildi. U zot: «Falonchimi?» dedilar. U boshi bilan: «Yoʻq», deb ishora qildi. U zot: «Falon yahudiymi?» dedilar. U boshi bilan: «Ha», deb ishora qildi. Shunda Rasululloh ﷺ uni olib, boshini ikki tosh orasida ezdirdilar. Qatoda oʻz hadisida: «Yahudiy iqror boʻldi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир қизча кумуш тақинчоқлар тақиб чиқди. Бир яҳудий уни ушлаб, бошини (тош билан) эзди ва устидаги (тақинчоқлар)ни олди. Қизча Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келтирилди, унда ҳали жон бор эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сени ким ўлдирди? Фалончими?» дедилар. У боши билан: «Йўқ», деб ишора қилди. У зот: «Фалончими?» дедилар. У боши билан: «Йўқ», деб ишора қилди. У зот: «Фалон яҳудийми?» дедилар. У боши билан: «Ҳа», деб ишора қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни олиб, бошини икки тош орасида эздирдилар. Қатода ўз ҳадисида: «Яҳудий иқрор бўлди», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا رِبْعِيُّ بْنُ الْجَارُودِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ التَّمِيمِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي الْحَجَّاجِ عَنِ الْجَارُودِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَى رَاحِلَتِهِ تَطَوُّعًا اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَكَبَّرَ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ خَلَّى عَنْ رَاحِلَتِهِ فَصَلَّى حَيْثُمَا تَوَجَّهَتْ بِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ulovlari ustida nafl namoz oʻqimoqchi boʻlsalar, qiblaga yuzlanib namozga takbir aytar, soʻng ulovlarini (oʻz holiga) qoʻyib yuborar va ulov ularni qaysi tomonga yuzlantirsa, oʻsha tomonda oʻqir edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ уловлари устида нафл намоз ўқимоқчи бўлсалар, қиблага юзланиб намозга такбир айтар, сўнг уловларини (ўз ҳолига) қўйиб юборар ва улов уларни қайси томонга юзлантирса, ўша томонда ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ لِلْغَائِطِ أَتَيْتُهُ أَنَا وَغُلَامٌ بِإِدَاوَةٍ وَعَنَزَةٍ فَاسْتَنْجَى
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ hojatga chiqsalar, men va bir bola bir idish suv hamda anaza (uchi temirli tayoq) koʻtarib borar edik; bas, u zot (suv bilan) istinjo qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатга чиқсалар, мен ва бир бола бир идиш сув ҳамда аназа (учи темирли таёқ) кўтариб борар эдик; бас, у зот (сув билан) истинжо қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَوَقَّتَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَصِّ الشَّارِبِ وَتَقْلِيمِ الْأَظَافِرِ وَحَلْقِ الْعَانَةِ فِي كُلِّ أَرْبَعِينَ يَوْمًا مَرَّةً
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ biz uchun moʻylovni qirqish, tirnoqlarni olish va qovni qirishda — har qirq kunda bir marta — deb muddat belgilab berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ биз учун мўйловни қирқиш, тирноқларни олиш ва қовни қиришда — ҳар қирқ кунда бир марта — деб муддат белгилаб бердилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُؤْتَى بِأَنْعَمِ أَهْلِ الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُصْبَغُ فِي النَّارِ صَبْغَةً ثُمَّ يُقَالُ لَهُ يَا ابْنَ آدَمَ هَلْ رَأَيْتَ خَيْرًا قَطُّ هَلْ مَرَّ بِكَ نَعِيمٌ قَطُّ فَيَقُولُ لَا وَاللَّهِ يَا رَبِّ وَيُؤْتَى بِأَشَدِّ النَّاسِ فِي الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُصْبَغُ فِي الْجَنَّةِ صَبْغَةً فَيُقَالُ لَهُ يَا ابْنَ آدَمَ هَلْ رَأَيْتَ بُؤْسًا قَطُّ هَلْ مَرَّ بِكَ شِدَّةٌ قَطُّ فَيَقُولُ لَا وَاللَّهِ يَا رَبِّ مَا مَرَّ بِي بُؤْسٌ قَطُّ وَلَا رَأَيْتُ شِدَّةً قَطُّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni doʻzax ahlidan boʻlgan, dunyoda eng farovon yashagan kishi keltirilib, doʻzaxda bir marta botiriladi. Soʻng unga: ‹Ey Odam farzandi! Sen biror yaxshilik koʻrganmiding? Senga biror neʼmat oʻtganmidi?› deyiladi. U: ‹Yoʻq, Allohga qasam, ey Robbim!› deydi. Jannat ahlidan boʻlgan, dunyoda eng ogʻir hayot kechirgan kishi keltirilib, jannatda bir marta botiriladi. Soʻng unga: ‹Ey Odam farzandi! Sen biror musibat koʻrganmiding? Senga biror qiyinchilik oʻtganmidi?› deyiladi. U: ‹Yoʻq, Allohga qasam, ey Robbim, menga biror musibat oʻtmagan va men biror qiyinchilik koʻrmaganman›, deydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни дўзах аҳлидан бўлган, дунёда энг фаровон яшаган киши келтирилиб, дўзахда бир марта ботирилади. Сўнг унга: ‹Эй Одам фарзанди! Сен бирор яхшилик кўрганмидинг? Сенга бирор неъмат ўтганмиди?› дейилади. У: ‹Йўқ, Аллоҳга қасам, эй Роббим!› дейди. Жаннат аҳлидан бўлган, дунёда энг оғир ҳаёт кечирган киши келтирилиб, жаннатда бир марта ботирилади. Сўнг унга: ‹Эй Одам фарзанди! Сен бирор мусибат кўрганмидинг? Сенга бирор қийинчилик ўтганмиди?› дейилади. У: ‹Йўқ, Аллоҳга қасам, эй Роббим, менга бирор мусибат ўтмаган ва мен бирор қийинчилик кўрмаганман›, дейди», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ قَالَتَلَقَّيْنَا أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ حِينَ قَدِمَ مِنْ الشَّامِ فَلَقِينَاهُ بِعَيْنِ التَّمْرِ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى دَابَّتِهِ لِغَيْرِ الْقِبْلَةِ فَقُلْنَا لَهُ إِنَّكَ تُصَلِّي إِلَى غَيْرِ الْقِبْلَةِ فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُ ذَلِكَ مَا فَعَلْتُ
Anas ibn Siyrin aytdi: Biz Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ni Shomdan qaytganida kutib chiqdik va uni Aynut-tamrda uchratdik. U ulovi ustida qibladan boshqa tomonga (yuzlanib) namoz oʻqiyotgan edi. Biz unga: «Sen qibladan boshqa tomonga (qarab) namoz oʻqiyapsan», dedik. U: «Agar Rasululloh ﷺni shunday qilayotgan holda koʻrmaganimda, men bunday qilmas edim», dedi.Анас ибн Сийрин айтди: Биз Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)ни Шомдан қайтганида кутиб чиқдик ва уни Айнут-тамрда учратдик. У улови устида қибладан бошқа томонга (юзланиб) намоз ўқиётган эди. Биз унга: «Сен қибладан бошқа томонга (қараб) намоз ўқияпсан», дедик. У: «Агар Расулуллоҳ ﷺни шундай қилаётган ҳолда кўрмаганимда, мен бундай қилмас эдим», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو غَالِبٍ الْخَيَّاطُ قَالَشَهِدْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ صَلَّى عَلَى جِنَازَةِ رَجُلٍ فَقَامَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَلَمَّا رُفِعَ أُتِيَ بِجِنَازَةِ امْرَأَةٍ مِنْ قُرَيْشٍ أَوْ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقِيلَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَذِهِ جِنَازَةُ فُلَانَةَ ابْنَةِ فُلَانٍ فَصَلِّ عَلَيْهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا فَقَامَ وَسَطَهَا وَفِينَا الْعَلَاءُ بْنُ زِيَادٍ الْعَدَوِيُّ فَلَمَّا رَأَى اخْتِلَافَ قِيَامِهِ عَلَى الرَّجُلِ وَالْمَرْأَةِ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ مِنْ الرَّجُلِ حَيْثُ قُمْتَ وَمِنْ الْمَرْأَةِ حَيْثُ قُمْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا الْعَلَاءُ فَقَالَ احْفَظُوا
Abu Gʻolib al-Xayyot aytdi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning bir kishining janozasini oʻqiganiga guvoh boʻldim: u (mayyitning) boshi tomonida turdi. (Janoza) koʻtarilgach, quraysh yoki ansordan boʻlgan bir ayolning janozasi keltirildi va unga: «Ey Abu Hamza, bu falonchining qizi falonchining janozasi, unga janoza oʻqib ber», deyildi. U unga janoza oʻqidi va (mayyitning) oʻrtasida turdi. Oramizda Alo ibn Ziyod al-Adaviy bor edi. U (Anasning) erkak va ayol (janozasi)da turishi har xil boʻlganini koʻrgach: «Ey Abu Hamza, Rasululloh ﷺ erkakka sen turgan joyda, ayolga esa sen turgan (oʻsha) joyda turar edilarmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda Alo bizga oʻgirilib: «Yodda saqlanglar», dedi.Абу Ғолиб ал-Хайёт айтди: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг бир кишининг жанозасини ўқиганига гувоҳ бўлдим: у (маййитнинг) боши томонида турди. (Жаноза) кўтарилгач, қурайш ёки ансордан бўлган бир аёлнинг жанозаси келтирилди ва унга: «Эй Абу Ҳамза, бу фалончининг қизи фалончининг жанозаси, унга жаноза ўқиб бер», дейилди. У унга жаноза ўқиди ва (маййитнинг) ўртасида турди. Орамизда Ало ибн Зиёд ал-Адавий бор эди. У (Анаснинг) эркак ва аёл (жанозаси)да туриши ҳар хил бўлганини кўргач: «Эй Абу Ҳамза, Расулуллоҳ ﷺ эркакка сен турган жойда, аёлга эса сен турган (ўша) жойда турар эдиларми?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда Ало бизга ўгирилиб: «Ёдда сақланглар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سَلْمٍ الْعَلَوِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ الْقَرْعُ مِنْ أَحَبِّ الطَّعَامِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كَانَ الْقَرْعُ يُعْجِبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَكَّ يَزِيدُ فَأُتِيَ بِقَصْعَةٍ فِيهَا قَرْعٌ فَرَأَيْتُهُ يُدْخِلُ أُصْبُعَيْهِ فِي الْمَرَقِ يَتْبَعُ بِهِمَا الْقَرْعَ السَّبَّابَةَ وَالْوُسْطَى فَرَّقَ بَيْنَهُمَا ثُمَّ ضَمَّهُمَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Qovoq Rasululloh ﷺga eng suyukli taomlardan edi — yoki: qovoq Rasululloh ﷺga yoqar edi (Yazid shubha qildi). Bir kosada qovoq keltirildi va men u zotning ikki barmoqlarini — koʻrsatkich va oʻrta barmoqlarini — shoʻrvaga solib, ular bilan qovoqni izlayotganlarini koʻrdim: u zot ikkovini ochib, soʻng qovushtirar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Қовоқ Расулуллоҳ ﷺга энг суюкли таомлардан эди — ёки: қовоқ Расулуллоҳ ﷺга ёқар эди (Язид шубҳа қилди). Бир косада қовоқ келтирилди ва мен у зотнинг икки бармоқларини — кўрсаткич ва ўрта бармоқларини — шўрвага солиб, улар билан қовоқни излаётганларини кўрдим: у зот икковини очиб, сўнг қовуштирар эдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَتَّابًا مَوْلَى ابْنِ هُرْمُزَ يَقُولُصَحِبْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فِي سَفِينَةٍ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي هَذِهِ وَأَشَارَ بِيَدِهِ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِيمَا اسْتَطَعْتُ
Attob — Ibn Hurmuzning mavlosi — aytdi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ga bir kemada hamroh boʻldim va uning shunday deganini eshitdim: «Men Rasululloh ﷺga mana shu qoʻlim bilan — deb qoʻli bilan ishora qildi — qurbim yetgunicha eshitish va itoat qilishga bayʼat berganman».Аттоб — Ибн Ҳурмузнинг мавлоси — айтди: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)га бир кемада ҳамроҳ бўлдим ва унинг шундай деганини эшитдим: «Мен Расулуллоҳ ﷺга мана шу қўлим билан — деб қўли билан ишора қилди — қурбим етгунича эшитиш ва итоат қилишга байъат берганман».
حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ قَالَ أَنَسٌفَلَمَّا دَفَنَّا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَعْنَا قَالَتْ فَاطِمَةُ يَا أَنَسُ أَطَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ دَفَنْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التُّرَابِ وَرَجَعْتُمْ
Sobit al-Bunoniy aytdi: Anas (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺni dafn qilib qaytganimizda, Fotima: «Ey Anas, Rasululloh ﷺni tuproqqa dafn qilib qaytishga koʻnglingiz qanday rozi boʻldi?» dedi.Собит ал-Буноний айтди: Анас (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺни дафн қилиб қайтганимизда, Фотима: «Эй Анас, Расулуллоҳ ﷺни тупроққа дафн қилиб қайтишга кўнглингиз қандай рози бўлди?» деди.
حَدَّثَنَا زَيْدٌ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ أُمِّ حَرَامٍ فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ وَأُمَّ حَرَامٍ خَلْفَنَا
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan Ummu Haromning uyida namoz oʻqidim; u zot meni oʻng tomonlariga turgʻazdilar, Ummu Harom esa ortimizda edi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ билан Умму Ҳаромнинг уйида намоз ўқидим; у зот мени ўнг томонларига турғаздилар, Умму Ҳаром эса ортимизда эди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ وَعَفَّانُ قَالَا أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ عَفَّانُ وَهَمَّامٌ أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ ابْنُ أَخِي أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَطْرُقُ أَهْلَهُ لَيْلًا كَانَ يَقْدَمُ غُدْوَةً أَوْ عَشِيَّةً
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ahllarining oldiga tunda kutilmaganda kirmas edilar; u zot ertalab yoki kechqurun kelar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ аҳлларининг олдига тунда кутилмаганда кирмас эдилар; у зот эрталаб ёки кечқурун келар эдилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ أَبُو الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ يَدْعُو عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ bir oy davomida rukudan soʻng qunut oʻqib, Riʼl, Zakvon va Usayya qabilalariga qarshi duo qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ бир ой давомида рукудан сўнг қунут ўқиб, Риъл, Заквон ва Усайя қабилаларига қарши дуо қилдилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَرَأَى حَبْلًا مَمْدُودًا بَيْنَ سَارِيَتَيْنِ قَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ فِي الْمَسْجِدِ فَسَأَلَ عَنْهُ فَقَالُوا فُلَانَةُ تُصَلِّي فَإِذَا غُلِبَتْ تَعَلَّقَتْ بِهِ فَقَالَ لِتُصَلِّ مَا عَقَلَتْ فَإِذَا غُلِبَتْ فَلْتَنَمْ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidga kirdilar va ikki ustun orasiga tortilgan bir arqonni koʻrdilar. U haqda soʻradilar. Ular: «Falon ayol namoz oʻqiydi, charchab qolganda oʻshanga osiladi», dedilar. Shunda u zot: «U hushi joyida boʻlgunicha namoz oʻqisin, charchaganda esa uxlasin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжидга кирдилар ва икки устун орасига тортилган бир арқонни кўрдилар. У ҳақда сўрадилар. Улар: «Фалон аёл намоз ўқийди, чарчаб қолганда ўшанга осилади», дедилар. Шунда у зот: «У ҳуши жойида бўлгунича намоз ўқисин, чарчаганда эса ухласин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَتْ الْمُهَاجِرُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا رَأَيْنَا مِثْلَ قَوْمٍ قَدِمْنَا عَلَيْهِمْ أَحْسَنَ بَذْلًا مِنْ كَثِيرٍ وَلَا أَحْسَنَ مُوَاسَاةً فِي قَلِيلٍ قَدْ كَفَوْنَا الْمَئُونَةَ وَأَشْرَكُونَا فِي الْمَهْنَإِ فَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَذْهَبُوا بِالْأَجْرِ كُلِّهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا مَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِمْ بِهِ وَدَعَوْتُمْ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhojirlar: «Yo Rasululloh, biz huzurlariga kelgan qavmdek — koʻpdan yaxshi beradigan va ozda yaxshi holdosh boʻladigan qavmni koʻrmadik. Ular bizning yumushimizni kifoya qildilar va rohatda bizni sherik qildilar. Endi biz ular butun ajrni olib ketishlaridan qoʻrqdik», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, sizlar ularni maqtar va ular uchun Alloh azza va jallaga duo qilar ekansizlar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳожирлар: «Ё Расулуллоҳ, биз ҳузурларига келган қавмдек — кўпдан яхши берадиган ва озда яхши ҳолдош бўладиган қавмни кўрмадик. Улар бизнинг юмушимизни кифоя қилдилар ва роҳатда бизни шерик қилдилар. Энди биз улар бутун ажрни олиб кетишларидан қўрқдик», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, сизлар уларни мақтар ва улар учун Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилар экансизлар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَلَمَّا قَدِمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ مُهَاجِرًا آخَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ لِي مَالٌ فَنِصْفُهُ لَكَ وَلِي امْرَأَتَانِ فَانْظُرْ أَحَبَّهُمَا إِلَيْكَ حَتَّى أُطَلِّقَهَا فَإِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهَا تَزَوَّجْهَا قَالَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ دُلُّونِي عَلَى السُّوقِ قَالَ فَمَا رَجَعَ يَوْمَئِذٍ حَتَّى رَجَعَ بِشَيْءٍ قَدْ أَصَابَهُ مِنْ السُّوقِ قَالَ وَفَقَدَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَّامًا ثُمَّ أَتَاهُ وَعَلَيْهِ وَضَرُ صُفْرَةٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَهْيَمْ قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ مَا سُقْتَ إِلَيْهَا قَالَ نَوَاةً مِنْ ذَهَبٍ أَوْ قَالَ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avf muhojir boʻlib kelganda, Nabiy ﷺ u bilan Saʼd ibn Robeʼ orasida birodarlik bogʻladilar. Saʼd unga: «Mening molim bor, uning yarmi senga. Ikki xotinim bor, ulardan qay biri senga yoqsa, koʻrgin, uni taloq qilay; iddasi tugagach, unga uylanasan», dedi. Shunda Abdurrahmon unga: «Alloh senga oilangda va molingda baraka bersin. Menga bozorni koʻrsatinglar», dedi. Bas, u kuni bozordan bir narsa topib qaytmaguncha qaytmadi. Rasululloh ﷺ uni bir necha kun koʻrmadilar, soʻng u sargʻish (atir) izi bilan keldi. Rasululloh ﷺ unga: «Bu nima?» dedilar. U: «Ansorlardan bir ayolga uylandim», dedi. U zot: «Unga nima (mahr) berding?» dedilar. U: «Bir xurmo danagi (miqdoricha) oltin» — yoki: «bir xurmo danagi ogʻirligicha oltin» — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bir qoʻy bilan boʻlsa ham, valima qil», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авф муҳожир бўлиб келганда, Набий ﷺ у билан Саъд ибн Робеъ орасида биродарлик боғладилар. Саъд унга: «Менинг молим бор, унинг ярми сенга. Икки хотиним бор, улардан қай бири сенга ёқса, кўргин, уни талоқ қилай; иддаси тугагач, унга уйланасан», деди. Шунда Абдурраҳмон унга: «Аллоҳ сенга оилангда ва молингда барака берсин. Менга бозорни кўрсатинглар», деди. Бас, у куни бозордан бир нарса топиб қайтмагунча қайтмади. Расулуллоҳ ﷺ уни бир неча кун кўрмадилар, сўнг у сарғиш (атир) изи билан келди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бу нима?» дедилар. У: «Ансорлардан бир аёлга уйландим», деди. У зот: «Унга нима (маҳр) бердинг?» дедилар. У: «Бир хурмо данаги (миқдорича) олтин» — ёки: «бир хурмо данаги оғирлигича олтин» — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қўй билан бўлса ҳам, валима қил», дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَكَانَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ إِذَا حَدَّثَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا فَفَرَغَ مِنْهُ قَالَ أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Muhammad ibn Sirin (rahimahulloh) aytdi: «Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan bir hadis rivoyat qilib boʻlgach: ‹Yoki Rasululloh ﷺ aytganlaridek›, der edi».Муҳаммад ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис ривоят қилиб бўлгач: ‹Ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек›, дер эди».
حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ قِرَاءَتَهُمْ فِي صَلَاتِهِمْ بِ {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon namozlarida qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} bilan boshlar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон намозларида қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} билан бошлар эдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَخَفِّ أَوْ أَتَمِّ النَّاسِ صَلَاةً وَأَوْجَزِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarning namozi eng yengili — yoki eng toʻligʻi — va eng ixchami edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг намози энг енгили — ёки энг тўлиғи — ва энг ихчами эдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُهَاجِرُونَ يَحْفِرُونَ الْخَنْدَقَ فِي غَدَاةٍ بَارِدَةٍ قَالَ أَنَسٌ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ خَدَمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ إِنَّمَا الْخَيْرُ خَيْرُ الْآخِرَهْفَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْقَالَ فَأَجَابُوهُ نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدًاعَلَى الْجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدًاوَلَا نَفِرُّ وَلَا نَفِرُّ وَلَا نَفِرُّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va muhojirlar sovuq bir tongda xandaq qazish uchun chiqdilar. Anas dedi: Ularning xizmatkorlari yoʻq edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohim, haqiqiy yaxshilik — oxirat yaxshiligidir, ansorlar va muhojirlarni magʻfirat qilgin», dedilar. Ular esa u zotga: «Biz — tirik ekanmiz, abadiy jihod ustida Muhammadga bayʼat berganlarmiz; biz qochmaymiz, qochmaymiz, qochmaymiz», deb javob berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва муҳожирлар совуқ бир тонгда хандақ қазиш учун чиқдилар. Анас деди: Уларнинг хизматкорлари йўқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳақиқий яхшилик — охират яхшилигидир, ансорлар ва муҳожирларни мағфират қилгин», дедилар. Улар эса у зотга: «Биз — тирик эканмиз, абадий жиҳод устида Муҳаммадга байъат берганлармиз; биз қочмаймиз, қочмаймиз, қочмаймиз», деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَأَسْلَمَ نَاسٌ مِنْ عُرَيْنَةَ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ خَرَجْتُمْ إِلَى ذَوْدٍ لَنَا فَشَرِبْتُمْ مِنْ أَلْبَانِهَا قَالَ حُمَيْدٌ وَقَالَ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ وَأَبْوَالِهَا فَفَعَلُوا فَلَمَّا صَحُّوا كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤْمِنًا أَوْ مُسْلِمًا وَسَاقُوا ذَوْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَرَبُوا مُحَارِبِينَ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي آثَارِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَتَرَكَهُمْ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُواحَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَدِمَ رَهْطٌ مِنْ عُرَيْنَةَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ وَذَكَرَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ حُمَيْدٌ فَحَدَّثَ قَتَادَةُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَأَبْوَالِهَا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Urayna qabilasidan bir necha odam Islomni qabul qildilar, ammo Madinaning havosi ularga yoqmadi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tuyalarimiz qoshiga chiqib, ularning sutidan ichmaysizmi?» dedilar. Humayd aytdi: «Qatoda Anasdan: ‹Va siydigidan› deb rivoyat qildi». Ular shunday qildilar. Sogʻayganlaridan soʻng Islomlaridan keyin kofir boʻldilar va Rasululloh ﷺning moʻmin choʻponini oʻldirib, Rasululloh ﷺning tuyalarini haydab ketdilar hamda qochdilar. Rasululloh ﷺ ularning izidan (odam) yubordilar, ular ushlandi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va oʻlgunlaricha Harra degan joyda tashlab qoʻydilar. Yazid Humayddan, u Anasdan rivoyat qildi: Uraynadan bir guruh Nabiy ﷺ huzurlariga keldi va Madinaning havosi ularga yoqmadi — deb shu maʼnoni zikr qildi. Humayd aytdi: Qatoda bu hadisda ‹va siydigidan› deb rivoyat qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Урайна қабиласидан бир неча одам Исломни қабул қилдилар, аммо Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Туяларимиз қошига чиқиб, уларнинг сутидан ичмайсизми?» дедилар. Ҳумайд айтди: «Қатода Анасдан: ‹Ва сийдигидан› деб ривоят қилди». Улар шундай қилдилар. Соғайганларидан сўнг Исломларидан кейин кофир бўлдилар ва Расулуллоҳ ﷺнинг мўмин чўпонини ўлдириб, Расулуллоҳ ﷺнинг туяларини ҳайдаб кетдилар ҳамда қочдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг изидан (одам) юбордилар, улар ушланди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва ўлгунларича Ҳарра деган жойда ташлаб қўйдилар. Язид Ҳумайддан, у Анасдан ривоят қилди: Урайнадан бир гуруҳ Набий ﷺ ҳузурларига келди ва Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади — деб шу маънони зикр қилди. Ҳумайд айтди: Қатода бу ҳадисда ‹ва сийдигидан› деб ривоят қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَقَارِبَةً وَصَلَاةُ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى بَسَطَ عُمَرُ فِي صَلَاةِ الْغَدَاةِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning namozlari ham, Abu Bakrning namozi ham bir-biriga yaqin edi, toki Umar bomdod namozini choʻzgunicha.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳам, Абу Бакрнинг намози ҳам бир-бирига яқин эди, токи Умар бомдод намозини чўзгунича.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَكُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ فِي بَيْتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَأْتِي بَنِي سَلِمَةَ وَأَحَدُنَا يَرَى مَوَاقِعَ نَبْلِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz shom namozini Nabiy ﷺning uylarida oʻqir, soʻng Banu Salima (mahallasi)ga kelar edik; birimiz oʻqi qayerga tushayotganini koʻrib turardi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз шом намозини Набий ﷺнинг уйларида ўқир, сўнг Бану Салима (маҳалласи)га келар эдик; биримиз ўқи қаерга тушаётганини кўриб турарди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي إِذْ سَمِعَ بُكَاءَ صَبِيٍّ فَتَجَوَّزَ فِي صَلَاتِهِ فَظَنَنَّا أَنَّهُ إِنَّمَا خَفَّفَ مِنْ أَجْلِ الصَّبِيِّ أَنَّ أُمَّهُ كَانَتْ فِي الصَّلَاةِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqiyotgan edilar, birdan bir chaqaloqning yigʻisini eshitib, namozlarini qisqartirdilar. Biz u zot chaqaloqning onasi namozda boʻlgani uchun, chaqaloq sababli yengillashtirdilar, deb oʻyladik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиётган эдилар, бирдан бир чақалоқнинг йиғисини эшитиб, намозларини қисқартирдилар. Биз у зот чақалоқнинг онаси намозда бўлгани учун, чақалоқ сабабли енгиллаштирдилар, деб ўйладик.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ قَالَسُئِلَ أَنَسٌ عَنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَعَوَّذُ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ وَالْجُبْنِ وَالْبُخْلِ وَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan qabr azobi haqida soʻraldi. U dedi: Nabiy ﷺ panoh soʻrab: «Allohim, men dangasalikdan, keksalikdan, qoʻrqoqlikdan, baxillikdan, Dajjol fitnasidan va qabr azobidan Senga panoh keltiraman», der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан қабр азоби ҳақида сўралди. У деди: Набий ﷺ паноҳ сўраб: «Аллоҳим, мен дангасаликдан, кексаликдан, қўрқоқликдан, бахилликдан, Дажжол фитнасидан ва қабр азобидан Сенга паноҳ келтираман», дер эдилар.