أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، حَدَّثَنَا إِسْحَاق بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " مَنْ قَتَلَ كَافِرًا، فَلَهُ سَلَبُهُ " .
فَقَتَلَ أَبُو طَلْحَةَ يَوْمَئِذٍ عِشْرِينَ، وَأَخَذَ أَسْلَابَهُمْ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim bir kofirni oʻldirsa, uning salabi (kiyim-yarogʻi) oʻshaniki», dedilar. Shunda Abu Talha oʻsha kuni yigirma kishini oʻldirdi va ularning salablarini oldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким бир кофирни ўлдирса, унинг салаби (кийим-яроғи) ўшаники», дедилар. Шунда Абу Талҳа ўша куни йигирма кишини ўлдирди ва уларнинг салабларини олди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا عُمَارَةُ بْنُ زَاذَانَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ " أَنَّ مَلِكَ ذِي يَزَنٍ أَهْدَى إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُلَّةً أَخَذَهَا بِثَلَاثَةٍ وَثَلَاثِينَ بَعِيرًا، أَوْ ثَلَاثٍ وَثَلَاثِينَ نَاقَةَ، فَقَبِلَهَا "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Zu Yazan podshohi Rasululloh ﷺga oʻttiz uchta tuya yoki oʻttiz uchta urgʻochi tuyaga sotib olgan bir sidra kiyimni hadya qildi. Rasululloh ﷺ uni qabul qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Зу Язан подшоҳи Расулуллоҳ ﷺга ўттиз учта туя ёки ўттиз учта урғочи туяга сотиб олган бир сидра кийимни ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ уни қабул қилдилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، قَالَ : قُلْتُ لِمُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ : أَكَانَ أَنَسٌ يَذْكُرُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِلنُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ : " ابْنُ أُخْتِ الْقَوْمِ مِنْهُمْ؟ ".
قَالَ : نَعَمْ
Shuʼba aytdi: Men Muoviya ibn Qurraga: «Anas Nabiy ﷺ ning Nuʼmon ibn Muqarringa: ‹Qavmning jiyani oʻshalardandir›, deganlarini zikr qilarmidi?» dedim. U: «Ha», dedi.Шуъба айтди: Мен Муовия ибн Қуррага: «Анас Набий ﷺ нинг Нуъмон ибн Муқарринга: ‹Қавмнинг жияни ўшалардандир›, деганларини зикр қилармиди?» дедим. У: «Ҳа», деди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ حُمَيْدٍ ، وَثَابِتٍ ، وَقَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : غَلَا السِّعْرُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ النَّاسُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ غَلَا السِّعْرُ فَسَعِّرْ لَنَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْخَالِقُ الْقَابِضُ الْبَاسِطُ الرَّازِقُ، الْمُسَعِّرُ، وَإِنِّي أَرْجُو أَنْ أَلْقَى رَبِّي وَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْكُمْ يَطْلُبُنِي بِمَظْلَمَةٍ ظَلَمْتُهَا إِيَّاهُ بِدَمٍ وَلَا مَالٍ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ zamonlarida narx koʻtarilib ketdi. Odamlar: «Yo Rasululloh, narx koʻtarilib ketdi, bizga narx belgilab bering», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh — Yaratuvchi, (rizqni) qisuvchi, (rizqni) keng qiluvchi, rizq beruvchi va narx belgilovchidir. Men Robbimga shunday holatda yoʻliqishni umid qilamanki, sizlardan hech biringiz mendan qon yoki mol borasida qilingan zulm uchun haqini talab qilmasin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ замонларида нарх кўтарилиб кетди. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, нарх кўтарилиб кетди, бизга нарх белгилаб беринг», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ — Яратувчи, (ризқни) қисувчи, (ризқни) кенг қилувчи, ризқ берувчи ва нарх белгиловчидир. Мен Роббимга шундай ҳолатда йўлиқишни умид қиламанки, сизлардан ҳеч бирингиз мендан қон ёки мол борасида қилинган зулм учун ҳақини талаб қилмасин», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَنَفِيُّ الْمَدَنِيُّ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ إِسْحَاق بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مِكْيَالِهِمْ، وَبَارِكْ لَهُمْ فِي صَاعِهِمْ وَمُدِّهِمْ " يَعْنِي : الْمَدِينَةَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Ularning oʻlchovlariga baraka ato qilgin, soʼlariga va muddlariga ham baraka ato qilgin», dedilar. Bu bilan Madinani nazarda tutdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Уларнинг ўлчовларига барака ато қилгин, сўларига ва муддларига ҳам барака ато қилгин», дедилар. Бу билан Мадинани назарда тутдилар.
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : أَهْدَى بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ قَصْعَةً فِيهَا ثَرِيدٌ، وَهُوَ فِي بَيْتِ بَعْضِ أَزْوَاجِهِ، فَضَرَبَتْ الْقَصْعَةَ فَانْكَسَرَتْ، فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْخُذُ الثَّرِيدَ فَيَرُدُّهُ فِي الصَّحْفَةِ وَهُوَ يَقُولُ : " كُلُوا غَارَتْ أُمُّكُمْ ".
ثُمَّ انْتَظَرَ حَتَّى جَاءَتْ قَصْعَةٌ صَحِيحَةٌ.
فَأَخَذَهَا فَأَعْطَاهَا صَاحِبَةَ الْقَصْعَةِ الْمَكْسُورَةِ .
قَالَ عَبْد اللَّهِ : نَقُولُ بِهَذَا
Anas (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺning zavjalaridan biri u zotga ichida tarid boʻlgan bir kosani hadya qildi, u zot esa boshqa bir zavjalarining uyida edilar. (Oʻsha ayol) kosaga urdi va u sindi. Shunda Nabiy ﷺ taridni olib, tovoqqa qayta sola boshladilar va: «Yenglar, onangizni rashk tutdi», der edilar. Soʻng butun bir kosa kelguncha kutdilar. Uni olib, singan kosaning egasiga berdilar. Abdulloh aytdi: Biz ham shunday deymiz.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺнинг завжаларидан бири у зотга ичида тарид бўлган бир косани ҳадя қилди, у зот эса бошқа бир завжаларининг уйида эдилар. (Ўша аёл) косага урди ва у синди. Шунда Набий ﷺ таридни олиб, товоққа қайта сола бошладилар ва: «Енглар, онангизни рашк тутди», дер эдилар. Сўнг бутун бир коса келгунча кутдилар. Уни олиб, синган косанинг эгасига бердилар. Абдуллоҳ айтди: Биз ҳам шундай деймиз.
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ وَأَمَرَ لَهُ بِصَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺga Abu Toyba qon oldi va u zot unga ikki soʻ taom berishni buyurdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺга Абу Тойба қон олди ва у зот унга икки сў таом беришни буюрдилар.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سَيَّارٍ ، قَالَ : كُنْتُ أَمْشِي مَعَ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ، وَحَدَّثَ ثَابِتٌ أَنَّهُ كَانَ مَعَ أَنَسٍ فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ، وَحَدَّثَ أَنَسٌ : " أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ "
Sayyor dedi: Men Sobit al-Bunoniy bilan yurardim, u bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdi. Sobit hadis qilib aytdiki, u Anas bilan yurar edi, (Anas) bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdi. Anas hadis qilib aytdiki, u Nabiy ﷺ bilan yurar edi, u zot bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdilar.Сайёр деди: Мен Собит ал-Буноний билан юрардим, у болалар ёнидан ўтиб, уларга салом берди. Собит ҳадис қилиб айтдики, у Анас билан юрар эди, (Анас) болалар ёнидан ўтиб, уларга салом берди. Анас ҳадис қилиб айтдики, у Набий ﷺ билан юрар эди, у зот болалар ёнидан ўтиб, уларга салом бердилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ ، عَنْ سُلَيْمَانَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : عَطَسَ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَمَّتَ أَوْ سَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتْ الْآخَرَ، فَقِيلَ لَهُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، شَمَّتَّ هَذَا وَلَمْ تُشَمِّتْ الْآخَرَ؟، فَقَالَ : " إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَإِنَّ هَذَا لَمْ يَحْمَدْ اللَّهَ " .
قَالَ عَبْد اللَّهِ : سُلَيْمَانُ هُوَ : التَّيْمِيُّ
Anas (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ huzurlarida ikki kishi aksa urdi. U zot ulardan biriga javob qildilar, ikkinchisiga esa javob qilmadilar. Shunda u zotga: «Yo Rasululloh, bunga javob qildingiz, ikkinchisiga qilmadingiz?» deyildi. U zot: «Bu Allohga hamd aytdi, u esa Allohga hamd aytmadi», dedilar. Abdulloh aytdi: Sulaymon — u at-Taymiydir.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ ҳузурларида икки киши акса урди. У зот улардан бирига жавоб қилдилар, иккинчисига эса жавоб қилмадилар. Шунда у зотга: «Ё Расулуллоҳ, бунга жавоб қилдингиз, иккинчисига қилмадингиз?» дейилди. У зот: «Бу Аллоҳга ҳамд айтди, у эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Сулаймон — у ат-Таймийдир.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي كَعْبٍ : أَبُو الْحَسَنِ الْعَبْدِيُّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ مَيْسَرَةَ الْعَبْدِيُّ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ لَهُ : يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ السَّفَرَ.
فَقَالَ لَهُ : " مَتَى؟ ".
قَالَ : غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ.
قَالَ : فَأَتَاهُ، فَأَخَذَ بِيَدِهِ، فَقَالَ لَهُ : " فِي حِفْظِ اللَّهِ، وَفِي كَنَفِهِ، زَوَّدَكَ اللَّهُ التَّقْوَى، وَغَفَرَ لَكَ ذَنْبَكَ، وَوَجَّهَكَ لِلْخَيْرِ أَيْنَمَا تَوَخَّيْتَ أَوْ أَيْنَمَا تَوَجَّهْتَ " .
شَكَّ سَعِيدٌ فِي إِحْدَى الْكَلِمَتَيْنِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Nabiysi, men safarga chiqmoqchiman», dedi. U zot unga: «Qachon?» dedilar. U: «Ertaga, in shoʼalloh», dedi. (Roviy) aytdi: U zot uning oldiga kelib, qoʻlidan ushladilar va unga: «Allohning himoyasida va panohida boʻl. Alloh senga taqvoni yoʻl ozigʻi qilsin, gunohingni magʻfirat qilsin va qayerga yuzlansang, seni yaxshilikka yoʻllasin», dedilar. Saʼid ikki soʻzning birida shubha qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен сафарга чиқмоқчиман», деди. У зот унга: «Қачон?» дедилар. У: «Эртага, ин шўаллоҳ», деди. (Ровий) айтди: У зот унинг олдига келиб, қўлидан ушладилар ва унга: «Аллоҳнинг ҳимоясида ва паноҳида бўл. Аллоҳ сенга тақвони йўл озиғи қилсин, гуноҳингни мағфират қилсин ва қаерга юзлансанг, сени яхшиликка йўлласин», дедилар. Саъид икки сўзнинг бирида шубҳа қилди.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ سَعْدٍ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ " إِذَا نَزَلَ مَنْزِلًا، لَمْ يَرْتَحِلْ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ، أَوْ يُوَدِّعَ الْمَنْزِلَ بِرَكْعَتَيْنِ " .
قَالَ عَبْد اللَّهِ : عُثْمَانُ بْنُ سَعْدٍ ضَعِيفٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir manzilga tushsalar, ikki rakaat namoz oʻqimaguncha undan koʻchmas edilar — yoki manzil bilan ikki rakaat namoz ila xayrlashar edilar. Abdulloh aytdi: Usmon ibn Saʼd zaifdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир манзилга тушсалар, икки ракаат намоз ўқимагунча ундан кўчмас эдилар — ёки манзил билан икки ракаат намоз ила хайрлашар эдилар. Абдуллоҳ айтди: Усмон ибн Саъд заифдир.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ أَنَسٍ، قَالَ: كَانَ غُلَامٌ يَسُوقُ بِأَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: " يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدًا سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Bir gʻulom Nabiy ﷺning ayollari (minib ketayotgan ulovlarni) haydab borar edi. Shunda u zot: «Ey Anjasha, shishalarni sekinroq hayda», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир ғулом Набий ﷺнинг аёллари (миниб кетаётган уловларни) ҳайдаб борар эди. Шунда у зот: «Эй Анжаша, шишаларни секинроқ ҳайда», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، عَنْ سَلْمِ بْنِ قُتَيْبَةَ ، عَنْ سُهَيْلٍ الْقُطَعِيِّ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ : # هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ سورة المدثر آية 56 #.
قَالَ : " قَالَ رَبُّكُمْ : أَنَا أَهْلٌ أَنْ أُتَّقَى، فَمَنْ اتَّقَانِي فَأَنَا أَهْلٌ أَنْ أَغْفِرَ لَهُ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {U taqvoga loyiq va magʻfiratga loyiq Zotdir} (Muddassir 56) oyatini oʻqib: «Robbingiz: ‹Men Oʻzimdan qoʻrqilishga loyiqman; kim Mendan qoʻrqsa, Men uni magʻfirat qilishga loyiqman›, dedi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {У тақвога лойиқ ва мағфиратга лойиқ Зотдир} (Муддассир 56) оятини ўқиб: «Роббингиз: ‹Мен Ўзимдан қўрқилишга лойиқман; ким Мендан қўрқса, Мен уни мағфират қилишга лойиқман›, деди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَاهِلِيُّ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " كُلُّ بَنِي آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الْخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam bolasining hammasi xatokordir, xatokorlarning eng yaxshisi esa tavba qiluvchilardir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам боласининг ҳаммаси хатокордир, хатокорларнинг энг яхшиси эса тавба қилувчилардир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ، لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا " ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا
Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Agar men bilgan narsani bilsangiz edi, oz kulib, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar. Affon bizga Hammomdan, u Qatodadan, u Anasdan, u Nabiy ﷺdan shuning misolini rivoyat qildi.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Агар мен билган нарсани билсангиз эди, оз кулиб, кўп йиғлар эдингиз», дедилар. Аффон бизга Ҳаммомдан, у Қатодадан, у Анасдан, у Набий ﷺдан шунинг мисолини ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻzi uchun sevgan narsani birodari uchun ham sevmaguncha (kamil) moʻmin boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўзи учун севган нарсани биродари учун ҳам севмагунча (камил) мўмин бўлмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، وَهَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ، قَالَا : حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ، وَوَلَدِهِ، وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ "
Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Biringiz men unga otasidan, bolasidan va barcha odamlardan koʻra sevimliroq boʻlmagunimcha (kamil) moʻmin boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бирингиз мен унга отасидан, боласидан ва барча одамлардан кўра севимлироқ бўлмагунимча (камил) мўмин бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ " وَأَشَارَ وَهْبٌ بِالسَّبَّاحَةِ وَالْوُسْطَى
Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Men va (Qiyomat) soati mana shu ikki (barmoq)dek yuborildim», dedilar. Vahb koʻrsatkich va oʻrta barmogʻi bilan ishora qildi.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мен ва (Қиёмат) соати мана шу икки (бармоқ)дек юборилдим», дедилар. Ваҳб кўрсаткич ва ўрта бармоғи билан ишора қилди.
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا أَدْرِي أَشَيْءٌ أُنْزِلَ عَلَيْهِ أَمْ شَيْءٌ يَقُولُهُ، وَهُوَ يَقُولُ : " لَوْ كَانَ، لِابْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ لَابْتَغَى إِلَيْهِمَا ثَالِثًا، وَلَا يَمْلَأُ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni eshitardim — bu unga nozil qilingan narsami yoki oʻzlari aytayotgan narsami, bilmasdim — u zot shunday derdilar: «Agar odam bolasiga moldan ikki vodiy boʻlsa, u ularga uchinchisini istardi. Odam bolasining qornini tuproqdan boshqa narsa toʻldirmaydi. Alloh tavba qilgan kishining tavbasini qabul qiladi».Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни эшитардим — бу унга нозил қилинган нарсами ёки ўзлари айтаётган нарсами, билмасдим — у зот шундай дердилар: «Агар одам боласига молдан икки водий бўлса, у уларга учинчисини истарди. Одам боласининг қорнини тупроқдан бошқа нарса тўлдирмайди. Аллоҳ тавба қилган кишининг тавбасини қабул қилади».
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَسُوقًا ".
قَالُوا : وَمَا هِيَ، قَالَ : " كُثْبَانٌ مِنْ مِسْكٍ يَخْرُجُونَ إِلَيْهَا فَيَجْتَمِعُونَ فِيهَا، فَيَبْعَثُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ رِيحًا فَتُدْخِلُهُمْ بُيُوتَهُمْ، فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُوهُمْ : لَقَدْ ازْدَدْتُمْ بَعْدَنَا حُسْنًا، وَيَقُولُونَ لِأَهْلِيهِمْ مِثْلَ ذَلِكَ " ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Albatta, jannatda bir bozor bor», dedilar. Ular: «U nima?» dedilar. U zot: «Mushkdan boʻlgan tepaliklar; ular unga chiqadilar va unda toʻplanadilar. Soʻng Alloh ularga bir shamol yuboradi va u ularni uylariga kiritadi. Ahllari ularga: ‹Bizdan keyin goʻzalligingiz yanada ortibdi›, deydi; ular ham ahllariga xuddi shunday deydilar», dedilar. Said ibn Abduljabbor, Hammod ibn Salamadan, u Sobitdan, u Anasdan, u Nabiy ﷺ dan shu kabisini (rivoyat qildi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Албатта, жаннатда бир бозор бор», дедилар. Улар: «У нима?» дедилар. У зот: «Мушкдан бўлган тепаликлар; улар унга чиқадилар ва унда тўпланадилар. Сўнг Аллоҳ уларга бир шамол юборади ва у уларни уйларига киритади. Аҳллари уларга: ‹Биздан кейин гўзаллигингиз янада ортибди›, дейди; улар ҳам аҳлларига худди шундай дейдилар», дедилар. Саид ибн Абдулжаббор, Ҳаммод ибн Саламадан, у Собитдан, у Анасдан, у Набий ﷺ дан шу кабисини (ривоят қилди).
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " حُفَّتْ الْجَنَّةُ بِالْمَكَارِهِ، وَحُفَّتْ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat yoqimsiz narsalar bilan, doʻzax esa shahvatlar bilan oʻralgandir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат ёқимсиз нарсалар билан, дўзах эса шаҳватлар билан ўралгандир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ ، عَنْ ابْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " هَكَذَا كَانُوا يُوصُونَ : هَذَا مَا أَوْصَى بِهِ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ، أَنَّهُ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لَا رَيْبَ فِيهَا، وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ، وَأَوْصَى مَنْ تَرَكَ بَعْدَهُ مِنْ أَهْلِهِ أَنْ يَتَّقُوا اللَّهَ وَيُصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِهِمْ، وَأَنْ يُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كَانُوا مُؤْمِنِينَ، وَأَوْصَاهُمْ بِمَا أَوْصَى بِهِ إِبْرَاهِيمُ بَنِيهِ وَيَعْقُوبُ : # يَا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ سورة البقرة آية 132 #، وَأَوْصَى إِنْ حَدَثَ بِهِ حَدَثٌ مِنْ وَجَعِهِ هَذَا، أَنَّ حَاجَتَهُ كَذَا وَكَذَا "
Anas aytdi: Ular shunday vasiyat qilar edilar: Bu falonchi ibn falonchining vasiyat qilgan narsasidir: u Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga, U yolgʻiz, sherigi yoʻq ekaniga, Muhammad Uning bandasi va rasuli ekaniga, qiyomat soati shubhasiz kelishiga va Alloh qabrlardagilarni tiriltirishiga guvohlik beradi. U oʻzidan keyin qoldirgan ahliga Allohdan qoʻrqishni, oʻzaro munosabatlarini isloh qilishni va agar moʻmin boʻlsalar Alloh va Uning Rasuliga itoat qilishni vasiyat qildi. Va ularga Ibrohim oʻz oʻgʻillariga hamda Yaʼqub vasiyat qilgan narsani vasiyat qildi: «Ey oʻgʻillarim, Alloh sizlar uchun bu dinni tanladi; bas, faqat musulmon holingizda vafot etinglar» (Baqara surasi, 132-oyat). Va agar shu ogʻrigʻidan unga biror hodisa yuz bersa, hojati shunday-shunday ekanini vasiyat qildi.Анас айтди: Улар шундай васият қилар эдилар: Бу фалончи ибн фалончининг васият қилган нарсасидир: у Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига, У ёлғиз, шериги йўқ эканига, Муҳаммад Унинг бандаси ва расули эканига, қиёмат соати шубҳасиз келишига ва Аллоҳ қабрлардагиларни тирилтиришига гувоҳлик беради. У ўзидан кейин қолдирган аҳлига Аллоҳдан қўрқишни, ўзаро муносабатларини ислоҳ қилишни ва агар мўмин бўлсалар Аллоҳ ва Унинг Расулига итоат қилишни васият қилди. Ва уларга Иброҳим ўз ўғилларига ҳамда Яъқуб васият қилган нарсани васият қилди: «Эй ўғилларим, Аллоҳ сизлар учун бу динни танлади; бас, фақат мусулмон ҳолингизда вафот этинглар» (Бақара сураси, 132-оят). Ва агар шу оғриғидан унга бирор ҳодиса юз берса, ҳожати шундай-шундай эканини васият қилди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ ، حَدَّثَنَا بُدَيْلٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ لِلَّهِ أَهْلِينَ مِنَ النَّاسِ، قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَنْ هُمْ؟ قَالَ : أَهْلُ الْقُرْآنِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Allohning odamlar ichida oʻz ahli bordir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, ular kimlar?» deb soʻrashdi. U zot: «Ular Qurʼon ahlidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳнинг одамлар ичида ўз аҳли бордир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, улар кимлар?» деб сўрашди. У зот: «Улар Қуръон аҳлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ ، عَنْ هَارُونَ أَبِي مُحَمَّدٍ ، عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ لِكُلِّ شَيْءٍ قَلْبًا، وَإِنَّ قَلْبَ الْقُرْآنِ يس، مَنْ قَرَأَهَا فَكَأَنَّمَا قَرَأَ الْقُرْآنَ عَشْرَ مِرارٍ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir narsaning qalbi bor, Qurʼonning qalbi esa Yosindir. Kim uni oʻqisa, goʻyoki Qurʼonni oʻn marta oʻqigan boʻladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир нарсанинг қалби бор, Қуръоннинг қалби эса Ёсиндир. Ким уни ўқиса, гўёки Қуръонни ўн марта ўқиган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَنْبَأَنَا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ ، عَنْ أَنَسٍ : أَنَّ رَجُلًا، قَالَ : وَاللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ هَذِهِ السُّورَةَ : ( قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ) ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " حُبُّكَ إِيَّاهَا أَدْخَلَكَ الْجَنَّةَ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Alloh haqqi, men bu surani, yaʼni {Qul huvallohu ahad}ni sevaman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni sevishing seni jannatga kiritdi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Аллоҳ ҳаққи, мен бу сурани, яъни {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни севаман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни севишинг сени жаннатга киритди», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ ، عَنْ نُوحِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ مُحَمَّدٍ أَبِي رَجَاءٍ ، عَنْ أُمِّ كَثِيرٍ الْأَنْصَارِيَّةِ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ خَمْسِينَ مَرَّةً، غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَ خَمْسِينَ سَنَةً "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim {Qul huvallohu ahad}ni ellik marta oʻqisa, Alloh uning ellik yillik gunohlarini magʻfirat qiladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни эллик марта ўқиса, Аллоҳ унинг эллик йиллик гуноҳларини мағфират қилади», дедилар.
نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، نا ابْنُ عُلَيَّةَ ، حَدَّثَنِي رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ ، نا عَطَاءُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَبَرَّزَ لِحَاجَةٍ ، أَتَيْتُهُ بِمَاءٍ فَيَتَغَسَّلُ بِهِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ hojat uchun (chetga) chiqib qazoyi hojat qilganlarida, men u zotga suv keltirar edim, u zot u bilan yuvinar (tozalanar) edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳожат учун (четга) чиқиб қазойи ҳожат қилганларида, мен у зотга сув келтирар эдим, у зот у билан ювинар (тозаланар) эдилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ الزَّهْرَانِيُّ ، نا سَالِمُ بْنُ قُتَيْبَةَ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ إِذَا ذَهَبَ لِحَاجَتِهِ ذَهَبْتُ مَعَهُ بِعُكَّازٍ وَإِدَاوَةٍ ، فَإِذَا خَرَجَ مَسَحَ بِالْمَاءِ ، وَتَوَضَّأَ مِنَ الإِدَاوَةِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ hojatlari uchun ketganlarida, men u zot bilan birga hassa va suv idishini (koʻtarib) borar edim; u zot chiqqanlarida, suv bilan tozalanar va idishdan tahorat qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳожатлари учун кетганларида, мен у зот билан бирга ҳасса ва сув идишини (кўтариб) борар эдим; у зот чиққанларида, сув билан тозаланар ва идишдан таҳорат қилар эдилар.
نا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ الْعَنْبَرِيُّ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِي مُعَاذٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَنَسًا ، يَقُولُ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ لِحَاجَتِهِ اتَّبَعْنَاهُ أَنَا وَغُلامٌ آخَرُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَبُو مُعَاذٍ هَذَا هُوَ : عَطَاءُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ hojatlari uchun chiqqanlarida, men va boshqa bir bola suvga toʻla idish bilan u zotning orqalaridan borardik. Abu Bakr aytdi: Bu Abu Muoz — Ato ibn Abu Maymunadir.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатлари учун чиққанларида, мен ва бошқа бир бола сувга тўла идиш билан у зотнинг орқаларидан борардик. Абу Бакр айтди: Бу Абу Муоз — Ато ибн Абу Маймунадир.
نا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، نا شُعْبَةُ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ، يَقُولُ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْخُلُ الْخَلاءَ فَأَحْمِلُ أَنَا وَغُلامٌ نَحْوِي إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ وَغَيْرِهِ ، فَيَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ hojatxonaga kirardilar; shunda men va mendek (yoshda) bir gʻulom bir idish suv va boshqasini koʻtarar edik; bas, u zot suv bilan istinjo qilardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага кирардилар; шунда мен ва мендек (ёшда) бир ғулом бир идиш сув ва бошқасини кўтарар эдик; бас, у зот сув билан истинжо қилардилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ ، نا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ ، نا سَعِيدٌ ، نا قَتَادَةُ ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ، حَدَّثَهُمْ ، أَنَّ أُنَاسًا أَوْ رِجَالا مِنْ عُكْلٍ وَعُرَيْنَةَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ ، فَتَكَلَّمُوا بِالإِسْلامِ ، وَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّا أَهْلُ ضِرْعٍ ، وَلَمْ نَكُنْ أَهْلَ رِيفٍ فَاسْتَوْحَشُوا الْمَدِينَةَ ، " فَأَمَرَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَوْدٍ وَرَاعٍ ، وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَخْرُجُوا فِيهَا فَيَشْرَبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا " . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) ularga aytib berdiki, Ukl va Urayna (qabilalari)dan baʼzi odamlar — yoki kishilar — Rasululloh ﷺ huzurlariga Madinaga keldilar va Islom haqida gapirdilar hamda: «Yo Rasululloh, biz chorvador xalqmiz, dehqonchilik ahli emasmiz», dedilar. Madina (havosi) ularga yoqmadi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga bir toʻda tuya hamda choʻpon berishga buyurdilar va ularni oʻsha (tuyalar) bilan (dalaga) chiqib, ularning siydigi va sutidan ichishga amr qildilar. Soʻng hadisni toʻliq zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) уларга айтиб бердики, Укл ва Урайна (қабилалари)дан баъзи одамлар — ёки кишилар — Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига Мадинага келдилар ва Ислом ҳақида гапирдилар ҳамда: «Ё Расулуллоҳ, биз чорвадор халқмиз, деҳқончилик аҳли эмасмиз», дедилар. Мадина (ҳавоси) уларга ёқмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга бир тўда туя ҳамда чўпон беришга буюрдилар ва уларни ўша (туялар) билан (далага) чиқиб, уларнинг сийдиги ва сутидан ичишга амр қилдилар. Сўнг ҳадисни тўлиқ зикр қилди.
نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ ، نا شُعْبَةُ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرِ بْنِ عَتِيكٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ، يَقُولُ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يَتَوَضَّأُ بِمَكُّوكٍ ، وَيَغْتَسِلُ بِخَمْسَةِ مَكَاكِيَّ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : الْمَكُّوكُ فِي هَذَا الْخَبَرِ الْمُدُّ نَفْسُهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ bir makkuk (suv) bilan tahorat qilar, besh makkuk bilan gʻusl qilar edilar. Abu Bakr aytdi: Bu xabardagi makkuk — muddning oʻzidir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бир маккук (сув) билан таҳорат қилар, беш маккук билан ғусл қилар эдилар. Абу Бакр айтди: Бу хабардаги маккук — мудднинг ўзидир.
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ ، أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " دَعَا بِوَضُوءٍ فَجِيءَ بِقَدَحٍ فِيهِ مَاءٌ أَحْسَبُهُ قَالَ : قَدَحُ زُجَاجٍ ، فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ فِيهِ ، فَجَعَلَ الْقَوْمُ يَتَوَضَّئُونَ الأَوَّلَ فَالأَوَّلَ ، فَحَزَرْتُهُمْ مَا بَيْنَ السَّبْعِينَ إِلَى الثَّمَانِينَ ، فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى الْمَاءِ كَأَنَّهُ يَنْبُعُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : رَوَى هَذَا الْخَبَرَ غَيْرُ وَاحِدٍ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ ، فَقَالُوا : رَحْرَاحٌ مَكَانُ الزُّجَاجِ بِلا شَكٍّ . نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، نا أَبُو النُّعْمَانِ ، نا حَمَّادٌ ، بِهَذَا الْحَدِيثِ ، وَقَالَ فِي حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ حَارِثٍ : أُتِيَ بِقَدَحِ زُجَاجٍ ، وَقَالَ فِي حَدِيثِ أَبِي النُّعْمَانِ : بِإِنَاءِ زُجَاجٍ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَالرَّحْرَاحُ : إِنَّمَا يَكُونُ الْوَاسِعَ مِنْ أَوَانِي الزُّجَاجِ ، لا الْعَمِيقَ مِنْهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ tahorat suvini soʻradilar. Ichida suv boʻlgan bir qadah keltirildi — menimcha u: ‹shisha qadah›, dedi — va u zot barmoqlarini uning ichiga qoʻydilar. Qavm birin-ketin tahorat qila boshladi. Men ularni yetmish bilan sakson orasida deb chamaladim. Men suvga qaray boshladim — u goʻyo u zotning barmoqlari orasidan qaynab chiqar edi. Abu Bakr aytdi: Bu xabarni Hammod ibn Zayddan bir necha kishi rivoyat qilib, ‹shisha› oʻrniga shubhasiz ‹rahroh› deyishdi. Bizga Muhammad ibn Yahyo aytdi: Bizga Abu Nuʼmon aytdi: Bizga Hammod shu hadisni (rivoyat qildi). Sulaymon ibn Horisning hadisida: ‹shisha qadah keltirildi›, dedi; Abu Nuʼmonning hadisida esa: ‹shisha idishda›, dedi. Abu Bakr aytdi: Rahroh — shisha idishlarning keng boʻlgani, chuqur boʻlgani emas.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ таҳорат сувини сўрадилар. Ичида сув бўлган бир қадаҳ келтирилди — менимча у: ‹шиша қадаҳ›, деди — ва у зот бармоқларини унинг ичига қўйдилар. Қавм бирин-кетин таҳорат қила бошлади. Мен уларни етмиш билан саксон орасида деб чамаладим. Мен сувга қарай бошладим — у гўё у зотнинг бармоқлари орасидан қайнаб чиқар эди. Абу Бакр айтди: Бу хабарни Ҳаммод ибн Зайддан бир неча киши ривоят қилиб, ‹шиша› ўрнига шубҳасиз ‹раҳроҳ› дейишди. Бизга Муҳаммад ибн Яҳё айтди: Бизга Абу Нуъмон айтди: Бизга Ҳаммод шу ҳадисни (ривоят қилди). Сулаймон ибн Ҳориснинг ҳадисида: ‹шиша қадаҳ келтирилди›, деди; Абу Нуъмоннинг ҳадисида эса: ‹шиша идишда›, деди. Абу Бакр айтди: Раҳроҳ — шиша идишларнинг кенг бўлгани, чуқур бўлгани эмас.
نا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، نا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، نا شُعْبَةُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : " أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَعْبٍ صَغِيرٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ " . فَقُلْتُ لأَنَسٍ : أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلاةٍ ؟ قَالَ : نَعَمْ ، قُلْتُ : فَأَنْتُمْ ؟ قَالَ : كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ بِالْوَضُوءِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺga kichkina bir yogʻoch idish keltirildi, u zot undan tahorat qildilar. Men Anasdan: «Nabiy ﷺ har namoz vaqtida tahorat qilar edilarmi?» deb soʻradim. U: «Ha», dedi. Men: «Sizlar-chi?» dedim. U: «Biz bir tahorat bilan (bir necha) namozlarni oʻqir edik», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺга кичкина бир ёғоч идиш келтирилди, у зот ундан таҳорат қилдилар. Мен Анасдан: «Набий ﷺ ҳар намоз вақтида таҳорат қилар эдиларми?» деб сўрадим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Сизлар-чи?» дедим. У: «Биз бир таҳорат билан (бир неча) намозларни ўқир эдик», деди.
نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ ، قَالا : حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ، عَنْ ثَابِتٍ ، وَقَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : طَلَبَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَضُوءًا ، فَلَمْ يَجِدُوا ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَاهُنَا مَاءٌ " ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَضْعَ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ الَّذِي فِيهِ الْمَاءُ ، ثُمَّ قَالَ : " تَوَضَّئُوا بِسْمِ اللَّهِ " ، فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَفُورُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ ، وَالْقَوْمُ يَتَوَضَّئُونَ ، حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ آخِرِهِمْ ، قَالَ ثَابِتٌ : فَقُلْتُ لأَنَسٍ : كَمْ تُرَاهُمْ كَانُوا ؟ قَالَ : نَحْوًا مِنْ سَبْعِينَ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning baʼzi ashoblari tahorat suvini izladilar, ammo topmadilar. Nabiy ﷺ: «Mana bu yerda suv bor», dedilar. Men Nabiy ﷺning qoʻllarini ichida suv boʻlgan idishga qoʻyganlarini koʻrdim, soʻng u zot: «Bismillah (deb) tahorat qilinglar», dedilar. Men suvning u zotning barmoqlari orasidan otilib chiqayotganini va qavmning tahorat qilayotganini koʻrdim — toki oxirgilarigacha tahorat qilib boʻlishdi. Sobit aytdi: Men Anasga: «Ular qancha edi deb oʻylaysiz?» dedim. U: «Yetmishtacha», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг баъзи ашоблари таҳорат сувини изладилар, аммо топмадилар. Набий ﷺ: «Мана бу ерда сув бор», дедилар. Мен Набий ﷺнинг қўлларини ичида сув бўлган идишга қўйганларини кўрдим, сўнг у зот: «Бисмиллаҳ (деб) таҳорат қилинглар», дедилар. Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари орасидан отилиб чиқаётганини ва қавмнинг таҳорат қилаётганини кўрдим — токи охиргиларигача таҳорат қилиб бўлишди. Собит айтди: Мен Анасга: «Улар қанча эди деб ўйлайсиз?» дедим. У: «Етмиштача», деди.
نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، نا أَصْبُغُ بْنُ الْفَرَجِ ، أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنِي جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ الأَزْدِيُّ ، حَدَّثَنِي قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ ، نا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَضَّأَ ، وَتَرَكَ عَلَى ظَهَرِ قَدَمِهِ مِثْلَ مَوْضِعِ الظُّفْرِ ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ " . نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ ، نا عَمِّي ، بِمِثْلِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) bizga aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga keldi — u tahorat qilgan, oyogʻining ustida tirnoq (oʻrni) chamasi (quruq) joyni qoldirgan edi. Nabiy ﷺ unga: «Qaytib borib, tahoratingni chiroyli qil», dedilar. Bizga Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Vahb aytdi: Bizga amakim xuddi shunday (rivoyat qildi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) бизга айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келди — у таҳорат қилган, оёғининг устида тирноқ (ўрни) чамаси (қуруқ) жойни қолдирган эди. Набий ﷺ унга: «Қайтиб бориб, таҳоратингни чиройли қил», дедилар. Бизга Аҳмад ибн Абдурраҳмон ибн Ваҳб айтди: Бизга амаким худди шундай (ривоят қилди).
نا مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى ، نا سُفْيَانُ ، عَنْ مَعْمَرٍ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا خَبَرٌ غَرِيبٌ ، وَالْمَشْهُورُ عَنْ مَعْمَرٍ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir gʻusl bilan ayollari oldiga aylanib chiqar edilar. Abu Bakr aytdi: Bu gʻarib xabardir; mashhuri esa — Maʼmardan, u Qatodadan, u Anasdan (rivoyat qilingandir).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир ғусл билан аёллари олдига айланиб чиқар эдилар. Абу Бакр айтди: Бу ғариб хабардир; машҳури эса — Маъмардан, у Қатодадан, у Анасдан (ривоят қилингандир).
نا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الرِّبَاطِيُّ ، قَالُوا : حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يَطِيفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ " ، غَيْرُ أَنَّ الرِّبَاطِيَّ ، قَالَ : عَنْ مَعْمَرٍ ، وَقَالَ : " يَطُوفُ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir gʻusl bilan ayollari oldiga aylanib chiqar edilar. Faqat Ribotiy: «Maʼmardan», dedi va: «yatufu», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир ғусл билан аёллари олдига айланиб чиқар эдилар. Фақат Риботий: «Маъмардан», деди ва: «ятуфу», деди.
نا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْجَوَّازُ الْمَكِّيُّ ، نا مُعَاذٌ يَعْنِي ابْنَ هِشَامٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يَدُورُ عَلَى نِسَائِهِ فِي السَّاعَةِ مِنَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ ، وَهُنَّ إِحْدَى عَشْرَةَ " ، قَالَ : فَقُلْتُ لأَنَسٍ : وَهَلْ كَانَ يُطِيقُ ذَلِكَ ؟ قَالَ : كُنَا نَتَحَدَّثُ أَنَّهُ أُعْطِي قُوَّةَ ثَلاثِينَ رَجُلا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ kecha va kunduzning bir soatida bir gʻusl bilan ayollari oldiga aylanib chiqar edilar; ular oʻn bir edilar. (Roviy) aytdi: Men Anasga: «U zotning bunga kuchlari yetarmidi?» dedim. U: «Biz u zotga oʻttiz kishining quvvati berilgan, deb gaplashar edik», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ кеча ва кундузнинг бир соатида бир ғусл билан аёллари олдига айланиб чиқар эдилар; улар ўн бир эдилар. (Ровий) айтди: Мен Анасга: «У зотнинг бунга кучлари етармиди?» дедим. У: «Биз у зотга ўттиз кишининг қуввати берилган, деб гаплашар эдик», деди.
نا يُونُسُ بْنُ مُعَاذٍ ، نا عَبْدُ الْوَهَّابِ يَعْنِي الثَّقَفِيَّ ، نا أَيُّوبُ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْخُلُ عَلَى أُمِّ فُلانٍ ، فَتَبْسُطُ لَهُ نِطَعًا ، فَيَقِيلُ عَلَيْهِ ، فَتَأْخُذُ مِنْ عَرَقِهِ فَتَجْعَلُهُ فِي طِيبِهَا " . نا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ ، بِمِثْلِهِ ، وَقَالَ : يَدْخُلُ عَلَى أُمِّ سُلَيْمٍ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ falonchining onasinikiga kirar edilar; u zotga bir teri toʻshar edi, u zot uning ustida qaylula qilar edilar; u esa u zotning terlaridan olib, oʻz atriga qoʻshar edi. Bizga Muhammad ibn al-Valid aytdi: Bizga Abdulvahhob shuning mislini aytdi va: «Umm Sulaymnikiga kirar edilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ фалончининг онасиникига кирар эдилар; у зотга бир тери тўшар эди, у зот унинг устида қайлула қилар эдилар; у эса у зотнинг терларидан олиб, ўз атрига қўшар эди. Бизга Муҳаммад ибн ал-Валид айтди: Бизга Абдулваҳҳоб шунинг мислини айтди ва: «Умм Сулаймникига кирар эдилар», деди.