Anas ibn Molik al-Ansoriy

نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ ، وَنا بَهْزٌ يَعْنِي ابْنَ أَسَدٍ الْعَمِّيَّ ، نا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ ، نا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ ، عَنْ عَمِّهِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدًا فِي الْمَسْجِدِ وَأَصْحَابُهُ مَعَهُ ، إِذْ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ ، فَبَالَ فِي الْمَسْجِدِ ، فَقَالَ أَصْحَابُهُ : مَهْ مَهْ ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لأَصْحَابِهِ : " لا تُزْرِمُوهُ ، دَعُوهُ " ، ثُمَّ دَعَاهُ ، فَقَالَ : " إِنَّ هَذَا الْمَسْجِدَ لا يَصْلُحُ لِشَيْءٍ مِنَ الْقَذَرِ وَالْبَوْلِ ‏ أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، إِنَّمَا هُوَ لِقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ ، وَذِكْرِ اللَّهِ ، وَالصَّلاةِ " ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِرَجُلٍ مِنَ الْقَوْمِ : " قُمْ فَأْتِنَا بِدَلْوٍ مِنَ الْمَاءِ فَشُنَّهُ عَلَيْهِ " ، فَأَتَى بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ فَشَنَّهُ عَلَيْهِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ masjidda oʻtirgan edilar, sahobalari ham u zot bilan birga edi. Shu payt bir aʼrobiy kelib, masjidda siydi. Sahobalar: «Toʻxta, toʻxta!» deyishdi. Nabiy ﷺ esa sahobalariga: «Uni toʻxtatmanglar, qoʻyib beringlar», dedilar. Soʻng uni chaqirib: «Albatta, bu masjid biror najosat va siydik uchun yaramaydi — yoki Rasululloh ﷺ qanday deganlari boʻlsa, — u faqat Qurʼon oʻqish, Allohni zikr qilish va namoz uchundir», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ qavmdan bir kishiga: «Turgin-da, bizga bir chelak suv keltir va uni uning ustiga quy», dedilar. U bir chelak suv keltirib, uni uning ustiga quydi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ масжидда ўтирган эдилар, саҳобалари ҳам у зот билан бирга эди. Шу пайт бир аъробий келиб, масжидда сийди. Саҳобалар: «Тўхта, тўхта!» дейишди. Набий ﷺ эса саҳобаларига: «Уни тўхтатманглар, қўйиб беринглар», дедилар. Сўнг уни чақириб: «Албатта, бу масжид бирор нажосат ва сийдик учун ярамайди — ёки Расулуллоҳ ﷺ қандай деганлари бўлса, — у фақат Қуръон ўқиш, Аллоҳни зикр қилиш ва намоз учундир», дедилар. Сўнг Набий ﷺ қавмдан бир кишига: «Тургин-да, бизга бир челак сув келтир ва уни унинг устига қуй», дедилар. У бир челак сув келтириб, уни унинг устига қуйди.

نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ، نا ثَابِتٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا بَالَ فِي الْمَسْجِدِ ، فَوَثَبَ إِلَيْهِ بَعْضُ الْقَوْمِ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تُزْرِمُوهُ " ، ثُمَّ دَعَا بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ فَصَبَّهُ عَلَيْهِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy masjidda siydik chiqardi. Shunda ayrim odamlar uning ustiga tashlanishdi. Rasululloh ﷺ: «Uni toʻxtatmang», dedilar. Soʻng bir chelak suv soʻrab, uning ustiga quydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий масжидда сийдик чиқарди. Шунда айрим одамлар унинг устига ташланишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни тўхтатманг», дедилар. Сўнг бир челак сув сўраб, унинг устига қуйдилар.

نا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ ، حَدَّثَنَا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ ، حَتَّى انْصَرَفَ مِنَ الظُّهْرِ ، قَالَ : وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ ، فَلَمَّا دَخَلْنَا عَلَيْهِ ، قَالَ : صَلَّيْتُمُ الْعَصْرَ ؟ قُلْنَا لَهُ : إِنَّمَا انْصَرَفْنَا السَّاعَةَ مِنَ الظُّهْرِ ، قَالَ : فَصَلَّوَا الْعَصْرَ ، فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا ، فَلَمَّا انْصَرَفْنَا ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : " تِلْكَ صَلاةُ الْمُنَافِقِ ، يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ ، حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيِ الشَّيْطَانِ ، قَامَ فَنَقَرَهَا أَرْبَعًا ، لا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلا قَلِيلا " . نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، نا ابْنُ وَهْبٍ ، أَنَّ مَالِكًا حَدَّثَهُ ، عَنِ الْعَلاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، بِهَذَا نَحْوَهُ

Al-Alo ibn Abdurrahmon Basradagi uyida Anas ibn Molikning (roziyallohu anhu) huzuriga, u peshin namozidan qaytgan paytda kirdi. Uning uyi masjidning yonida edi. Biz uning huzuriga kirganimizda, u: «Asr namozini oʻqidingizmi?» dedi. Biz unga: «Endigina peshin namozidan qaytdik», dedik. U: «Unday boʻlsa, asr namozini oʻqinglar», dedi. Shunda biz turib namoz oʻqidik. Namozdan qaytganimizda u dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitganman: ‹Bu munofiqning namozidir: u oʻtirib, quyoshni kuzatadi, toki u shaytonning ikki shoxi orasiga kelganida turib, uni toʻrt rakaat qilib tezgina choʻqib oladi; unda Allohni juda oz zikr qiladi›».Ал-Ало ибн Абдурраҳмон Басрадаги уйида Анас ибн Моликнинг (розияллоҳу анҳу) ҳузурига, у пешин намозидан қайтган пайтда кирди. Унинг уйи масжиднинг ёнида эди. Биз унинг ҳузурига кирганимизда, у: «Аср намозини ўқидингизми?» деди. Биз унга: «Эндигина пешин намозидан қайтдик», дедик. У: «Ундай бўлса, аср намозини ўқинглар», деди. Шунда биз туриб намоз ўқидик. Намоздан қайтганимизда у деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитганман: ‹Бу мунофиқнинг намозидир: у ўтириб, қуёшни кузатади, токи у шайтоннинг икки шохи орасига келганида туриб, уни тўрт ракаат қилиб тезгина чўқиб олади; унда Аллоҳни жуда оз зикр қилади›».

نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ ، نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُثْمَانَ الْبَكْرَاوِيُّ أَبُو بَحْرٍ ، نا شُعْبَةُ ، نا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ يَعْقُوبَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ . قَالَ : وَسَمِعْتُ أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى ، يَقُولُ : وَجَدْتُ فِي كِتَابِي بِخَطِّ يَدِي فِيمَا نَسَخَتْ مِنْ كِتَابٍ ، ابن جَعْفَرٍ ، قَالَ : نا شُعْبَةُ ، قَالَ : سَمِعْتُ الْعَلاءَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، يُحَدِّثُ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِنَّ تِلْكَ صَلاةُ الْمُنَافِقِ ، يَنْتَظِرُ حَتَّى إِذَا اصْفَرَّتِ الشَّمْسُ وَكَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيِ الشَّيْطَانِ ، أَوْ عَلَى قَرْنَيِ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَهَا أَرْبَعًا ، لا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلا قَلِيلا " . هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى ، وَقَالَ ابْنُ بَزِيعٍ : " بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ أَوْ فِي قَرْنَيْ شَيْطَانٍ " ، وَقَالَ : قَالَ شُعْبَةُ : " نَقَرَهَا أَرْبَعًا لا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلا قَلِيلا "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu — munofiqning namozi: u kutib turadi, toki quyosh sargʻayib, shaytonning ikki shoxi orasiga — yoki shaytonning ikki shoxi ustiga — kelganida turib, uni toʻrt rakaat qilib choʻqib oladi; unda Allohni juda oz zikr qiladi», dedilar. Bu — Abu Muso hadisining lafzi. Ibn Bazeʼ esa: «bir shaytonning ikki shoxi orasida», yoki: «bir shaytonning ikki shoxida», dedi. Shuʼba: «Uni toʻrt rakaat qilib choʻqib oladi; unda Allohni juda oz zikr qiladi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу — мунофиқнинг намози: у кутиб туради, токи қуёш сарғайиб, шайтоннинг икки шохи орасига — ёки шайтоннинг икки шохи устига — келганида туриб, уни тўрт ракаат қилиб чўқиб олади; унда Аллоҳни жуда оз зикр қилади», дедилар. Бу — Абу Мусо ҳадисининг лафзи. Ибн Базеъ эса: «бир шайтоннинг икки шохи орасида», ёки: «бир шайтоннинг икки шохида», деди. Шуъба: «Уни тўрт ракаат қилиб чўқиб олади; унда Аллоҳни жуда оз зикр қилади», деди.

نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرَّمِيُّ ، نا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنَّهُمْ كَانُوا " يُصَلُّونَ الْمَغْرِبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، ثُمَّ يَرْجِعُونَ فَيَرَى أَحَدُهُمْ مَوَاقِعَ نَبْلِهِ "

Anasdan (roziyallohu anhu) rivoyat qilinishicha, ular Rasululloh ﷺ bilan shom namozini oʻqir, soʻng qaytishar va ularning biri oʻz oʻqi tushgan joylarni koʻrar edi.Анасдан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилинишича, улар Расулуллоҳ ﷺ билан шом намозини ўқир, сўнг қайтишар ва уларнинг бири ўз ўқи тушган жойларни кўрар эди.

نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ ، أنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزَا خَيْبَرَ ، قَالَ : " فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ "

Anasdan (roziyallohu anhu) rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻazot qildilar. Anas dedi: Biz uning yonida tong qorongʻusida bomdod namozini oʻqidik.Анасдан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғазот қилдилар. Анас деди: Биз унинг ёнида тонг қоронғусида бомдод намозини ўқидик.

نا بِشْرُ بْنُ هِلالٍ ، نا عَبْدُ الْوَارِثِ يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ ، عَنْ أَيُّوبَ . ح وَحَدَّثَنَا بُنْدَارٌ ، نا عَبْدُ الْوَهَّابِ ، نا أَبُو أَيُّوبَ . ح ثنا بُنْدَارٌ ، ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ ، نا خَالِدٌ عَنْ مُحَمَّدٍ غَيْرُ مُفَسَّرٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو الْخَطَّابِ ، نا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ ، نا خَالِدٌ . ح وَحَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ ، نا هِشَامٌ ، عَنْ خَالِدٍ . ح وَحَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ جُنَادَةَ ، نا وَكِيعٌ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ ، كِلَيْهِمَا ، عَنْ أَبِي قِلابَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " أُمِرَ بِلالٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ ، وَيُوتِرَ الإِقَامَةِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Bilol azonni juft, iqomatni toq aytishga buyurildi».Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Билол азонни жуфт, иқоматни тоқ айтишга буюрилди».

نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ ، نا الْمُعْتَمِرُ ، قَالَ : سَمِعْتُ خَالِدًا ، يُحَدِّثُ ، عَنْ أَبِي قِلابَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنَّهُ حَدَّثَ : " أَنَّهُمُ الْتَمَسُوا ، شَيْئًا يُؤَذِّنُونَ بِهِ عِلْمًا لِلصَّلاةِ ، قَالَ : فَأُمِرَ بِلالٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ "

Anas (roziyallohu anhu) hadis aytishicha, ular namozni bildirish uchun nido qiladigan biror narsani izladilar. U aytdi: Shunda Bilol azonni juft, iqomatni toq aytishga buyurildi.Анас (розияллоҳу анҳу) ҳадис айтишича, улар намозни билдириш учун нидо қиладиган бирор нарсани изладилар. У айтди: Шунда Билол азонни жуфт, иқоматни тоқ айтишга буюрилди.

نا بُنْدَارٌ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ ، نا خَالِدٌ ، عَنْ أَبِي قِلابَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " لَمَّا كَثُرَ النَّاسُ ذَكَرُوا أَنْ يَعْلَمُوا وَقْتَ الصَّلاةِ بِشَيْءٍ يَعْرِفُونَهُ ، فَذَكَرُوا أَنْ يُنَوِّرُوا نَارًا ، أَوْ يَضْرِبُوا نَاقُوسًا ، فَأُمِرَ بِلالٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ ، وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Odamlar koʻpayganida, namoz vaqtini oʻzlari taniydigan biror narsa bilan bilishni gaplashdilar. Olov yoqishni yoki qoʻngʻiroq chalishni tilga olishdi. Soʻng Bilol azonni juft, iqomatni toq aytishga buyurildi».Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Одамлар кўпайганида, намоз вақтини ўзлари танийдиган бирор нарса билан билишни гаплашдилар. Олов ёқишни ёки қўнғироқ чалишни тилга олишди. Сўнг Билол азонни жуфт, иқоматни тоқ айтишга буюрилди».

نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ ، نا رَوْحُ بْنُ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ ، عَنْ أَبِي قِلابَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : كَانَتِ الصَّلاةُ إِذَا حَضَرَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعَى رَجُلٌ فِي الطَّرِيقِ فَنَادَى : " الصَّلاةُ الصَّلاةُ الصَّلاةُ ، فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى النَّاسِ ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، لَوِ اتَّخَذْنَا نَاقُوسًا ؟ قَالَ : " ذَلِكَ لِلنَّصَارَى " قَالَ : فَلَوِ اتَّخَذْنَا بُوقًا ، قَالَ : " ذَلِكَ لِلْيَهُودِ " ، قَالَ : فَأُمِرَ بِلالٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ ، وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida namoz vaqti kirganida bir kishi yoʻlda yugurib: «Namoz, namoz, namoz!» deb nido qilardi. Bu odamlarga ogʻir kelib, ular: «Ey Allohning Rasuli, qoʻngʻiroq qilsak boʻlmasmi?» dedilar. U zot: «U — nasorolarniki», dedilar. U: «Karnay qilsak-chi?» dedi. U zot: «U — yahudiylarniki», dedilar. U aytdi: Shunda Bilol azonni juft, iqomatni toq aytishga buyurildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида намоз вақти кирганида бир киши йўлда югуриб: «Намоз, намоз, намоз!» деб нидо қиларди. Бу одамларга оғир келиб, улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, қўнғироқ қилсак бўлмасми?» дедилар. У зот: «У — насороларники», дедилар. У: «Карнай қилсак-чи?» деди. У зот: «У — яҳудийларники», дедилар. У айтди: Шунда Билол азонни жуфт, иқоматни тоқ айтишга буюрилди.

نا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي قِلابَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " كَانَ بِلالٌ يُثَنِّي الأَذَانَ وَيُوتِرُ الإِقَامَةَ ، إِلا قَوْلَهُ : قَدْ قَامَتِ الصَّلاةُ ، قَدْ قَامَتِ الصَّلاةُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَخَبَرُ ابْنِ الْمُثَنَّى ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ مِنْ هَذَا الْبَابِ

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Bilol azonni ikki martadan aytar, iqomatni toq aytar edi — faqat: ‹Qad qomatis-solah, qad qomatis-solah› degani bundan mustasno». Abu Bakr aytdi: Ibn al-Musannoning Ibn Umardan rivoyat qilgan xabari ham shu bobdandir.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Билол азонни икки мартадан айтар, иқоматни тоқ айтар эди — фақат: ‹Қад қоматис-солаҳ, қад қоматис-солаҳ› дегани бундан мустасно». Абу Бакр айтди: Ибн ал-Мусаннонинг Ибн Умардан ривоят қилган хабари ҳам шу бобдандир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ الْقَيْسِيُّ ، نا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، نا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، نا سِمَاكُ بْنُ عَطِيَّةَ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي قِلابَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " أُمِرَ بِلالٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ ، وَأَنْ يُوتِرَ الإِقَامَةَ ، إِلا الإِقَامَةَ يَعْنِي قَدْ قَامَتِ الصَّلاةُ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Bilol azonni juft, iqomatni toq aytishga buyurildi — iqomat, yaʼni ‹Qad qomatis-solah› bundan mustasno».Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Билол азонни жуфт, иқоматни тоқ айтишга буюрилди — иқомат, яъни ‹Қад қоматис-солаҳ› бундан мустасно».

نا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعِجْلِيُّ ، نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ ابْنِ عَوْفٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " مِنَ السَّنَةِ إِذَا قَالَ الْمُؤَذِّنُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ : حَيَّ عَلَى الْفَلاحِ ، قَالَ : الصَّلاةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Muazzin bomdod azonida ‹Hayya alal-falah› deganida, ‹As-solatu xayrun minan-navm› deyishi sunnatdandir».Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Муаззин бомдод азонида ‹Ҳайя алал-фалаҳ› деганида, ‹Ас-солату хайрун минан-навм› дейиши суннатдандир».

نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ السُّلَيْمِيُّ ، نا عَبْدُ الأَعْلَى ، عَنْ حُمَيْدٍ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا وَهُوَ فِي مَسِيرٍ لَهُ ، يَقُولُ : اللَّهُ أَكْبَرُ ، اللَّهُ أَكْبَرُ ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَلَى الْفِطْرَةِ " ، قَالَ : أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، قَالَ : " خَرَجَ مِنَ النَّارِ " ، فَاسْتَبَقَ الْقَوْمَ إِلَى الرَّجُلِ ، فَإِذَا رَاعِي غَنَمٍ حَضَرَتْهُ الصَّلاةُ ، فَقَامَ يُؤَذِّنُ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir yurishlarida bir kishining: «Allohu akbar, Allohu akbar», deganini eshitdilar. Shunda Allohning Paygʻambari ﷺ: «Fitrat uzra», dedilar. U: «Ashhadu an la ilaha illalloh», dedi. U zot: «Doʻzaxdan chiqdi», dedilar. Shunda qavm oʻsha kishiga tomon yugurishdi — u namoz vaqti kirgani uchun turib azon aytayotgan bir qoʻychi ekan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир юришларида бир кишининг: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар», деганини эшитдилар. Шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Фитрат узра», дедилар. У: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ», деди. У зот: «Дўзахдан чиқди», дедилар. Шунда қавм ўша кишига томон югуришди — у намоз вақти киргани учун туриб азон айтаётган бир қўйчи экан.

نا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي صَفْوَانَ الْعَلِيُّ ، نا بَهْزٌ يَعْنِي ابْنَ أَسَدٍ ، نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُغِيرُ عِنْدَ صَلاةِ الصُّبْحِ ، فَإِنْ سَمِعَ أَذَانًا أَمْسَكَ ، وَإِلا أَغَارَ ، فَاسْتَمَعَ ذَاتَ يَوْمٍ فَسَمِعَ رَجُلا ، يَقُولُ : اللَّهُ أَكْبَرُ ، اللَّهُ أَكْبَرُ ، فَقَالَ : " عَلَى الْفِطْرَةِ " ، فَقَالَ : أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، قَالَ : " خَرَجْتَ مِنَ النَّارِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فَإِذَا كَانَ الْمَرْءُ يَطْمَعُ بِالشَّهَادَةِ بِالتَّوْحِيدِ لِلَّهِ فِي الأَذَانِ ، وَهُوَ يَرْجُو أَنْ يُخَلِّصَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ بِالشَّهَادَةِ بِاللَّهِ بِالتَّوْحِيدِ فِي أَذَانِهِ ، فَيَنْبَغِي لِكُلِّ مُؤْمِنٍ أَنْ يَتَسَارَعَ إِلَى هَذِهِ الْفَضِيلَةِ طَمَعًا فِي أَنْ يُخَلِّصَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ ، خَلا فِي مَنْزِلِهِ أَوْ فِي بَادِيَةٍ أَوْ قَرْيَةٍ أَوْ مَدِينَةٍ ، طَلَبًا لِهَذِهِ الْفَضِيلَةِ ، وَقَدْ خَرَّجْتُ أَبْوَابَ الأَذَانِ فِي السَّفَرِ أَيْضًا فِي مَوَاضِعَ غَيْرِ هَذَا الْمَوْضِعِ ، فِي نَوْمِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَلاةِ الصُّبْحِ حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ ، وَأَمْرُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلالا بِالأَذَانِ لِلصُّبْحِ بَعْدَ ذَهَابِ وَقْتِ تِلْكَ الصَّلاةِ ، وَتِلْكَ الأَخْبَارُ أَيْضًا خِلافُ قَوْلِ مَنْ زَعَمَ أَنْ لا يُؤَذَّنَ لِلصَّلاةِ بَعْدَ ذَهَابِ وَقْتِهَا ، وَإِنَّمَا يُقَامُ لَهَا بِغَيْرِ أَذَانٍ

Anasdan (roziyallohu anhu) rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bomdod namozi paytida hujum qilar edilar: azonni eshitsalar toʻxtardilar, eshitmasalar hujum qilardilar. Bir kuni quloq soldilar va bir kishining: «Allohu akbar, Allohu akbar», deganini eshitdilar. U zot: «Fitrat uzra», dedilar. U: «Ashhadu an la ilaha illalloh», dedi. U zot: «Doʻzaxdan chiqding», dedilar. Abu Bakr aytdi: Kishi azonda Alloh uchun tavhid bilan guvohlik berishga tamaʼ qilar va azonida Allohga tavhid bilan guvohlik berishi sababli Alloh uni doʻzaxdan xalos qilishiga umid qilar ekan, har bir moʻminga bu fazilatga shoshilishi lozim — Alloh uni doʻzaxdan xalos qilishiga tamaʼ qilib, uyida yolgʻiz boʻlsin, choʻlda, qishloqda yoki shaharda boʻlsin, shu fazilatni talab qilib azon aytsin. Men safarda azon aytish boblarini bu oʻrindan boshqa joylarda ham chiqarganman: Nabiy ﷺ ning bomdod namozidan quyosh chiqquncha uxlab qolganlari va u zotning ﷺ oʻsha namoz vaqti oʻtib ketganidan keyin Bilolga bomdodga azon aytishni buyurganlari haqida. Bu xabarlar ham namoz vaqti oʻtib ketganidan keyin unga azon aytilmaydi, faqat azonsiz iqomat aytiladi, deb daʼvo qilganlarning soʻziga xilofdir.Анасдан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бомдод намози пайтида ҳужум қилар эдилар: азонни эшитсалар тўхтардилар, эшитмасалар ҳужум қилардилар. Бир куни қулоқ солдилар ва бир кишининг: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар», деганини эшитдилар. У зот: «Фитрат узра», дедилар. У: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ», деди. У зот: «Дўзахдан чиқдинг», дедилар. Абу Бакр айтди: Киши азонда Аллоҳ учун тавҳид билан гувоҳлик беришга тамаъ қилар ва азонида Аллоҳга тавҳид билан гувоҳлик бериши сабабли Аллоҳ уни дўзахдан халос қилишига умид қилар экан, ҳар бир мўминга бу фазилатга шошилиши лозим — Аллоҳ уни дўзахдан халос қилишига тамаъ қилиб, уйида ёлғиз бўлсин, чўлда, қишлоқда ёки шаҳарда бўлсин, шу фазилатни талаб қилиб азон айтсин. Мен сафарда азон айтиш бобларини бу ўриндан бошқа жойларда ҳам чиқарганман: Набий ﷺ нинг бомдод намозидан қуёш чиққунча ухлаб қолганлари ва у зотнинг ﷺ ўша намоз вақти ўтиб кетганидан кейин Билолга бомдодга азон айтишни буюрганлари ҳақида. Бу хабарлар ҳам намоз вақти ўтиб кетганидан кейин унга азон айтилмайди, фақат азонсиз иқомат айтилади, деб даъво қилганларнинг сўзига хилофдир.

نا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ الْعِجْلِيُّ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ ، نا إِسْرَائِيلُ بْنُ يُونُسَ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الدُّعَاءُ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ لا يُرَدُّ ، فَادْعُوا "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Azon bilan iqoma orasidagi duo rad qilinmaydi, bas, duo qilinglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон билан иқома орасидаги дуо рад қилинмайди, бас, дуо қилинглар», дедилар.

نا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ الزَّهْرَانِ ، ثنا سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الدُّعَاءُ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ لا يُرَدُّ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Azon bilan iqoma orasidagi duo rad qilinmaydi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Азон билан иқома орасидаги дуо рад қилинмайди».

نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ الرَّمَادِيُّ ، نا أَبُو الْمُنْذِرِ هُوَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ الْوَاسِطِيُّ ، نا يُونُسُ ، نا بُرَيْدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الدَّعْوَةُ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ لا تُرَدُّ ، فَادْعُوا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : يُرِيدُ الدَّعْوَةَ الْمُجَابَةَ . نا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ ، نا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، نا إِسْرَائِيلُ ، بِمِثْلِ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Azon bilan iqoma orasidagi daʼvat rad qilinmaydi, bas, duo qilinglar», dedilar. Abu Bakr aytdi: Bu bilan ijobat qilinadigan daʼvatni nazarda tutadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон билан иқома орасидаги даъват рад қилинмайди, бас, дуо қилинглар», дедилар. Абу Бакр айтди: Бу билан ижобат қилинадиган даъватни назарда тутади.

نا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي صَفْوَانَ الثَّقَفِيُّ ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ يَعْنِي ابْنَ أَسَدٍ ، نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، نا ثَابِتٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابَهُ كَانُوا " يُصَلُّونَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ ، فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ، مَرَّ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلَمَةَ ، فَنَادَاهُمْ وَهُمْ رُكُوعٌ فِي صَلاةِ الْفَجْرِ ، أَلا إِنَّ الْقِبْلَةَ قَدْ حُوِّلَتْ إِلَى الْكَعْبَةِ ، فَمَالُوا رُكُوعًا " . نا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، نا حَمَّادٌ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : كَانُوا يُصَلُّونَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ ، وَزَادَ : وَاعْتَدَّوْا بِمَا مَضَى مِنْ صَلاتِهِمْ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ va ashoblari Baytul-Maqdis tomonga qarab namoz oʻqir edilar. Mana bu oyat nozil boʻlganida: {Bas, yuzingni Masjidul-Harom tomonga burgin}, Banu Salama qabilasidan bir kishi oʻtib qoldi va ular bomdod namozida rukuʼda turgan edilar. U ularga: «Diqqat! Qibla Kaʼba tomonga oʻzgartirildi», deb nido qildi. Shunda ular rukuʼda turgan holicha oʻsha tomonga burildilar. Boshqa rivoyatda esa: Ular Baytul-Maqdis tomonga qarab namoz oʻqir edilar, deb shunga oʻxshash zikr qilindi va unda: Namozlaridan oʻtgan qismini hisobga oldilar, degan ziyoda bor.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ва ашоблари Байтул-Мақдис томонга қараб намоз ўқир эдилар. Мана бу оят нозил бўлганида: {Бас, юзингни Масжидул-Ҳаром томонга бургин}, Бану Салама қабиласидан бир киши ўтиб қолди ва улар бомдод намозида рукуъда турган эдилар. У уларга: «Диққат! Қибла Каъба томонга ўзгартирилди», деб нидо қилди. Шунда улар рукуъда турган ҳолича ўша томонга бурилдилар. Бошқа ривоятда эса: Улар Байтул-Мақдис томонга қараб намоз ўқир эдилар, деб шунга ўхшаш зикр қилинди ва унда: Намозларидан ўтган қисмини ҳисобга олдилар, деган зиёда бор.

نَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَاقَ الْجَوْهَرِيُّ ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، نا عُثْمَانُ بْنُ سَعْدٍ ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ، قَالَ : " صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ أَشْهُرًا ، فَبَيْنَمَا هُوَ ذَاتَ يَوْمٍ يُصَلِّي الظُّهْرَ ، صَلَّى رَكْعَتَيْنِ إِذْ صُرِفَ إِلَى الْكَعْبَةِ ، فَقَالَ السُّفَهَاءُ : ‏ مَا وَلاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir necha oy Baytul-Maqdis tomonga qarab namoz oʻqidilar. Bir kuni peshin namozini oʻqiyotib, ikki rakat oʻqiganlarida Kaʼba tomonga burildilar. Shunda beaqllar: {Ularni oʻzlari turgan qiblalaridan nima burdi?} dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир неча ой Байтул-Мақдис томонга қараб намоз ўқидилар. Бир куни пешин намозини ўқиётиб, икки ракат ўқиганларида Каъба томонга бурилдилар. Шунда беақллар: {Уларни ўзлари турган қиблаларидан нима бурди?} дедилар.

نا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَنَسٍ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي صَفْوَانَ الثَّقَفِيُّ ، نا بَهْزٌ يَعْنِي ابْنَ أَسَدٍ ، نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ ، وَقَتَادَةُ ، عَنْ أَنَسٍ : أَنَّ رَجُلا جَاءَ وَقَدْ حَفَزَهُ النَّفَسُ ، فَقَالَ : اللَّهُ أَكْبَرُ ، الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ ، فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلاتَهُ ، قَالَ : " أَيُّكُمُ الْمُتَكَلِّمُ بِالْكَلِمَاتِ ؟ " فَأَرَمَّ الْقَوْمُ ، فَقَالَ : " أَيُّكُمُ الْمُتَكَلِّمُ بِالْكَلِمَاتِ ، فَإِنَّهُ لَمْ يَقُلْ بَأْسًا ؟ " ، فَقَالَ الرَّجُلُ : أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ، جِئْتُ وَقَدْ حَفَزَنِي النَّفَسُ فَقُلْتُهُنَّ ، فَقَالَ : " لَقَدْ رَأَيْتُ اثْنَيْ عَشَرَ مَلَكًا يَبْتَدِرُونَهَا أَيُّهُمْ يَرْفَعُهَا " . هَذَا حَدِيثُ بَهْزِ بْنِ أَسَدٍ ، وَقَالَ أَبُو مُوسَى فِي حَدِيثِهِ : إِنَّ رَجُلا دَخَلَ فِي الصَّلاةِ ، فَقَالَ : الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ ، وَقَالَ أَيْضًا : فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ : أَنَا قُلْتُهَا ، وَمَا أَرَدْتُ بِهَا إِلا الْخَيْرَ ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَقَدِ ابْتَدَرَهَا اثْنَا عَشَرَ مَلَكًا ، فَمَا دَرَوْا كَيْفَ يَكْتُبُونَهَا حَتَّى سَأَلُوا رَبَّهُمْ ، فَقَالَ : اكْتُبُوهَا كَمَا قَالَ عَبْدِي " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فَقَدْ رُوِيَتْ أَخْبَارٌ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي افْتِتَاحِهِ صَلاةَ اللَّيْلِ بِدَعَوَاتٍ مُخْتَلِفَةِ الأَلْفَاظِ ، قَدْ خَرَّجْتُهَا فِي أَبْوَابِ صَلاةِ اللَّيْلِ ، أَمَّا مَا يَفْتَتِحُ بِهِ الْعَامَّةُ صَلاتَهُمْ بِخُرَاسَانَ مِنْ قَوْلِهِمْ : سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ ، تَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ ، وَلا إِلَهَ غَيْرُكَ ، فَلا نَعْلَمُ فِي هَذَا خَبَرًا ثَابِتًا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ أَهْلِ الْمَعْرِفَةِ بِالْحَدِيثِ ، وَأَحْسَنُ إِسْنَادٍ نَعْلَمُهُ رُوِيَ فِي هَذَا خَبَرُ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi nafasi siqilgan holda kelib: «Allohu akbar. Alhamdulillohi hamdan kasiran toyyiban muborakan fihi», dedi. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatganlarida: «Bu kalimalarni qaysingiz aytdi?» dedilar. Qavm jim qoldi. U zot: «Bu kalimalarni qaysingiz aytdi? Albatta, u yomon narsa aytmadi», dedilar. Haligi kishi: «Men, yo Rasululloh. Nafasim siqilgan holda keldim va ularni aytdim», dedi. U zot: «Men oʻn ikki farishtani ularni koʻtarib chiqishga qaysi biri ulgurishi uchun musobaqa qilayotganini koʻrdim», dedilar. Bu — Bahz ibn Asadning hadisi. Abu Muso oʻz hadisida: Bir kishi namozga kirib: «Alhamdulillohi hamdan kasiran toyyiban muborakan fihi», dedi, dedi. Yana u shunday dedi: Qavmdan bir kishi: «Uni men aytdim, u bilan yaxshilikdan boshqasini koʻzlaganim yoʻq», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni oʻn ikki farishta yozishga shoshildi, ammo ular uni qanday yozishni bilmay, Robblaridan soʻrashdi. U: ‹Uni bandam aytganidek yozinglar›, dedi», dedilar. Abu Bakr aytdi: Nabiy ﷺ dan kechasi namozlarini turli lafzli duolar bilan boshlaganlari haqida xabarlar rivoyat qilingan, ularni kechasi namoz boblarida chiqarganman. Xurosonda omma oʻz namozlarini: «Subhanaka-llohumma va bihamdik, tabaraka-smuk va taolo jadduk va lo ilaha gʻoyruk», deb boshlashiga kelsak, hadis ahli bilimdonlari nazdida bu haqda Nabiy ﷺ dan sobit boʻlgan xabarni bilmaymiz. Bu haqda rivoyat qilingan biz bilgan eng yaxshi isnod Abul-Mutavakkilning Abu Saiddan qilgan xabaridir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши нафаси сиқилган ҳолда келиб: «Аллоҳу акбар. Алҳамдулиллоҳи ҳамдан касиран тоййибан муборакан фиҳи», деди. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатганларида: «Бу калималарни қайсингиз айтди?» дедилар. Қавм жим қолди. У зот: «Бу калималарни қайсингиз айтди? Албатта, у ёмон нарса айтмади», дедилар. Ҳалиги киши: «Мен, ё Расулуллоҳ. Нафасим сиқилган ҳолда келдим ва уларни айтдим», деди. У зот: «Мен ўн икки фариштани уларни кўтариб чиқишга қайси бири улгуриши учун мусобақа қилаётганини кўрдим», дедилар. Бу — Баҳз ибн Асаднинг ҳадиси. Абу Мусо ўз ҳадисида: Бир киши намозга кириб: «Алҳамдулиллоҳи ҳамдан касиран тоййибан муборакан фиҳи», деди, деди. Яна у шундай деди: Қавмдан бир киши: «Уни мен айтдим, у билан яхшиликдан бошқасини кўзлаганим йўқ», деди. Шунда Набий ﷺ: «Уни ўн икки фаришта ёзишга шошилди, аммо улар уни қандай ёзишни билмай, Роббларидан сўрашди. У: ‹Уни бандам айтганидек ёзинглар›, деди», дедилар. Абу Бакр айтди: Набий ﷺ дан кечаси намозларини турли лафзли дуолар билан бошлаганлари ҳақида хабарлар ривоят қилинган, уларни кечаси намоз бобларида чиқарганман. Хуросонда омма ўз намозларини: «Субҳанака-ллоҳумма ва биҳамдик, табарака-смук ва таоло жаддук ва ло илаҳа ғойрук», деб бошлашига келсак, ҳадис аҳли билимдонлари наздида бу ҳақда Набий ﷺ дан собит бўлган хабарни билмаймиз. Бу ҳақда ривоят қилинган биз билган энг яхши иснод Абул-Мутаваккилнинг Абу Саиддан қилган хабаридир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ ، نا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ ، نا سَعِيدٌ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي صَلاتِهِمْ " ، فَاشْتَدَّ قَوْلُهُ فِي ذَلِكَ ، حَتَّى قَالَ : " لَيَنْتَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ " . نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي الأَنْصَارِيَّ ، نا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ، حَدَّثَهُمْ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ سَوَاءً ، غَيْرُ أَنَّهُ قَالَ : فَاشْتَدَّ قَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Nima boʻldiki, baʼzi kishilar namozlarida koʻzlarini osmonga koʻtaradilar?» Bu haqdagi soʻzlarini shu qadar keskin qildilarki, hatto: «Yo bundan tiyilsinlar, yo koʻzlari sugʻurib olinadi», dedilar. Boshqa rivoyatda ham xuddi shunday keltirilib, faqat unda: Nabiy ﷺ ning bu haqdagi soʻzlari keskin boʻldi, deyilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Нима бўлдики, баъзи кишилар намозларида кўзларини осмонга кўтарадилар?» Бу ҳақдаги сўзларини шу қадар кескин қилдиларки, ҳатто: «Ё бундан тийилсинлар, ё кўзлари суғуриб олинади», дедилар. Бошқа ривоятда ҳам худди шундай келтирилиб, фақат унда: Набий ﷺ нинг бу ҳақдаги сўзлари кескин бўлди, дейилган.

نا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ ، نا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبَا بَكْرٍ ، وَعُمَرَ ، وَعُثْمَانَ كَانُوا " يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِ : ‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} bilan boshlar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} билан бошлар эдилар.

نا بُنْدَارٌ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، نا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبَا بَكْرٍ ، وَعُمَرَ ، وَعُثْمَانَ كَانُوا " يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِ : ‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} bilan boshlar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} билан бошлар эдилар.

نا بُنْدَارٌ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، نا شُعْبَةُ ، قَالَ : سَمِعْتُ قَتَادَةَ ، يُحَدِّثُ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ ، وَعُمَرَ ، فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقْرَأُ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : قَدْ خَرَّجْتُ طُرُقَ هَذَا الْخَبَرِ وَأَلْفَاظَهَا فِي كِتَابِ الصَّلاةِ ، كِتَابِ " الْكَبِيرُ " ، وَفِي مَعَانِي الْقُرْآنِ ، وَأَمْلَيْتُ مَسْأَلَةً قَدْرَ جُزْءَيْنِ فِي الاحْتِجَاجِ فِي هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ أَنَّ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ آيَةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ فِي أَوَائِلِ سُوَرِ الْقُرْآنِ

Anas (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan, Abu Bakr va Umar bilan namoz oʻqidim, ulardan birortasining {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni oʻqiyotganini eshitmadim. Abu Bakr aytdi: Bu xabarning yoʻllarini va lafzlarini Kitob as-solatda — al-Kabir kitobida — hamda Maoniyl-Qurʼonda chiqarganman va bu masalada, yaʼni {Bismillahir Rohmanir Rohiym} Qurʼon suralarining avvalida Allohning kitobidan bir oyat ekani haqida hujjat keltirishda ikki juz miqdorida masala imlo qilganman.Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан, Абу Бакр ва Умар билан намоз ўқидим, улардан бирортасининг {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни ўқиётганини эшитмадим. Абу Бакр айтди: Бу хабарнинг йўлларини ва лафзларини Китоб ас-солатда — ал-Кабир китобида — ҳамда Маонийл-Қуръонда чиқарганман ва бу масалада, яъни {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм} Қуръон сураларининг аввалида Аллоҳнинг китобидан бир оят экани ҳақида ҳужжат келтиришда икки жуз миқдорида масала имло қилганман.

نا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ الْقُرَشِيُّ ، نا وَكِيعٌ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " صَلَّيْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبِي بَكْرٍ ، وَعُمَرَ ، وَعُثْمَانَ ، فَلَمْ يَجْهَرُوا بِ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ ning, Abu Bakr, Umar va Usmonning orqalarida namoz oʻqidim, ular {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqishmadi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ нинг, Абу Бакр, Умар ва Усмоннинг орқаларида намоз ўқидим, улар {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқишмади.

نا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، نا ابْنُ إِدْرِيسَ ، قَالَ : سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ أَبِي عَرُوبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " لَمْ يَجْهَرْ بِ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، وَلا أَبُو بَكْرٍ ، وَلا عُمَرُ ، وَلا عُثْمَانُ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqimadilar, Abu Bakr ham, Umar ham, Usmon ham oʻqimadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқимадилар, Абу Бакр ҳам, Умар ҳам, Усмон ҳам ўқимади.

نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الصَّنْعَانِيُّ ، نا أَبُو الْجَوَّابِ ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ ، وَعُمَرَ ، فَلَمْ يَجْهَرُوا بِ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan, Abu Bakr va Umar bilan namoz oʻqidim, ular {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqishmadi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ билан, Абу Бакр ва Умар билан намоз ўқидим, улар {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқишмади.

نا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُرَيْحٍ الرَّازِيُّ ، حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ الْقَصِيرُ ، عَنِ الْحَسَنِ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ " يُسِرُّ بِ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي الصَّلاةِ ، وَأَبُو بَكْرٍ ، وَعُمَرُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا الْخَبَرُ يُصَرِّحُ بِخِلافِ مَا تَوَهَّمَ مَنْ لَمْ يَتَبَحَّرِ الْعِلْمَ ، وَادَّعَى أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أَرَادَ بِقَوْلِهِ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبُو بَكْرٍ ، وَعُمَرُ يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِ ‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ " ، وَبِقَوْلِهِ : " لَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقْرَأُ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، أَنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَقْرَءُونَ ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ جَهْرًا وَلا خَفْيًا " ، وَهَذَا الْخَبَرُ يُصَرِّحُ أَنَّهُ أَرَادَ أَنَّهُمْ كَانُوا يُسِرُّونَ بِهِ ، وَلا يَجْهَرُونَ بِهِ ، عِنْدَ أَنَسٍ أَبُو الْجَوَّابِ هُوَ الأَحْوَصُ بْنُ جَوَّابٍ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namozda {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni ichlarida oʻqir edilar, Abu Bakr va Umar ham shunday qilardi. Abu Bakr aytdi: Bu xabar ilmga chuqur kirmagan kishining vahm qilgan narsasiga zid ekanini ochiq bildiradi. U kishi Anas ibn Molikning: «Nabiy ﷺ, Abu Bakr va Umar qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} bilan boshlar edilar», degan soʻzi bilan va: «Ulardan birortasining {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni oʻqiyotganini eshitmadim», degan soʻzi bilan ular {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni na ovoz chiqarib, na ichlarida oʻqimas edilar deganini iroda qilgan deb daʼvo qildi. Bu xabar esa Anas nazdida ular uni ichlarida oʻqib, ovoz chiqarib oʻqimas edilar deganini iroda qilganini ochiq bildiradi. Abul-Javvob — bu al-Ahvas ibn Javvobdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намозда {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни ичларида ўқир эдилар, Абу Бакр ва Умар ҳам шундай қиларди. Абу Бакр айтди: Бу хабар илмга чуқур кирмаган кишининг ваҳм қилган нарсасига зид эканини очиқ билдиради. У киши Анас ибн Моликнинг: «Набий ﷺ, Абу Бакр ва Умар қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} билан бошлар эдилар», деган сўзи билан ва: «Улардан бирортасининг {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни ўқиётганини эшитмадим», деган сўзи билан улар {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни на овоз чиқариб, на ичларида ўқимас эдилар деганини ирода қилган деб даъво қилди. Бу хабар эса Анас наздида улар уни ичларида ўқиб, овоз чиқариб ўқимас эдилар деганини ирода қилганини очиқ билдиради. Абул-Жаввоб — бу ал-Аҳвас ибн Жаввобдир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرِ بْنِ رِبْعِيٍّ الْقَيْسِيُّ ، نا رَوْحُ بْنُ عِبَادَةَ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، ثنا قَتَادَةُ ، وَثَابِتٌ ، وَحُمَيْدٌ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنَّهُمْ كَانُوا " يَسْمَعُونَ مِنْهُ النَّغَمَةَ فِي الظُّهْرِ بِ سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى ، وَهَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadiki, ular u zotdan peshinda {Sabbih isma robbikal-aʼlo} va {Hal ataka hadisul-gʻoshiya}ning ohangini eshitar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинадики, улар у зотдан пешинда {Саббиҳ исма роббикал-аъло} ва {Ҳал атака ҳадисул-ғошия}нинг оҳангини эшитар эдилар.

نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بِخَبَرٍ غَرِيبٍ ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ ، نا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : كَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يَؤُمُّهُمْ فِي مَسْجِدِ قُبَاءَ ، قَالَ : وَكَانَ كُلَّمَا افْتَتَحَ سُورَةً يَقْرَأُ بِهَا فِي الصَّلاةِ مِمَّا يَقْرَأُ بِهِ افْتَتَحَ بِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْهَا ، ثُمَّ يَقْرَأُ بِسُورَةٍ أُخْرَى مَعَهَا ، وَكَانَ يَصْنَعُ ذَلِكَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ، فَلَمَّا أَتَاهُمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرُوهُ بِالْخَبَرِ ، فَقَالَ : " يَا فُلانُ ، مَا يَحْمِلُكَ عَلَى لُزُومِ هَذِهِ السُّورَةِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ؟ " ، قَالَ : إِنِّي أُحِبُّهَا ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " حُبُّهَا أَدْخَلَكَ الْجَنَّةَ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Ansordan bir kishi Quba masjidida ularga imomlik qilar edi. U namozda oʻqiydigan biror surani boshlamoqchi boʻlsa, avval {Qul huvallohu ahad}ni boshlab, uni tugatar, soʻng u bilan birga boshqa surani oʻqir edi. Har rakatda shunday qilar edi. Nabiy ﷺ ularning oldiga kelganlarida, ular u zotga bu xabarni aytdilar. Shunda u zot: «Ey falonchi, seni har rakatda shu surani lozim tutishga nima undayapti?» dedilar. U: «Men uni sevaman», dedi. Nabiy ﷺ: «Uni sevishing seni jannatga kirgizadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Ансордан бир киши Қуба масжидида уларга имомлик қилар эди. У намозда ўқийдиган бирор сурани бошламоқчи бўлса, аввал {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни бошлаб, уни тугатар, сўнг у билан бирга бошқа сурани ўқир эди. Ҳар ракатда шундай қилар эди. Набий ﷺ уларнинг олдига келганларида, улар у зотга бу хабарни айтдилар. Шунда у зот: «Эй фалончи, сени ҳар ракатда шу сурани лозим тутишга нима ундаяпти?» дедилар. У: «Мен уни севаман», деди. Набий ﷺ: «Уни севишинг сени жаннатга киргизади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، نا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ ، نا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ ثَابِتٍ ، قَالَ : قَالَ لَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ : " إِنِّي لا آلُو أَنْ أُصَلِّيَ بِكُمْ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي " ، قَالَ ثَابِتٌ : وَكَانَ أَنَسٌ يَصْنَعُ شَيْئًا لا أَرَاكُمْ تَصْنَعُونَهُ ، كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ ، انْتَصَبَ قَائِمًا حَتَّى نَقُولَ قَدْ نَسِيَ

Sobit aytdi: Anas ibn Molik bizga: «Men sizlarga Rasululloh ﷺni namoz oʻqiyotgan holda koʻrganimdek namoz oʻqib berishda hech qisqartirmayman», dedi. Sobit dedi: Anas men sizlarni qilayotganingizni koʻrmaydigan bir ishni qilar edi: rukuʼdan boshini koʻtarganida shu qadar tik turar ediki, biz: «Unutdi», deguday boʻlar edik.Собит айтди: Анас ибн Молик бизга: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺни намоз ўқиётган ҳолда кўрганимдек намоз ўқиб беришда ҳеч қисқартирмайман», деди. Собит деди: Анас мен сизларни қилаётганингизни кўрмайдиган бир ишни қилар эди: рукуъдан бошини кўтарганида шу қадар тик турар эдики, биз: «Унутди», дегудай бўлар эдик.

نا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْزُوقٍ الْبَاهِلِيُّ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ " لا يَقْنُتُ إِلا إِذَا دَعَا لِقَوْمٍ ، أَوْ دَعَا عَلَى قَوْمٍ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ faqat bir qavm uchun duo qilganlarida yoki bir qavmga qargʻish qilganlarida qunut oʻqir edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ фақат бир қавм учун дуо қилганларида ёки бир қавмга қарғиш қилганларида қунут ўқир эдилар.

نا يَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، قَالا : نا بِشْرُ بْنُ مُفَضَّلٍ ، نا غَالِبٌ الْقَطَّانُ ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ ، فَإِذَا أَرَادَ أَحَدُنَا أَنْ يَسْجُدَ بَسَطَ ثَوْبَهُ مِنْ شِدَّةِ الْحَرِّ ، وَسَجَدَ عَلَيْهِ " . وَقَالَ الصَّنْعَانِيُّ : " فَإِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَحَدُنَا أَنْ يُمَكِّنَ وَجْهَهُ مِنَ الأَرْضِ بَسْطَ ثَوْبَهُ فَسَجَدَ عَلَيْهِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Biz qattiq issiqda Rasululloh ﷺ bilan birga namoz oʻqir edik. Bizdan birortamiz sajda qilmoqchi boʻlsa, qattiq issiq sababli kiyimini yozib, uning ustiga sajda qilardi. As-Sanʼoniy rivoyatida dedi: Bizdan birortamiz yuzini yerga tekkizishga qodir boʻlmasa, kiyimini yozib, uning ustiga sajda qilardi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз қаттиқ иссиқда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга намоз ўқир эдик. Биздан бирортамиз сажда қилмоқчи бўлса, қаттиқ иссиқ сабабли кийимини ёзиб, унинг устига сажда қиларди. Ас-Санъоний ривоятида деди: Биздан бирортамиз юзини ерга теккизишга қодир бўлмаса, кийимини ёзиб, унинг устига сажда қиларди.

نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ ، قَالَ : قَالَ لَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ : إِنِّي لا آلُو أَنْ أُصَلِّيَ بِكُمْ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِنَا ، ‏ قَالَ ثَابِتٌ : فَكَانَ أَنَسٌ يَصْنَعُ شَيْئًا لا أَرَاكُمْ تَصْنَعُونَهُ ، كَانَ " إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ قَعَدَ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ، حَتَّى يَقُولَ : الْقَائِلُ : قَدْ نَسِيَ "

Sobit al-Bunoniy aytdi: Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) bizga: «Men sizlarga Rasululloh ﷺ bizga namoz oʻqib berganlarini koʻrganimdek namoz oʻqib berishda hech qisqartirmayman», dedi. Sobit dedi: Anas sizlarning qilayotganingizni koʻrmaydigan bir ishni qilar edi: sajdadan boshini koʻtarganida ikki sajda orasida shu qadar uzoq oʻtirar ediki, hatto aytuvchi: «Unutdi», deguday boʻlardi.Собит ал-Буноний айтди: Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) бизга: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺ бизга намоз ўқиб берганларини кўрганимдек намоз ўқиб беришда ҳеч қисқартирмайман», деди. Собит деди: Анас сизларнинг қилаётганингизни кўрмайдиган бир ишни қилар эди: саждадан бошини кўтарганида икки сажда орасида шу қадар узоқ ўтирар эдики, ҳатто айтувчи: «Унутди», дегудай бўларди.

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى الْقَزَّازُ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ الضُّبَعِيُّ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَكَانَ يُصَلِّي حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاةُ ، فَيُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ ، ثُمَّ أَمَرَ بِالْمَسْجِدِ ، قَالَ : فَأَرْسَلَ إِلَى مَلأٍ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ فَجَاءُوا ، فَقَالَ : " يَا بَنِي النَّجَّارِ ، ثَامِنُونِي بِحَائِطِكُمْ هَذَا " ، فَقَالُوا : لا وَاللَّهِ مَا نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلا مِنَ اللَّهِ . قَالَ أَنَسٌ : فِيهِ قُبُورُ الْمُشْرِكِينَ ، وَكَانَتْ فِيهِ خَرِبٌ وَكَانَ فِيهِ نَخْلٌ ، قَالَ : فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ ، وَبِالْخِرَبِ فَسُوِّيَتْ ، وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ . قَالَ : فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ ، وَقَالَ : " اجْعَلُوا عِضَادَتَيْهِ حِجَارَةً "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ (Madinaga) kelganlarida, namoz vaqti kirgan joyda namoz oʻqiyverar, hatto qoʻy qoʻtonlarida ham namoz oʻqir edilar. Soʻng masjid (qurishga) buyurdilar va Banu Najjorning kattalariga odam yubordilar, ular keldilar. U zot: «Ey Banu Najjor, bu bogʻingizni menga baholab beringlar», dedilar. Ular: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, biz uning bahosini faqat Allohdan soʻraymiz›, dedilar. Anas dedi: Unda mushriklarning qabrlari bor edi, unda vayronalar bor edi va unda xurmolar bor edi. Rasululloh ﷺ mushriklarning qabrlariga buyurdilar, ular kavlab olindi; vayronalarga buyurdilar, ular tekislandi; xurmolarga buyurdilar, ular kesildi. Soʻng xurmolarni masjidning qiblasi tomon tizib qoʻydilar. U zot: «Uning ikki tomonini toshdan qilinglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) келганларида, намоз вақти кирган жойда намоз ўқийверар, ҳатто қўй қўтонларида ҳам намоз ўқир эдилар. Сўнг масжид (қуришга) буюрдилар ва Бану Нажжорнинг катталарига одам юбордилар, улар келдилар. У зот: «Эй Бану Нажжор, бу боғингизни менга баҳолаб беринглар», дедилар. Улар: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, биз унинг баҳосини фақат Аллоҳдан сўраймиз›, дедилар. Анас деди: Унда мушрикларнинг қабрлари бор эди, унда вайроналар бор эди ва унда хурмолар бор эди. Расулуллоҳ ﷺ мушрикларнинг қабрларига буюрдилар, улар кавлаб олинди; вайроналарга буюрдилар, улар текисланди; хурмоларга буюрдилар, улар кесилди. Сўнг хурмоларни масжиднинг қибласи томон тизиб қўйдилар. У зот: «Унинг икки томонини тошдан қилинглар», дедилар.

ثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، ثنا ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي إِلَيْهَا بِالْمُصَلَّى " يَعْنِي الْعَنَزَةَ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَفِي أَمْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالاسْتِتَارِ بِالسَّهْمِ فِي الصَّلاةِ ، مَا بَانَ وَثَبَتَ أَنَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَرَادَ بِالأَمْرِ بِالاسْتِتَارِ بِمِثْلِ آخِرَةِ الرَّحْلِ فِي طُولِهَا ، لا فِي طُولِهَا وَعَرْضِهَا جَمِيعًا "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺni namozgohda unga — yaʼni anazaga — (qaratib) namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim. Abu Bakr aytdi: Nabiy ﷺning namozda oʻq bilan toʻsinishga buyurishlarida shu ayon va sobit boʻldiki, u zot egarning orqa qoshidek (narsa) bilan toʻsinishga buyurganlarida uning boʻyini nazarda tutganlar, boʻyi bilan enini birga (nazarda tutganlar) emas.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни намозгоҳда унга — яъни аназага — (қаратиб) намоз ўқиётганларини кўрдим. Абу Бакр айтди: Набий ﷺнинг намозда ўқ билан тўсинишга буюришларида шу аён ва собит бўлдики, у зот эгарнинг орқа қошидек (нарса) билан тўсинишга буюрганларида унинг бўйини назарда тутганлар, бўйи билан энини бирга (назарда тутганлар) эмас.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ ، ثنا وَكِيعٌ ، ثنا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ الْيَمَامِيُّ ، وَثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ ، ثنا وَكِيعٌ ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، عَلِّمْنِي كَلِمَاتٍ أَدْعُو بِهِنَّ فِي صَلاتِي قَالَ : " سَبِّحِي اللَّهَ عَشْرًا ، وَاحْمَدِيهِ عَشْرًا ، وَكَبِّرِيهِ عَشْرًا ، ثُمَّ سَلِيهِ حَاجَتَكِ ، يُقَلْ : نَعَمْ ، نَعَمْ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, menga namozimda duo qiladigan soʻzlarni oʻrgating», dedi. U zot: «Allohga oʻn marta tasbeh ayt, unga oʻn marta hamd ayt va uni oʻn marta ulugʻla, soʻng hojatingni Undan soʻra, U: ‹Boʻldi, boʻldi›, deydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга намозимда дуо қиладиган сўзларни ўргатинг», деди. У зот: «Аллоҳга ўн марта тасбеҳ айт, унга ўн марта ҳамд айт ва уни ўн марта улуғла, сўнг ҳожатингни Ундан сўра, У: ‹Бўлди, бўлди›, дейди», дедилар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَزِيزٍ الأَيْلِيُّ ، أَنَّ سَلامَةَ حَدَّثَهُمْ ، عَنْ عُقَيْلٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيَّ ، أَخْبَرَهُ ، أَنّ الْمُسْلِمِينَ بَيْنَمَا هُمْ فِي صَلاةِ الْفَجْرِ مِنْ يَوْمِ الاثْنَيْنِ وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِهِمْ لَمْ يَفْجَأْهُمْ إِلا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَشَفَ سِتْرَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ ، فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ وَهُمْ صُفُوفٌ فِي الصَّلاةِ ، ثُمَّ تَبَسَّمَ فَضَحِكَ : فَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ الصَّفَّ ، " وَظَنَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ أَنْ يَخْرُجَ إِلَى الصَّلاةِ ، فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ ، أَنْ أَتِمُّوا صَلاتَكُمْ "

Anas ibn Molik al-Ansoriy (roziyallohu anhu) xabar berdiki, musulmonlar dushanba kuni bomdod namozida — Abu Bakr ularga namoz oʻqitayotgan paytida — birdan Rasululloh ﷺ Oishaning hujrasi pardasini koʻtarib, ularga — ular namoz saflarida (turgan) holda — qaradilar, soʻng kulib tabassum qildilar. Abu Bakr — Rasululloh ﷺ namozga chiqmoqchi deb oʻylab — safga qoʻshilish uchun tovonlari ustida ortiga chekindi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga qoʻllari bilan — namozlaringizni toʻliq oʻqinglar (deb) — ishora qildilar.Анас ибн Молик ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) хабар бердики, мусулмонлар душанба куни бомдод намозида — Абу Бакр уларга намоз ўқитаётган пайтида — бирдан Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг ҳужраси пардасини кўтариб, уларга — улар намоз сафларида (турган) ҳолда — қарадилар, сўнг кулиб табассум қилдилар. Абу Бакр — Расулуллоҳ ﷺ намозга чиқмоқчи деб ўйлаб — сафга қўшилиш учун товонлари устида ортига чекинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга қўллари билан — намозларингизни тўлиқ ўқинглар (деб) — ишора қилдилар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، عَنْ مَعْمَرٍ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُشِيرُ فِي الصَّلاةِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ namozda ishora qilar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ намозда ишора қилар эдилар.